Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Στην Αλόννησο με τη «Modern Greek Classics»

«Η Στέγη του βιβλίου» της Κυριακής - το μοναδικό βιβλιοκαφεπωλείο του νησιού, στη Χώρα Αλοννήσου, όπου έγινε η παρουσίαση της σειράς

Στην Αλόννησο με τη «Modern Greek Classics»

  • A-
  • A+

Δεξιά ένας κοσμοπολίτης γκουρού, αριστερά ένας ροκ σταρ και στη μέση ένας εκδότης. Αυτή την εικόνα είχαν όσοι παραβρέθηκαν στην Αλόννησο στα μέσα Ιουλίου, μέτοχοι μιας ξεχωριστής βραδιάς.

Ο ιρλανδικής καταγωγής διακεκριμένος μεταφρασεολόγος-μεταφραστής Ντέιβιντ Κόνολι, ο επίσης ιρλανδικής καταγωγής, που πλέον έχει πολιτογραφηθεί Αλοννησιώτης, μεταφραστής και ποιητής Σάιμον Ντάρα και ο Αρης Λασκαράτος.

Η μοναδικότητα εκείνη την Κυριακή δεν ανήκε μόνο στην απαράμιλλη ομορφιά του νησιού και την ξεχωριστή του παράδοση, αλλά ξεδιπλώθηκε σε πολλαπλά επίπεδα.

Μια νέα προσπάθεια των εκδόσεων Αιώρα που μετρά χρόνια προσπάθειας πήρε σάρκα και οστά στη συνολική παρουσίαση των μεταφράσεων σε ξένες γλώσσες (αγγλικά, γερμανικά, ιταλικά, γαλλικά και ρωσικά) κλασικών έργων νεοελληνικής λογοτεχνίας (πεζογραφίας και ποίησης) από έγκριτους μεταφραστές.

Η παρουσίαση έγινε σε έναν ξεχωριστό χώρο, στο μοναδικό καφεβιβλιοπωλείο του νησιού «Στέγη του βιβλίου», στη Χώρα Αλοννήσου, της Κυριακής Θεοδωρίδου. Οσο για τη σειρά, που ονομάζεται «Modern Greek Classics», αριθμεί ήδη 19 έργα σπουδαίων συγγραφέων, που βγήκαν από το χρονοντούλαπο της λογοτεχνικής ιστορίας και τα σύνορα της μικρής μας χώρας και μπορούν πλέον να διαβαστούν και στο εξωτερικό.

Η Αλόννησος δεν επιλέχθηκε τυχαία. Ενα τόσο μικρό νησί, με τόσο μεγάλη ιστορία και μοναδικό θαλάσσιο πλούτο (είναι το κέντρο του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Βορείων Σποράδων) έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον πλήθους κόσμου, κυρίως ξένων. Δεκάδες από το εξωτερικό έχουν αγοράσει σπίτι εκεί και πολλοί μένουν μόνιμα στο νησί ή περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους εκεί.

Μεταξύ αυτών ο σπουδαίος μεταφραστής Σάιμον Ντάρα, ένας από τους συνεργάτες της Αιώρας.

Μέσα σ' αυτό το περιβάλλον, οι εκδόσεις αποφάσισαν να παρουσιάσουν ολοκληρωμένη τη σειρά (έπονται και άλλα έργα) των «Modern Greek Classics», η οποία προσφέρει την ευκαιρία να γνωρίσουν οι ξένοι το ελληνικό πνεύμα και πιο πρόσφατων εποχών πέραν της αρχαιοελληνικής, καθώς η Ελλάδα είναι γνωστή στο εξωτερικό κυρίως για τον αρχαίο της πολιτισμό και για τη μοντέρνα της κρίση. Κάθε τι άλλο είναι σχεδόν (αν όχι απολύτως) άγνωστο.

Στη διαπίστωση αυτή κατέληξαν στις ομιλίες τους τη βραδιά της παρουσίασης και οι δύο μεταφραστές, Ντέιβιντ Κόνολι και Σάιμον Ντάρα. «Η Ελλάδα εκτός συνόρων είναι πασίγνωστη για τον Ομηρο, τους τραγικούς και τους φιλοσόφους της, αλλά όχι για τη σύγχρονη και νεότερη λογοτεχνική της παραγωγή», συμφώνησαν και οι δύο. Το επιβεβαίωσε και ο εκδότης της Αιώρας, Αρης Λασκαράτος, που για χρόνια εργαζόταν στο τμήμα διερμηνείας της Ε.Ε.

Αυτή η κοινή παραδοχή ήταν που τους έφερε κοντά, με έναν κοινό στόχο: να γνωστοποιήσουν στο εξωτερικό τα κείμενα του Σεφέρη, τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη, τα υπέροχα γραπτά σε ντοπιολαλιά σμιλεμένη με καθαρεύουσα του 19ου αιώνα του Παύλου Καλλιγά, τα αξεπέραστης ομορφιάς κείμενα του Βιζυηνού, τα διηγήματα του Θεοτόκη, τις καυστικές και απολαυστικές ηθογραφίες του Ροΐδη, τους στοχασμούς του σατιρικού ποιητή και αφορισμένου πεζογράφου Ανδρέα Λασκαράτου, μία μελέτη για τα Ρεμπέτικα και φυσικά τους μεγάλους μας ποιητές Κωνσταντίνο Καβάφη, Οδυσσέα Ελύτη (η ομιλία του στην τελετή απονομής του Νόμπελ) και Νικηφόρο Βρεττάκο.

Η σειρά «Modern Greek Classics» μεγαλώνει μήνα με τον μήνα. Τα ολλανδικά και τα ισπανικά είναι οι επόμενες γλώσσες με τις οποίες θα καταπιαστούν οι εκδόσεις. Ηδη ολοκληρώνονται δύο νέα έργα στα αγγλικά, η «Πάπισσα Ιωάννα» του Εμμ. Ροΐδη σε μετάφραση Ντ. Κόνολι και ο «Συμβολαιογράφος» του Αλ. Ραγκαβή σε μετάφραση Σάιμον Ντάρα.

Και ήδη δύο έργα έχουν βραβευτεί: Η μετάφραση διηγημάτων του Βιζυηνού (Το αμάρτημα της μητρός μου, Ποίος ήτον ο φονεύς του αδελφού μου & Το μόνον της ζωής του ταξείδιον) στα ιταλικά από την Αννα Τσιμπόνε έλαβε το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης το 2002 και πέρυσι βραβεύτηκε ο Ντίτερ Μότσκους -που δυστυχώς απεβίωσε λίγους μήνες μετά- για τη γερμανική μετάφραση του «Θάνου Βλέκα», έργου του Παύλου Καλλιγά.

Ο στόχος - οι δυσκολίες

Στην Αλόννησο φάνηκε έκδηλο το ενδιαφέρον των προσερχομένων στην εκδήλωση για το πώς μπορεί αυτή η σειρά να γνωστοποιηθεί όσον το δυνατόν περισσότερο.

Δυστυχώς, η αλήθεια είναι, για μία ακόμη φορά, σκληρή. Παρ' όλη την πολύ σοβαρή προσπάθεια που γίνεται από τις εκδόσεις Αιώρα εδώ και χρόνια, παρ' όλη την προσεκτική και αυστηρή επιλογή λογοτεχνικών έργων, πολλά από τα οποία είναι δύσκολο να διαβαστούν ακόμη και στην ελληνική, λόγω της ιδιαίτερης γραφής τους (ιδιάζουσες ντοπιολαλιές, καθαρεύουσα, υψηλή ποίηση) αλλά και μεταφραστών, η σειρά δεν έχει πάρει τη θέση που της αξίζει.

Μια ματιά στις προθήκες του πωλητήριου του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου -που είναι σχεδόν άδειες- αρκεί να το επιβεβαιώσει. Δυστυχώς, για λόγους που μόνον το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο μπορεί να κατανοήσει, βιβλία μεταφρασμένης λογοτεχνίας σε ελληνικά μουσεία δεν πωλούνται.

Αναρωτιόμαστε γιατί να μη φιλοξενούνται τέτοια βιβλία στα πωλητήρια των μουσείων ή γιατί πολιτικά πρόσωπα, επιχειρηματίες κ.λπ. που συναναστρέφονται τόσους ξένους να μην τους χαρίζουν τέτοια δείγματα ελληνικού πολιτισμού; Οσο για τα τουριστικά περίπτερα ή τα βιβλιοπωλεία σε τουριστικούς προορισμούς ή κοντά σε χώρους αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, εκεί πια έγκειται στη μόρφωση, την αισθητική και την αγάπη εν τέλει του ενίοτε επιχειρηματία για τα έργα.

Συνήθως, όποιος πουλά τουριστικούς οδηγούς δεν κατανοεί ακριβώς ποια η διαφορά αυτών από ένα σπουδαίο νεοελληνικό έργο σε μετάφραση. Και μέσα σε όλα αυτά, το κλείσιμο των τραπεζών το περασμένο καλοκαίρι αλλά και η ελληνική γραφειοκρατία δεν διευκολύνουν τις διεθνείς πωλήσεις.

Παρ' όλα αυτά, η Αιώρα συνεχίζει με προσωπικό πείσμα, υψηλή αισθητική, ατομικό μεράκι και αγώνα που διανθίζεται φυσικά με απογοήτευση και οργή όταν πράγματα που θα έπρεπε να είναι εύκολα γίνονται δύσκολα (ή και απροσπέραστα) χωρίς λόγο. Ελπίζουμε το μήνυμα να είναι σαφές και να φτάσει στα αυτιά των υπευθύνων.

Από την οπτική των μεταφραστών

«Το να μιλάει κανείς ελληνικά είναι ένα σπουδαίο προνόμιο», δήλωσε ο Ντέιβιντ Κόνολι. «Ακόμη κι αν δεν ξέρει κάποιος Ελληνας καμία ξένη γλώσσα, εγώ λέω πως είναι τυχερός γιατί μπορεί να χαίρεται το ξεχωριστό αυτό προνόμιό του. Πόσο μάλλον όταν γράφει στη γλώσσα του». Και κάπως έτσι περνάμε στην ανάγκη της μετάφρασης αυτής της μοναδικής γλώσσας. «Ελάχιστοι Αγγλόφωνοι διαβάζουν ελληνική γραμματεία», τονίζει.

«Για να μη μιλήσω για τις άλλες γλώσσες... Οσοι ξέρουν κάτι, αυτό άπτεται μόνο της αρχαίας γραμματείας. Από κει και πέρα το χάος. Η άβυσσος. Ούτε ένα όνομα λογοτέχνη ή ποιητή από τον 19ο ή τον 20ό αιώνα δεν γνωρίζουν.

»Ισως τον Καζαντζάκη, και αυτό λόγω του Ζορμπά. Το πολύ πολύ να έχουν ακούσει και τον Αλεξανδρινό Καβάφη. Κι όμως. Η Ελλάδα έχει πάρει δύο Νόμπελ και τα δύο στην ποίηση και τα δύο μετά το 1950. Αυτό δεν είναι τυχαίο», εξηγεί.

«Η χώρα φέρει πλούσια λογοτεχνική παραγωγή, η οποία δυστυχώς δεν έχει μεταφραστεί στο εξωτερικό και αν έχει, δεν είχε ποτέ έως σήμερα επιτυχία. Τρανταχτά παραδείγματα αυτά των Στρατή Τσίρκα και Κώστα Ταχτσή, που έχουν εκδοθεί από τις εκδόσεις Penguin, ανεπιτυχώς.

»Αρκεί να δούμε τι έγινε το 2002 στη Διεθνή Εκθεση της Φρανκφούρτης όταν η Ελλάδα ήταν τιμώμενη χώρα. Το ελληνικό περίπτερο ήταν από τα μεγαλύτερα και οι εκδηλώσεις έδιναν κι έπαιρναν.

»Οταν, όμως, είναι να γίνει κουβέντα με τους ξένους εκδοτικούς, η Ελλάδα υστερεί. Ενώ άλλες συμμετοχές, όπως για παράδειγμα της Ολλανδίας, με μικρότερα περίπτερα και λιγότερες φιοριτούρες, κάνουν πραγματική δουλειά», καταλήγει ο Ντέιβιντ Κόνολι.

«Οταν ήρθα στην Ελλάδα, πριν από δεκαετίες, δεν ήξερα λέξη ελληνικά. Πήρα τα βιβλία του Δημοτικού, "Η Γλώσσα μου" και μάθαινα σαν παιδί.

»Οταν πρωτοδιάβασα Καβάφη, τότε κατάλαβα πως θέλω να μεταφράσω ποίηση. Και μετέφρασα Καββαδία, που το θεώρησαν δύσκολο... κι εγώ δεν ξέρω γιατί. Ισως εξαιτίας των ιδιότυπων όρων», μας λέει ο έτερος σπουδαίος της μετάφρασης, Σάιμον Ντάρα.

«Κατάλαβα από πολύ νωρίς την ανάγκη μετάφρασης σύγχρονων ελληνικών κειμένων όταν ταξίδεψα στην Αλεξάνδρεια. Ημασταν ένα γκρουπ και στον ελεύθερο χρόνο μας ο καθένας επέλεξε κάτι διαφορετικό. Αλλοι να δουν τα αξιοθέατα, άλλοι να πάμε βόλτα με καμήλες κ.λπ.

»Οταν εγώ τους είπα πως πήγα στο σπίτι του Καβάφη, σταμάτησε κάθε συζήτηση, καθώς κανείς δεν ήξερε τον μέγα ποιητή σας. Οσο για τους Αγγλους, αυτοί θεωρούν στην πλειονότητά τους ότι κάθε έργο που γράφεται ξαναγράφεται από τον συγγραφέα και στα αγγλικά αμέσως. Τέτοια είναι η μενταλιτέ τους... Καταλαβαίνετε, λοιπόν, πόσο σπουδαία δουλειά κάνουν τα παιδιά της Αιώρας. Κάτι που έπρεπε να ακούγεται παντού. Γιατί υπάρχει ανάγκη. Γιατί οι ξένοι δεν ξέρουν. Και γιατί αξίζει να το μάθουν».

ΙNFO

- Εκδόσεις Αιώρα (Μαυρομιχάλη 11, Αθήνα, 2103839000, www.aiora.gr)

- Καφεβιβλιοπωλείο «Στέγη του βιβλίου» (Παλιό Χωριό - Χώρα, Αλόννησος, www.bookstorecafe.gr)

- Δωμάτια «Ανατολή» (πάνω από τη Στέγη του Βιβλίου, www.anatolistudios.gr)

 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Πώς πήραν τη ζωή τους στα χέρια τους
Την ερχόμενη Πέμπτη, 27 Ιουνίου 2019, στις 19.00, στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων ο συγγραφέας και ιστορικός Ντόνι Γκλουκστάιν θα μιλήσει για το βιβλίο του «Τα Σοβιέτ στη Δύση - Εργατικά συμβούλια απέναντι σε...
Πώς πήραν τη ζωή τους στα χέρια τους
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Τον κόσμο θα τον σώσουν οι ανίσχυροι»
​Oι περισσότεροι στο άκουσμα του ονόματος της Κυράς της Ρω σκεφτόμαστε μια ηλικιωμένη γυναίκα, πάνω σε ένα μικρό νησί, με μία ελληνικη σημαία στα χέρια. Και έτσι ήταν πράγματι. Ωστόσο οι περισσότεροι...
«Τον κόσμο θα τον σώσουν οι ανίσχυροι»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πέρα από τη «Μανταλένα» η πραγματική Αντίπαρος
Στο τελευταίο βιβλίο του Αγγελου Σινάνη «Τα μεταλλεία της Αντιπάρου - 19ος, 20ός αιώνας», μέσα από τη μη καταγεγραμμένη έως τώρα ιστορία των μεταλλείων του μικρού αυτού νησιού της Μανταλένας, ανασύρεται μια...
Πέρα από τη «Μανταλένα» η πραγματική Αντίπαρος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενας θρύλος στο θέρος
«Ο θρύλος του Εσεξ» της Σάρα Πέρισε, μετάφραση της Νίνας Μπούρη, είναι ένα συναρπαστικό βιβλίο, ένα μυθιστόρημα ιδεών, αν και η ατμόσφαιρά του είναι σταθερά, συνειδητά, σαφώς γοτθική.
Ενας θρύλος στο θέρος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ποίηση της ζωής και της Ιστορίας
Διόλου τυχαία η επιλογή του τίτλου, καθώς οι κεντρικοί χαρακτήρες του νέου βιβλίου του Αλέξη Πάρνη (που εμφανίζονται και στα άλλα δύο της τριλογίας) αναζητούν τον «ρυθμό», την αρμονία, τη δικαιοσύνη σε...
Η ποίηση της ζωής και της Ιστορίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ογδόντα πέντε χρόνια από την έκδοση της «Μαραμπού»
Ο Νίκος Καββαδίας, αυτός ο διαρκώς φυγάς ποιητής, ο ερωτευμένος με τη θάλασσα, τους ναυτικούς και τα τετράποδα της λαμαρίνας, εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς ενός πολυπληθούς αναγνωστικού κοινού. Το...
Ογδόντα πέντε χρόνια από την έκδοση της «Μαραμπού»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας