• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 22.7°C / 27.9°C
    1 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.8°C / 23.8°C
    1 BF
    80%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 23.2°C / 24.4°C
    2 BF
    64%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.6°C / 18.6°C
    2 BF
    72%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    1 BF
    67%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.0°C / 23.2°C
    3 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.0°C
    1 BF
    45%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    1 BF
    71%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.5°C / 25.5°C
    1 BF
    38%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 23.1°C / 23.1°C
    1 BF
    55%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.3°C / 26.8°C
    3 BF
    74%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 25.2°C / 25.2°C
    3 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    1 BF
    79%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 24.8°C
    1 BF
    40%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 25.6°C / 25.6°C
    2 BF
    41%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.6°C / 26.6°C
    2 BF
    46%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 22.9°C / 28.1°C
    1 BF
    45%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 20.4°C / 22.7°C
    1 BF
    80%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.7°C / 23.9°C
    1 BF
    50%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    1 BF
    55%
EUROKINISSI/ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΕΣΣΗΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τέχνη και ηθική

  • A-
  • A+
Τα όρια του πλαστού και του πραγματικού, του ιδιωτικού και του δημοσίου, του όμορφου και του σωστού έχουν θολώσει περισσότερο από ποτέ.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Υπάρχει μια συζήτηση η οποία αναπτύσσεται τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε εγχώριο (έστω ετεροχρονισμένα) επίπεδο για τη σχέση της τέχνης και της ηθικής. Ή, για να είμαστε πιο συγκεκριμένοι, όχι του καθαυτό έργου τέχνης αλλά της βιογραφίας ή της κοινωνικής συμπεριφοράς και θέσης του καλλιτέχνη. Είναι μία από τις πολλές συζητήσεις που ανοίγει με διαφορετικούς τρόπους και άλλη ένταση σε διαφορετικές περιπτώσεις και με διαφορετικές αφορμές.

Ολες αυτές οι συζητήσεις μπορεί να μην οδηγούν κάπου συγκεκριμένα ή να μην έχουν πάντοτε μια αυστηρή κατεύθυνση, αλλά σίγουρα αποτυπώνουν αιτήματα και ανάγκες, δικαιώματα και διεκδικήσεις σε σχέση με το φύλο, την ταυτότητα και τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Ο κόσμος αλλάζει. Και οι συζητήσεις περιγράφουν την αλλαγή.

«Δεν μπορεί κάποιος να είναι σπουδαίος καλλιτέχνης αν δεν είναι πρώτα σπουδαίος άνθρωπος». Η φράση αυτή μέσα στην απολυτότητά της περιγράφει λίγο πολύ ένα αίτημα και μία θέση που διατυπώθηκε κατά την περίοδο του #Μetoo τόσο στην ελληνική όσο και στην παγκόσμια εκδοχή του. Αλλά ακόμα κι αν είναι απολύτως κατανοητό πως διατυπώνεται σε μια συγκεκριμένη συγκυρία απέναντι σε συγκεκριμένες άθλιες συμπεριφορές συγκεκριμένων καλλιτεχνών, πώς μπορεί μια φράση σαν αυτή να σταθεί ιστορικά; Ο Κνουτ Χάμσουν έδωσε το βραβείο Νόμπελ του στον Χίτλερ, ο Βιγιόν ήταν μαχαιροβγάλτης και ο Ρεμπό κατέληξε έμπορος όπλων, σκλάβων και γυναικών. Ηθικά –ακόμα και με τα μέτρα της εποχής τους– οι συμπεριφορές αυτές είναι εξοβελιστέες. Μειώνουν όμως σε κάτι την αξία των έργων των συγγραφέων αυτών; Και αν ναι, η προτεινόμενη λύση θα ήταν η απαγόρευση των έργων;

Ζούμε σε μια συγκυρία απόλυτης ορατότητας και οικειότητας όπου συχνά η (αυτο)βιογραφία συμπληρώνει ή ακόμα και αντικαθιστά τον μύθο της αφήγησης. Η εξομολογητική τέχνη και η κυριαρχία της πολιτικής των ταυτοτήτων επί της αισθητικής έρχονται να συναντήσουν την κυριαρχία της ατελείωτης αυτοέκφρασης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, την κατασκευή του εαυτού στον δημόσιο χώρο μέσα από επιθυμίες, πρότυπα και ατελείωτα φίλτρα.

Τα όρια του πλαστού και του πραγματικού, του ιδιωτικού και του δημοσίου, του όμορφου και του σωστού έχουν θολώσει περισσότερο από ποτέ. Μέσα από αυτήν τη συγκυρία διατυπώνεται ένα αίτημα απέναντι στον καλλιτέχνη: Από τη στιγμή που έχει ορατότητα οφείλει να είναι και να συμπεριφέρεται ως κοινωνικό πρότυπο (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό). Ολα αυτά όμως δεν έχουν καμία σχέση με την ίδια την τέχνη.

Κάθε καλλιτέχνης ελέγχεται και περιορίζεται ακριβώς από τους ίδιους νόμους, τις ίδιες υποχρεώσεις και τα ίδια καθήκοντα με κάθε άλλον πολίτη της εκάστοτε χώρας. Με τους ίδιους ηθικούς κώδικες με τους οποίους κρίνεται ο κάθε άλλος. Από εκεί και πέρα οφείλει να είναι απολύτως ελεύθερος εντός του πεδίου του εκφραστικού του μέσου (και δεν εννοώ εδώ φυσικά τις συμπεριφορές στις πρόβες ή κάτι παρόμοιο). Ανεξάρτητος από ηθικές ή οποιεσδήποτε άλλες επιταγές.

Η ίδια η τέχνη δεν μπορεί να είναι ένα ταξίδι προς το κυνήγι της ηθικής αρετής (όπως και αν αυτή ορίζεται). Σε οποιοδήποτε καλλιτεχνικό μέσο κι αν αναφερόμαστε, ξέρουμε πως οι σημαντικότεροι και πιο ανθρώπινοι ήρωες είναι αυτοί με τις περισσότερες αντιφάσεις. Πώς μπορούμε, λοιπόν, να απαιτούμε από τους δημιουργούς να μην είναι αντιφατικοί; Να μην περιέχουν και το λάθος, το μη ηθικό, το σκοτεινό;

Κάπου ανάμεσα στην κυριαρχία της ασημαντότητας και της καφρίλας που επιφυλάσσει για όλους μας η κυρίαρχη αφήγηση και στη διορθωτική προστακτική μιας συγκεχυμένης εκδοχής της πολιτικής ορθότητας πρέπει να επανεφεύρουμε τη σχέση της τέχνης με το ανθρώπινο. Μια περιεκτική, νέα ευαισθησία που έχει χώρο και για το λάθος, εμπεριέχει και το ηθικά προβληματικό, βρίσκει χώρο ακόμα κι αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε ως πολιτικά απαράδεκτο στοιχείο μιας γενικότερης ανθρώπινης αφήγησης. Μια νέα ευαισθησία που δεν αγνοεί τις ηθικές επιταγές αλλά ταυτόχρονα δεν αντικαθίσταται από αυτές.

Αναζητούμε μια τέχνη που απαιτεί από τους δημιουργούς να βελτιώνονται διαρκώς με δημιουργικούς όρους εντός μιας κοινωνίας που απαιτεί από τους πολίτες της να βελτιώνονται διαρκώς με πολιτικούς όρους.

ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Τα ζόμπι των 90s
Η μάχη στο πολιτιστικό πεδίο είναι ακόμα περισσότερο μια μάχη ανάμεσα στη μνήμη και μια νέα κατασκευασμένη μνήμη.
Τα ζόμπι των 90s
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η κυβέρνηση αναψυκτηρίου και η ποινικοποίηση της τέχνης
Η απαγόρευση της μουσικής στα μπαρ και τα εστιατόρια δεν είναι μόνο μέτρο πειθάρχησης, είναι η ποινικοποίηση της ίδιας της χαράς και ηχεί σαν μια διαρκής απειλητική υπενθύμιση.
Η κυβέρνηση αναψυκτηρίου και η ποινικοποίηση της τέχνης
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Διαφημίζοντας την αγριότητα
Το στοιχείο που κάνει τη βία ακραία και ταυτόχρονα αποδεικνύει τον κεντρικό της ρόλο είναι ο συνδυασμός της με την ίδια αδιαφορία απέναντι στη νομιμότητα και τη δημοκρατία.
Διαφημίζοντας την αγριότητα
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η επανάσταση των μετρίων
Η στάση του Δ. Λιγνάδη λίγο πριν τη σύλληψη του απέναντι σε άλλους ηθοποιούς αποκαλώντας τους μέτριους δείχνει την αλαζονεία και μία επίδειξη ναρκισσισμού.
Η επανάσταση των μετρίων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας