• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.2°C / 22.5°C
    0 BF
    45%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    17°C 14.8°C / 18.9°C
    1 BF
    76%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.0°C / 19.0°C
    1 BF
    39%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    6°C 5.9°C / 5.9°C
    0 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    17°C 14.1°C / 18.0°C
    2 BF
    55%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.8°C / 13.4°C
    2 BF
    33%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.6°C / 14.6°C
    2 BF
    44%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.8°C / 22.5°C
    2 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 18.9°C
    2 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.1°C / 22.9°C
    3 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.6°C / 16.6°C
    2 BF
    52%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    69%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 13.5°C
    0 BF
    81%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    17°C 13.5°C / 17.3°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    22°C 13.8°C / 22.1°C
    0 BF
    70%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.4°C / 22.8°C
    2 BF
    48%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    19°C 14.3°C / 19.4°C
    2 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 14.8°C / 20.5°C
    1 BF
    37%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    1 BF
    32%
Μάριος Βαλασόπουλος

Ο δάσκαλος των μύθων

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Είναι νέος, επιστήμων, μεταφραστής, συγγραφέας, αλλά κυρίως αφηγητής.

Ο Ανδρέας Μιχαηλίδης ακολούθησε τον επιστημονικό κλάδο των θετικών επιστημών, όπως ο πατέρας του, Τεύκρος Μιχαηλίδης, ωστόσο ο χώρος του φανταστικού και του μυθολογικού είναι που τον κέρδισε.

Οπως μας λέει και ο ίδιος, «η αφήγηση είναι σαν μια μυθική σφυρηλάτηση ιστοριών από τα συστατικά τους στοιχεία».

Σε σειρά σεμιναρίων στο Μουσείο Ηρακλειδών, μας συστήνει τους αγαπημένους του ήρωες και όχι μόνο: από τον Προμηθέα, τον Ηφαιστο και τον Αίαντα μέχρι τον Ενκιντού από το Επος του Γκιλγκαμές, τον Βιάσα και την Αμπα από τη Μαχαμπαράτα, τον Μπραν από το Μαμπινόγκιον, τον Σερ Γκαουέιν από τον Αρθουριανό Κύκλο και τον Γουίλαντ τον Σιδερά σε διάφορες εκδοχές του, γερμανικές και σκανδιναβικές.

◼ Ποιες είναι οι συνηθέστερες λανθασμένες γνώσεις μας γύρω από τη μυθολογία;

«Οι μυθολογικές μας γνώσεις συχνά μένουν στο επίπεδο των παιδικών και σχολικών βιβλίων.

Το συνηθέστερο λάθος είναι ότι οι χαρακτήρες –ήρωες και θεοί– παρουσιάζονται στερεοτυπικά, δίχως να υπάρχει ποτέ μια προσέγγισή τους σαν να είναι πλήρεις, ανθρώπινες προσωπικότητες, που είναι άλλωστε αυτό το οποίο αντικατοπτρίζουν.

Μια βασική αντίθεση με τα λαϊκά παραμύθια, για παράδειγμα, είναι πως το καλό και το κακό δεν είναι διόλου άσπρα-μαύρα, αλλά μάλλον ένα βρόμικο γκρι».

◼ Γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τη μυθολογία μας;

«Διότι φωτίζει πτυχές της Ιστορίας και της ιδιοσυγκρασίας μας ως λαού. Παρά τη θεϊκή τους φύση, οι χαρακτήρες της μυθολογίας είναι οι άνθρωποι του ελλαδικού χώρου.

Η Ιστορία επαναλαμβάνεται και το ίδιο ισχύει με τα όσα εκφράζει η μυθολογία.

Περαιτέρω, η μυθολογία αποτελεί φυσικά ένα ελκυστικό κοσμοείδωλο του αρχαίου κόσμου, ένα αρχαιολογικό εύρημα που αντέχει περισσότερο από τον πηλό, το σίδερο ή οποιοδήποτε άλλο υλικό βρίσκουμε σε ανασκαφές.

Προσωπικά, με έλκυαν πάντοτε αυτές οι ιστορίες. Αλλωστε, σ’ έναν κόσμο που με το πέρας της παιδικής κι εφηβικής ηλικίας φαντάζει μουντός και καταπιεστικός, το ηρωικό στοιχείο μάς εμπνέει να συνεχίζουμε στο όποιο τραχύ μονοπάτι.

Στη διάρκεια, μάλιστα, της μαθητείας μου στην προφορική αφήγηση και ιδιαίτερα στο Εργαστήρι του Επους της Μάνιας Μαράτου, είχα την ευκαιρία να συζητήσω και να αντιπαραβάλω τα ελληνικά μυθολογικά μοτίβα με αυτά άλλων λαών, όπως Σκανδιναβοί, Κέλτες και Ινδοί – κι εκεί αναδύθηκε με σχεδόν μαγικό τρόπο το γεγονός πως, πέρα από την παραμυθιακή παράδοση, τελικά και οι μυθολογίες, όχι μόνο εξελίσσονται παράλληλα, αλλά μπολιάζονται και μεταξύ τους».

◼ Πότε δόθηκε στον όρο «μύθος» βαθύ φιλοσοφικό νόημα;

«Παραδόξως, φαίνεται πως ο όρος "μύθος", όπως νοείται σήμερα, είναι μεταγενέστερος του όρου "μυθολογία", που αποτελεί ένα αντιδάνειο από τους Λατίνους του 5ου μ.Χ. αι. Η αλληγορική δύναμη του μύθου, ωστόσο, την εποχή που σημαίνει απλά "αφήγημα", έχει αξιοποιηθεί εκτενώς από τον Πλάτωνα, ο οποίος συνέθετε ή μετέβαλλε γνωστές αφηγήσεις της εποχής, για να περάσει κάποιο φιλοσοφικό δίδαγμα.

Για μένα, οι μύθοι είναι τρία πράγματα: μια αρχαία, ελκυστική κοσμολογία, ένα παράθυρο στην αντίληψη και τη σκέψη των ανθρώπων του παρελθόντος, καθώς και η ανθρώπινη ταυτότητα, προβεβλημένη στο υπεράνθρωπο, για να καθίσταται πιο ξεκάθαρη.

Αλλωστε, αυτό που βασικά μας διαχωρίζει από τα υπόλοιπα ζώα, είναι η ικανότητά μας να λέμε ιστορίες».

◼ Πώς μπορεί ο σύγχρονος, ορθολογιστής και λογοκρατούμενος άνθρωπος να προσεγγίσει το θέμα του μύθου;

«Νομίζω πως ο σύγχρονα σκεπτόμενος –ούτως ειπείν– άνθρωπος οφείλει κατ' αρχάς να έχει ανοιχτό μυαλό και να μην επικαλείται τον ορθολογισμό ως άλλη θρησκεία.

Η μυθολογία δεν είναι φυσικά ο τρόπος να ερμηνεύει κανείς τα φυσικά φαινόμενα, όμως αυτό δεν την καθιστά άχρηστη.

Δεν υπάρχει καμία όψη της ανθρώπινης κατάστασης που να μην περιγράφεται στη μυθολογία: ο άνθρωπος και οι επιθυμίες του, ο άνθρωπος μπρος στον θάνατο, ο άνθρωπος κι ο πόλεμος, ο άνθρωπος και η εξουσία, ο άνθρωπος κι η σχέση του με τον μικρό γαλάζιο κόσμο πάνω στον οποίο κατοικεί – και τον οποίο καταστρέφει∙ η αγάπη, το μίσος, η φιλία, η μοναξιά, ο ηρωισμός και ο δόλος.

Αξίζει ο σύγχρονος άνθρωπος να δει πόσο λίγο έχει αλλάξει, να σκεφτεί αν μπορεί να αλλάξει και τελικά, πως όλο κι όλο που έχει, είναι μια ιστορία ανάμεσα σε δισεκατομμύρια: τη δική του. Είτε θα είναι μια καλή ιστορία είτε όχι».

◼ Γιατί πιστεύεις πως η ελληνική μυθολογία είναι από τις πιο γνωστές παγκοσμίως;

«Αυτό είναι μεγάλη ιστορία. Δεν είμαι καν βέβαιος, πληθυσμιακά μιλώντας, πως η ελληνική μυθολογία είναι η γνωστότερη παγκοσμίως, αν λάβουμε υπόψη την Ινδία ή δεδομένης της άγνοιας που έχουμε για το τι συμβαίνει στην αχανή Κίνα. Πάντως είναι πράγματι πολύ γνωστή, γεγονός που μάλλον οφείλεται στις ελληνικές απαρχές της δυτικής επιστήμης και φιλοσοφίας.

Κάπως παράδοξος είναι ο ρόλος της ίδιας της Εκκλησίας, η οποία στοιχειοθέτησε μια "αποδεκτή χριστιανική επιστήμη", βασισμένη εν πολλοίς στην αριστοτέλεια θεώρηση του κόσμου και –άθελά της ίσως– συντήρησε μαζί και την ελληνική μυθολογική παράδοση (της οποίας ο ίδιος ο Αριστοτέλης ήταν πολέμιος)».

◼ Τι είναι αυτό που ελκύει ακόμη και τον σύγχρονο άνθρωπο (ο οποίος, κατά κανόνα, δεν ψάχνει πια να εξηγήσει τον κόσμο μέσω των μύθων) στη μυθολογία;

«Η ανθρώπινη φυλή είναι οι ιστορίες της. Και από αυτές δεν εξαιρείται η λεγόμενη "στοιχειοθετημένη" ή "επίσημη" ιστορία.

Οι ιστορίες εμπνέουν, δίνουν κουράγιο, διδάσκουν, μας συνδέουν με ένα παρελθόν χαμένο στην ομίχλη του χρόνου, μας δίνουν μια αίσθηση ταυτότητας.

Τα βάσανα και τα κατορθώματα των ηρώων γίνονται ένας καθρέφτης για τα δικά μας βάσανα και ξυπνάνε μέσα μας μια ανεξήγητη ανάγκη να κατορθώσουμε κι εμείς κάτι που φαντάζει τερατωδώς δύσκολο... ακόμα κι αν αυτό είναι απλά να επιβιώσουμε μέσα στη σύγχρονη καθημερινότητα.

Η μυθολογία μάς ταξιδεύει και μας επιτρέπει να καθίσουμε για λίγο στο ίδιο τραπέζι με τους χαρακτήρες της, που, ακόμα κι αν είναι απλά αποκυήματα της φαντασίας, παραμένουν οι πιο κοντινοί και μακρινοί μας συγγενείς».

 Τα μαθήματα

Ο Ανδρέας Μιχαηλίδης διδάσκει στο Μουσείο Ηρακλειδών (Ηρακλειδών 16, Θησείο, 2103461981): «Ενα εργαστήριο συγκριτικής μυθολογίας για ενήλικες», Β' κύκλος, Παρασκευή 9 & 16 Δεκεμβρίου 2016 και 13 Ιανουαρίου 2017. Θα ακολουθήσουν άλλοι δύο κύκλοι.

Επίσης, «Ιστορίες του Σέρλοκ Χολμς και άλλα μυστήρια», εργαστήριο για παιδιά (8+), 27/11, 11 Δεκεμβρίου 2016 & 15, 29 Ιανουαρίου 2017.

 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Μύθοι και Σύμβολα... Γιατί μας ελκύουν τόσο;
Οι εκδόσεις Αρσενίδη φέρνουν στο αναγνωστικό κοινό το βιβλίο του Ερνστ Κασίρερ «Φιλοσοφία των συμβολικών μορφών» γύρω από την συμβολοποιητική λειτουργία του ανθρώπινου πνεύματος.
Μύθοι και Σύμβολα... Γιατί μας ελκύουν τόσο;
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Μικρές σκέψεις για μικρά πράγματα»
Θέλει ένα κάποιο θάρρος να καταλήξει κάποιος στο «Μικρές σκέψεις για μικρά πράγματα» και μάλιστα να το κάνει και τίτλο για το βιβλίο του. Ωστόσο δεν είναι η πρώτη φορά που ο Σωτήρης Στεφανόπουλος χρησιμοποιεί...
«Μικρές σκέψεις για μικρά πράγματα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η χρονιά της πανούκλας», ένα ημερολόγιο!
Το βιβλίο «Η χρονιά της πανούκλας» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρσενίδη, ίσως λόγω και της πανδημίας, θεωρείται από τα ευπώλητα των τελευταίων εβδομάδων. Το ενδιαφέρον και το ξεχωριστό στο συγκεκριμένο...
«Η χρονιά της πανούκλας», ένα ημερολόγιο!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οταν ο λόγος γίνεται ελευθερία
Με την συγγραφέα, ποιήτρια και βιβλιοκριτικό Ελένη Στεφανοπούλου συνομιλήσαμε λίγο πριν η επιδημία γίνει πανδημία. Η συζήτηση έγινε με αφορμή το τελευταίο της βιβλίο «Ανάμεσα στο ωραία και το υψηλό».
Οταν ο λόγος γίνεται ελευθερία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας