Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ρέκβιεμ για ένα έγκλημα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ρέκβιεμ για ένα έγκλημα

  • A-
  • A+

Ολοι εδώ έχουν μια ημερομηνία που φεύγουν. Ολα γερνούν. Και κάθε τι το υιοθετεί ο χρόνος. Χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς υποσημειώσεις. Σαν τραμπούκος που δεν του αρέσουν οι δικαιολογίες. Ο χρόνος. Ο μεγάλος γκάνγκστερ.

Ο «Ιρλανδός» είναι η 6η ταινία του Μάρτιν Σκορσέζε για το οργανωμένο έγκλημα. Ανάλογα πώς μετράμε βέβαια, γιατί οι περισσότερες από τις ταινίες του με τον έναν ή τον άλλο τρόπο επικοινωνούν με το θέμα. Για τον σκηνοθέτη το μοτίβο δεν αποτελεί απλώς μια κινηματογραφική σύμβαση. Είναι μια συνθήκη μέσα από την οποία κάποιος μπορεί να μιλήσει για μια σειρά από ζητήματα και μέσα από αυτήν να φιλτράρει την ανθρώπινη κατάσταση. Ξεκινώντας από το θέμα της πίστης στους «Κακόφημους δρόμους» και αναδεικνύοντας από ταινία σε ταινία την ηθική, την οικογένεια, τη συντροφικότητα, την προδοσία, τις προσδοκίες των αποκλεισμένων, την υπερβολή και την πληρωμή της.

Το έγκλημα αποτελεί τη σκληρή πλευρά του ατομισμού, μια κατάσταση συχνά βουτηγμένη στη μοναξιά και την απόγνωση, μια ενσαρκωμένη συνθήκη υπερθετικού βαθμού που μπορεί να περιγράψει αυτοτελώς το σύνολο το οποίο την εμπερικλείει.

Δεν υπάρχει πιο παραπλανητικό σχόλιο για να κάνει κανείς από το να πει πως «ο Ιρλανδός» είναι ακόμη μια ταινία του Σκορσέζε για το οργανωμένο έγκλημα. Και αυτό γιατί η ταινία παίρνει το βάθος της από την επικοινωνία της με τις προηγούμενες ταινίες του Αμερικανού σκηνοθέτη. Δεν προστίθεται στις προηγούμενες, τις διαπερνά και αντλεί νόημα από αυτές.

Σε επίπεδο ιστορίας, η ταινία μάς αφηγείται τη ζωή του Frank Sheeran, συνδικαλιστή φορτηγατζή, μέλους του οργανωμένου εγκλήματος και εκτελεστή. Τη σχέση του με τον διάσημο αρχισυνδικαλιστή Τζίμι Χόφα, τον δεσμό, τη σύγκρουση και την κατάληξή της. Αυτή είναι μέσες άκρες η περιγραφή της υπόθεσης. Αλλά αυτό δεν μας λέει τίποτα για την ταινία. Γιατί το πραγματικό της θέμα, το κουκούτσι απ’ όπου γεννιούνται όλα, είναι άλλο. Το θέμα των γηρατειών, της φθοράς και του θανάτου.

Ολη η ιστορία είναι ένα φλασμπάκ του Σίραν από το γηροκομείο. Ετσι η αφήγηση ορίζεται ως ένα κλείσιμο λογαριασμών, μια σύνοψη αυτού που σύντομα θα χαθεί. Η ταινία φροντίζει ώστε με το που γνωρίζουμε έναν χαρακτήρα να μάθουμε την ηλικία και τον τρόπο με τον οποίο θα πεθάνει στη συνέχεια της ζωής του, ταυτίζοντας έτσι πρόσωπα και θάνατο, ορίζοντάς τον ως μια συστατική επιστολή γνωριμίας και νοήματος εντός της ιστορίας. Και ενώ η ταινία φτάνει στην κορύφωσή της με τον θάνατο του Χόφα και περιμένουμε τους τίτλους να μας διώξουν, η αφήγηση συνεχίζεται. Βλέπουμε τους ήρωες να συνεχίζουν, να γερνούν και να χάνονται, ο ένας μετά τον άλλο. Ο Σίραν στο τέλος μένει μόνος του. Ολοι έχουν φύγει, η κόρη του δεν του μιλά, ο ίδιος επιλέγει φέρετρο κλείνοντας τα διαδικαστικά, το μόνο που του μένει είναι οι αναμνήσεις.

Και εδώ ακριβώς έρχεται το παρελθόν των παλαιότερων ταινιών του Σκορσέζε. Βλέπουμε οικεία μοτίβα, εμπεδωμένες συνθήκες και συγκρούσεις που έχουμε παρακολουθήσει και σε παλαιότερες ταινίες του. Βλέπουμε τους ηθοποιούς με τους οποίους ξεκίνησαν μαζί την καριέρα τους από τα νεανικά τους χρόνια. Ο Ντε Νίρο, ο Πέσι, ο Καϊτέλ. Να πρωταγωνιστούν ξανά, ίσως για τελευταία φορά, προσπαθώντας να αφηγηθούν ακόμα μια πρόφαση εγκλήματος.

Ολα αυτά δεν αποτελούν επαναλήψεις, αλλά εκ νέου επισκέψεις. Μια θέαση του παρελθόντος και της ζωής από την πλευρά του γήρατος. Μια τελευταία επίσκεψη ειπωμένη στο σημείο αυτό που υπάρχει ανάμεσα στην κατοχή και την απώλεια. Και κάθε εικόνα της ταινίας είναι διαποτισμένη από αυτήν την αίσθηση της χαμογελαστής πίκρας. Σε αυτό συμβάλλει τόσο ο αργός της ρυθμός (τουλάχιστον για ταινία του Σκορσέζε) όσο και το γεγονός πως οι ηθοποιοί στην πραγματικότητα υποδύονται τους εαυτούς τους σε μικρότερες ηλικίες.

Η πανάκριβη ψηφιακή τεχνική του De-aging κάνει τις όψεις τους να μοιάζουν νεανικές. Ταυτόχρονα όμως οι κινήσεις τους είναι πιο αργές, οι φωνές τους πιο βαριές, οι φιγούρες τους φθαρμένες, ακόμα κι αν μοιάζουν σφριγηλές. Αλλωστε, μεγάλωσες με αυτούς τους ηθοποιούς, ξέρεις ακριβώς πώς ήταν η νεανική τους εικόνα. Και η απόσταση της εικόνας αυτής από τη νεανική εικόνα που σου δίνει ο «Ιρλανδός» είναι τα ίδια τα γερατειά ενσαρκωμένα.

Ο ελεγειακός, όμως, τόνος δεν αφορά μόνο τον Σκορσέζε, τους ηθοποιούς του ή ακόμα και τη γενιά τους. Είναι ένας αποχαιρετισμός ενός ορισμένου κινηματογράφου. Ενός τρόπου, μιας συνθήκης και ενός βλέμματος. Ο «Ιρλανδός» είναι ένα υπέροχο αντίο στον κινηματογράφο όπως τον γνωρίσαμε μέχρι σήμερα.

tsalapatis.blogspot.gr

ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Οταν ο Σεφερλής έφαγε ένα ζωντανό φλαμίνγκο
Η ποίηση των ταινιών του Τζον Γουότερς είναι μια δύσκολη ποίηση. Το 1988 σκηνοθετεί τη γνωστότερη και πιο προσβάσιμη ίσως ταινία του, το Hairspray. Πάντα με ηθοποιούς από τους Dreamlanders. Ανάμεσά τους η...
Οταν ο Σεφερλής έφαγε ένα ζωντανό φλαμίνγκο
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Οι ήρωες της παρωδίας
Χάζευα προ ημερών την ταινία «The disaster artist» του Τζέιμς Φράνκο. Η ταινία αφηγείται τα γεγονότα πριν και κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας «The room», κατά πολλούς της χειρότερης ταινίας που...
Οι ήρωες της παρωδίας
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Παρασιτώντας
Τα «Παράσιτα» του Κορεάτη Μπονγκ Τζουν-χο έρχονται να αρθρώσουν λόγο μέσα σε έναν κινηματογραφικό κόσμο διάτρητο από εκφραστική μεγαλομανία.
Παρασιτώντας
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ενήλικες στις αίθουσες
Προτού καν βγει στις αίθουσες η ταινία του Κώστα Γαβρά «Ενήλικοι στο δωμάτιο», βασισμένη στο βιβλίο του Γιάνη Βαρουφάκη, ξεσήκωσε αντιδράσεις. Το imdb, η κατεξοχήν σελίδα κινηματογραφικού σχολιασμού,...
Ενήλικες στις αίθουσες
«Φτερά του έρωτα» - Βιμ Βέντερς
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ο ουρανός πάνω από το Βερολίνο
Ποιο είναι το βάρος της ταυτόχρονης σιωπής του πληθυσμού μιας πόλης; Ενός λεπτού σιγή. Διάρκεια ελάχιστη. Τι γίνεται όμως όταν τα παράλληλα αυτά λεπτά σταθούν στη σειρά; Εκεί συναντάς το δακτυλικό αποτύπωμα...
Ο ουρανός πάνω από το Βερολίνο
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ούτε παλιός, ούτε καλός
Πάντοτε ένιωθα αμηχανία όταν άκουγα για τον «παλιό, καλό ελληνικό κινηματογράφο» ακριβώς γιατί δεν καταλάβαινα που αντιστοιχούσαν οι τέσσερις λέξεις στις ταινίες που έβλεπα. Πρώτον οι ταινίες δεν είναι και...
Ούτε παλιός, ούτε καλός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας