Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Το αμαρτωλό σειριακό τρίο: Συνέχεια, Μυθιστορία, Βίβλος»
AP Photo

«Το αμαρτωλό σειριακό τρίο: Συνέχεια, Μυθιστορία, Βίβλος»

  • A-
  • A+

(Αν και δεν συνηθίζουμε να δημοσιεύουμε απαντήσεις, σήμερα δημοσιεύουμε το άρθρο του Κώστα Δεληγιάννη, γραμμένο ως απάντηση στα δύο προηγούμενα άρθρα της στήλης σε σχέση με τις τηλεοπτικές σειρές, τη νέα μυθιστορία και το Game of Thrones. Τα άρθρα αυτά είχαν στόχο να ξεκινήσουν έναν διάλογο για έναν κυρίαρχο και ανερχόμενο τομέα της κουλτούρας, ο οποίος σε μεγάλο βαθμό περνά ανεξέταστος. Το άρθρο που παραθέτουμε επιβεβαιώνει με τον καλύτερο τρόπο τη συνέχεια αυτού του διαλόγου. Θ.Τσ.)


Η κριτική προσέγγιση του είδους της τηλεοπτικής σειράς παραμένει μια άσκηση –και άρθρωση– λόγου δύσκολη, πολύπλοκη και ακροβατική. Αφενός λόγω της νεότητάς του ως αφηγηματικού είδους, αφετέρου λόγω των γεωπολιτιστικών διαφορών που διαμορφώνουν το κοινό και τους κριτικούς του, κατά χώρα και κουλτούρα.

Ο κριτικός λόγος στα μέσα ενημέρωσης και το εκπαιδευτικό σύστημα, που θεωρούνται κατεξοχήν φορείς επιρροής της κοινής γνώμης, παραμένει δέσμιος ενός ιδεολογικού πλαισίου και μιας κριτικής εργαλειοθήκης εξαρτημένης από ένα παρωχημένο αξιακό σύστημα κανόνων, κριτηρίων και θεωρίας που αρκείται στο να αντλεί την επιστημολογικότητά του από τα μόνα συγγενικά αφηγηματικά είδη, όπως ο κινηματογράφος και το λαϊκό μυθιστόρημα του 19ου αιώνα, δίχως να αναζητεί νέο organum.

Μια επιστημολογικότερη τοποθέτηση θα πρότεινε, η άρθρωση του περί τηλεσειρών λόγου, να απεξαρτηθεί σταδιακά από το αξιακό αυτό υπόβαθρο, εντασσόμενη σε μια ανοιχτή, in progress, αυτονομημένη και αυτοτελή θεώρηση, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα όπως η παρα(εκ)φορά του λόγου, η αθέμιτη συγκρισιολογία, η μονολι(η)θικότητα των απόψεων και η ισχνότητα των επιχειρημάτων που εμποδίζουν μια σφαιρικότερη και παιδαγωγικότερη ανάλυση των τηλεσειρών μυθοπλασίας.

Η σύντομη παρέμβασή μας στοχεύει στην εποικοδομητική αποδόμηση της αξιακής πυραμίδας που θεμελιώνουν τα δύο πρόσφατα άρθρα της στήλης ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ, αφιερωμένα στις τηλεοπτικές σειρές, εστιάζοντας σε αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε το «αμαρτωλό σειριακό τρίο: Συνέχεια, Μυθιστορία, Βίβλος».

1. Η Συνέχεια ως χωροχρόνος

Η Συνέχεια, ως βασικό συστατικό του μυθιστορήματος του 19ου αιώνα, συνδέεται με τον εκάστοτε ανθρωπολογικό χωροχρόνο ενός πολιτισμού. Η Συνέχεια είναι ένας αυτοτελής χωροχρόνος «άμοιρος» του τεμαχισμού του σε κοινωνικούς προ/μετα-βιομηχανικούς 24ωρους εργασιακούς κύκλους. Η Συνέχεια προϋπάρχει του αφηγηματικού χρόνου και καθιστά, από μόνη της, ένα ξεχωριστό σύμπαν. Η αφηγηματική πρωτοτυπία ορισμένων τηλεσειρών παίζει συχνά με τη Συνέχεια (π.χ. The Affair, Tween Peaks) οριοθετώντας το Ανυπέρβλητο και το Αξεπέραστο. Η Συνέχεια αποφασίζει πόσος Χρόνος τής μένει και όχι το αντίθετο. Κανάλια και πλατφόρμες υπαγορεύουν τις χρονικές νόρμες, όμως οι εξαιρέσεις υπενθυμίζουν ότι οι νόρμες δεν αποτελούν τον (απόλυτο) κανόνα.

2. Η Μυθιστορία ως ανάγκη

Η ανάγκη της μυθιστορίας είναι άλλο ένα, ευρέως διαδεδομένο, κλισέ που θεωρεί τις σειρές φυσικό διάδοχο των μυθιστορημάτων του 19ου αιώνα. Μπορεί η ευρηματικότητα συγγραφέων και εκδοτών να εκμεταλλεύτηκε, κατά κόρο, βιομηχανικά, την καθημερινή ανθρώπινη ανάγκη για story telling, εφευρίσκοντας το feuilleton (σειρά), όμως η ύπαρξή της οφείλεται περισσότερο σε μια φιλοσοφική και μεταφυσική τελεολογία του εκάστοτε ανθρωπολογικού χώρου, και λιγότερο στην έκφραση μιας αδήριτης ανάγκης για κατανάλωση μυθιστοριών, όσο και αν παραμένει κραταιά η αντίληψη της ταξικής χρησιμότητάς τους ως μέσου χειραγώγησης της κοινής γνώμης. Η μυθιστορία μπορεί να δημιουργεί και να καλύπτει ανάγκες, δεν είναι όμως Μοίρα-Ανάγκη.

3. Η Σειρά ως Βίβλος

Ο συγγραφέας γράφει μόνος του, ανάμεσα σε τέσσερις τοίχους. Στο writer's room των σειρών, η συγγραφή είναι συλλογική και η όλη διεύθυνση και ευθύνη ανήκουν de facto και de jure στον Showrunner. Αυτός που «Τρέχει το Σόου» έχει και την τελευταία λέξη, όπως και ο σκηνοθέτης στο σινεμά και στο θέατρο. Ο Τζόις χρειάστηκε περίπου 18 επεισόδια σε 1.000 σελίδες για να ξετυλίξει την 24ωρη «Οδύσσειά» του στο Δουβλίνο, ενώ στην ομώνυμη σειρά θρίλερ «24h» ο τηλεθεατής παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο μία από τις 24 ώρες του ήρωα Τζακ Μπάουερ. Και στο βιβλίο και στη σειρά, οι συγγραφείς και σεναριογράφοι ακούνε –ευτυχώς– μόνο τις «εσωτερικές φωνές» τους. Με μία διαφορά, ότι στο βιβλίο ο μετρ που κινεί τα νήματα είναι ένας, ενώ στη σειρά μια ομάδα. Εν κατακλείδι, με την πολυπρισματική, πολυεπίπεδη, ασύγχρονη ματιά της η σειρά, ως είδος, μπορεί να διεκδικεί πλέον, και επίσημα, τον τίτλο ενός αφηγηματικού έργου à part entière. Που, όμως, ανά πάσα στιγμή, παραγγελιοδότες και παραγγελιοδόχοι, εκδότες, σταθμοί, αναγνώστες και τηλεθεατές, αποφασίζουν για την τύχη τους.

Κώστας Δεληγιάννης

Διευθυντής του οργανισμού SERIES BALKANS

ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Το «Game of Τhrones» ως τηλεοπτική αποτυχία
Τα τελευταία 8 χρόνια το «Game of thrones» έθεσε τους όρους και τις δυνατότητες της τηλεοπτικής αφήγησης. Ολα αυτά βέβαια άρχισαν να καταρρέουν στις τελευταίες σεζόν και πιο χαρακτηριστικά στην όγδοη σεζόν.
Το «Game of Τhrones» ως τηλεοπτική αποτυχία
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Οι τηλεοπτικές σειρές και η νέα μυθιστορία
Περισσότερο από κάθε λογοτεχνικό είδος, το μυθιστόρημα δημιούργησε και διαμόρφωσε απολαύσεις, συγκινήσεις, αισθητικές και ιδεολογίες. Ο 20ός και πολύ περισσότερο ο 21ος αιώνας σε μεγάλο βαθμό διέκοψαν την...
Οι τηλεοπτικές σειρές και η νέα μυθιστορία
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Για τον Αντονι Μπουρντέν (ξανά)
Τους τελευταίους επτά μήνες βλέπω συστηματικά τις εκπομπές του Αντονι Μπουρντέν. Η αυτοκτονία του τις ποτίζει αναδρομικά, τους δίνει ένα υπαρξιακό βάθος και μια χροιά αγωνίας που δύσκολα θα μπορούσες να...
Για τον Αντονι Μπουρντέν (ξανά)
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ενα γέλιο θα σας θάψει
Η διακυβέρνηση Τραμπ έφερε μια πρωτόγνωρη έκρηξη της κωμωδίας σε κάθε μέσο. Από το stand-up και τη θεατρική σάτιρα μέχρι τα μέσα δικτύωσης. Εκεί όμως που το φαινόμενο εμφανίζεται πιο εντυπωσιακό είναι η...
Ενα γέλιο θα σας θάψει
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Το τηλεοπτικό τουρλού της νοσταλγίας
Καλοκαίρι σημαίνει διακοπή. Και μαζί καλοκαίρι σημαίνει επανάληψη. Ειδικά όταν πρόκειται για τον ξεχασμένο τόπο της τηλεόρασης. Ανοιχτή στις μεταειδησεογραφικές ώρες. Αυτό το τίποτα του άδειου χρόνου που δεν...
Το τηλεοπτικό τουρλού της νοσταλγίας
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η βιβλιοθήκη του πατέρα
Το άρθρο αυτό είναι για τον πατέρα μου και πιο συγκεκριμένα για τη βιβλιοθήκη του. Για αυτόν τον μη-τόπο όπου όλοι οι τόποι χωρούσαν, εκεί όπου ο χρόνος και ο χώρος ταυτίζονται στη χρονολογική διάταξη των...
Η βιβλιοθήκη του πατέρα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας