• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.6°C / 24.5°C
    0 BF
    56%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.6°C / 23.3°C
    1 BF
    71%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    1 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.6°C / 21.5°C
    1 BF
    72%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.2°C / 17.2°C
    0 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.6°C / 20.6°C
    1 BF
    55%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 23.6°C
    1 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.9°C / 19.9°C
    1 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 21.8°C / 24.4°C
    1 BF
    46%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.6°C / 24.0°C
    2 BF
    83%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.9°C / 20.9°C
    0 BF
    83%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 17.5°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.5°C / 17.5°C
    1 BF
    41%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.8°C / 25.4°C
    3 BF
    48%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.8°C / 24.7°C
    0 BF
    72%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 16.3°C / 21.6°C
    0 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.7°C / 23.3°C
    0 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    1 BF
    53%

Από την εξομολόγηση στο σπίτι του καθηγητή Μάρτιν Χάιντεγκερ

Ου ψευδομαρτυρήσεις, αλλά άμα χρειαστεί, ξέρεις…

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

«Μόνον ένας θεός μπορεί πια να μας σώσει. Σε μας απομένει η μοναδική δυνατότητα ώστε με τη σκέψη και την ποίηση να φτιάξουμε μια ετοιμότητα για την εμφάνιση του θεού…»

Ηταν 77, το όνομά του περίοπτο στον Τύπο και ηχηρό στις συζητήσεις για φιλοσοφία και μεταφυσική.

Οι αποτιμήσεις όμως του ρόλου του Μάρτιν Χάιντεγκερ απέναντι στον εθνικοσοσιαλισμό από το 1933, μαζί μ’ εκείνες απέναντι σε συναδέλφους του Εβραίους απείχαν πολύ από την εκμηδένιση.

Ο δρόμος της σκέψης στην τότε Ευρώπη έδειχνε να οδηγεί προς τη σιωπή, ώστε να διαφυλαχτεί από τον εξευτελισμό.

Ο 77χρονος αυτή τη στιγμή διάλεξε να μιλήσει και κάλεσε στο σπίτι του στο Freiburg, 23 Σεπτεμβρίου 1966, το επιτελείο του περιοδικού SPIEGEL και έπειτα στην καλύβα του, στον Μέλανα Δρυμό, για μιαν ανοιχτή συζήτηση-εξομολόγηση υπό τον όρο ότι αυτή θα δημοσιευόταν μετά τον θάνατό του.

Είναι μια επιστροφή μέσα στην Ιστορία πριν από μισό αιώνα.

Κατ’ ανάγκην δημοσιεύουμε τις ερωτήσεις και απαντήσεις σε περίληψη, λόγω χώρου, αλλά η «εικόνα» του ανδρός δεν χάνεται(*).

Τι κρύβει μια εξομολόγηση

► Heidegger: (…)Το χειμερινό εξάμηνο 1932/33 είχα άδεια και διέθετα τον περισσότερο χρόνο στην καλύβα μου.

• SPIEGEL: Τότε πώς ήρθαν τα πράγματα και γίνατε πρύτανης του Πανεπιστημίου του Freiburg; Πώς γίνεται και 4 μήνες ύστερα από την αναγόρευση του Χίτλερ σε καγκελάριο, μιλάτε π.χ. «για το υπέροχο μεγαλείο αυτού του ξεσπάσματος»;

► Heidegger: : Ημουν πεπεισμένος γι’ αυτό. Με τη σύγχυση απόψεων και πολιτικών τάσεων από 22 κόμματα τότε, προείχε να βρούμε μια εθνική και προπάντων κοινωνική στάση (...) με κυρίαρχο ζητούμενο το νόημα των επιστημών και τον καθορισμό της αποστολής του Πανεπιστημίου, όπως το λέει κι ο τίτλος του πρυτανικού μου λόγου «Η αυτοτέλεια του γερμανικού Πανεπιστημίου» (…), ένα νέο νόημα για την παράδοση της δυτικοευρωπαϊκής σκέψης.

• SPIEGEL: Και όμως το φθινόπωρο του 1933, που δεν ήσασταν πρύτανης, είπατε ότι ο ίδιος ο φίρερ και μόνο αυτός είναι η σημερινή και η μελλοντική γερμανική πραγματικότητα.

► Heidegger: (…) Οταν ανέλαβα την πρυτανεία, ήταν για μένα σαφές ότι δεν θα τα έβγαζα πέρα χωρίς συμβιβασμούς. Τις παραπάνω φράσεις σήμερα δεν θα τις έγραφα πλέον. Πάντως αισθανόμουν ότι με τον Χίτλερ έρχεται κάτι το νέο, ότι αυτό είναι ένα ξέσπασμα…

• SPIEGEL: Κατηγορηθήκατε ότι συμμετείχατε σε καύσεις βιβλίων από φοιτητές ή από τη χιτλερική νεολαία.

► Heidegger:  Αυτά που επρόκειτο να καούν μπροστά στο πανεπιστημιακό κτίριο το απαγόρευσα (…) Ούτε ακολούθησα τις προτροπές να απομακρύνω τα βιβλία Εβραίων συγγραφέων. Ολοι οι συγγραφείς, προπάντων ο Husserl, αναφέρονταν και συζητούνταν όπως και πριν από το 1933 (σ. σ. ο Husserl υπήρξε δάσκαλός του και σ’ αυτόν είχε αφιερώσει το 1927 το βιβλίο «Είναι και Χρόνος», που τον έκανε διάσημο διεθνώς).

• SPIEGEL: Κατηγορηθήκατε ότι στην πέμπτη έκδοση του «Είναι και Χρόνος» παραλείψατε την αφιέρωση αυτή.

► Heidegger:  Οφείλεται στις αντιρρήσεις του αρχικού μου εκδότη.

• SPIEGEL: Επίσης δεν παρέστητε στην κηδεία του δασκάλου σας τόσα χρόνια μετά, το 1938.

► Heidegger: Τις σχέσεις μας δεν τις είχα διακόψει. Στον κλινήρη δάσκαλο και στη γυναίκα του στείλαμε με τη γυναίκα μου μιαν ανθοδέσμη.

• SPIEGEL: Σε μια φιλοσοφική σας παράδοση του 1953 μιλάτε και πάλι για το μεγαλείο του Εθνικοσοσιαλιστικού Κινήματος, παρόμοια με αυτά που λέγατε το 1935.

► Heidegger: Οι χαφιέδες το κατάλαβαν έτσι. Εγώ μιλούσα για την επιστήμη και την τεχνική ως συ-στήματος. Η τεχνική ξεριζώνει τον άνθρωπο από τη γη του. Οταν είδα ανθρώπους στη Σελήνη τρόμαξα (…) Δεν χρειαζόμαστε ούτε τον Μαρξ ούτε τον αμερικανισμό. (…) Μόνον ένας θεός μπορεί πια να μας σώσει. Σε μας απομένει η μοναδική δυνατότητα ώστε με τη σκέψη και την ποίηση να φτιάξουμε μια ετοιμότητα για την εμφάνιση του θεού…

Στο κελί του φιλόσοφου

Μετά τη συνέντευξη η 5μελής ομάδα του περιοδικού, μαζί με τον καθηγητή, αναχώρησε για την «καλύβα» στον Μέλανα Δρυμό:

«Αρχικά ο καθηγητής τούς έδειξε τον χώρο εργασίας του, η απόλυτη λιτότητα του οποίου τρόμαζε κάπως. Κανείς δεν περίμενε ένα τόσο “παγερό” κελί. Εξοικειώθηκαν όμως γρήγορα και σύντομα βρέθηκαν να κάθονται για το λιτό κολατσιό γύρω από το τραπέζι -στη γωνία με τα παράθυρα- στο μεγαλύτερο δωμάτιο, το οποίο είχε ήδη ακούσει πολλές συνομιλίες στις πιο ποικίλες “κλίμακες”.

Εβλεπε κανείς ότι είχε φύγει ένα μεγάλο βάρος από τον συνομιλητή, που γρήγορα πήρε τα ποιήματα του Hebel και απάγγειλε μερικά από αυτά (…) Η φωτογράφος, απερίσπαστη από την αρχική συζήτηση και ευνοημένη από τον φωτεινό καιρό του Σεπτεμβρίου, τράβηξε πολλές, ιδιαίτερα επιτυχημένες, φωτογραφίες της ζωής του καθηγητή στην καλύβα και γύρω από αυτή…»

Ο χριστιανός θεολόγος

Το σύνολο της συνέντευξης «πνίγεται» από υποσημειώσεις που φωτίζουν ασάφειες, υπεκφυγές, ανακρίβειες και αναλήθειες της εξομολόγησης του πανεπιστημιακού Martin Heidegger (1889-1976).

Εχουμε έναν φιλόσοφο του θεολογικού ολοκληρωτισμού αφενός και από την άλλη τον ίδιο στον οποίο ο ρόλος του Πλάτωνος ως ρόλος συμβόλου στον σικελικό δεσποτισμό επέδρασε αποφασιστικά.

Αλλωστε σε επιστολή του σε φίλο το1921 γράφει: «Μη με αποτιμάς με τα κριτήρια ενός οποιουδήποτε δημιουργικού φιλόσοφου. Είμαι ένας χριστιανός θεολόγος».

(*) Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης βρίσκεται στην έκδοση της «Εστίας» το 1989, με τη φροντίδα του Κώστα Γεμενετζή

ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι επισκέψεις των ναζί στην Ελλάδα
Κορυφαία στελέχη του χιτλερικού πανθέου έρχονταν τακτικά στην Ελλάδα. Ομως, η επίσημη εκδοχή ήταν πως τα ταξίδια τους ήταν ιδιωτικά και γίνονταν για να δουν τις αρχαιότητες! H ανατριχιαστική αλληλογραφία του...
Οι επισκέψεις των ναζί στην Ελλάδα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ανακατασκευή της μνήμης, το ασυνείδητο και η πολιτική
Πριν από δύο εβδομάδες, με αφορμή την 80ή επέτειο από την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, εγκρίθηκε το ψήφισμα σχετικά με τη σημασία της ευρωπαϊκής μνήμης για το μέλλον της Ευρώπης.
Η ανακατασκευή της μνήμης, το ασυνείδητο και η πολιτική
ΝΗΣΙΔΕΣ
7 ημέρες στο Αουσβιτς, 73 χρόνια μετά
Αουσβιτς. Η λέξη από μόνη της έχει γίνει πλέον σύμβολο της «τελικής λύσης». Οσο περισσότερο προσπαθεί κανείς να κατανοήσει πώς μια πολιτισμένη ήπειρος και μια πολιτισμένη χώρα έφτασαν σε αυτό το σημείο τόσο τα...
7 ημέρες στο Αουσβιτς, 73 χρόνια μετά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Bερολινέζικες σημειώσεις - 30 χρόνια μετά
Ανατολικό Βερολίνο. Ενας μύθος και πολλές πραγματικότητες. Ο δρόμος για τη Βαρσοβία και τη Μόσχα, από εδώ. Τίποτε δεν είναι τυχαίο στην Ιστορία όταν αυτή αποφασίζει να μοιράσει τα ιμάτια των ηττημένων. 1989...
Bερολινέζικες σημειώσεις - 30 χρόνια μετά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ματωμένη 1η Μάη του 1944
Η Πρωτομαγιά που σφράγισε την ιστορία του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα και δικαίως θεωρείται το σύμβολο και το σημείο- σταθμός της ελληνικής Εργατικής Πρωτομαγιάς χρονικά τοποθετείται στον τελευταίο χρόνο...
Η ματωμένη 1η Μάη του 1944
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η σφαγή στο Κατίν και ο ένοχος
Ποιος ευθύνεται για τη σφαγή των Πολωνών στο Κατίν. Οι Σοβιετικοί ή οι Γερμανοί; «Οι ναζί», λένε κάποιοι και συνδέουν την ανακίνηση του θέματος με την προσπάθεια κάποιων να εξισώσουν τον κομμουνισμό με τον...
Η σφαγή στο Κατίν και ο ένοχος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας