Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Stranger things: τα 80s ως αιώνια παιδική ηλικία
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Stranger things: τα 80s ως αιώνια παιδική ηλικία

  • A-
  • A+

Η σειρά του Netflix Stranger Things φτάνει στην τέταρτη σεζόν της. Σειρά-φαινόμενο, μετρονόμος της νοσταλγίας, μεταμοντέρνο κολάζ αναφορών, το Stranger Things κατάφερε να επαναπροσδιορίσει τους όρους χρήσης των βιωμένων θεαμάτων, δημιουργώντας μια γενικότερα συμπαγή αφήγηση γύρω από δοσμένα υλικά. Εδώ η κοινοτοπία, ενταγμένη σε ένα δεδομένο πλαίσιο αυτοσυνείδησης της αναφοράς, γίνεται προτέρημα. Και ταυτόχρονα βασική αρχή ταύτισης του θεατή.

Η κοινοτοπία αυτή είναι ορατή ακόμα και στην περιγραφή της υπόθεσης της σειράς: Μια παρέα νεαρών παιδιών σε μια μικρή πόλη της Αμερικής αντιμετωπίζει κυβερνητικές συνωμοσίες και παραφυσικές απειλές και τελικά καταφέρνει να σώσει την κανονικότητα απ' ό,τι την απειλεί. Αν κάτι έχει ενδιαφέρον σε αυτή τη σειρά -πέρα από την ίδια την απόλαυση της θέασης- είναι το γεγονός πως η σχεδόν κλινική αναπαραγωγή των μοτίβων πάνω στα οποία είναι χτισμένη λειτουργεί επεξηγηματικά για ένα ολόκληρο είδος ταινιών. Μπορεί κάποιος, βλέποντας το Stranger Things, να αντιληφθεί τον πυρήνα και τον τρόπο όλων των 80s νεανικών αφηγήσεων. Την παιδική ηλικία αντιμέτωπη με μια εξωγενή απειλή (εξωγήινη, παρακυβερνητική, παραφυσική κτλ) και τον θρίαμβο του νεανικού κώδικα επ' αυτής.

Τα 80s αποτελούν μια κομβική εποχή για τις αφηγήσεις της ποπ κουλτούρας. Βρισκόμαστε στο τέλος του New Hollywood όταν μια σειρά σκηνοθετών δημιούργησε ό,τι πιο καλλιτεχνικά ουσιαστικό επέτρεψε η βιομηχανία του θεάματος να παραχθεί. Στο σημείο αυτό τα στούντιο εφευρίσκουν εκ νέου τις φόρμουλες που θα τους φέρουν εισπρακτικές επιτυχίες και απόλυτο αφηγηματικό έλεγχο χωρίς πειραματισμούς και καλλιτεχνικούς μετεωρισμούς. Οι δημιουργοί παραγκωνίζονται και τα b movies των παλαιότερων εποχών επιστρέφουν. Δεν είναι όμως φτηνιάρικες ταινίες γυρισμένες απότομα που προσπαθούν να κερδίσουν από το επικαιρικό ή το εύκολα πρωτότυπο. Τα στούντιο κρατούν τον ίδιο εμπορικό πυρήνα και τον εμπλουτίζουν με δεξιοτεχνία σκηνοθετών, ειδικά εφέ και μεγάλα μπάτζετ. Αν τα 50s ανακάλυψαν πώς μπορούν να πουλήσουν ποπ προϊόν στους 18άρηδες μέσα από το rock and roll, τα 80s καταφέρνουν ακριβώς το ίδιο με την παιδική και εφηβική ηλικία. Blockbusters, σίκουελ, φυγή από την πραγματικότητα μέσα από την κατασκευή θεαματικών πραγματικοτήτων. Στίβεν Κινγκ, Σπίλμπεργκ, συμπαθητικοί εξωγήινοι και άγνωστες απειλές.

Αναδομώντας με την ακρίβεια του θαυμασμού, το Stranger Things λειτουργεί ως συμπυκνωτής της αφηγηματικής αυτής περιόδου, καταφέρνοντας να την αναπαράγει ως κάτι το ενιαίο. Ακολουθώντας το παράδειγμα των προκατόχων. Αναπλάθει έναν κόσμο με βάση τις αρχές των πρωταγωνιστών. Οι πρωταγωνιστές εδώ είναι παιδιά. Αρα ο κόσμος παίρνει τα χαρακτηριστικά της φαντασίας τους. Γιατί ολόκληρη η αφήγηση δεν είναι τίποτα άλλο από μια μεταφορά της παιδικής και εφηβικής ηλικίας ως περιπέτειας. Οι μεταμορφώσεις του σώματος και της αντίληψης, η συνειδητοποίηση των δυσκολιών του έξω κόσμου, τα παιδικά τραύματα από τους χωρισμούς των γονιών και τις ερωτικές απογοητεύσεις, ο ρηχός πήχης του ορίζοντα στην Αμερική των ανώνυμων προαστίων και της αστικής ρουτίνας. Ολα μεταμορφώνονται σε πλάσματα φωτογενή στην απειλητικότητά τους, σε διαδικασίες θελκτικές και μυθολογημένες: εξωγήινοι και ξενιστές, περιπέτειες και γρίφοι, κατάσκοποι και προδότες. Ενα άγνωστο, ενσαρκωμένο σε μια άσχημη όψη που τελικά θα ηττηθεί. Και θα ηττηθεί ακριβώς από τον κώδικα των παιδιών. Τη φιλία και τη συντροφικότητά τους, την αγνότητα και την αυτοθυσία τους, την αντίληψή τους για τον κόσμο έτσι όπως δεν μπορούν να την αντιληφθούν οι μεγάλοι.

Η σειρά αναπαράγει μια κινηματογραφική εποχή στη λεπτομέρειά της. Τις θεωρίες συνωμοσίας, τα χτενίσματα, τα αφηγηματικά κλισέ του σχολείου, την ψυχροπολεμική αντισοβιετική αφέλεια κτλ. Στην πραγματικότητα όμως το βλέμμα φιλτράρεται από τη νοσταλγία και την επιστροφή. Ετσι, το Stranger Things δεν αναπαράγει μια εποχή αλλά μια ηλικία ως εποχή, την εποχή μέσα στην οποία μεγάλωσαν οι δημιουργοί της, την εποχή μέσα στην οποία μεγάλωσα και εγώ και οι φίλοι μου και πολλοί άλλοι. Τα 80s γίνονται η παιδική ηλικία. Οι αφηγηματικοί τους τρόποι αναδομούνται ως η χαμένη παιδικότητα. Και το γεγονός πως η παιδικότητα αυτή βρίσκεται ακριβώς στο αρχικό κέντρο αυτών των τρόπων δημιουργεί έναν ευτυχή αρμονικό συνδυασμό με μελαγχολικό υπέδαφος. Και σε αυτό ακριβώς οφείλεται η μεγάλη επιτυχία του Stranger Things.

📍 tsalapatis.blogspot.com

ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Επιστρέφοντας στο Λας Βέγκας
Με την κρίση, τη μαζική φτωχοποίηση και τώρα την καραντίνα, μάθαμε να βλέπουμε τη μοίρα σαν κάτι που μοιράζεται, κάτι σχεδόν κοινό στις εκδοχές της.
Επιστρέφοντας στο Λας Βέγκας
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ο Μπλεκ στο Καπιτώλιο
Οι γελοίες εικόνες που έφτασαν στις οθόνες μας δεν είναι τίποτα άλλο από την αισθητικοποίηση μιας αλλοπρόσαλλης και επικίνδυνης πολιτικής.
Ο Μπλεκ στο Καπιτώλιο
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Οι κοινωνίες και ο θάνατος
Η πανδημία έφερε στο προσκήνιο την απόλυτη ανεπάρκεια των σύγχρονων κοινωνιών να σταθούν απέναντι στο φαινόμενο του θανάτου.
Οι κοινωνίες και ο θάνατος
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Cyberpunk
Ο συνδυασμός τεχνολογίας και περιορισμού είναι το δικό μας cyberpunk σε αυτή την περίοδο της πανδημίας.
Cyberpunk

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας