Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο ήρωας και ο εαυτός του*
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο ήρωας και ο εαυτός του*

  • A-
  • A+

Ο Κοσλόβσκι ορκιζόταν σε θεούς και δαίμονες ότι προ ετών είχε συναντηθεί αυτοπροσώπως με τον Χακλμπέρι Φιν.

«Μα αυτός δεν είναι παρά μια λογοτεχνική περσόνα», διαμαρτυρήθηκε κάποιος. «Και εγώ παρομοίως», είπε ο Κοσλόβσκι.

Μίχαελ Αουγκουστίν, «Συναντήσεις»

Τι είναι αυτό που διαχωρίζει έναν λογοτεχνικό ήρωα από ένα πραγματικό πρόσωπο; Ποιο είναι το στοιχείο αυτό που τέμνει την αλήθεια και το ψέμα με αιχμηρή απολυτότητα, στέλνοντας τους φανταστικούς ήρωες στις σελίδες των βιβλίων και τους ανθρώπινους ανθρώπους πίσω στις οικογένειές τους; Και μεις, από πού αντλούμε τις βεβαιότητές μας; Τη διαρκή κατάφασή μας στην επικράτεια της πραγματικής πραγματικότητας; Ενώ προχωρούμε στους δρόμους, ενώ στοιβαζόμαστε στις ουρές, ενώ διαρκούμε ανάμεσα σε άλλους τι είναι αυτό που μας επιβεβαιώνει πως κάθε ανθρώπινη στιγμή γύρω μας είναι μια υπόθεση της ζωής και όχι της γραφής;

Συνηθίζουμε να ντύνουμε την πραγματικότητα με σάρκα. Η σάρκα είναι το δοχείο του παρόντος και της πραγματικότητας. -Αυτό αρκεί, λέμε και συνεχίζουμε την ανάβαση στην κάθε μέρα. Μα η σάρκα είναι μια παραξενιά των ζωντανών. Για την ακρίβεια, ούτε καν των ζωντανών, αλλά των παρόντων. Μια πρόχειρη πράξη εξευμενισμού των αισθήσεων απέναντι στο φανταστικό που τις αποκλείει. Ο,τι βρίσκεται όμως πέρα από το άγγιγμά τους ανήκει δυνάμει στο φανταστικό. Γιατί το φανταστικό δεν είναι το αντίθετο του πραγματικού, αλλά το σημείο εκείνο που το πραγματικό συνυπάρχει με τις άπειρες πιθανότητες και εκδοχές του, με τον εαυτό του και το αντίθετό του, με τις προοπτικές και τις καταργήσεις του. Χωρίς σύγκρουση, χωρίς απόκλιση. Οταν το πραγματικό αμφισβητηθεί στη ρίζα του, το κέντρο σπάει. Τίποτα δεν μπορεί να μας επιβεβαιώσει την πραγματικότητα του πραγματικού, τη φαντασία του φανταστικού και τη μεταξύ τους απόσταση. Το συμπέρασμα πως δεν υπάρχει ένας λογικός τρόπος να διαχωρίσεις την πραγματικότητα από το όνειρο είναι παλιό όσο ο Πλάτωνας. Κλεισμένη έξω από τις βεβαιότητες, η ζωή λειτουργεί διαρκώς με αντικλείδια.

Ενα από αυτά είναι και ο έρωτας. Το να ερωτεύεσαι (έστω μέχρι την τερματική στιγμή του οργασμού) είναι μια διαδικασία κατά την οποία προσπαθείς να πείσεις αγωνιωδώς όλες τις αισθήσεις πως ο άλλος, έστω αυτή ή αυτός που ακουμπάς, γεύεσαι, μυρίζεις είναι παρών. Ο οργασμός είναι η απόλυτη κατάφαση στο παρόν. Γι’ αυτό διαρκεί λίγο. Οσο το κλικ μιας πόρτας που κλείνει. Αντικλείδι.

Δεν υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα σε λογοτεχνικούς ήρωες και πραγματικούς ανθρώπους. Υπάρχει μόνο διαχωρισμός ανάμεσα σε παρόντες και απόντες. Λογοτεχνικός ήρωας είναι ο άνθρωπος αυτός που είναι διαρκώς απών. Ακόμα και μέσα στην παρουσία του. Και ίσως τελικά όλοι αυτοί που φεύγουν να γίνονται λογοτεχνικοί ήρωες. Να αποχωρούν συνταξιοδοτημένοι από την πραγματικότητα στις απάνεμες σελίδες ενός σιωπηλού βιβλίου. Ενα τέτοιο συμπέρασμα θα εξηγούσε και το γεγονός πως κάποιες φορές η σιωπή του αναγνώστη μπροστά στο βιβλίο έχει κάτι το πένθιμο.

Ή ίσως τελικά αυτό που κάνει κάποιον λογοτεχνικό ήρωα να μην είναι τίποτα πέρα από τη λογοτεχνική πατρότητα. Από το γεγονός πως κάποιος τούς διεκδίκησε ως τέτοιους. Το πρόσωπο αυτό που όρισε την αφήγησή τους ως πλασματική. Ο συγγραφέας, ένα ον που δεν έχει τίποτα αλλά προσπαθεί διαρκώς να χάσει τα πάντα.

Αφού λοιπόν, αναγνώστη μου, τελειώσεις το άρθρο και λίγο πριν πας στο επόμενο στάσου για λίγο. Στάσου και σκέψου πως το γεγονός πως εσύ είσαι πραγματικός (ή έστω θεωρείς τον εαυτό σου τέτοιο) δεν είναι τίποτα άλλο από την απόληξη μιας συγκυρίας. Μιας συγκυρίας που εξίσου εύκολα μπορεί να ανατραπεί. Ισως την ώρα αυτή να καιροφυλαχτεί κάποιος, κάποιος να περιμένει ώστε ξαφνικά να σε χρίσει πρωταγωνιστή σε κάποια από τις ιστορίες του. Και ίσως τότε βρεθείς -εσύ, ένας λογοτεχνικός ήρωας πια- να ψαρεύεις πραγματικότητα από την απουσία σου. Να ψάχνεις από το πουθενά στιγμιαία σάρκα, οργασμούς, να γυρεύεις αντικλείδια για ένα σπίτι που κάηκε από τον απρόσμενο συγγραφέα-πατέρα σου.

*Με αφορμή το μυθιστόρημα του Κώστα Καλημέρη «Ο φίλος του Πέδρο»

http//tsalapatis.blogspot.gr/

ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η ηλικία μέσα στην ηλικία
Ισως να μην υπήρξε ποτέ εποχή στην οποία η νεότητα να είναι τόσο υποχρεωτική. Δεν είναι μόνο ότι η ηλικία αυξάνει εντός ενός συστήματος που κωδικοποιεί τις ανάγκες και τις επιθυμίες με βάση τη νεότητα. Την...
Η ηλικία μέσα στην ηλικία
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Limbo
Στον Δάντη και πιο συγκεκριμένα στο τέταρτο Ασμα της Κόλασης το Limbo βρίσκεται στην είσοδο της Κόλασης. Οι κάτοικοι του Limbo δεν υφίστανται βασανιστήρια όμοια με τους υπόλοιπους κύκλους της Κόλασης. Η δική...
Limbo
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Νύχτα Χριστουγέννων
Η νύχτα φόρεσε τον ύπνο μου. Δεν πρόκειται ποτέ ξανά να κοιμηθώ. Μονάχα εδώ, στο σαλόνι, στάζουν ευχές από προηγούμενες χρονιές, ποτήρια σηκώνονται από μόνα τους στον αέρα και το φεγγάρι αναβοσβήνει στο...
Νύχτα Χριστουγέννων
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Σύνορα
Συνορεύουμε, ατελείωτα συνορεύουμε, έδαφος εμείς και εμείς σύρμα. Κάτοικοι και ταυτόχρονοι καταπατητές. Καταφύγιο το σώμα και ταυτόχρονα εξορία. Χώρος μέσα στον χώρο, κίνηση μες στην ακινησία, στάση μες στο...
Σύνορα
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Θυμάμαι, ναι, θυμάμαι
Μέσα στα γεγονότα ο άνθρωπος παραμένει σταθερός. Τίποτα δεν παρεμβαίνει ανάμεσα σε αυτόν και τον εαυτό του. Μονοκόμματος, ακέραιος στο σχήμα που αυτός ορίζει για τον εαυτό του. Μόνιμος θεατής των ενεργειών...
Θυμάμαι, ναι, θυμάμαι
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Σήμερα ο Μιχάλης ξύπνησε χαζός
Είναι εκείνο το συναίσθημα που τον κατέκλυζε -πιο πολύ αίσθηση παρά αντίληψη, πιο πολύ ένας τρόπος τού να είσαι παρά τρόπος τού να σκέφτεσαι-, το συναίσθημα πως ήτανε χαζός. Σήμερα λοιπόν ο Μιχάλης ξύπνησε...
Σήμερα ο Μιχάλης ξύπνησε χαζός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας