Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Θα αλλάξει τα φώτα... στο περιβάλλον

Θα αλλάξει τα φώτα... στο περιβάλλον

  • A-
  • A+

Οδεύουμε προς έναν κόσμο που μέχρι το τέλος του αιώνα θα είναι θερμότερος κατά 4 βαθμούς Κελσίου και θα χαρακτηρίζεται από αφόρητους καύσωνες, μείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων τροφίμων, καταστροφή ολόκληρων οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, καθώς και άνοδο της στάθμης των θαλασσών σε επίπεδα που θα είναι απειλητικά για τη ζωή, σημείωνε σε έκθεσή της το 2012 η Παγκόσμια Τράπεζα, προειδοποιώντας παράλληλα πως «δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα πως είναι εφικτή η προσαρμογή σε έναν κόσμο που θα είναι θερμότερος κατά 4 βαθμούς Κελσίου».

Η κλιματική αποσταθεροποίηση πάντως έχει ήδη ξεκινήσει:

► Τη δεκαετία του 1970 αναφέρθηκαν 660 καταστροφές σε ολόκληρο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων ξηρασιών, πλημμυρών, ακραίων θερμοκρασιών, πυρκαγιών και καταιγίδων.

► Τη δεκαετία του 2000, ο αντίστοιχος αριθμός ανήλθε σε 3.322, πέντε φορές μεγαλύτερος, ενώ

► το 2011 υπήρξε το έτος με τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές στην ιστορία της ανθρωπότητας, με το συνολικό παγκόσμιο κόστος από τις ζημιές να αγγίζει τα 380 δισ. δολάρια.(¹)

Σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις και το κόστος της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα, το 2009, η WWF Ελλάς και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών δημοσίευσαν την επιστημονική έκθεση «Το αύριο της Ελλάδας: επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής κατά το άμεσο μέλλον».

Οπως προκύπτει, πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, η Λαμία, η Λάρισα θα έχουν μέχρι και 20 ημέρες καύσωνα κάθε χρόνο, με αντίστοιχη αύξηση του κινδύνου πυρκαγιάς στα περιαστικά δάση.

Η συνολική ετήσια βροχόπτωση θα μειωθεί, αλλά θα αυξηθούν κατά 10-20% οι ακραίες βροχοπτώσεις και τα πλημμυρικά επεισόδια.

Επίσης, το 2011 η Τράπεζα της Ελλάδος, μελετώντας τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη χώρα, υπογράμμιζε πως «ακτογραμμές συνολικού μήκους 1.000 χιλιομέτρων αποτελούν περιοχές υψηλής ευπάθειας στην κλιματική αλλαγή».

Πρόσθετε δε ότι έως το τέλος του αιώνα οι βροχές θα μειωθούν κατά 5-19% και πως η μέγιστη θερμοκρασία θα υπερβαίνει τους 35ο C για 35 έως 40 ημέρες σε σχέση με σήμερα, προσδιορίζοντας το σωρευτικό κόστος της κλιματικής αλλαγής έως το 2100 στα 701 δισ. ευρώ.

Τέλος, το Εθνικό Αστεροσκοπείο το 2012 προέβλεψε αύξηση κατά 50% των θερμών ημερών μεταξύ 2021-2050 και 100% για την περίοδο 2071-2100 και επιπλέον αύξηση κατά 30 ημέρες του κινδύνου πυρκαγιάς ανά έτος.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποίησε από την πλευρά του πως αν δεν θέσουμε υπό έλεγχο τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2017, η βασιζόμενη στα ορυκτά καύσιμα οικονομία μας θα καταστήσει αναπότρεπτη μια εξαιρετικά επικίνδυνη υπερθέρμανση του πλανήτη.

Ομως, όπως έχει σωστά επισημανθεί, όσο περισσότερο συζητάμε την ανάγκη να ελέγξουμε τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα τόσο περισσότερο αυτές αυξάνονται: το 2013 τα προκαταρκτικά στοιχεία καταδείκνυαν ότι οι παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ήταν κατά 61% υψηλότερες από το 1990.(²)

Τον Δεκέμβριο του 2012 στη συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα που πραγματοποιήθηκε στην Ντόχα, οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεων του κόσμου δεσμεύτηκαν (τουλάχιστον θεωρητικά) πως θα εργαστούν για τη μείωση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για τη συγκράτηση της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τους 2o C.

Για να επιτευχθεί κατά 75% αυτός ο στόχος, σημείωνε το 2009 επιστημονική μελέτη του περιοδικού «Nature», η ανθρωπότητα έχει περιθώριο να κάψει λιγότερα από τα μισά ήδη γνωστά αποθέματα ορυκτών καυσίμων.(³)

Το ελληνικό υπουργείο Ενέργειας, στον οδικό χάρτη που εκπονήθηκε το 2012, έθεσε ως στόχο μέχρι το 2020 την παραγωγή από ΑΠΕ (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας) ηλεκτρικής ενέργειας στο 40%, στις μεταφορές στο 10% και στη θέρμανση-ψύξη στο 20%, ενώ το 2015 απερρίφθη με συνοπτικές διαδικασίες το αίτημα της Ελλάδας προς τον επίτροπο Ενέργειας Κανιέτε για ένταξη της χώρας στο κλαμπ των κρατών-μελών που έχουν εξαιρεθεί από την απαγόρευση χορήγησης δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων στην ηλεκτροπαραγωγή.

Δύο εβδομάδες πριν, το υπουργείο ΠΑΠΕΝ προχώρησε στην υπογραφή μνημονίου συνεργασίας μεταξύ της ΔΕΗ και της κινεζικής εταιρείας CMEC για την κατασκευή άλλης μιας λιγνιτικής μονάδας στον ΑΗΣ Μελίτη (Φλώρινα) προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Greenpeace και της WWF.

Ο λιγνίτης είναι το παρελθόν και όχι το μέλλον

«Τόσο η ΔΕΗ όσο και η ελληνική κυβέρνηση γνωρίζουν πως κάθε επένδυση σε νέες λιγνιτικές μονάδες δεν είναι μόνο περιβαλλοντικά, αλλά και οικονομικά καταστροφική. Επιμένουν όμως στην προώθηση της πλέον ρυπογόνου και ξεπερασμένης τεχνολογίας ηλεκτροπαραγωγής, που θα αφήσει πίσω της κοινωνικά και περιβαλλοντικά κουφάρια» επισημαίνουν οι δυο οργανώσεις στην ανακοίνωσή τους, προσθέτοντας επίσης ότι «δεν είναι τυχαίο πως η μόνη ενδιαφερόμενη για να στηρίξει τα απολιθωμένα σχέδια της ΔΕΗ και της ελληνικής κυβέρνησης είναι μια κινεζική εταιρεία με εμπλοκή σε αντίστοιχα έργα σε χώρες των Βαλκανίων και την Τουρκία. Από πότε έγινε, άραγε, στόχος η "βαλκανοποίηση" του ελληνικού ηλεκτροπαραγωγικού μοντέλου;».

Οπως έγινε γνωστό δε, στο έργο θα συμμετάσχουν και οι ελληνικές εταιρείες Ακτωρ και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.

Το project Μηλίτης, όπως αποκαλείται, προβλέπει την κατασκευή στη Φλώρινα μονάδας λιγνίτη ισχύος 450MW και κόστους επένδυσης στα 750 εκατομμύρια ευρώ.

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, θα συσταθεί το επόμενο έτος η ανώνυμη εταιρεία, ενώ θα ακολουθήσει μια κατασκευαστική περίοδος πέντε ετών.

«Ο λιγνίτης είναι ο φτωχότερος και ο πλέον ρυπογόνος, καθώς εκπέμπει μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, ενώ η ποιότητα των λιγνιτών είναι χαμηλή, παράγοντας λιγότερη ενέργεια - το θερμιδικό περιεχόμενο του ελληνικού λιγνίτη είναι εξαιρετικά χαμηλό. Είναι χαρακτηριστικό ότι καταβρέχουν τον λιγνίτη με πετρέλαιο προκειμένου να ενεργοποιηθεί. Τα αποθέματα δε του λιγνίτη στη χώρα επαρκούν για 30 με 40 χρόνια. Πρόκειται για έγκλημα έναντι των επόμενων γενεών» σημειώνει στην «Εφ.Συν.» ο υπεύθυνος εκστρατειών της Greenpeace, Δημήτρης Ιμπραήμ.

Ας δούμε όμως επακριβώς σε τι συνίσταται το έγκλημα.

Το κόστος εξόρυξής του είναι πολύ χαμηλό στην Ελλάδα, ωστόσο το ιδιαίτερα χαμηλό θερμιδικό περιεχόμενό του καθιστά την ηλεκτροπαραγωγή από λιγνίτη ιδιαίτερα κοστοβόρα.

Σύμφωνα με τη μελέτη του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ, «Ο λιγνίτης στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα: δεδομένα και προκλήσεις», που δημοσιεύτηκε το 2015: 

«Οι εκπομπές ρύπων από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής αλλά και η εξόρυξη και μεταφορά λιγνίτη από τα ορυχεία στις μονάδες δημιουργούν σημαντικά προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με σημαντικότερο εκείνο από τις συγκεντρώσεις αιωρούμενων μικροσωματιδίων...

Σύμφωνα με το Κέντρο Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, το 2010, σε 9 από τους 15 σταθμούς μέτρησης στους νομούς Κοζάνης και Φλώρινας παρατηρήθηκε ποσοστό υπερβάσεων μεγαλύτερο του 20%... σύμφωνα δε με έρευνα του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης, σε τρία χωριά της Κοζάνης, οι θάνατοι από θρομβοεμβολικά επεισόδια την περίοδο 1992-2007 αυξήθηκαν κατά 43-55%.

Αντίστοιχη δε μελέτη του Μποδοσάκειου Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας διαπίστωσε πως το ποσοστό των αλλεργικών ρινίτιδων στην περιοχή είναι τριπλάσιο από τον πανελλαδικό μέσο όρο, ενώ ανάλυση δεδομένων από το ελληνικό γραφείο της Greenpeace εκτιμά πως η ατμοσφαιρική ρύπανση από τη λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων ευθύνεται για 461 πρόωρους θανάτους το 2009».

H καύση του λιγνίτη μεταφέρει επικίνδυνα χημικά στοιχεία και βαρέα μέταλλα στην ατμόσφαιρα, στα νερά και στα εδάφη, ενώ προκαλεί κατασπατάληση του νερού:

«Πολύ σημαντικό είναι και το αποτύπωμα στο υδάτινο δυναμικό από τη λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων. Για τις ανάγκες ψύξης τους στη Δυτική Μακεδονία αντλούνται από τον ποταμό Αλιάκμονα και τη λίμνη Πολυφύτου 72 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο σε απόσταση 60 χλμ. και με υψομετρική διαφορά 390 μέτρων. Για σύγκριση, οι ανάγκες ύδρευσης των 300 χιλιάδων πολιτών της περιφέρειας καλύπτονται με 43 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Παράλληλα, έχει παρατηρηθεί σημαντική υποβάθμιση των νερών λόγω της εκφόρτωσης ρυπαντικών στοιχείων, καθώς και δραματική ταπείνωση του υπόγειου υδροφορέα» προστίθεται στη μελέτη του ιδρύματος.

«Μάλιστα πολλοί οικισμοί υποχρεώθηκαν σε μετεγκατάσταση, από το 1972 μέχρι και το 2003 σχεδόν 4.000 κάτοικοι των περιοχών μετακινήθηκαν σε νέους οικισμούς επειδή τα χωριά τους τα κατάπιαν οι επεκτάσεις λιγνιτωρυχείων, ενώ προγραμματίζεται η μετεγκατάσταση άλλων τεσσάρων οικισμών...».

Η «μονοκαλλιέργεια» του λιγνίτη στις περιοχές αυτές έχει καταστρέψει κάθε άλλη οικονομική δραστηριότητα:

Κάποτε στη ΔΕΗ στη ΒΔ Μακεδονία απασχολούνταν 40.000 εργαζόμενοι. Τώρα ο αριθμός τους έχει περιοριστεί στις 18.000. Οι περιοχές αυτές κατέχουν ρεκόρ ανεργίας.

Για τις κατασκευαστικές εργασίες της νέας μονάδας θα απασχοληθούν τα επόμενα 4-5 χρόνια το πολύ 250 εργαζόμενοι. Μετά τι θα γίνει;

Οταν λήξουν τα αποθέματα τι θα γίνει; Αυτό που συνέβη στο Λαύριο παλαιότερα, αυτό που συνέβη στο Αλιβέρι.

Εξάλλου είναι βέβαιο ότι θα απασχοληθούν Ελληνες εργαζόμενοι; Η συγκεκριμένη κινεζική εταιρεία σε δραστηριότητες στη Βοσνία απασχολεί Κινέζους εργάτες, προσθέτει ο κ. Ιμπραήμ.

Το εξωτερικό κόστος του λιγνίτη, οι δαπάνες εν ολίγοις που αφορούν το κόστος για τη δημόσια υγεία, την κατασπατάληση φυσικών πόρων όπως το νερό, το κόστος περιβαλλοντικής αποκατάστασης, το κόστος μετεγκατάστασης πληθυσμών, που δεν λαμβάνεται υπόψη, είναι τεράστιο.

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, το συγκεκριμένο κόστος στην Ελλάδα εκτιμήθηκε ότι το 2009 κυμάνθηκε μεταξύ 2,33 και 3,91 δισ. ευρώ.

Και η ΔΕΗ; Η ΔΕΗ, ο ενεργειακός γίγαντας της χώρας με τα 7,4 εκατομμύρια καταναλωτές, με κέρδη που υπερέβαιναν ετησίως τα 6 δισ., οδηγείται στη συρρίκνωση, ενώ μέσω των δημοπρατήσεων το μερίδιό της στην αγορά προμήθειας από 91% που είναι σήμερα θα μειωθεί υποχρεωτικά και σταδιακά έως τα τέλη του 2019 κάτω του 50%.

Η ΔΕΗ, που μπορούσε να πρωταγωνιστεί στη νέα εποχή στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, έχει ουσιαστικά αποκλειστεί.

Το 1982 ήταν η πρώτη εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη την Ευρώπη που εγκατέστησε αιολικό πάρκο στην Κύθνο.

Σήμερα, από τα 2.200 εγκατεστημένα MW δεν έχει στο ενεργειακό της πορτοφόλι ούτε 90MW.

Στον τομέα των φωτοβολταϊκών πάρκων, το 1983 η ΔΕΗ ήταν η τρίτη εταιρεία σε όλη την Ευρώπη εγκαθιστώντας και πάλι στην Κύθνο σταθμό. Το 2016, από τα 2.504 εγκατεστημένα MW, δεν διαθέτει ούτε ένα.

Παράλληλα, στους παρόχους Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με τις εγγυημένες τιμές που απολαμβάνουν χορηγούνται εξωφρενικά ποσά ετησίως, που υπολογίζονται στα 2 δισ. ευρώ, είτε άμεσα μέσω επιδοτήσεων είτε έμμεσα μέσω των λογαριασμών που πληρώνουν οι καταναλωτές, με τη ΔΕΗ να έχει περιοριστεί στον ρόλο του εισπράκτορα, καταβάλλοντας ακόμη και το ποσό του ΕΤΜΕΑΡ από τους ανείσπρακτους λογαριασμούς...

Και όπως σημειώνει ο Αντρέας Μαλμ, Σουηδός ειδικός στην ιστορία του άνθρακα: Η αποσταθεροποίηση του κλίματος είναι το αντίτιμο για τον απορρυθμισμένο παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό, η ακούσια αλλά αναπόφευκτη συνέπειά του.

Πηγές
(1) Ναόμι Κλάιν: Αυτό αλλάζει τα πάντα. Καπιταλισμός εναντίον κλίματος
(2) Ναόμι Κλάιν
(3) WWF Ελλάς

 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η κλιματική μεταβολή χαράζει τον δρόμο για την κινόα
Ελληνες και Χιλιανοί επιστήμονες ενώνουν τις δυνάμεις τους, ανταλλάσσουν τεχνογνωσία και αξιολογούν 8 ποικιλίες κινόα, καλλιέργεια που θεωρείται ελπίδα αντίστασης στην κλιματική αλλαγή, ευκαιρία ζωής και...
Η κλιματική μεταβολή χαράζει τον δρόμο για την κινόα
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Πολιτικές σκοπιμότητες πίσω από την καταστροφολογία για τη ΔΕΗ»
Πολιτικές σκοπιμότητες πίσω από την καταστροφολογία και τις αλλεπάλληλες επιθέσεις που δέχεται η ΔΕΗ εντοπίζει ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Μανόλης Παναγιωτάκης. Στη συνέντευξή του στην...
«Πολιτικές σκοπιμότητες πίσω από την καταστροφολογία για τη ΔΕΗ»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γίγαντες με τσιμεντένια παπούτσια σε περιοχή Natura; Ασυμβίβαστη συνύπαρξη
Αέναο το παιχνίδι και κάθε φορά αναλογιζόμαστε ποια αξία θα νικήσει. Η διατήρηση του περιβάλλοντος, άρα και η ζωή των επόμενων γενιών, ή η όποια επένδυση «παραβλέπει» αλόγιστα τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές...
Γίγαντες με τσιμεντένια παπούτσια σε περιοχή Natura; Ασυμβίβαστη συνύπαρξη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Να σου φτιάξω ένα τσάι του βουνού; - Εχεις;
Η παράνομη συλλογή βοτάνων από τα ελληνικά βουνά απειλεί με εξαφάνιση τον εθνικό μας πλούτο, που δεν είναι μόνο δική μας πολιτιστική κληρονομιά, αλλά παγκόσμια. Ερευνες δείχνουν ότι πολλά από τα αρωματικά και...
Να σου φτιάξω ένα τσάι του βουνού; - Εχεις;
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Η πρώτη πράσινη... φάμπρικα σκουπιδιών
​Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται άλλη μια φορά στην πρωτοπορία της διαχείρισης των σκουπιδιών. Από χθες είναι η πρώτη περιφέρεια της χώρας που θάβει μόλις το 36% των οικιακών απορριμμάτων, ενώ τα υπόλοιπα με...
Η πρώτη πράσινη... φάμπρικα σκουπιδιών
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Στα 295,6 εκατ. η αποτίμηση για το 25% του ΑΔΜΗΕ
Στην τελική ευθεία βρίσκεται ο πολύπλοκος ιδιοκτησιακός διαχωρισμός του ΑΔΜΗΕ από τη ΔΕΗ με τη μερική αποκρατικοποίηση της εταιρείας και τη διατήρηση πλειοψηφικού ποσοστού από το Δημόσιο. Χθες έγινε γνωστή...
Στα 295,6 εκατ. η αποτίμηση για το 25% του ΑΔΜΗΕ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας