Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Περί διαδικτυακού λιντσαρίσματος

Τα μέσα δικτύωσης, με όλη τη σκοτεινιά που κουβαλά του καινούργιο, εισέβαλαν ως παράγοντας στην κοινωνική και πολιτική ζωή λίγο μετά το «κίνημα των πλατειών»

EUROKINISSI/ ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ

Περί διαδικτυακού λιντσαρίσματος

  • A-
  • A+

Ανά περιόδους η φράση «διαδικτυακό λιντσάρισμα» εμφανίζεται για να περιγράψει μια μαζική διαδικτυακή συμπεριφορά με όρους ευκολίας, οχλοκρατίας και μαζικής ακράτειας. Μια καταγεγραμμένη μαζική δυσαρέσκεια -συχνά με όρους επιθετικότητας και απαξίωσης, συχνά υπερβαίνοντας τα όρια της υπερβολής- έρχεται να περιγραφεί με τον όρο αυτόν.

Πέρα από εκνευριστικά απλοϊκός, ο όρος αυτός καταγράφεται ταυτόχρονα ως εξαιρετικά δυσλειτουργικός, μια πρόχειρη κατασκευή προς χρήση, η οποία περιλαμβάνει την αξιολόγηση του φαινομένου μαζί με την καταγραφή της ύπαρξής του. Ο όρος αυτός καθώς και άλλοι παρόμοιοι, διακινούμενοι από δημοσιολόγους, σχολιαστές, δημοσιογράφους, προλαβαίνουν να διαχύσουν την ηθική τους (ή και πολιτική τους) αντίληψη για το φαινόμενο ακριβώς ονοματίζοντάς το. Το περιεχόμενο έρχεται να ταυτιστεί με μια συγκεκριμένη ανάγνωσή του και ενώ ουσιαστικά βρισκόμαστε μπροστά σε ένα φαινόμενο που χρήζει καταγραφής και στη συνέχεια ανάλυσης, τα διάφορα στάδια μπλέκονται με αποτέλεσμα τη δημιουργία αντανακλαστικών απαξίας ως εύκολης άμυνας απέναντι σε μια συμπεριφορά.

Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε πως η ιστορία των τελευταίων ετών είναι ταυτόχρονα και η ιστορία της άμεσης καταγραφής της. Τα μέσα δικτύωσης, με όλη τη σκοτεινιά που κουβαλά του καινούργιο, εισέβαλαν ως παράγοντας στην κοινωνική και πολιτική ζωή λίγο μετά το «κίνημα των πλατειών». Για πολλούς, μάλιστα, λειτούργησαν ως μια προβληματική απορρόφηση της δημιουργικότητας, της έκφρασης και της ευρηματικότητας των πλατειών.

Φαινόμενα μαζικής διαδικτυακής απαξίωσης ή δυσαρέσκειας καταγράφηκαν ήδη από τις πρώτες στιγμές των μαζικοποιημένων μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Από την περίπτωση της Λένας Διβάνη και του σχολίου της Κικής Δημουλά για τα παγκάκια και τους μετανάστες, μέχρι την πιο πρόσφατη περίπτωση του τραγουδιού του Πορτοκάλογλου. Τι συνέβη όμως και ξαφνικά άρχισαν να εμφανίζονται τέτοια στοιχεία απαξίωσης και επίθεσης; Πώς τόσες γνώμες συντονίστηκαν δημιουργώντας μια καινούργια συνθήκη ικανή να αποτελεί γεγονός από μόνη της;

Στην πραγματικότητα, το μόνο πράγμα που φαίνεται να άλλαξε είναι η καταγραφή. Είναι λογικό να δεχτούμε πως ο κόσμος (η γενικόλογη αυτή περιγραφή ενός πολύμορφου συνόλου ανθρώπων) πάντοτε είχε γνώμη. Είναι αποδεκτό επίσης πως οι ταχύτητες και το πλήθος της πληροφορίας στέκουν ικανές να θωρακίσουν αυτή τη γνώμη με επιχειρήματα (χωρίς βέβαια να λέμε πως τα επιχειρήματα αυτά είναι υποχρεωτικά και σωστά). Αυτό που τώρα αλλάζει είναι πως οι γνώμες αυτές καταγράφονται και καταλαμβάνουν χώρο. Μοιάζουν ικανές μέσα από τη συμφωνία ή έστω τη συνόρευσή τους να κινούνται ως κάτι ενιαίο με συγκεκριμένο σκοπό και κατεύθυνση (και στο προβληματικό αυτό σημείο χάνονται οι αποχρώσεις, η θερμοκρασία και η ένταση που δίνει σε κάθε γνώμη την αυτοτέλεια του χαρακτήρα).

Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να πούμε προς όλους αυτούς που εντυπωσιάζονται με φαινόμενα σαν τα παραπάνω (χωρίς να παίρνουμε θέση υπέρ ή κατά, ή να τσουβαλιάζουμε ως όμοιες τόσες διαφορετικές περιπτώσεις), πως ο κόσμος πάντοτε έτσι ήταν απλώς τώρα είναι υποχρεωτικά ορατός και γι' αυτούς που ήθελαν να τον αποφύγουν.

Αυτό που στην πραγματικότητα τείνει να χτυπηθεί, τόσο από μια συμπεριφορά πλήθους η οποία κάποιες φορές τείνει να πάρει χαρακτηριστικά μάζας όπως αυτά της τυφλής επιθετικότητας, όπως επίσης και από τον ίδιο τον εύκολο χαρακτηρισμό «διαδικτυακό λιντσάρισμα», είναι η κατάσταση του επιχειρήματος. Γιατί το επιχείρημα υπάρχει διαδικτυακά με τρόπο πρωτόγνωρο: αυθύπαρκτο και εκτεθειμένο σε ένα μαζικό μάτι, ανεξάρτητο του φορέα του, ικανό να αναμετρηθεί με αντίστοιχα επιχειρήματα καταρρίπτοντας τον εξωγενή παράγοντα της απόλυτης αυθεντίας (παράγοντας που ήδη έχει καταρριφθεί από την εικονική οικειότητα και την ελάχιστη απόσταση που έχουν προσφέρει οι διάφορες προσωπικές σελίδες).

Διαδικτυακά το κάθε επιχείρημα δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από επιχείρημα. Ας αφήσουμε λοιπόν την ηθικολόγα και ύποπτη χρήση του όρου «διαδικτυακό λιντσάρισμα» και ας δούμε αν κάτω από μια μαζική συμπεριφορά υπάρχει κάποιο όντως υπαρκτό επιχείρημα. Οι διαδικτυακοί κανόνες συμπεριφοράς, οι όροι του χιούμορ και οι όροι υπό τους οποίους το πλήθος γίνεται μάζα (και αντίστροφα) είναι κομμάτια μιας άλλης συζήτησης. Και όπως και στη συζήτηση αυτήν, έτσι και σε αυτές τις περιπτώσεις, αυτό που έχει σημασία δεν είναι οι εύκολοι χαρακτηρισμοί, αλλά το επιχείρημα.

tsalapatis.blogspot.gr

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ψευδωνυμία απελευθερώνει
O Sraosha, ένας από τους πρώτους Ελληνες μπλόγκερ, άρχισε να εκθέτει ψηφιακά τις σκέψεις του πριν από μία δεκαετία. Αποτελεί μοναδική ιντερνετική περσόνα, καταθέτοντας παράλληλα έναν εναργή σχολιασμό της...
Η ψευδωνυμία απελευθερώνει
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Το ψεύδος ως είδηση, η είδηση ως ψεύδος
Αν δεχτούμε πως κάθε είδηση τονίζεται ή υποβαθμίζεται, αποκτά εστίαση σε συγκεκριμένες της λεπτομέρειες, τιτλοφορείται με συγκεκριμένους όρους κτλ., τότε συνειδητοποιούμε εύκολα πως το ποσοστό αλήθειας μιας...
Το ψεύδος ως είδηση, η είδηση ως ψεύδος
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ο Στάθης Ψάλτης και ο θάνατος
Πριν από λίγες μέρες που τριγύριζα τους δρόμους με τον σκύλο μου έπεσα πάνω σε ακόμη ένα κλειστό βιντεοκλάμπ της ευρύτερης περιοχής της Κυψέλης. Είναι περίεργο αλλά άδεια τα μαγαζιά μοιάζουν μικρότερα. Και...
Ο Στάθης Ψάλτης και ο θάνατος
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Αλήθεια, αφήγηση και πολιτική: εναλλακτική Iστορία και μετα-αλήθεια
Ο «Ανθρωπος στο ψηλό κάστρο» του Φίλιπ Κ. Ντικ είναι ίσως το σημαντικότερο μυθιστόρημα εναλλακτικής Ιστορίας. Διαδραματιζόμενο το 1962, το μυθιστόρημα μας περιγράφει μια Αμερική όπως αυτή προέκυψε από τη νίκη...
Αλήθεια, αφήγηση και πολιτική: εναλλακτική Iστορία και μετα-αλήθεια
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Περούκες, άδειες και δημοσιογραφίες
Η μεταμφίεση αποτελεί στοιχείο που συναντιέται στα βάθη του κάθε πολιτισμού. Δεν έχει σχέση τόσο με την απόκρυψη όσο με τη λειτουργικότητα, τη μεταμόρφωση, την ευχή, την τελετουργική προσπάθεια αλλαγής μιας...
Περούκες, άδειες και δημοσιογραφίες
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Διαδικτυακή απελευθέρωση ή υποδούλωση
Εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είτε για να δημιουργήσουν σχέσεις με άγνωστους ανθρώπους είτε για να διατηρήσουν τις ήδη υπάρχουσες. Οι περισσότεροι αποκτούν εμμονή με αυτήν τη...
Διαδικτυακή απελευθέρωση ή υποδούλωση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας