• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.2°C / 33.0°C
    4 BF
    40%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.5°C / 34.3°C
    2 BF
    47%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    33°C 29.4°C / 34.3°C
    2 BF
    35%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 31.9°C / 31.9°C
    2 BF
    31%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 31.3°C
    4 BF
    42%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.9°C / 34.9°C
    2 BF
    49%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 28.7°C
    0 BF
    32%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    32°C 32.4°C / 32.4°C
    2 BF
    28%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.8°C / 29.3°C
    5 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.3°C / 27.9°C
    4 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.8°C / 28.4°C
    5 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.5°C / 28.7°C
    3 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    69%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.7°C / 31.9°C
    0 BF
    33%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.5°C / 31.6°C
    2 BF
    43%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 28.2°C / 28.8°C
    3 BF
    43%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.4°C / 32.0°C
    3 BF
    34%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 28.3°C / 30.5°C
    2 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.6°C / 31.1°C
    3 BF
    68%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.1°C / 29.1°C
    1 BF
    48%

Πλησιάζοντας στο τεράστιο αυτοσχέδιο στρατόπεδο στην Ειδομένη, τα χάσαμε. Καμία φωτογραφία ή περιγραφή δεν μπορεί να αντικαταστήσει το βίωμα.

Βασίλης Μαθιουδάκης

Το μονοπάτι των προσφύγων

  • A-
  • A+

O Πειραιάς απέκτησε ένα νέο τοπωνύμιο. Ολη η Ελλάδα έμαθε την πύλη Ε1 του λιμανιού. Λιγότεροι γνώριζαν πως δεν ήταν μόνον αυτή. Ηταν και η Ε2, η Πέτρινη Αποθήκη, η Ε3, η Ε7.

Μήνες τώρα οι λιμενικές πύλες, οι σταθμοί επιβατών του ΟΛΠ και τα προαύλιά τους στεγάζουν σταθερά ανθρώπους: 5.000 στο φούντωμα της κρίσης, 2.000 τώρα, στη συντριπτική πλειονότητα γυναικόπαιδα.

Η ακτή Βασιλειάδη και η Ηετιώνεια έχουν περάσει πια στην Ιστορία, μαζί με την Ειδομένη.

Είναι οι τόποι απ’ όπου διήλθαν το 2015 και τους πρώτους μήνες του 2016 σχεδόν ένα εκατομμύριο πρόσφυγες, ακολουθώντας τον βαλκανικό διάδρομο προς τα αυστριακά και γερμανικά σύνορα.

Από αυτούς το 95% πέρασε στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη.

Η Ελλάδα έπαψε να πνίγει πρόσφυγες, δεν τους σταμάτησε και τους άφησε να φτάσουν στα βόρεια σύνορα.

Αποκλείστηκαν εδώ 55.000 μετά το σφράγισμα των βαλκανικών συνόρων.

Ε1, Ε2 και Πέτρινη Αποθήκη

Ενα δραματικό πανηγύρι

Βασίλης Μαθιουδάκης

Αρχές Μάρτη. Η αίσθηση των πραγμάτων στις πειραϊκές λιμενικές πύλες περιλαμβάνει και τη χαρά και τη λύπη, την αισιοδοξία και την απογοήτευση.

Τα ασπρόμαυρα στιγμιότυπα εναλλάσσονται. Η κόπωση, η εξάντληση των αλληλέγγυων. Και, μαζί, η απλόχερη διαθεσιμότητα εκατοντάδων με προσφορές και βοήθεια.

Οι ευχαριστίες των προσφύγων, το χαρούμενο παιχνίδι των παιδιών, που παύει από τους αντρικούς καβγάδες μεταξύ Σύρων και Αφγανών.

Κάποιες προσωπικότητες παρελαύνουν επιδεικτικά, άλλες όμως επιλέγουν να φορέσουν αθόρυβα το γιλέκο του αλληλέγγυου και να βάλουν πλάτη στα δύσκολα.

Κείμενα όλο αγάπη και ανθρωπιά, όμως και άλλα -όχι των ρατσιστών- αλλά των «δικών μας», που στάζουν δηλητήριο γιατί η ανεξέλεγκτη, σαν δραματικό πανηγύρι, κατάσταση του Πειραιά δεν ταιριάζει στη φαντασίωσή τους για το πώς θα «έπρεπε» να είναι το προσφυγικό.

Ηταν στιγμές που ο φόβος της καταστροφής κορυφωνόταν.

Οταν από τους καταπέλτες αποβιβάζονταν 1.000-1.500 άνθρωποι κάθε πρωί ή βράδυ, αναζητώντας σημείο να χωρέσουν, τρόπο να φύγουν.

Οταν οι διακινητές, Ελληνες και ξένοι, σεργιανούσαν παρέα και ψάρευαν πρόσφυγες για να τους περάσουν δήθεν από τα σύνορα.

Αυτό κόπηκε προς το τέλος του Μάρτη. Λίγο οι συλλήψεις ταξιτζήδων και πουλμανατζήδων, λίγο η αποφασιστικότητα των συντονιστριών της Ε2...

Και οι λιμενικοί, που στο τέλος εμπέδωσαν την εντολή να εμποδίζουν τους εμπόρους της προσφυγιάς να προσεγγίζουν το λιμάνι.

Ο Πειραιάς φάνηκε έτοιμος, ήδη από τον Σεπτέμβρη, να σταθεί όρθιος και ανθρώπινος απέναντι στο προσφυγικό.

Υπήρχαν οι έμπειροι στη δουλειά των προσφύγων: το Σχολείο Μεταναστών του Πειραιά, που λειτουργεί εκεί μία δεκαετία με αποτελεσματικότητα και υψηλή αποδοχή από την κοινωνία και την Αυτοδιοίκηση, οι δομές αλληλεγγύης, στημένες από τα πρώτα χρόνια της κρίσης, οι δημοτικές κινήσεις, που είχαν το προσφυγικό και την κοινωνική δράση στην ατζέντα τους από τη μαύρη περίοδο των ναζιστικών επιθέσεων και της φτώχειας που κάλπαζε.

Μαζί με λίγους των δήμων και της Περιφέρειας, οι οποίοι αντέδρασαν ακαριαία – σε αντίθεση με τους πολλούς που τρόμαξαν και σιώπησαν ή, ακόμη χειρότερα, στάθηκαν αρνητικά.

Η έκπληξη από την εμφάνιση του Ολυμπιακού, ο οποίος βρέθηκε κι αυτός στην πρώτη γραμμή εξασφαλίζοντας χιλιάδες μερίδες σίτισης, δίνοντας «γραμμή» σε εφήβους και οπαδούς: «Βοηθάμε!».

Δεν ήταν εύκολο παλιοί αριστεροί, παράγοντες της Αυτοδιοίκησης και του ποδοσφαίρου, νέες και νέοι του αντεξουσιαστικού χώρου, ένστολοι του Λιμενικού, εθελοντές γιατροί αλλά και πολίτες που δεν ξαναείχαν λάβει ποτέ τους μέρος σε συλλογική δράση να συνυπάρξουν, να συνδιοργανώσουν και να τρέξουν παρέα έναν αυτοσχέδιο καταυλισμό τόσων χιλιάδων ανθρώπων.

Συγκρούσεις, παλιές και νέες παθογένειες αλλά και διάρρηξη στεγανών, ορίων και στερεότυπων.

Κάπου στην κορύφωση της κρίσης άρχισε να φαίνεται ότι το προσφυγικό ζήτημα και η αντιμετώπισή του θα τινάξει στον αέρα τις προηγούμενες αποκρυσταλλώσεις και τους ιδεολογικούς διαχωρισμούς.

Πολλά θα οριστούν εκ νέου από εδώ και μπρος, με κριτήριο το ποιος στάθηκε και ποιος όχι δίπλα στους πρόσφυγες τους κρίσιμους μήνες.

Ο Πειραιάς γέμιζε επί μήνες. Ε1, Ε2, Πέτρινη Αποθήκη, Ε3 και πιο πέρα.

Οταν γέμισαν οι σταθμοί, άρχισαν να γεμίζουν τα προαύλια με σκηνές. Δεκάδες συλλογικότητες, ΜΚΟ και πολίτες βρίσκονταν στο λιμάνι δουλεύοντας νυχθημερόν.

Η Κυριακή συλλογής ειδών πρώτης ανάγκης και τροφίμων έφερε από όλη την Αθήνα τόνους υλικά· έπειτα η Κυριακή της συναυλίας μπροστά στην Ε2· η βροχή όλο τον Μάρτη διέλυε τα πάντα, αλλά ήταν συνεχής η λειτουργία του ιατρείου και του φαρμακείου των αλληλέγγυων· η Παμπειραϊκή Πρωτοβουλία συντόνιζε το λιμάνι και οι συνελεύσεις της εντυπωσιακές - όλα στιγμιότυπα και όψεις της λειτουργίας του αυτοσχέδιου camp, που θα χρειάζονταν πολλές σελίδες για να αναπτυχθούν.

Ο απόλυτος αυτοσχεδιασμός: ένα πρωινό Δευτέρας, υπερβαίνοντας κάθε έννοια ιεραρχίας, λίγοι αποτελεσματικοί και αθόρυβοι, με την ηγεσία μαζί του ΟΑΣΑ, άλλαξαν τα δρομολόγια των λεωφορείων και τις αφετηρίες για να μη συμβεί κανένα κακό στα πιτσιρίκια που έτρεχαν και έπαιζαν ανεξέλεγκτα στις προβλήτες.

Ούτε που μαθεύτηκε και λίγοι θα αναρωτήθηκαν πώς συνέβη αυτό.

Μία από τις πάμπολλες μικρές πρωτοβουλίες «βάσης», οι οποίες έκαναν το λιμάνι να λειτουργήσει.

Σχιστό Περάματος

Ο στρατός σε έργα ειρηνικά

Βασίλης Μαθιουδάκης

Επάνω στον αυχένα προς Σκαραμαγκά, ένα ηλιόλουστο πρωινό. Εδώ ο δήμος φάνηκε έτοιμος ήδη από τις πρώτες μέρες του κλεισίματος των συνόρων.

Συμφώνησε αμέσως, σε αντίθεση με γειτονικούς δήμους που διατύπωναν διαφωνίες.

Η επιφύλαξη για τον στρατό μετατράπηκε σε νέα έκπληξη (το προσφυγικό έκρυβε τη μία έκπληξη πίσω από την άλλη) αμέσως μετά την πρώτη επίσκεψη.

Ενας πρώην χώρος στρατοπέδου, λίγο πιο πίσω από τη λεωφόρο που συνδέει τον Πειραιά με το Θριάσιο.

Οταν φτάσαμε απρόσκλητα και απροειδοποίητα, ο διοικητής μάς παρακάλεσε να περιμένουμε. Κάθε υποψία ότι μας έκανε κάποιο «καψώνι» διαλύθηκε όταν τον είδαμε να προσπαθεί με τους αξιωματικούς του να οργανώσει νέους χώρους.

Είχαν πάρει εντολή μέχρι το βράδυ να μεγαλώσουν τις εγκαταστάσεις για να δεχτούν άλλους 500 πρόσφυγες.

Ας φανταστούμε μια υπηρεσία ή μια ιδιωτική εταιρεία στην Ελλάδα: ο διευθυντής παίρνει εντολή μέσα σε μια-δυο μέρες να διπλασιάσει τις εγκαταστάσεις του.

Πόσος καιρός θα χρειαστεί για να το κάνει; Στο Σχιστό εκείνο το βράδυ άνοιξαν τις πόρτες σε άλλους 450 ανθρώπους.

Ενας τόπος υποδειγματικός, κι ας δημιουργήθηκε υπό συνθήκες έκτακτης ανάγκης.

Πεντακάθαρος, κάτω από έναν πευκώνα, σε τάξη, γιατρούς χάρη στον στρατό και τις ΜΚΟ, παιδική χαρά χάρη στον Δήμο Περάματος, παιχνίδια για τους μικρούς χάρη στον Δήμο Κορυδαλλού, τέντες χάρη στην Περιφέρεια, κοιτώνες, χώρους υγιεινής, τραπεζαρία.

Με αυτοοργάνωση για την καθαριότητα του χώρου, για τις απαραίτητες μεταφράσεις, με χτιστούς κοιτώνες για τις οικογένειες.

Εδώ και μερικές εβδομάδες, και με μόνιμο πρόγραμμα για τα παιδιά.

Μια διοίκηση σε άψογη σχέση με τους δήμους, τα υπουργεία, τις ΜΚΟ. Με απόλυτο σεβασμό στους φιλοξενούμενους πρόσφυγες, στα ήθη και στις συνήθειές τους.

Μας έλεγε κάποιος από τα στελέχη του κέντρου ότι τους επισκέφθηκαν ένα σωρό κανάλια.

Ο διοικητής είχε ορίσει έναν καλομορφωμένο αξιωματικό να ξεναγεί τους δημοσιογράφους.

Ενας από αυτούς κάποια μέρα τους τηλεφώνησε απολογητικά: «Συγγνώμη, δεν θα το δείξουμε γιατί όλα είναι όπως πρέπει…».

Δεν βρήκαν ούτε ανοργανωσιά ούτε βία ούτε βρομιά για να προβάλουν.

Τις επόμενες ημέρες ανέβηκαν δημοτικοί γεωπόνοι να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα με τις ανοιξιάτικες κάμπιες στα πεύκα και τις ενοχλητικές αλλεργίες των παιδιών.

Στο Σχιστό το καταλάβαμε, και στα υπόλοιπα κέντρα υπό τον στρατό το επιβεβαιώσαμε, πως στα περισσότερα κάνουν κουμάντο οι υπεύθυνοι του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής και οι στρατιωτικοί.

Με αυτούς συνεργάζονται όλοι οι άλλοι. Η αστυνομία βρίσκεται στην πύλη μόνο.

Η πύλη είναι ανοιχτή, οι άνθρωποι μπαινοβγαίνουν, πάνε για ψώνια, για βόλτα.

Η υποχρέωσή τους είναι να επιστρέφουν το βράδυ. Μπορούν να μην επιστρέψουν, αλλά τότε η θέση τους δίνεται σε κάποιον άλλον πρόσφυγα.

Το Σάββατο, το κέντρο βρίσκεται στο μέσον ενός τεράστιου παζαριού που φτάνει από τις παρυφές του Κερατσινίου έως την αερογέφυρα σχεδόν του Δαφνιού.

Τότε η Ανατολή με τις μυρωδιές της, τους ήχους και τις αυτοσχέδιες τέντες με τα εμπορεύματα βρίσκεται έξω από το κέντρο, στημένη από γηγενείς και όχι από τους πρόσφυγες, που χάνονται μέσα στους χιλιάδες που πουλούν οτιδήποτε ή έρχονται εκεί για ψώνια και σουλάτσο.

Στην Εσπλανάδα του Φαλήρου

με τους παλιούς συντρόφους

Βασίλης Μαθιουδάκης

H πρωτοβουλία της Περιφέρειας Αττικής να στήσει κέντρο logistic στις εγκαταλειμμένες αποθήκες κάτω από την Εσπλανάδα, δίπλα στο Τάε Κβον Ντο, ήταν από τις πιο έξυπνες κινήσεις, στην κορύφωση της κρίσης, στα μέσα του Μάρτη. 

Τεράστιες αποθήκες, μια εικοσάδα εθελοντές, ένας ταχύτατος στη δουλειά και στα αποτελέσματα αντιπεριφερειάρχης και ένας βετεράνος της «μάχης της παραλίας» στο Ελληνικό, που επωμίστηκε το βάρος της διοίκησης του νέου κέντρου logistic.

Πήγαμε μια Κυριακή πρωί, μετά την πρώτη επίσκεψη στο Σχιστό. Ανακουφιστική ηρεμία. 

Μας κέρασαν καφέ, ανταμώσαμε τους παλιούς συντρόφους του Ελληνικού. 

Οι άνθρωποι δούλευαν ήσυχα κυριακάτικα: έλεγχος των ειδών που έρχονταν, ταξινόμηση, έλεγχος των ημερομηνιών λήξης σε τρόφιμα και φάρμακα, συσκευασία με τυποποίηση, παλέτες, πινακίδες και αποστολή αρχικά σε όλη την Αττική, στη συνέχεια σε όλη την Ελλάδα.

Τα περισσεύματα ρούχων ή τρόφιμα που κινδύνευαν να λήξουν και δεν μπορούσαν να απορροφηθούν, έφευγαν αμέσως για δομές αλληλεγγύης στην Αθήνα, οι οποίες τα διέθεταν σε Ελληνες άστεγους ή στα κοινωνικά παντοπωλεία. 

Κάθε λίγες μέρες, δελτίο πρώτων αναγκών μέσω του διαδικτύου και έκκληση να σταματήσουν οι προσφορές ρούχων. 

«Εχουμε πια για να ντύσουμε όλη την Ευρώπη», μας έλεγε ένας συντονιστής.

Αλλοι έλεγαν: «Βρήκαν ευκαιρία όλοι να αδειάσουν τις ντουλάπες τους», από τα ρούχα που έμεναν αχρησιμοποίητα για χρόνια, και βάλαμε τα γέλια. 

Αγκαλιές και αποχαιρετισμός με τους συντρόφους της Εσπλανάδας. 

Είχαμε να ζήσουμε τέτοια ένταση μαζί, σαν αυτές που ζούμε τούτες τις εβδομάδες, από την παραλία του Ελληνικού το 2007 και την πλατεία Συντάγματος το καλοκαίρι του 2011. 

Εδώ όμως δεν είχε συγκρούσεις και δακρυγόνα, αλλά δουλειά που ένιωθες ότι έπιανε τόπο αμέσως.

Επόμενη στάση, Ελληνικό.

Ελληνικό και Ελαιώνας

Ηρεμία και οργάνωση

Στους εγκαταλειμμένους χώρους του δυτικού αεροσταθμού η εικόνα θυμίζει την Ε1. Πιο οργανωμένη, με ελέγχους από εθελοντές στις εισόδους, με πιο οργανωμένες εθελοντικές γραμματείες.

Επιφύλαξη στην αρχή: «Τι είστε εσείς;». Τους είπαμε· μας δέχτηκαν.

Καθίσαμε για συζήτηση σε ένα γραφείο με την ενδοεπικοινωνία να σφυρίζει συνεχώς για τα τρέχοντα.

Συντονιστές να τρέχουν. Τα προβλήματα τεράστια, αλλά και το πάθος των ανθρώπων να τα λύσουν.

Μας κάλεσαν στον γάμο ενός ζευγαριού που θα γινόταν την επομένη εκεί, ανήμερα Καθαρά Δευτέρα.

Στο Ελληνικό δεν κάτσαμε πολύ. Νιώσαμε ότι είχαν τον έλεγχο της κατάστασης.

Εμπειροι στο διαδίκτυο, οι εκκλήσεις τους για προμήθειες και χέρια έβρισκαν ανταπόκριση σχετικά γρήγορα, με πολύ κόσμο στις βάρδιες.

Το επόμενο πρωί στον Ελαιώνα, η πρώτη ώριμη όψη των κέντρων.

Με έμπειρα λόγω του μακρού χρόνου λειτουργίας στελέχη, με εικόνα ήσυχης καθημερινότητας, αυτή είναι η πρώτη και καλά οργανωμένη συστηματική δομή που στήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων και το υπουργείο Μετανάστευσης.

Ναι! Δεν είναι εύκολο να φανταστεί κανείς ότι περνά καλά μέσα σε έναν καταυλισμό τέτοιου τύπου παρά μόνο συγκρίνοντας αυτήν την καθημερινότητα με την άλλη, της Ειδομένης ή του Πειραιά.

Ομως αυτός είναι ο λόγος που ο Ελαιώνας φάνηκε και φαίνεται θαυμάσιος σε σχέση με πολλά άλλα σημεία προσφυγικών καταυλισμών.

Σχέδιο του κέντρου, τακτοποιημένοι οικίσκοι, κανονικό ωράριο, διακριτικός έλεγχος εισόδου-εξόδου, πρόγραμμα για τα παιδιά με μεγάλη τέντα. Ιατρείο, μεταφραστές.

Είναι το παλαιότερο από τα ανοιχτά κέντρα φιλοξενίας.

Η Αθήνα είναι ο πρώτος δήμος που όρισε υπεύθυνο για τους πρόσφυγες αντιδήμαρχο και έριξε συστηματικά δυνάμεις σ' αυτήν την υπόθεση.

Ρόκα Λάρισας

Το παλιό άδειο εργοστάσιο

Τα βράδια με τις μεγάλες βροχές, στα μέσα του Μάρτη, στήνονταν τα κέντρα φιλοξενίας της Θεσσαλίας ενώ κατέφθαναν ταυτόχρονα εκατοντάδες πρόσφυγες από τον Πειραιά.

Η κατάσταση ήταν δραματική. Τα Τρίκαλα είχαν ήδη δεχτεί κόσμο.

Η Λάρισα αντέδρασε επίσης θετικά με σχεδόν ομόφωνη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου της.

Η Ρόκα βρίσκεται στην παλιά εθνική οδό, έξω από την πόλη, προς τα Τέμπη.

Ενα μεγάλο, παλιό, άδειο εργοστάσιο διατέθηκε αμέσως και αθόρυβα από τον βιομήχανο ιδιοκτήτη του, έναν από τους πιο γνωστούς της Κεντρικής Ελλάδας.

Ομως ήθελε πολλή δουλειά για να εξασφαλιστούν κατάλληλες συνθήκες.

Στέγες που έπρεπε να επισκευαστούν, φρεάτια να κλείσουν, μπάζα να φύγουν.

Μέσα στη νύχτα και με συνεχή βροχή, στήθηκαν οι σκηνές, με αυτοσχέδια χαντάκια για το νερό, ένας οικίσκος για τους γιατρούς, ένα μικρό μπόιλερ για ζεστό νερό, μια τέντα για τους συντονιστές και το φαγητό.

Ανοιχτή και εδώ η πύλη. Δύο φύλακες για βοήθεια από τον ιδιοκτήτη του οικοπέδου, εθελοντές γιατροί, αυτοδιοικητικοί και ένα περιπολικό απέξω, με το πλήρωμα μέσα να κοιτάζει τη βροχή στην εθνική οδό καπνίζοντας.

Η Ρόκα δεν μπορούσε να λειτουργήσει για καιρό.

Ενας από τους γιατρούς του Νοσοκομείου της Λάρισας να προσπαθεί να κάνει τα αδύνατα δυνατά για να βρει λύσεις επί τόπου. Στενοχώρια.

Το κέντρο εκκενώθηκε έπειτα από δύο εβδομάδες και οι πρόσφυγες, μαζί με αυτούς των Τρικάλων, μεταφέρθηκαν στο Κουτσόχερο μεταξύ των δύο πόλεων.

Επίσης δύσκολος χώρος. Στο πουθενά, σε μια εκτεθειμένη πλαγιά με αντίσκηνα.

Ως τα τώρα ένα από τα πιο προβληματικά κέντρα της χώρας.

Λευκόβρυση Κοζάνης

Μια μικρή όαση

Φτάσαμε νύχτα, περνώντας τον Αλιάκμονα. Βλέπαμε από το σούρουπο μικρά χωριά μέσα στο βαλκανικό τοπίο των κάμπων, το τόσο διαφορετικό από το γνώριμο μεσογειακό του Νότου.

Πρωί πρωί σύσκεψη στην Κοζάνη με τους εκεί αλληλέγγυους, απλούς πολίτες, γιατρούς, επικεφαλής τοπικών πολιτιστικών συλλόγων.

Συνάντηση στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας. Ενημέρωση. Μάθαμε πως από την Κοζάνη στάλθηκαν οργανωμένα με φορτηγά τόνοι ξύλα για την Ειδομένη και χιλιάδες αδιάβροχα της ΔΕΗ, τις μέρες με το κρύο και τις βροχές.

Κατεβήκαμε μαζί στη Λευκόβρυση. Μικρό χωριό, σχεδόν προάστιο της πόλης.

Το κλειστό γυμναστήριο δίπλα του. Γεμάτο με πρόσφυγες, κυρίως γυναικόπαιδα.

Κλειστά δωμάτια για τις οικογένειες με παιδιά, λουτρά, σκηνές στο παρκέ του στεγασμένου μπάσκετ, αποθήκη τροφίμων και προμηθειών, αποθήκη ρούχων.

Ιατρείο και εξεταστήριο. Γυναίκες και άντρες ετοιμάζουν σάντουιτς για το επόμενο πρωινό. Ανάμεσά τους, ανώνυμη στους ανώνυμους η μάνα του δημάρχου.

Τρία γεύματα την ημέρα. Η πύλη ανοιχτή. Εδώ ούτε περιπολικό. Τα παιδιά παίζουν στα προαύλια και οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να στήσουν παιδότοπους, θεατράκι, παιχνίδι.

Τον έλεγχο έχουν οι εθελοντές, ο Δήμος Κοζάνης, βοηθάει η Περιφέρεια, οι τοπικοί σύλλογοι. Γέλασαν τα χείλη μας βλέποντας αυτή την όαση.

Γυναίκες της Πτολεμαΐδας

Μετά τη Λευκόβρυση, στο δημαρχείο. Συνάντηση με τον δήμαρχο και τα στελέχη του. Η επιτελική εικόνα του τεράστιου βάρους.

Χωρίς εντολή, χωρίς προειδοποίηση, βγήκαν νύχτα μέσα στη βροχή και μάζεψαν τους πρόσφυγες. Ανοιξαν το γυμναστήριο και τους έβαλαν μέσα.

Και από την επομένη άρχισαν τις βάρδιες. Στη συνέχεια, άρχισε η σταδιακή μεταφορά τους σε οργανωμένα κέντρα στη Βόρεια Ελλάδα.

Οι πρόσφυγες άφησαν την Κοζάνη οριστικά στο τέλος του Απρίλη. Την άφησαν κλαίγοντας και αποχαιρετώντας τον κόσμο που τους συνέδραμε στη Λευκόβρυση.

Συνάντηση το απόγευμα σε ένα μπαράκι της πόλης του λιγνίτη, στην Πτολεμαΐδα.

Τριάντα γυναίκες της τοπικής κίνησης γυναικών γύρω από ένα μακρόστενο τραπέζι.

Οι λίγοι άντρες μαζεμένοι πιο πίσω, στον πάγκο του μπαρ. Συζήτηση, ενημέρωση, σκέψεις και αγωνίες.

Να βρεθούν νέοι χώροι. Αντιδρούν κυρίως κρατικές υπηρεσίες και δεν θέλουν να τους διαθέσουν.

Τα ίδια όπως στη Θεσσαλία. Εδώ όμως αντιδρά ο ίδιος ο Δήμος Πτολεμαΐδας.

Και πιο πέρα. Ολόκληρη Δυτική Μακεδονία δεν μπορεί να βρει δυο-τρεις χώρους να στεγάσει χίλιους πρόσφυγες.

Οι γυναίκες ψάχνουν, ανάμεσά τους έμπειρες μηχανικοί.

Ταυτόχρονα έχουν πάρει επάνω τους τη σίτιση, τις βάρδιες της Λευκόβρυσης.

Στην Κοζάνη με τους φορείς

Η εκδήλωση που οργανώθηκε το βράδυ στο κτίριο της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας έδινε μια αίσθηση πώς θα πρέπει να ήταν τα πράγματα.

Η Αυτοδιοίκηση και των δύο βαθμών σύσσωμη, οι βουλευτές, οι σύλλογοι, οι γιατροί, οι αλληλέγγυοι, οι πρόσκοποι, οι διασώστες, ένας από τους ιερείς που πρωτοστατεί στο προσφυγικό.

Τοπικοί δημοσιογράφοι ζητούν συνέντευξη, οι δύο φιλικοί, ο τρίτος είρων. Δεν πειράζει.

Το επόμενο πρωί στην τοπική ΕΡΤ συνέντευξη ήσυχη εφ’ όλης της ύλης.

Το απόγευμα ξανά στην εκπομπή προς την ομογένεια. Η κρατική ραδιοτηλεόραση έχει πάρει επάνω της το προσφυγικό. Δεν είναι δα λίγο αυτό.

Πεντάλοφο Βοΐου

Η μαθητική εστία

Καθώς άρχιζε η σύσκεψη της Κοζάνης, μας πλησίασε ένας σοβαρός κουστουμαρισμένος μεσήλικας.

«Γεια σας, είμαι ο πρόεδρος της κοινότητας του Πεντάλοφου. Εχουμε μια ωραία εστία για μαθητές και ένα πολυπολιτισμικό σχολείο. Θέλουμε να πάρουμε υπό την προστασία μας και να φιλοξενήσουμε στην εστία 40 ασυνόδευτα προσφυγόπουλα».

Θα πηγαίνουν σχολείο, θα ζουν εκεί και θα μεγαλώσουν όπως και τα Αλβανάκια της δεκαετίας του ’90.

Τα περισσότερα πέρασαν στο Πανεπιστήμιο. Του δόθηκε ο λόγος στην εκδήλωση. Το ακροατήριο χειροκροτούσε.

Μας παρέδωσε την επίσημη επιστολή προς το υπουργείο Παιδείας.

Την επομένη, έγινε μια άτσαλη και εντέλει αποτυχημένη προσπάθεια διαφωνούντων από το Βόιο για να ακυρώσουν την απόφαση.

Ηταν οι ίδιες ώρες που στη Βέροια γίνονταν αίσχη από ρατσιστές.

Στη Βέροια οι αντιδράσεις έως το βράδυ κόπασαν. Η κοινωνία ακαριαία ύψωσε τείχος υπεράσπισης των προσφύγων.

Ο εκεί παπάς ζήτησε συγγνώμη· και έτσι έπρεπε.

Λίγες μέρες αργότερα, η Αυτοδιοίκηση του Βοΐου ανακοίνωσε επίσημα τη λειτουργία του ξενώνα.

Ειδομένη

Η τραγωδία των κλειστών συνόρων

Η πρώτη εικόνα ήταν ένας άτακτα συγκροτημένος καταυλισμός, έξω από το Πολύκαστρο, επάνω στην άσφαλτο και στις λάσπες ενός μεγάλου βενζινάδικου.

Στα 20 χλμ. πριν από τα σύνορα περίπου 1.000 άνθρωποι.

Σκηνές, λίγοι οικίσκοι, τα σημάδια της Υπατης Αρμοστείας και μιας οργάνωσης που πρώτη φορά συναντήσαμε, του νορβηγικού Lighthouse.

Μέσα στην απελπισία του καταυλισμού και την αιωρούμενη καπνιά από φωτιές για να σπάσει το κρύο, υπήρχε μια χαμηλή σκηνή με προθάλαμο, αφημένα παπούτσια και γυναίκες στο εσωτερικό.

Εθελόντριες έδιναν ευγενικά οδηγίες σε έγκυες γυναίκες και νέες μητέρες.

Πήγαμε στο κατάστημα του βενζινάδικου. Οι σκηνές καταλάμβαναν και τα παρτέρια δίπλα στις αντλίες βενζίνης. Τρέλα!

Το καφέ και το μίνι μάρκετ ήταν κατάμεστα από πρόσφυγες. Ο υπάλληλος μετρούσε τις συνεχείς εισπράξεις.

Οταν τον ρωτήσαμε -με υπηρεσιακή ταυτότητα- τι ακριβώς συμβαίνει, σχεδόν έφυγε τρέχοντας, και ένας άλλος, βλοσυρός, πλησίασε για να ελέγξει τι ακριβώς θέλουμε.

Δεν είχε νόημα η συνέχεια. Μια από τις πιο αποκρουστικές εικόνες κοντά στα σύνορα ήταν οι διαφόρων τύπων έμποροι· έβλεπες στο βλέμμα τους την απέχθεια για τους πρόσφυγες και την απληστία για την αναπάντεχη οικονομική ευκαιρία.

Ξημεροβραδιάζονται δίπλα τους, για να μη χάσουν είσπραξη, βρίζοντάς τους ταυτόχρονα.

Αλλο ένα τέτοιο βενζινάδικο με λιγότερο κόσμο, λίγο πιο βόρεια.

Σε λίγα χιλιόμετρα τα σύνορα. Ο σταθμός των Ευζώνων έμοιαζε ειρηνικός σε μια συνηθισμένη μέρα.

Νταλίκες και λίγα ιδιωτικά οχήματα περνούσαν τον έλεγχο. Στο σταυροδρόμι προς το χωριό το τζιπ της αστυνομίας και ένας ευγενικός αστυφύλακας.

Πλησιάζοντας στο τεράστιο αυτοσχέδιο στρατόπεδο τα χάσαμε. Καμία φωτογραφία ή περιγραφή δεν μπορεί να αντικαταστήσει το βίωμα.

Οι λάσπες στα παπούτσια, η οσμή του μισοκαμένου ξύλου από τις αυτοσχέδιες φωτιές, ο φράχτης, οι σιδηροδρομικές γραμμές και οι πρόσφυγες γαντζωμένοι, εγκαταστημένοι επάνω τους περιμένοντας το τρένο που θα περάσει να μπουν μέσα, το συρματόπλεγμα που θα παραμεριστεί ώστε να συνεχίσουν για την Ευρώπη.

Μας έλεγαν γιατροί ότι μανάδες φοβούνταν, μες στην απελπισία τους, να αφήσουν τα παιδιά τους να μεταφερθούν στο κοντινό Κέντρο Υγείας για εξέταση, μήπως και ανοίξουν τα σύνορα για λίγο και δεν προφτάσουν.

Οι αντιφάσεις, οι εθελοντές, οι επίσημες και ανεπίσημες δομές που προσπαθούν να κρατήσουν αυτή την κατάσταση σε ρέγουλα, η αυταπάρνηση νέων παιδιών που βοηθούν, η πονηριά ή και η αλητεία εμπόρων πάσης φύσεως και καταγωγής, η αφασία της ΕΛ.ΑΣ., η οποία βαριεστημένα φύλαγε τις νεκρές γραμμές του τρένου, δίπλα δίπλα με τους πρόσφυγες, που κάθονταν βδομάδες τώρα πάνω στις ράγες έχοντας στήσει ακόμη και σκηνές στα αναχώματα.

Μία ευτελής, εύθραυστη απελπισμένη πολιτεία, δέκα χιλιάδων μεταναστών και προσφύγων, που πλανεμένοι περιμένουν να ανοίξει το σύνορο και να είναι οι πρώτοι που θα το διαβούν προτού ξανακλείσει πίσω τους.

Χέρσο και Νέα Καβάλα

Στα μετόπισθεν ενός πολεμικού μετώπου

Διασχίζαμε με διαγώνιες διαδρομές τους κάμπους, ακούγοντας έναν από τους μεγάλους ραδιοσταθμούς της Αθήνας να μεταδίδει ψευδείς ειδήσεις για το σημείο όπου βρισκόμασταν: δήθεν κινήσεις προσφύγων, δήθεν επιχείρηση διάβασης των συνόρων.

Ακαρπο τηλέφωνο στην υπεύθυνη σύνταξης. Συνέχισε τα ψεύδη. Ξανάτυχε ίδιο περιστατικό στη Μυτιλήνη, έπειτα από μία βδομάδα.

Στημένο «πλαστό» περιστατικό με εικόνα μπροστά σε κάμερα.

Από την αντίδραση παρόντων που το αντιλήφθηκαν χάλασε το στήσιμο και η εντεταλμένη ρεπόρτερ έφυγε τρομοκρατημένη μετά τις φωνές που άκουσε, από την είσοδο του Καρά Τεπέ.

Η κατασκήνωση του Χέρσου βρίσκεται σε ένα παλιό στρατόπεδο, ανάμεσα σε καλλιέργειες, έξω από χωριό, σε έναν ομαλό λόφο με δένδρα.

Πλησιάζοντας από μακριά πρόβαλε στο τοπίο ζωντανή μια σκηνή των Βαλκανικών Πολέμων.

Ενα στρατόπεδο εκστρατείας με παραταγμένες σε ορθοκανονική διάταξη παλιομοδίτικες σκηνές.

Το ίδιο και η κατασκήνωση της Νέας Καβάλας, καταμεσής στον κάμπο. Δεν σταθήκαμε στη Νέα Καβάλα, για να προλάβουμε να φτάσουμε στο Χέρσο με το φως.

Εξω από την είσοδο του στρατοπέδου, εθελοντές με τρόφιμα, δύο ηλικιωμένες Σκανδιναβές που ξαπόσταιναν σε πλιάν καρέκλες, η σταθερή πλέον μικρή τοπική καντίνα με πέντε-δέκα πρόσφυγες να πίνουν τσάι, ομάδα καλλιτεχνών που έστηναν προβολή για παιδιά μέσα σε μια μεγάλη τέντα του ΟΗΕ.

Μια δεύτερη ομάδα έστηνε ξύλινα πατώματα μέσα στα αντίσκηνα.

Ευγενικοί αξιωματικοί και στρατιώτες και ένας υπερδραστήριος διοικητής ο οποίος προσπαθούσε, μαζί με την αντιδήμαρχο του Κιλκίς, αργά το απόγευμα, να οργανώσει μαζί τους το χάος των ανθρώπων, των προμηθειών, των εργασιών που συνεχίζονταν ώς την ώρα που σκοτείνιαζε.

Εκατοντάδες άνθρωποι με αντίσκηνα, τουαλέτες, τακτική σίτιση και ιατρική κάλυψη στο πουθενά.

Λίγα χιλιόμετρα προς τον Βορρά, δίπλα στις καλαμιές, με φόντο τα βουνά που καθρεφτίζονταν στην υπέροχη μεθοριακή λίμνη της Δοϊράνης, τα ταβερνάκια και το εκεί οδικό πέρασμα με το τελωνείο του λειτουργούσαν κανονικά σαν να βρισκόμασταν λίγα χρόνια πίσω.

Νταλίκες, κάτι τουρίστες και μια αστυνομική φρουρά του μεθοριακού σταθμού που έπινε καφέ.

Διαβατά

Ενα από τα καλύτερα δείγματα χρήσης πρώην στρατοπέδου

Βασίλης Μαθιουδάκης

Προς τη βιομηχανική ζώνη, στα νοτιοδυτικά. Φτάνουμε μαζί με επίσημους, ο υφυπουργός και ο γενικός γραμματέας Παιδείας.

Είναι εκεί ο στρατιωτικός διοικητής και ο συντονιστής του υπουργείου Μετανάστευσης.

Νέοι, ξύπνιοι με εξαιρετικές σχέσεις με τους πρόσφυγες. Οργανωμένο ιατρείο με εθελοντές, λουτρά, διοικητήριο.

Το κέντρο των Διαβατών υιοθετήθηκε από την πρώτη στιγμή από καθηγητές του ΑΠΘ και πολλούς Θεσσαλονικιούς εθελοντές, που πηγαινοέρχονται απασχολώντας τα παιδιά.

Αντίσκηνα με πολύ καλές συνθήκες. Κτίρια που επισκευάστηκαν μέσα σε μία εβδομάδα με ελάχιστο προϋπολογισμό.

Αλλα κτίρια του παλιού στρατοπέδου, ερειπωμένα. Συζητήσεις πώς θα κατασκευαστεί κέντρο για τα παιδιά, πώς θα επισκευαστεί ένα οίκημα γι’ αυτή τη δουλειά.

Μάθαμε ότι επισκευάστηκε ύστερα από λίγο καιρό. Ενας κουρέας, σε έναν από τους υπαίθριους διαδρόμους, είχε στήσει το πόστο του δίπλα στα λουτρά των ανδρών.

Μια εικόνα που την ξαναείδαμε πολλές φορές. Υπαίθρια αυτοσχέδια κουρεία.

Αραγε, τα ξυριστικά του κουρέα ταξίδεψαν και αυτά στο σακίδιο του πρόσφυγα, από τη Συρία έως εδώ; Κοντά στον χώρο όπου παίζουν τα παιδιά κάτω από τα πεύκα, ένα εκκλησάκι του στρατοπέδου.

Σημαίες, γαλανόλευκη και δικέφαλος αετός, τα σύμβολα της εθνικής αφήγησης.

Υπό τη σκιά τους, στα σκαλοπάτια του ναϋδρίου, έπαιζαν ένα τσούρμο πιτσιρίκια από το Αφγανιστάν και τη Συρία. Η συμπύκνωση της αντίφασης, των νέων αντι-συμβολισμών.

Πολλή ηρεμία και παιδική χαρά, για να μπορέσει να χτιστεί μίσος. Παρ’ όλα αυτά, έπειτα από αρκετή σκέψη, δεν ανεβάσαμε τη φωτογραφία που αποτύπωσε την εικόνα στο διαδίκτυο.

Υπερβολική πρόληψη ή ο φόβος ότι τα μαύρα μπλογκ κάτι θα έβρισκαν να στήσουν ακόμη και με αυτό το ειρηνικό σκηνικό;

Οπως είχαν κάνει λίγες βδομάδες πριν: «Κατέβασαν την εικόνα της Παναγιάς!».

Η πόλη είναι δίπλα, και οι πρόσφυγες πηγαινοέρχονται για ψώνια και βόλτα.

Η πάντα δραστήρια ΕΛ.ΑΣ., μακριά από το στρατόπεδο για να μη φαίνεται, πάει κάθε τόσο κάποιον για αναγνώριση στοιχείων – όλη τη νύχτα στο τμήμα.

Ενα βίαιο περιστατικό από ένστολο με μηχανή μπρος στα μάτια μας.

Πάλι ένταση για να μαζευτεί ο θερμοκέφαλος, ο οποίος πήγε να συλλάβει τη νεότερη κοπέλα-μέλος της αντιπροσωπείας, που τραβούσε φωτογραφίες.

Εφυγε άδοξα, ο προϊστάμενός του μας εξήγησε πως έγινε παρεξήγηση.

Σε όλη την Ελλάδα το ίδιο: στρατιωτικοί να δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, αστυνομικοί να νομίζουν ότι βρίσκονται στην εποχή που έβγαιναν για κυνήγι κεφαλών μεταναστών στην Ομόνοια.

Δύο ώρες με τους πρόσφυγες, κοινό γεύμα από το συσσίτιο του στρατού με τους εκπροσώπους των Σύρων και των Αφγανών, με μεταφραστές και ενημέρωση.

Αναζήτηση χώρου για τη φιλοξενία των προγραμμάτων της ένταξης των παιδιών.

Το ανοικτό κέντρο φιλοξενίας των Διαβατών ήταν ένα τυπικό δείγμα πρώην στρατοπέδου, στις παρυφές της πόλης, που ξανάνοιξε ως κέντρο προσφύγων.

Ισως το καλύτερο τέτοιου τύπου, μαζί με το Σχιστό του Πειραιά.

Θεσσαλονίκη: Συσκέψεις

Η πόλη έδειχνε σαν να μη συνέβαινε τίποτα. Καμιά πενηνταριά άνθρωποι, όλων των ηλικιών και ταυτοτήτων, από τους συντονιστές του υπουργείου Μετανάστευσης, τους καθηγητές του ΑΠΘ έως τις οικολογικές κινήσεις, τις κινήσεις της Αριστεράς, τις κοινωνικές δομές, συναντιούνταν, συντονίζονταν, οργάνωναν δράσεις, αποστολές προμηθειών, επισκέψεις προσφυγόπουλων σε εκδηλώσεις.

Σε γραφεία οργανώσεων, σε καφέ, στο Μακεδονίας-Θράκης, όπου μπορούν να βρεθούν.

Κόπωση, αμφιβολίες αλλά και αντοχή, παρά τα απίστευτα κουρασμένα βλέμματα, ύστερα από τρεις μήνες στα σύνορα, όλων αυτών.

Απόφαση για πλήρη συντονισμό της Κεντρικής Μακεδονίας με τη Δυτική Μακεδονία, την Αθήνα και τον Πειραιά.

Στη Θεσσαλονίκη έπειτα από πολύ καιρό. Σαββατόβραδο, σε κρυμμένο απ' τον κόσμο τσιπουράδικο.

Κουβέντα όλη τη νύχτα για το τι θα γίνει.

Προσγείωση στη Μυτιλήνη

Το Αιγαίο από ψηλά και το περίγραμμα των ακτών δεν προϊδεάζoυν καθόλου για το δράμα που παίχτηκε εδώ έναν χρόνο, ασταμάτητα.

Από το ένα εκατομμύριο πρόσφυγες που έφτασαν στην Ελλάδα, από το νησί της Λέσβου πέρασαν οι μισοί.

Στο κέντρο της πόλης οι πρόσφυγες δεν είναι ορατοί.

Το μεσημέρι συνάντηση με τον δήμαρχο, στο νεοκλασικό δημαρχείο της παραλίας του λιμανιού. Η εικόνα ενός ανθρώπου που ξέρει τι κάνει.

Μετέτρεψε το πρόβλημα του νησιού του, την προσφυγική κρίση, σε πλεονέκτημα, σε μήνυμα ανθρωπιάς το οποίο ανέδειξε τη Λέσβο σε όλο τον πλανήτη ως νησί-σύμβολο.

Ο δήμαρχος μιλάει για μόνιμη εγκατάσταση προσφύγων, για αναβίωση των εγκαταλειμμένων χωριών και των καλλιεργειών τους, για ανάδειξη του προσφυγικού ως στοιχείου σύγχρονης ταυτότητας.

Το δώρο: μια συνεδριακή τσάντα με το μήνυμα «Νησί της ειρήνης», κατασκευασμένη από τα πλαστικά των ναυαγίων.

Αργότερα, επίσκεψη στο επιτελείο των διεθνών οργανισμών στα προάστια της Μυτιλήνης, στην ακτή.

Μια αίσθηση περίεργη. Στον κήπο του καλύτερου ξενοδοχείου της Μυτιλήνης, ενός ωραίου νεοκλασικού κτιρίου με μεγάλους κήπους, δίπλα στην πισίνα κάτω από τα δένδρα όλα θύμιζαν μια ξεχασμένη σκηνή από τον «Λόρενς της Αραβίας».

Εδώ δεν ήταν φλεγματικοί τεχνοκράτες του πολέμου, όπως στην ταινία, αλλά του ανθρωπισμού, σε συνθήκες αποικιακού τύπου, τουλάχιστον ως προς το περιβάλλον σκηνικό.

Μόρια

Ο φόβος της διεθνούς συμφωνίας και των απελάσεων

Βασίλης Μαθιουδάκης

Πρώην στρατόπεδο κράτησης της προηγούμενης εποχής.

Από τη μια πλευρά, ψηλά αγκαθωτά συρματοπλέγματα. Από την άλλη, τα απλά συρματοπλέγματα των χωραφιών.

Από τη μια πλευρά του δρόμου, ένα όχημα των ΜΑΤ και η κατασκήνωση του No Border λίγο πιο εκεί, σε επαφή με τον φράχτη.

Η πανταχού παρούσα καντίνα απέναντι. Μικροκτηματίας από το κοντινό χωριό και τραπεζάκια έξω. Μπροστά από την πύλη.

Μετά την είσοδο, στον κεντρικό δρόμο του κέντρου κράτησης υπνόσακοι και αντίσκηνα.

Ξαπλωμένοι πρόσφυγες κάνουν απεργία πείνας διαμαρτυρόμενοι.

Οι κρατούμενοι πηγαινοέρχονται στο ιατρείο, στο συσσίτιο, ουρές στα σημεία των αιτήσεων ασύλου.

Είχαν φύγει οι ΜΚΟ διαμαρτυρόμενες, έτσι είχαμε ακούσει. Ομως η πραγματικότητα ήταν διαφορετική.

Αρκετές ΜΚΟ εντός: Praxis, ΜΕΤΑδραση των μεταφραστών, Save the Children, Γιατροί του Κόσμου. Πολλοί εθελοντές και προσωπικό εντός.

Περίπου 3.000 άνθρωποι στο στρατόπεδο. Αναχωρούσαν εκείνες τις ώρες, γύρω στους 500 κρατούμενους από τις «ευπαθείς ομάδες».

Ελεύθεροι προς το ανοιχτό κέντρο του Καρά Τεπέ. Στη συνέχεια, αφέθηκαν ελεύθεροι και όσων η προθεσμία εξέτασης της αίτησης ασύλου είχε παρέλθει.

Τριακόσιοι από το Μαρόκο και το Πακιστάν είχαν σταλεί την προηγούμενη ημέρα στην Τουρκία.

Τα στελέχη του κέντρου της Μόριας μάς διαβεβαίωσαν ότι τους εξηγήθηκε πολλές φορές, με μεταφραστές, πως αν υποβάλουν αίτηση ασύλου θα παραμείνουν εδώ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, επέλεξαν να μην εγκλωβιστούν στην Ελλάδα.

Αυτά δεν τα μάθαμε από τις εφημερίδες. Ούτε μας τα είπαν αστυνομικοί ή υπάλληλοι της υπηρεσίας ασύλου.

Τα μάθαμε από ανθρώπους έμπιστους, που δεν είχαμε λόγο να μην τους ακούσουμε.

Καρά Τεπέ

Παιδότοποι από ανακυκλωμένα... ναυάγια

Ακούγονταν άσχημα πράγματα και για το Καρά Τεπέ. Ο χώρος του Καρά Τεπέ ανήκει στον Δήμο Λέσβου.

Ενα πρώην πάρκο κυκλοφοριακής αγωγής. Στη συνέχεια της κάποτε ακμάζουσας βιομηχανικής ζώνης και του αρχαίου βόρειου λιμανιού της Μυτιλήνης, της Πάνω Σκάλας.

Οταν ξεκίνησε, μας λένε, το Καρά Τεπέ, ήταν σαν βομβαρδισμένο πεδίο.

Στην είσοδο, στη λεωφόρο, μια δημοσιογράφος γνωστού καναλιού στήνει πάλι ρεπορτάζ, πολιορκώντας μια τρομαγμένη πρόσφυγα με μαντίλα, που κρύβει το πρόσωπό της.

Το αστικό λεωφορείο του δήμου μεταφέρει πρόσφυγες από και προς την πόλη.

Πιο μέσα, ο καταυλισμός κάτω από τα ελαιόδενδρα. Την είσοδο ελέγχει ένας σοβαρός δημοτικός υπάλληλος νεαρής ηλικίας, που μας παρακαλεί να μη φωτογραφίζουμε πρόσωπα προσφύγων γιατί ενοχλούνται.

Εκείνη τη στιγμή ασθενοφόρα μεταφέρουν στο ανοιχτό κέντρο ανάπηρους και γυναικόπαιδα από το κέντρο κράτησης της Μόριας.

Ο διοικητής του κέντρου τέλειωσε με την επίσκεψη μιας διεθνούς αντιπροσωπείας και ήρθε να μας υποδεχθεί ο ίδιος.

Το camp του Καρά Τεπέ φιλοξενούσε εκείνες τις ημέρες περίπου 600 άτομα.

Τις επόμενες ημέρες γέμιζε, καθώς άδειαζε η Μόρια από τις «ευπαθείς ομάδες».

Οργανωμένο σχέδιο κάτοψης, το μόνο από όσα είχαμε δει ώς τώρα που δεν θυμίζει ρωμαϊκό στρατόπεδο.

Πλατεία στη μέση, με σκιά, χώρο για τσάι, συλλογική κουζίνα.

Μια παρέα ξένων και παιδιών έπαιζαν μουσική. Χώρος για γυναίκες, για παιδιά, μικρά κιόσκια ενημέρωσης, πινακίδες παντού με οδηγίες και συμβουλές, λουτρά, παιδότοπος.

Στον παιδότοπο, Ολλανδέζες αρχιτεκτόνισσες είχαν στήσει ελαφρά χωροδικτυώματα για σκιά και παιχνίδι.

Ο τυπικός πρισματικός γεωδαιτικός θόλος, με τον οποίο συνήθως παίζουν οι φοιτητές της αρχιτεκτονικής σε όλο τον κόσμο.

Με μία διαφορά: αφού κατασκεύασαν τον ελαφρύ σκελετό, αντί για καμβά, στέγασαν τα σκίαστρα αυτά με τους πολύχρωμους μουσαμάδες από τα προσφυγικά ναυάγια.

Ο διοικητής, εντεταλμένος του Δήμου Λέσβου. Υπερδραστήριος, πανταχού παρών και οργανωτικός.

Κάπου έστρωναν μια μπετονένια ράμπα Σύροι, κατασκεύαζαν τουαλέτες για ΑμεΑ, η καθαριότητα και η τάξη ήταν πρωτοφανείς.

Μαζί, η αίσθηση της ηρεμίας και μιας καλοοργανωμένης κατασκήνωσης.

Σκηνές ενισχυμένες με μικρά φωτοβολταϊκά και κλιματισμό. Γειτονιές και μικρά πλατώματα με υπηρεσίες διαφόρων τύπων.

Στο Καρά Τεπέ δεν υπήρχε ούτε ένας στρατιώτης ούτε ένας αστυνομικός.

Η φροντίδα εξ ολοκλήρου ανήκε στις δημοτικές υπηρεσίες, στις εθελοντικές δομές και τις ΜΚΟ.

Το μονοπάτι των προσφύγων

Ταξιδέψαμε τον ημιορεινό δρόμο προς Μανταμάδο και μετά Συκαμιά.

Η ακτή, πρόποδες του βουνού, απέναντι τα τουρκικά παράλια. Ενα πολεμικό πλοίο κινιόταν αργά στα διεθνή.

Υποθέσαμε ότι ήταν η περιπολία του ΝΑΤΟ. Μπορεί και όχι.

Στα υψώματα, μικρά στρατόπεδα. Ενδιάμεσοι σταθμοί του μονοπατιού των προσφύγων, από την ακτή των ναυαγίων ώς την πόλη.

Σαράντα επτά χιλιόμετρα με τα πόδια. Δύο σημεία, ένα κοντά στο Μανταμάδο και ένα έξω από τη Συκαμιά.

Λίγες σκηνές, ένα ιατρείο, ένα καλάθι για ρούχα, τουαλέτες. Σταθήκαμε.

Μας είπαν πως στην αρχή η φάλαγγα ανέβαινε το βουνό και, σαν έφταναν στην κορυφή, ξάπλωναν να πάρουν ανάσα όπου έβρισκαν - στα χαντάκια του δρόμου, στο πλάτωμα των στροφών και των διασταυρώσεων.

Τώρα τίποτα δεν έδειχνε ότι από εκεί είχαν περάσει δύο-τρεις εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι.

Τα ενδιάμεσα σημεία ήσαν πλέον άδεια, με λίγους ξένους εθελοντές να παραμένουν εκεί.

Το πέρασμα του Αιγαίου είχε σταματήσει μερικές μέρες νωρίτερα.

Σκάλα Συκαμιάς

Το μεγαλείο της αλληλεγγύης

Ενα παράλιο χωριό με ένα λιμανάκι. Εκατόν εβδομήντα κάτοικοι. Τα καφενεία γύρω γύρω, ένα εκκλησάκι στον βράχο της μπούκας του λιμανιού.

Μετά η τεράστια βοτσαλωτή παραλία με τα αρμυρίκια και τις ελιές.

Στον ορίζοντα τα μικρασιάτικα βουνά και τα χωριά. Λίγα ναυτικά μίλια.

Τα μόνα σημάδια, ένα φουσκωτό ταχύπλοο της Frontex και δύο ασθενοφόρα των ΜΚΟ.

Καφές στο λιμανάκι. Ηρθαν αρκετοί ντόπιοι. Ο ψαράς που περηφανεύεται ότι έσωσε με το καΐκι του 75 βάρκες.

Πληροφορίες. Τέλειωναν τα πετρέλαια από το πηγαινέλα στο πέλαγος για ρυμούλκηση μισοβυθισμένων σκαφών.

Ρεφενέ για αγορά καυσίμων ώστε να μπορούν να συνεχίσουν.

Πενήντα-εξήντα στοιβαγμένοι επιβάτες στο κάθε σκάφος. Στην κορύφωση της κρίσης, έφτασαν να βγαίνουν πενήντα βάρκες την ημέρα.

Η βάφτιση στο εκκλησάκι και το ναυάγιο. Αφησαν στη μέση την τελετή και έπεσαν στη θάλασσα να σώσουν γυναικόπαιδα.

Τριακόσιες χιλιάδες φυγάδες πέρασαν το στενό και βγήκαν σε εκείνη την ειρηνική ακτή από το τέλος Ιουνίου ώς τα μέσα Μαρτίου.

Είχαμε μείνει με ανοιχτό το στόμα και ακούγαμε. Τον ψαρά, τον παπά, έναν της προηγούμενης γενιάς Μεσανατολίτη πρόσφυγα από εκείνα τα μέρη, με δέκα χρόνια και οικογένεια στην Ελλάδα.

Εκείνος κατέβηκε στην ακτή από τις πρώτες μέρες. Οργάνωσαν το σημείο διάσωσης του Πλάτανου.

Το πρώτο μαζί με το άλλο της Χίου στην Αγία Ερμιόνη.

Εκεί οι εθελοντές, ήσαν οι «αλληλέγγυοι», οι πολιτικοποιημένοι του αυτόνομου χώρου.

Εδωσαν την ψυχή τους, όπως και στη Χίο, όπως και στο λιμάνι, στο Ελληνικό, στο Λαύριο.

Με τις διαφωνίες, την «πολιτική καθαρότητα» αλλά και την ανθρωπιά, την αυταπάρνηση.

Περπατήσαμε παρέα τους, στην παραλία, λες και κάναμε την ανοιξιάτικη βόλτα μας στη γαλήνη του αρχιπελάγους.

Κάτω δεν υπήρχε ούτε ένα σκουπίδι. Ούτε ένα ναυάγιο ή σωσίβιο.

Σε αυτή την παραλία των αμέτρητων ναυαγίων, πριν από μερικές εβδομάδες, δεν διακρίνονταν τα βότσαλα κάτω από τα πλαστικά των φουσκωτών και των σωσιβίων.

Οι ντόπιοι λένε ότι οι παραλίες δεν ήταν ποτέ τόσο καθαρές. Καθαρίστηκαν από τους εθελοντές και τον δήμο.

Τα υπολείμματα των ναυαγίων τα βρήκαμε όλα μαζεμένα, το απόγευμα, σε μια ρεματιά στον Μόλυβο.

Πλάτανος

Οι εθελοντές του

Είναι ένα καθιστικό, στην έξοδο του ρέματος, 200-300 μέτρα από το λιμανάκι της Σκάλας Συκαμιάς. Εκεί που γλείφει σχεδόν το κύμα.

Αντίσκηνα, ένα αυτοκατασκευασμένο οίκημα υποδοχής, για πληροφορίες στους νεοφερμένους.

Χάρτης πολύγλωσσος με τη διαδρομή ώς την πόλη. Ενα τροχόσπιτο μετασκευασμένο σε φαρμακείο, ιατρείο και εξεταστήριο με κρεβάτι.

Συλλογή προμηθειών και ρούχων. Πολλά ρούχα για να αλλάζουν οι μουσκεμένοι μόλις έβγαιναν στη στεριά.

Παιδικά, γυναικεία, ανδρικά. Μεγέθη και σχέδια για δοκιμές.

Σε ποια γλώσσα να ρωτήσεις ένα παιδί «τι νούμερο παπούτσι φοράς;».

Ενα κόντρα πλακέ θαλάσσης στην είσοδο του αντίσκηνου με τα παπούτσια, με σχήματα ποδιών και τα αντίστοιχα νούμερα.

Δοκίμαζαν το πέλμα και έβρισκαν το μέγεθος, μετά το παπούτσι. Ειδικός χώρος για μανάδες και μωρά με εφόδια.

Ανάμεσα στα αντίσκηνα και τα πρόχειρα παραπήγματα ένα άπλωμα με καθίσματα και θέα το πέλαγος.

Αν δεν βρισκόμασταν στα στενά της Αιολίας, άνοιξη του 2016, θα νομίζαμε ότι βρισκόμασταν σε μια εναλλακτική κατασκήνωση κάπου στη Γαύδο ή στο Κουφονήσι στα μέσα του 1980.

Ο Πλάτανος στήθηκε αποκλειστικά από εθελοντές, αυτοοργανωμένους και παρόντες από την πρώτη στιγμή ώς το τέλος.

Με βοήθεια μόνο από τους πολίτες, με συνεχείς βάρδιες αλληλέγγυων.

Αυτό το ταπεινό παρατηρητήριο, σημείο διάσωσης και πρώτων βοηθειών, έσωσε κόσμο, πάρα πολύ κόσμο.

Αλλα δύο κλειστά, επίσης αυτοσχέδια και καλοστημένα σημεία υποδοχής, υπήρχαν λίγο πιο κάτω μέσα στις ελιές, δίπλα στο νερό.

Τα κρατούσαν Νορβηγοί που ήρθαν αργότερα, μετά τους εθελοντές του Πλάτανου. Μαζί με έναν σταθμό της Υπατης Αρμοστείας.

Τέσσερις τυποποιημένοι οικίσκοι στη σειρά. Μεσημεριανό σε ένα παραθαλάσσιο εστιατόριο.

Καλοκαίριαζε σιγά σιγά στο Αιγαίο. Μια παρέα κάποιας ΜΚΟ από την Ανατολή έτρωγε δίπλα μας.

Ερυθρά ημισέληνος και προσευχή σε πρόχειρο χαλάκι στην άκρη της αυλής του εστιατορίου.

Φύγαμε για Μόλυβο.

Μόλυβος

Ενα παράλογο έργο τέχνης

Ο μικρός οικισμός είναι ένας από τους κύριους πόλους του τουρισμού στο νησί.

Το κάστρο στην κορυφή, η ανοιχτή θέα στα στενά, οι ταβέρνες στην προκυμαία, τα σοκάκια και τα λιθόκτιστα σπίτια με τις κόκκινες στέγες συνιστούν ιδανική εικόνα για νεόνυμφους, για επιβάτες κρουαζιέρας, για all inclusive τουρισμό.

Ο Μόλυβος πέρασε όλο τον χειμώνα νοικιάζοντας off season δωμάτια στα μέλη των ΜΚΟ που δραστηριοποιούνταν στη Συκαμιά.

Είναι η μοναδική κοινότητα του νησιού που αρνήθηκε τη φιλοξενία προσφύγων.

Πρωτοστάτησαν σε αυτό τουριστικοί επιχειρηματίες με δικαιολογίες ανάλογες με εκείνες των συναδέλφων τους στην Κω.

Λίγοι αντέδρασαν, βοήθησαν, στάθηκαν αλληλέγγυοι. Βρεθήκαμε μαζί τους, κουβεντιάζαμε όλο το απόγευμα.

Τους ενημερώναμε για τα νέα από όλη την Ελλάδα, το κύμα της συμπαράστασης, την προσπάθεια για τα παιδιά.

Για να μη νιώθουν μόνοι και αποκομμένοι, σε αυτή τη μικρή αλλά σημαντική μάχη που δίνουν στον Μόλυβο. Να πείσουν όσους αντιδρούν.

Ενας φίλος από την παρέα μάς πήρε το σούρουπο και ανεβήκαμε στους λόφους.

Τεράστιοι σωροί πολύχρωμων πλαστικών στη χωματερή.

Το εκτυφλωτικό πορτοκαλί των σωσιβίων, το γκρι και το μπλε των φουσκωτών, το μαύρο των ιμάντων.

Χιλιάδες σωσίβια, εκατοντάδες ναυάγια, ένα παράλογο έργο τέχνης.

Οι εξωλέμβιες μηχανές έλειπαν από όλες τις βάρκες. Λεηλατήθηκαν όπως γίνεται, χρόνια τώρα στα νησιά, πριν τα σκάφη βγουν καν στη στεριά.

Δίπλα στους διασώστες οι κυνηγοί ναυαγίων. Δίπλα στους αλληλέγγυους πολίτες οι μαυραγορίτες.

Δύο κοινωνίες: μία περήφανη και μία ντροπιασμένη.

Κατσικά Ιωαννίνων

Οι «Αόρατες Πόλεις» του Ιταλο Καλβίνο

Βασίλης Μαθιουδάκης

Από τη Λέσβο στην Αθήνα, και από εκεί στα Γιάννενα.

Η Ηπειρος, στη δεύτερη φάση της κρίσης, επωμίστηκε σημαντικό βάρος.

Πέντε κέντρα φιλοξενίας από την Πρέβεζα ώς την Κόνιτσα και περίπου 2.300 πρόσφυγες.

Τα δύο, πρώην στρατόπεδα. Τα άλλα τρία, παλιές εστίες για παιδιά, στην Κόνιτσα, στα Δολιανά και στο Τσεπέλοβο.

Ο καταυλισμός της Κατσικάς ή του Κατσικά (και τα δύο τοπωνύμια χρησιμοποιούνται στην περιοχή) είναι ένα στρατόπεδο στα περίχωρα της πόλης.

Κάποτε φιλοξένησε Αλβανούς μετανάστες σε τολ. Αυτά πια ήταν γεμάτα ως αποθηκευτικοί χώροι ή με αρχεία των γιαννιώτικων υπηρεσιών και δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν.

Ενας εργολάβος (μάλλον) είχε την έμπνευση να στρώσει την τεράστια χωμάτινη έκταση όχι με ψιλό χαλίκι για να στραγγίζουν τα νερά αλλά με χοντρά σκύρα που στρώνονται στις εθνικές οδούς κάτω από την άσφαλτο.

Το αποτέλεσμα είναι πως ήταν αδύνατον να κοιμηθεί κανείς επάνω στις πέτρες αυτές που η καθεμία είναι σαν μια γροθιά με κοφτερές αιχμές.

Ο χώρος γύρω γύρω γεμάτος χωράφια και καλλιέργειες. Δένδρο, κτίριο ή σκιά πουθενά.

Τον χειμώνα τα πάντα ήταν εκτεθειμένα στη βροχή, το καλοκαίρι θα το χτυπά ο καύσωνας, αν δεν στηθούν με κάποιο τρόπο σκιερές κατασκευές.

Οταν πρωτοπήγαν οι πρόσφυγες βρέθηκε και ένα φίδι - μια δεντρογαλιά, στον έρημο ώς τότε κάμπο και τα χωράφια.

Ξεσήκωσαν κάτι δικοί μας τους πρόσφυγες, οργάνωσαν διαδήλωση προς την πόλη, επιδεικνύοντας το φίδι σε ένα μπουκάλι.

Χαρά στο κουράγιο των αντρών και των γυναικών του στρατού που μέσα σε αυτές τις συνθήκες προσπαθούσαν να οργανώσουν μια υποτυπωδώς ανθρώπινη κατασκήνωση.

Και, ευτυχώς, οι εντάσεις τελείωσαν κάπου εκεί.

Οι συνθήκες σε αυτόν τον καταυλισμό, όταν τον επισκεφθήκαμε, στα μέσα του Απρίλη, μαζί με τους φίλους από τα Γιάννενα και την Αθήνα, συγκρίνονταν με τις χειρότερες περιπτώσεις του οδοιπορικού.

Ανοιχτός καταυλισμός, περίπου 1.000 ατόμων, με κοντά αντίσκηνα σε στίχους, χημικές τουαλέτες, λουτρά σε οικίσκους και υποτυπώδεις υποδομές για σίτιση.

Ενα ανοιχτό από τις πλευρές του αντίσκηνο για το καθισιό των ανδρών. Οι γυναίκες στα «νοικοκυριά» με τα παιδιά, σε μικρές φωτιές να μαγειρεύουν. Ιατρείο και εθελοντές με ένα τροχόσπιτο για τσάι.

Αυτοσχέδια αποστραγγιστικά αυλάκια γύρω από τις σκηνές και μερικές στολισμένες πρόσφατα με γλάστρες και φυτά.

Φορτηγά, με στρατιώτες και τον επικεφαλής αξιωματικό μοίραζαν στρώματα που μόλις είχαν φτάσει, από σκηνή σε σκηνή.

Μια άλλη ομάδα του Μηχανικού άνοιγε στην άκρη του στρατοπέδου την αποχέτευση.

Κάπου στο κέντρο, μία πινακίδα με κιμωλία σε μαυροπίνακα στις τρεις σίγουρες γλώσσες: αγγλικά, αραβικά, φαρσί. «Φαγητό: πρόγευμα 8-10, γεύμα 12-2, δείπνο 6-8» και «σούπα 6-7».

Και άλλες, που έδειχναν την εσωτερική ζωή: «Δραστηριότητες - 11-2: μπάνιο μωρών, 10: μάθημα για παιδιά (5-11 ετών), 11: αγγλικά για παιδιά, 4: γυναικεία γιόγκα, 4.30: αγγλικά για γυναίκες, 12-3: μπάνιο γυναικών».

Λέει ο Ιταλο Καλβίνο στις «Αόρατες Πόλεις» του: «Να προσπαθήσουμε και να μάθουμε ποιος και τι, μέσα στην κόλαση, δεν είναι κόλαση, και να του δώσουμε διάρκεια, να του δώσουμε χώρο...».

Το τσιτάτο αυτό, νομίζω, ήταν γραμμένο, με άλλα λόγια, σε τρεις γλώσσες, στον μαυροπίνακα της Κατσικάς.

Φιλιππιάδα Πρέβεζας

Αλληλέγγυοι και αεροπόροι μαζί

Βασίλης Μαθιουδάκης

Εδώ οι συνθήκες είναι πολύ καλύτερες. Το παλιό στρατόπεδο της Αεροπορίας βρίσκεται σε ένα λοφάκι, δίπλα στο ποτάμι, τριγυρισμένο από χαμηλά δάση.

Σκιές, δένδρα, κτίρια, μεγάλες τέντες -η μία για την τραπεζαρία-, τουαλέτες, μπάνια.

Οταν πήγαμε ζούσαν εκεί 580 πρόσφυγες. Η αναλογία των παιδιών παντού η ίδια, γύρω στο 40%.

Μια μεγάλη αποθήκη με πολλούς αλληλέγγυους, κυρίως από την Πρέβεζα και την Αρτα, που διηύθυναν τη συλλογή προμηθειών.

Στην επίσκεψη ήμασταν μαζί με στελέχη της πολιτικής ηγεσίας και τον τοπικό αντιδήμαρχο.

Ο κόσμος της περιοχής αντέδρασε εντυπωσιακά στην άφιξη των προσφύγων και την ίδρυση του κέντρου.

Οταν έμαθαν ότι ανέβαιναν τα λεωφορεία από το λιμάνι του Πειραιά, είχαν ήδη συγκεντρωθεί δεκάδες εθελοντές μέσα στη νύχτα, περιμένοντάς τους με τρόφιμα και έτοιμο προσωρινό ιατρείο.

Η Φιλιππιάδα είχε και έχει προβλήματα. Κυρίως με τη σίτιση.

Οι διάφορες εταιρείες κέτερινγκ που έχουν αναλάβει εργολαβικά κάθε τόσο όλο και μειώνουν το μέγεθος της μερίδας.

Κάποιος πρέπει να αρχίσει να αντιδρά, να αρχίσουν τα τηλέφωνα, να λυθεί το πρόβλημα.

Στα περισσότερα κέντρα, οι διοικητές τα καταφέρνουν και το ελέγχουν.

Τα νέα παιδιά που βοηθούν μήνες τώρα, άνεργοι και άνεργες, πηγαινοέρχονται κάθε μέρα πληρώνοντας από το υστέρημα εισιτήρια ή βενζίνες.

Είναι ένα μεγάλο πρόβλημα, ενώ δίπλα τους δούλευαν καλοπληρωμένα στελέχη, συνομήλικοί τους, των ΜΚΟ, οι οποίοι πληρώνονται απευθείας με τα χρήματα της Ε.Ε. μέσω της Υπατης Αρμοστείας.

Κανείς από τους εθελοντές, όσους συναντήσαμε σε όλη την Ελλάδα, δεν ζήτησε ούτε ένα ευρώ, όμως η άδικη αντίθεση δημιουργεί σκέψεις.

Κονδύλια για νέους Ελληνες ανέργους μέσω της κοινωνικής εργασίας είναι η λύση.

Τα προγράμματα έχουν ξεκινήσει. Μακάρι να προχωρήσουν.

Πίεση προς την Αυτοδιοίκηση να εκδώσει τουλάχιστον «κάρτες ελευθέρας» για το τοπικό ΚΤΕΛ ή να οργανώσει με μικρό λεωφορείο μετακινήσεις για τους ανθρώπους που πηγαινοέρχονται μήνες στο camp.

Ελπίδα ότι ο αντιδήμαρχος θα τηρήσει την υπόσχεση που μας έδωσε ενώπιον του διοικητή και των εθελοντών.

Ζαγόρια

Πέτρινες εστίες

Το ταξίδι συνεχίζεται προς τα βόρεια ορεινά της Ηπείρου. Δολιανά, Κόνιτσα και Τσεπέλοβο.

Κατάφυτη η Κόνιτσα, με την είσοδο του φαραγγιού του Βίκου να υψώνεται από πάνω της.

Ηρεμη, μικρή πολιτεία, αγροτική παραγωγή και ορεινός τουρισμός.

Στην κάτω πλευρά της υψώνεται μια λιθόκτιστη καλοσυντηρημένη τριώροφη εστία, ανοιχτή από όλες τις πλευρές, στον δρόμο και στη θέα, με έναν μεγάλο κήπο με καθιστικά.

Ενας πανέμορφος ξενώνας των βουνών, με λιακωτά, τοξωτές καμάρες, μπάνια, πλήρως εξοπλισμένο μαγειρείο, τραπεζαρία.

Πολλές γυναίκες και παιδιά, συνολικά 170 πρόσφυγες σε κοιτώνες των 3-4 ατόμων.

Οι οικογένειες μαζί. Λειτουργούσε πάντα ως εστία για παιδιά. Τη διοικούν δύο εξαιρετικά στελέχη του υπουργείου Εργασίας και Αλληλεγγύης.

Ούτε στρατιωτική ούτε αστυνομική αρχή πουθενά. Οι πρόσφυγες έκαναν βόλτες, κάθονταν στο χαμηλό πεζούλι που χωρίζει τον κήπο τους από τον δρόμο και πηγαινοέρχονταν στο κέντρο της Κόνιτσας.

Ενας συνταξιούχος εκπαιδευτικός, που βρέθηκε εκεί από την αρχή, πρωτοστάτησε στο να ξεκινήσει εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα προσφυγόπουλα.

Ο στρατός έχει αναλάβει την τροφοδοσία με πρώτες ύλες, αλλά το μαγείρεμα γίνεται στο μεγάλο μαγειρείο με ένα αποτελεσματικό σύστημα αυτοοργάνωσης.

Και είναι πολύ καλύτερα από τις υπηρεσίες κέτερινγκ των άλλων κέντρων. Το ίδιο και η καθαριότητα.

Περάσαμε περίπου μισή ώρα, παρακολουθώντας τη διοικήτρια του κέντρου να προσπαθεί να λύσει ένα καθημερινό πρόβλημα.

Μία μόνη, χωρίς οικογένεια, κοπέλα από τη Συρία δεν άντεχε την παρέα άλλων ηλικιωμένων γυναικών στο δωμάτιό της, ούτε ήθελε να μετακινηθεί σε δωμάτιο με οικογένεια: υπήρχε εκεί ο άντρας της οικογένειας, και δεν μπορούσε να βγάζει τη μαντίλα από το κεφάλι της μπροστά του.

Εστησε ένα ατομικό αντίσκηνο σε ένα μπαλκόνι.

Διαπραγματεύσεις για να βρεθεί άλλος κοιτώνας γυναικών. Βρέθηκε.

Η εστία της Κόνιτσας έμοιαζε αυτό που θα φανταζόμασταν όλοι ως ιδανικό μέρος για τη φιλοξενία προσφύγων.

Μικρή δομή, σε εξαιρετικές κτιριακές εγκαταστάσεις και περιβάλλον, μέσα σε πόλη, με κατάλληλη έμπειρη διοίκηση και αυτοοργάνωση.

To Κέντρο Φιλοξενίας Δολιανών, στα υψώματα του Καλπακίου, μέσα στο δάσος, έξω από το χωριό. Και εδώ μία παλιά λιθόκτιστη εστία με αίθριο.

«Εθνικόν Ιδρυμα Βασιλεύς Παύλος - Γυμνασιακόν Οικοτροφείον Δολιανών» διαβάζουμε στα αρχιτεκτονικά σχέδια και έπειτα «Εθνικό Ιδρυμα Νεότητας - Μαθητική Εστία Δολιανών», στη μαρμάρινη επιγραφή της εισόδου.

Η Ηπειρος και η τοπική ιστορία εξήντα χρόνων – από τα παιδιά του Εμφυλίου μέχρι τα παιδιά των προσφύγων.

Την ευθύνη έχει ο στρατός και φιλοξενεί 230 πρόσφυγες. Πάλι πολύ καλές υποδομές.

Νέα ξύλινα συναρμολογούμενα κρεβάτια-κουκέτες, εξοπλισμός μαγειρείων και κοιτώνες.

Ο επικεφαλής, με στρατιωτική στολή αγγαρείας, προσπαθούσε να λύσει τα παντού-τα-ίδια προβλήματα του φαγητού.

Δύο πικρόχολα κορίτσια της Oxfam φωτογράφιζαν τις ατέλειες. Γυναίκες του ΠΑΜΕ, από το χωριό, είχαν φέρει βοήθεια για τους πρόσφυγες.

Συναντήσαμε στη συνέχεια τον δήμαρχο στο Καλπάκι. Ηταν μαζί με ομολόγους του από την Αλβανία και συζητούσαν κοινές δράσεις τοπικής ανάπτυξης στις παραμεθόριες περιοχές.

Η Ηπειρος είναι σήμερα πολύ διαφορετική από εκείνη τη ρημαγμένη από τους πολέμους και τη μετανάστευση του 1960 ορεινή περιφέρεια που θυμόμαστε οι μεγαλύτεροι.

Φτάσαμε απόγευμα στο Τσεπέλοβο, στα βουνά στην καρδιά του Ζαγοριού.

Και εκεί λιθόκτιστη εστία, στην είσοδο του χωριού, με κοιτώνες, υποδομές, κήπους με έλατα και 170 πρόσφυγες.

Το πιο ενδιαφέρον από την επίσκεψη στο Τσεπέλοβο ήταν η συζήτηση στο καφενείο της πλατείας.

Οι ανησυχίες, το άγχος για την εγκατάσταση «ξένων», για τις επιπτώσεις στον τοπικό τουρισμό.

Εμοιαζε η γκρίνια με αυτήν των τουριστικών επιχειρηματιών του Μολύβου. Τους καθησυχάζαμε.

Επιστροφή στην Αθήνα με το αεροπλάνο.

Λαύριο

Δύο διαφορετικά κέντρα φιλοξενίας

Η παλιά πόλη των μεταλλείων φιλοξενεί αθόρυβα πρόσφυγες εδώ και τρεις δεκαετίες.

Είναι ένας ξενώνας, σε ένα από τα πιo κεντρικά σημεία. Από αυτόν πέρασαν πολλοί και πολλές από τους κυνηγημένους πολιτικούς πρόσφυγες της Τουρκίας και του Κουρδιστάν, από τον καιρό του πραξικοπήματος ώς σήμερα.

Ο ξενώνας από τις αρχές του 1980 λειτουργεί υπό την ευθύνη του Ερυθρού Σταυρού. Κάποτε πάλιωσε.

Οι πρόσφυγες διαμαρτύρονταν, ζητούσαν την επισκευή του ή άρχισαν να τον εγκαταλείπουν.

Οταν φούντωσε πέρσι το προσφυγικό, το κτίριο άρχισε να γεμίζει με κόσμο από το Κουρδιστάν που έφτανε γνωρίζοντας ότι εκεί υπήρχαν φίλοι και συμπατριώτες.

Φαίνεται ότι κάπου χάθηκε ο λογαριασμός. Στον ξενώνα εγκαταστάθηκαν άτυπα διπλάσιοι από τη χωρητικότητά του, συνολικά 500 σε ένα κτίριο για 200 ανθρώπους, με όλα τα προβλήματα που αυτό συνεπάγεται.

Ημασταν στην εκδήλωση που είχε οργανωθεί, μαζί με τον δήμαρχο και φίλους Λαυρεώτες, όταν ήρθαν εκπρόσωποι των Κούρδων διαμαρτυρόμενοι.

Ο δήμαρχος προσπαθούσε να τους εξηγήσει πως δεν χωρούν ούτε μπορούν να στήσουν στην πόλη τρίτο καταυλισμό, καθώς πριν από λίγες εβδομάδες είχε δημιουργηθεί δεύτερος καταυλισμός σε κατασκήνωση του Σουνίου με ευθύνη του Ναυτικού.

Οτι πρέπει να μετακινηθούν σε άλλες δομές. Ανένδοτοι οι πρόσφυγες. Θέλουν να μείνουν στο Λαύριο με τους συμπατριώτες τους.

Ετρεχαν αρκετοί τις επόμενες μέρες για να λύσουν γραφειοκρατικά προβλήματα, να κατέβουν τέντες και κινητοί χώροι υγιεινής στον υπάρχοντα ξενώνα.

Το αδιέξοδο δεν λύθηκε. Τότε, μια ομάδα περίπου 50 Κούρδων κατέλαβε μια συστοιχία ημικατεστραμμένων κοντέινερ και διεκδίκησε να διαμορφωθεί εκεί καταυλισμός.

Πάει η σύμπνοια στο δημοτικό συμβούλιο, πάνε οι ισορροπίες στην πόλη, πάει η τρομερή προσπάθεια που είχε γίνει όλο το φθινόπωρο για να ανατραπεί παλιότερη αρνητική απόφαση του δημοτικού συμβουλίου.

Αυτή είναι η άσχημη πλευρά. Υπάρχει όμως και καλή πλευρά: η κατασκήνωση της Αγροτικής Τράπεζας λειτουργεί με 390 πρόσφυγες.

Το Ναυτικό και οι αλληλέγγυοι έχουν βρει έναν ασυνήθιστα καλό ρυθμό συνεργασίας.

Πρωτοστατεί το Δίκτυο Αλληλεγγύης Προσφύγων Λαυρίου. Οι εκκλήσεις μέσω διαδικτύου για προμήθειες είναι συστηματικές και πιάνουν τόπο.

Επειδή οι άνθρωποι και οι χαρακτήρες εξασφαλίζουν την επιτυχία ή την αποτυχία των συλλογικών εγχειρημάτων, δεν είναι τυχαίο ότι στην κατασκήνωση, μεταξύ των πρωταγωνιστών, είναι ένας βετεράνος φωτορεπόρτερ της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς.

Ολο το φθινόπωρο και τον χειμώνα, άνεργος ο ίδιος, έδινε τη μάχη της διάσωσης στο παρατηρητήριο της Αγίας Ερμιόνης στη Χίο, ξεσηκώνοντας τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης με συνεχή πληροφόρηση για τις εκεί εξελίξεις.

Οταν οι αφίξεις με τις βάρκες μειώθηκαν, γύρισε στην πόλη του και πρωτοστάτησε στην καμπάνια για την απόφαση υποδοχής νέων προσφύγων, και έπειτα στο στήσιμο και στη λειτουργία του νέου κέντρου φιλοξενίας.

Σκαραμαγκάς

Δίπλα στη θάλασσα

Βασίλης Μαθιουδάκης

Οταν στήθηκε εκεί το τελευταίο camp της Αττικής, τα νέα έφταναν στο λιμάνι – στην αρχή με επιφυλάξεις, μετά με ενθουσιασμό.

Ανετος καταυλισμός με οικίσκους, εσωτερικό μπάνιο και δύο δωμάτια, κλιματισμό και ζεστό νερό, δίπλα στη θάλασσα.

Αρχισαν να στριμώχνονται οι πρόσφυγες στις λίστες για να εγκαταλείψουν την Ε1 και να πάνε εκεί. Ερχονταν από το Ελληνικό στο λιμάνι για να μπουν στις λίστες για Σκαραμαγκά.

Πήγαμε όταν η κατασκευή του ήταν στη μέση και κατοικούσαν ήδη εκεί περίπου 1.000.

Το πρόγραμμα έλεγε 800 οικίσκοι των 8 ατόμων - 6.500 άνθρωποι. Αδειαζε έτσι το λιμάνι, και μαζί του τμήμα του Ελληνικού.

Μια τσιμεντένια προβλήτα εκατό στρέμματα, στρωμένη με άσφαλτο όλη. Γύρω γύρω η ρηχή θάλασσα της Ελευσίνας, γερανοί των ναυπηγείων και η Εθνική Οδός.

Ηταν μέσα Απρίλη. Σκεφτήκαμε πως το καλοκαίρι αυτό θα είναι ένα πυρωμένο τηγάνι.

Αξιωματικοί και ναύτες. Κάποιοι προσπαθούσαν να κάνουν ό,τι μπορούν.

Γνωρίσαμε καλούς ανθρώπους. Ενας από τα ελικόπτερα, άλλος από τους φάρους, ένας τρίτος ορειβάτης και οικολόγος.

Ετρεχαν κι αυτοί, τρέχαμε και εμείς. Η διοίκηση έστελνε αιτήματα για τέντες.

Δεν υπήρχε ούτε σκιά ούτε οτιδήποτε να κάτσει κάποιος· μόνο τα κατώφλια των οικίσκων.

Στην αρχή ήταν καλά. Μετά οι 1.000 έγιναν 2.000, 3.000. Κόλαση. Εδώ μάθαμε πως το ξεπέρασμα του ορίου των 1.000-1.500 ανθρώπων είναι καταστροφή.

Το σχέδιο αναθεωρήθηκε και ο καταυλισμός σταθεροποιήθηκε στους 400 οικίσκους.

Ομως δεν πάει καλά. Φοιτητές του Πολυτεχνείου έχουν ξεκινήσει την προσπάθεια να στήσουν τέντες και καθιστικά με παλέτες, δάσκαλοι του Ανοικτού Σχολείου Μεταναστών Πειραιά και της Κοκκινιάς να στήσουν ομάδες απασχόλησης και εκπαίδευσης για τα παιδιά.

Η μόνη όμορφη εικόνα είναι οι πρόσφυγες με τα καλάμια να ψαρεύουν στην άκρη της προβλήτας.

Να δούμε πώς θα βγει το καλοκαίρι στον Σκαραμαγκά.

Μαλακάσα

Τελευταίος σταθμός

Βασίλης Μαθιουδάκης

Εχουμε μπει στον Μάη. Η ροή έχει σταματήσει. Οι πρόσφυγες σταθεροποιημένοι στους 55.000.

Η Ειδομένη αδειάζει με πολύ αργούς ρυθμούς, ο Πειραιάς ταχύτερα.

Η έγνοια όλων μας για δυο-τρία πράγματα. Πυροσβεστικές κινήσεις και κινήσεις βελτίωσης παντού, η προσπάθεια οργάνωσης της νέας δομής του Σκαραμαγκά και ο συστηματικός πλέον προγραμματισμός για τη στήριξη και εκπαίδευση των προσφυγόπουλων.

Εχουν πια εμπλακεί πάρα πολλοί δάσκαλοι και το υπουργείο Παιδείας έχει στηρίξει γερά την προσπάθεια.

Η κοινωνική καμπάνια στήριξης των προσφύγων πάει καλά. Οι προγραμματισμοί άλλοτε αστοχούν άλλοτε πετυχαίνουν – στην Ελλάδα ζούμε. Εκτός προγράμματος επίσκεψη στη Μαλακάσα, παρέα με τον εκπρόσωπο της UNICEF στην Ελλάδα.

Φτάσαμε στο πρώην στρατόπεδο και σε αποθήκες πυρομαχικών, κοντά στον κόμβο του Ωρωπού με την εθνική οδό.

Οι φαντάροι και ο αξιωματικός υπηρεσίας στην είσοδο. Ο πολιτικός διοικητής μάς πήγε στο γραφείο του. Συζητήσαμε πολύ.

Και αυτός νεαρός, ένας από τους 35άρηδες με δυο-τρία πτυχία όπως οι νομικοί, κοινωνιολόγοι και άλλοι που διοικούν τα κέντρα φιλοξενίας.

Πριν από αυτό, βοηθούσε στο Ελληνικό. Πιο πριν, σε οικολογικές δράσεις στην Αθήνα. Ενημέρωση στα αγγλικά για να καταλαβαίνει ο Ιρλανδός επισκέπτης μας.

Είχαμε και οι δύο ακούσει κακές πληροφορίες για τη Μαλακάσα. Το προηγούμενο βράδυ κυκλοφορούσε στο διαδίκτυο η είδηση ότι «άρχισαν απελάσεις, έγιναν συλλήψεις προσφύγων».

Ενα βαρύτατο περιστατικό αλκοολισμού και οικογενειακής βίας και ένας έφηβος με ένα χασαπομάχαιρο. Αυτές ήταν οι συλλήψεις και απομακρύνσεις από το στρατόπεδο.

Υπήρξαν καβγάδες με τους αλληλέγγυους της περιοχής. Οι στρατιωτικοί απαίτησαν να υπάρχουν επισκέψεις με κατάλογο.

Οι ομάδες αλληλεγγύης αντέδρασαν. Αυτή ήταν η ενημέρωσή μας.

Κάτι ανάλογο έχει συμβεί και στο Κουτσόχερο της Λάρισας. Αμοιβαίες καχυποψίες.

Καταγγελίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Mια ρουτίνα αυτό τον καιρό. Ηταν σημαντικότερη η εικόνα που είδαμε.

Το κέντρο της Μαλακάσας έχει σχεδόν μόνο Αφγανούς πρόσφυγες. Εχουν εκλέξει επικεφαλής.

Ηταν συνεχώς δίπλα στον διοικητή του Μετανάστευσης και έλυναν ζητήματα.

Αναζήτηση ενός αναπηρικού αμαξιδίου. Υπάρχει ένα στο ιατρεία, αλλά χρειάζονται δεύτερο για κάποιον ανάπηρο.

Προετοιμασίες για το Ραμαζάνι. Σκηνές και στρατιωτικά κτίρια. Αίθουσα αναψυχής με ταινίες. Μία για τους μικρούς και μία για τους μεγάλους.  Μέρα παρά μέρα.

Στην ταινία για τους μικρούς πάνε μόνο τα παιδιά, στην ταινία για τους μεγάλους, μικροί, μεγάλοι και οι γυναίκες που συνήθως δεν πάνε στους χώρους της κοινής διασκέδασης.

Μία ΜΚΟ, η Remar, είναι εγκατεστημένη εδώ. Μεγάλη τέντα δραστηριοτήτων. Παίζουν με 5-10 παιδιά. Αλλα παίζουν μόνα τους στα πεύκα.

Ολα χοροπηδούν γύρω από τον διοικητή μόλις τον βλέπουν. Ανάμεσα στις σκηνές ένας κηπάκος με την ταμπέλα «σταυροδρόμι της αγάπης».

Κάπου εκεί, επιστρέφοντας στην Αθήνα το απόγευμα, τέλειωσε το οδοιπορικό στα προσφυγικά κέντρα.

Τελικά, κράτησε όλη την άνοιξη.

Το προσφυγικό δεν τελείωσε

Σκέψεις. Σκέψεις πολλές. Για τους δύο κόσμους, τον κόσμο των εθελοντών, των αλληλέγγυων και τον κόσμο της κρατικής μηχανής.

Ανθρωποι αναδείχθηκαν, χωρίς να το επιδιώξουν, σε ήρωες.

Κρατικοί υπάλληλοι, στρατιωτικοί και λιμενικοί, για πρώτη φορά στη ζωή τους συνυπήρξαν και συλλειτούργησαν, συνεργάστηκαν με ανθρώπους των εθελοντικών δράσεων, του πολιτικού ακτιβισμού, των αντιρατσιστικών κινήσεων.

Υγιείς συνέργειες ανθρώπων, χωρίς αντάλλαγμα, χωρίς κίνητρο άλλο από την αλληλεγγύη στο καραβάνι των προσφύγων.

Πέρα από αυτά, όμως, καραδοκούν στις φωλιές τους τα φίδια, να πάρουν τη ρεβάνς, να χτυπήσουν, να ξεσηκώσουν κοινωνίες, να σπείρουν το μίσος.

Αυτοί που κυνηγούσαν μετανάστες και οροθετικές γυναίκες στην Ομόνοια, που παρίσταναν τους αγανακτισμένους κατοίκους στον Αγιο Παντελεήμονα, που οργάνωναν πογκρόμ στον Ελαιώνα, που βύθιζαν και λεηλατούσαν προσφυγικές βάρκες στο Αιγαίο.

Το προσφυγικό δεν τελείωσε. Τελείωσε, μάλλον, το πρώτο επικό στάδιο της διάσωσης και της βοήθειας στο τεράστιο καραβάνι που διέσχιζε τη χώρα.

Τελειώνει το δεύτερο στάδιο με ομαλότητα, σε δομές που παρέχουν τα στοιχειώδη μιας ανθρώπινης διαβίωσης.

Εχουμε άπειρα προβλήματα εδώ. Αλλά και πολλά, πάρα πολλά καλά παραδείγματα. Υπάρχει πια εμπειρία λαθών και αστοχιών.

Μαζί με αυτή την απογοητευτική εμπειρία, ήρθε ευτυχώς η εμπειρία της επιτυχίας μικρών δομών, πετυχημένων προγραμμάτων για παιδιά, αποτελεσματικής υγειονομικής κάλυψης, μορφών αυτοοργάνωσης και αυτοσχεδιασμού που στήθηκαν και κατόρθωσαν να λύσουν προβλήματα.

Δομών διαφόρων τύπων, που έχτισαν τον χάρτη της φιλοξενίας των προσφύγων σε όλη τη χώρα.

Τώρα, σιγά σιγά περνάμε στην επόμενη, πιο μακρά, πιο δύσκολη και λιγότερο ηρωική φάση: την ένταξη, τη συνεχή βελτίωση των συνθηκών παραμονής τους στην Ελλάδα, τη διαμόρφωση ενός πλαισίου αμοιβαίας ωφέλειας για Ελληνες και πρόσφυγες.

Πρέπει να συμβάλουμε να μειωθεί οι πληθυσμός των κέντρων. Μάθαμε πως ό,τι και να κάνεις, η υπερσυγκέντρωση χιλιάδων ανθρώπων διαφορετικών εθνικοτήτων και πολιτισμών σε καταυλισμούς νομοτελειακά οδηγεί σε γκετοποίηση, σε υποβάθμιση, σε συγκρούσεις, όσο καλή πρόθεση και αν έχουν εκείνοι που τα οργανώνουν και τα λειτουργούν.

Μάθαμε ότι τα παιδιά τους, όπως όλα τα παιδιά, είναι το χαμογελαστό μέλλον, το δικό τους και το δικό μας.

Από αυτά εισπράξαμε, και συνεχίζουμε να εισπράττουμε, χιλιάδες άνθρωποι που είχαμε την τύχη να συμμετέχουμε, την πιο μεγάλη επιβράβευση, τη χαρά και το ανέμελο παιχνίδι τους.

Αυτά πρέπει να προσέξουμε πρώτα απ’ όλα τώρα, μαθαίνοντάς τους γράμματα, παίζοντας μαζί τους δημιουργικά, κάνοντας τα να νιώσουν ασφάλεια, προετοιμάζοντάς τα για την επόμενη μέρα.

Από το οδοιπορικό λείπουν πολλές δομές, σχεδόν άλλες τόσες από όσες περιγράφονται εδώ.

Λείπουν και χιλιάδες ακόμη μικρές ή μεγάλες ιστορίες. Το κείμενο ξεκίνησε, ως αρθράκι μετά το σοκ της Ειδομένης. Κατέληξε να είναι αυτό που διαβάζετε.

Αρχισε να γράφεται σε τρίτο πρόσωπο. Ομως τελικά κατέληξε σε πρώτο πληθυντικό.

«Εμείς» που ταξιδεύαμε, μοιραζόμασταν σκέψεις, φόβους, θυμούς και κέφια. Οπως έγινε παντού, σε όλες αυτές τις συλλογικότητες, τις ομάδες, τις παρέες που κράτησαν την ανθρωπιά όρθια τους προηγούμενους μήνες.

Στις πιο πάνω γραμμές λοιπόν βρίσκονται μερικές από αυτές τις παρέες, πολλές και πολλοί από την ομάδα του Κοινωνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες «Καλώς τους», στην Αθήνα, στο Λαύριο, στη Θεσσαλονίκη, στην Κοζάνη, στα Γιάννενα, στην Κόνιτσα, στη Μυτιλήνη, εθελοντές εκπαιδευτικοί της Επιτροπής για τα Παιδιά των Προσφύγων του υπουργείου Παιδείας, που τρέχουν τα προγράμματα για τα παιδιά, φοιτητές/ριες και νέοι ερευνητές/ριες του ΕΜΠ που ήσαν δίπλα μας, φίλοι που δεν γνωρίζαμε ο ένας τον άλλον, και δεθήκαμε σε αυτή τη διαδρομή.

Μαζί τους η παλιά μας πειραιώτικη παρέα που συμμετέχει στις πρωτοβουλίες για τους πρόσφυγες, εδώ και δέκα χρόνια στις γειτονιές του λιμανιού.

*αναπληρωτής καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχ. ΕΜΠ

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Γιατί η Βόρεια Ελλάδα καθίσταται «αφιλόξενη» στο νέο κύμα προσφύγων
Πληροφορίες της «Εφ.Συν.» θέλουν όλες οι δομές φιλοξενίας προσφύγων από τη Λάρισα και πάνω να είναι γεμάτες. Στη Βόρεια Ελλάδα αυτή τη στιγμή 10.000 πρόσφυγες διαμένουν σε δομές και 3.000 άτομα σε ξενοδοχεία.
Γιατί η Βόρεια Ελλάδα καθίσταται «αφιλόξενη» στο νέο κύμα προσφύγων
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ποιητής... εκ του προχείρου
Στη Βρετανία γίνονται τέρατα και σημεία και χάνει ο πρωθυπουργός, φευ, την πλειοψηφία. Είν' λίαν επικίνδυνη της χώρας πια η ρότα· σκέψου: ο Μπόρις στη Βουλή είπε τον Κόρμπιν κότα!
Ποιητής... εκ του προχείρου
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Απλήρωτοι και απεγνωσμένοι οι εργαζόμενοι στον Ελαιώνα
Σε καθεστώς αβεβαιότητας εξακολουθούν να ζουν οι εργαζόμενοι της ΜΚΟ Ευρωπαϊκή Εκφραση στη δομή του Ελαιώνα, καθώς τους οφείλονται δύο μηνιάτικα, ενώ η διοίκηση της ΜΚΟ «δείχνει» το υπ. Μεταναστευτικής...
Απλήρωτοι και απεγνωσμένοι οι εργαζόμενοι στον Ελαιώνα
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Οι πρόσφυγες θα πληρώσουν τις ζημιές της Ειδομένης!
​Από τα παράβολα που καταβάλλουν οι μετανάστες για τη χορήγηση και ανανέωση των αδειών παραμονής θα χρηματοδοτηθεί, κατά παρέκκλιση του σχετικού νόμου, η αποκατάσταση των ζημιών που έγιναν στην Ειδομένη, στους...
Οι πρόσφυγες θα πληρώσουν τις ζημιές της Ειδομένης!
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Ανεκτικοί με τους πρόσφυγες δύο στους τρεις Αθηναίους
Ερευνα του δήμου έδειξε ότι οι περισσότεροι (72%) συμφωνούν πως τα παιδιά των προσφύγων πρέπει να πηγαίνουν στα δημόσια σχολεία και (65%) με την εγγραφή τους σε δημοτικούς παιδικούς σταθμούς, όμως το 44%...
Ανεκτικοί με τους πρόσφυγες δύο στους τρεις Αθηναίους
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Επιστροφή στον βάλτο
Σε εύθραυστη ισορροπία η κατάσταση στην Ειδομένη, που ξανάγινε βαλτότοπος με τις «βρετανικές» καιρικές συνθήκες που επικρατούν -η δυνατή βροχή εναλλάσσεται με ηλιοφάνεια- να πλήττουν τις αντοχές των προσφύγων....
Επιστροφή στον βάλτο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας