Αθήνα, 35°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
35°C
35.7° 33.7°
4 BF
27%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
34°C
35.3° 31.3°
3 BF
38%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
34°C
39.8° 34.4°
1 BF
51%
Ιωάννινα
Αραιές νεφώσεις
35°C
34.9° 34.9°
2 BF
21%
Αλεξανδρούπολη
Ελαφρές νεφώσεις
35°C
34.6° 34.6°
3 BF
42%
Βέροια
Αίθριος καιρός
35°C
34.8° 30.7°
0 BF
36%
Κοζάνη
Ελαφρές νεφώσεις
31°C
31.2° 31.2°
1 BF
28%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
36°C
35.7° 35.7°
3 BF
21%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
31°C
31.6° 30.8°
4 BF
42%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
33°C
33.3° 32.3°
2 BF
29%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
28°C
27.7° 27.7°
3 BF
62%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
29°C
29.0° 29.0°
3 BF
68%
Κεφαλονιά
Ελαφρές νεφώσεις
30°C
30.0° 30.0°
2 BF
52%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
33°C
32.9° 32.9°
4 BF
24%
Λαμία
Αίθριος καιρός
34°C
34.4° 34.0°
3 BF
35%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
29°C
33.4° 28.8°
3 BF
62%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
35°C
35.0° 34.3°
3 BF
13%
Καβάλα
Αίθριος καιρός
30°C
29.9° 29.9°
0 BF
61%
Κατερίνη
Ελαφρές νεφώσεις
31°C
35.5° 31.4°
3 BF
41%
Καστοριά
Ελαφρές νεφώσεις
31°C
31.3° 31.3°
1 BF
36%
ΜΕΝΟΥ
Τρίτη, 25 Ιουνίου, 2024
tziovas-mosxoxotiri
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Ο πρωταγωνιστής της παράστασης «Ριχάρδος ΙΙΙ*» Ορέστης Τζιόβας και η σκηνοθέτρια Ρουμπίνη Μοσχορωτίτη | ΦΩΤ.: ΜΑΡΙΑ ΧΟΥΡΔΑΡΗ

«Ο κακοποιητής έχει χιλιάδες πρόσωπα»

«Ενα άλογο! Το βασίλειό μου για ένα άλογο!»... Η πιο γνωστή φράση του έργου και μία από τις πλέον διαχρονικές από τα έργα του Σέξπιρ ανήκει στο θεατρικό «Ριχάρδος ΙΙΙ*», που στην παράσταση της Ρουμπίνης Μοσχοχωρίτη έχει και έναν αστερίσκο στον τίτλο. Γιατί; «Ο αστερίσκος στον “Ριχάρδο ΙΙΙ*” καταδεικνύει τις σκοτεινές ιστορίες κατάχρησης εξουσίας πίσω από τις κλειστές πόρτες των προβών, που όλο και πιο συχνά πλέον έρχονται στη δημοσιότητα. Η ελεύθερη αυτή διασκευή είναι προϊόν μυθοπλασίας και δεν αναφέρεται σε αληθινά πρόσωπα και καταστάσεις» λέει η ανακοίνωση της παράστασης που έκανε πρεμιέρα πριν από λίγες μέρες στο Σύγχρονο Θέατρο, με τον Ορέστη Τζιόβα στον ρόλο του Ριχάρδου και όχι μόνο...

Μια παράσταση που είναι ένα τόλμημα. Καταρχάς ο Ανδρέας Φλουράκης που έκανε την ελεύθερη διασκευή του κλασικού έργου του Σέξπιρ πήρε το ρίσκο να φέρει στο σήμερα την ουσία του, με σημειολογία πολύ ξεκάθαρη, που υπερβαίνει τον συμβολισμό: ο Σέξπιρ καταδεικνύει την απληστία της εξουσίας, η οποία καταχράται από έναν άνθρωπο δύσμορφο σωματικά και όσο κακοποιημένο, ακόμη περισσότερο κακοποιητή. Ο Φλουράκης χρησιμοποιεί αυτή τη συνθήκη και στο μοναδικό έργο του Αγγλου συγγραφέα που δεν εμπεριέχει θέατρο μέσα στο θέατρο το κάνει αυτός: ένας σκηνοθέτης (τον υποδύεται και πάλι ο Ορέστης) κακοποιεί σεξουαλικά και βιάζει έναν νεαρό ηθοποιό που είναι να παίξει στην παράσταση «Ριχάρδος ο ΙΙΙ». Από τη μια ο Ριχάρδος φέρει μια αναπάντεχη γοητεία και μια μοναδική ικανότητα χειριστικής συμπεριφοράς. Από την άλλη, ο σκηνοθέτης φέρει εξουσία πάνω στον ηθοποιό και μπορεί να τη μεταχειριστεί κατά το δοκούν - μπορεί ακόμα άραγε; Με το κίνημα του #MeToo και τις καταδίκες για παρόμοια περιστατικά, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Ωστόσο, οι εξουσιαστικές συμπεριφορές είναι πάντα εκεί, σχεδόν καραδοκούν γύρω και μέσα μας. Και η συγκεκριμένη παράσταση, με εξαιρετική σκηνοθεσία και κινησιολογία, με την εξαιρετική μουσική του Κώστα Νικολόπουλου αλλά και με ερμηνείες που, πέραν του Ορέστη (ο οποίος ξεπερνάει εαυτόν επί σκηνής), είναι εντυπωσιακές και από μικρότερους ρόλους εκεί που δεν το περιμένεις (ξεχωρίσαμε τον εξαιρετικό Σπύρο Κυριαζόπουλο και όχι μόνο), αυτό κάνει: είναι όσο τολμηρή στην αλήθεια της, τόσο και απελευθερωτική στη βίωσή της από τον θεατή. Συνομιλήσαμε με τη σκηνοθέτρια και τον κεντρικό πρωταγωνιστή.

● Τι κρύβει μέσα της η φράση «το βασίλειό μου για ένα άλογο» και γιατί συνεχίζουμε να το δίνουμε αυτό το «άλογο» στους κυβερνώντες, αντί να πούμε την άλλη φράση του έργου που ακούγεται από όσους έχει δολοφονήσει ο Ριχάρδος: «αγκαλιά με την απελπισία θα πεθάνεις»;

Ορέστης Τζιόβας: Το άλογο μπορεί να συμβολίζει έναν ολόκληρο μηχανισμό, πολιτικό και κοινωνικό (και μιντιακό, αν το πάμε στο σήμερα) που μπορεί να έχει πίσω του ένας άρχοντας/ηγέτης/πρόεδρος κ.λπ. Αρα ο Ριχάρδος της κάθε εποχής ζητάει από αυτόν τον μηχανισμό να τον στηρίξει. Ταυτόχρονα όμως, στα δικά μου μάτια, έχει να κάνει και με τη δραπέτευση: θέλει να δραπετεύσει ο Ριχάρδος σαν βλέπει ότι χάνει τη μάχη, κάτι που έχουμε δει να γίνεται πολύ συχνά (ακόμη και κυριολεκτικά) στην παγκόσμια και ελληνική πολιτική σκηνή.

Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη: Ο Ριχάρδος και ο κάθε σύγχρονος Ριχάρδος ΙΙΙ είναι ένας άνθρωπος χωρίς αξίες, ανερμάτιστος, τυχοδιώκτης μεν, αλλά εξαιρετικά στοχοπροσηλωμένος: θέλει την απόλυτη εξουσία με κάθε τρόπο και τίμημα. Δεν έχει όρια στο πώς θα την αποκτήσει. Και θα την αποζητάει πάντα. Θέλει ένα «άλογο» (το δικό του σκοτώνεται στη μάχη) για να μπορέσει να διαφύγει και να επιστρέψει δριμύτερος. Η δίψα για εξουσία είναι η δική του επιβίωση.

● «Σ’ έναν κόσμο σκληρό βγήκα κακοφτιαγμένος» λέει ο Ριχάρδος. Πόσο αλήθεια. Τι χρειάζεται για να μη γίνεις έτσι;

Ο.ΤΖ.: Το καπιταλιστικό μας σύστημα είναι έτσι διαμορφωμένο που οι «δυνατοί» έχουν ένα ολόκληρο σύστημα διαμορφώσει γύρω τους (που τους συνδέει συνήθως το χρήμα και το συμφέρον) και μέσω αυτού παραμένουν δυνατοί. Ταυτόχρονα, έχουν καλλιεργήσει τον φόβο σε μια ακαλλιέργητη κοινωνία, που τη θέλουν να είναι έτσι, ώστε η φτώχεια, η ημιμάθεια και η ανισότητα να γεννούν ακόμα μεγαλύτερο φόβο, άρα και δύναμη για τους ίδιους. Πλέον, στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως επικρατεί αυτό που συμβαίνει στο ζωικό βασίλειο: ο ισχυρός να επιβιώνει και να γίνεται ισχυρότερος. Ο φόβος που πηγάζει από την ανεργία, την απελπισία και τον μηδενισμό σε οδηγεί να επιλέξεις την «ασφάλεια». Γι’ αυτό και επικρατούν οι δεξιές κυβερνήσεις, θεωρώ. Γιατί δημιουργούν αυτό το αίσθημα της ψευτοασφάλειας πάνω σε μια κοινωνική επισφάλεια την οποία οι ίδιες έχουν βέβαια δημιουργήσει. Είναι αυτό που λέει ο Ριχάρδος: «Από τη μια κάνω το κακό και από την άλλη είμαι ο πρώτος που φωνάζω να βρω το δίκιο μου». Αυτό δεν ακούμε τα τελευταία χρόνια; Να μας κουνάνε το δάχτυλο οι φταίχτες... Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω στην αλλαγή, γιατί την έχω δει μπροστά μου και μέσα μου: μεγαλώνοντας στη Θεσσαλονίκη, ως μαθητής έκανα bulling σε ανάπηρα παιδιά ή γκέι. Μεγαλώνοντας κατάλαβα. Ενιωσα τον άλλο. Μπορεί αρχικά να βγαίνει το ζωώδες από μέσα μας, αλλά όταν έρθει ο Λόγος και γίνει και λόγος, τότε αλλάζουν όλα. Γι’ αυτό και δεν είναι δυνατόν να ακούς από τον πρωθυπουργό σου πως η ανισότητα είναι στην ανθρώπινη φύση! Φυσικά δεν είναι. Είναι ένα κατασκεύασμα άλογο, δίχως Λόγο.

Ρ.Μ.: Εμείς πάντως κανένα άλογο δεν θέλουμε να τους δώσουμε και καμία δικαιολογία. Και αν κρίνω από τις αντιδράσεις του κοινού τις πρώτες μέρες, είναι πολύ συγκινητικές. Είδα ένα ακροατήριο με μεγάλη ενσυναίσθηση. Αυτό μου έδωσε ελπίδα, καθώς με τα όσα γίνονται και στον χώρο της Αριστεράς στην Ελλάδα και παγκοσμίως, δεν έχω και πολλή. Ταυτόχρονα, μην ξεχνάμε και ακόμα έναν παράγοντα, κάτι που έχει και ο Ριχάρδος: τη γοητεία του τέρατος! Παρότι οι πράξεις του έχουν τη μέγιστη κακότητα, έχει μια γοητεία. Είναι η γοητεία του θράσους, αυτή που συνοδεύει μια πράξη που δεν πιστεύεις ότι μπορεί να γίνει από άνθρωπο. Που ξεπερνάει τη λογική. Θέλω να πω, υπάρχει ένα «κόλπο» σε αυτού του τύπου τους ηγέτες: φτιάχνουν την εικόνα τους με έναν τρόπο που ενισχύεται από χιλιάδες άλλα πράγματα. Δεν είναι απροστάτευτοι - έχουν ένα ολόκληρο σύστημα που τους περιβάλλει, έχει συμφέροντα πάνω τους και τους στηρίζει. Αυτό το ξεχνάμε οι πολίτες ή το γενικεύουμε, λέγοντας ότι ισχύει για όλους ανεξαιρέτως. Ωστόσο είναι ειδικό είδος οι Ριχάρδοι του κόσμου. Στήνουν γύρω τους μια ολόκληρη κατάσταση, πάνω σε ένα ήδη σαθρό περιβάλλον. Για το οποίο έχουν ευθύνη και οι ίδιοι. Αρα μιλάμε για τον χειρότερο ανάμεσα σε σαθρούς ήδη... Γιατί δεν το βλέπουμε; Γιατί το σύστημα που έχουν στήσει δυναμώνει λόγω της σαθρότητάς μας και έτσι ένα πενιχρό επίδομα το αισθανόμαστε σημαντικό. Τους ξεφεύγουν βέβαια και μερικά, όπως τα Τέμπη. Κι εκεί τολμάμε να πούμε κάτι, να μη δώσουμε ακόμα ένα άλογο. Ομως αυτό δεν είναι προς το παρόν αρκετό για να ανατρέψει μια κατάσταση.

Ο.ΤΖ.: Για να μπορείς να πλανέψεις σημαίνει πως είσαι ευφυής. Μη λέμε ότι είναι βλάκες, δεν ισχύει. Επίσης ο Ριχάρδος είχε πολύ άσχημες εμπειρίες και ο ίδιος. Και ο Χίτλερ είχε κακή παιδική ηλικία. Αυτό δεν τους ξεπλένει βέβαια, ίσα ίσα ενισχύει το επιχείρημα πως αν η κοινωνία είναι ενός επιπέδου χαμηλού, με ανισότητες και προβλήματα, είναι πολύ πιο εύκολο να «μεγαλώσει» ανθρώπους με προβλήματα, δίχως συνείδηση και υψηλές αξίες. Θέλεις να μιλήσουμε για την Ελλάδα; Με την Εκκλησία να μην έχει διαχωριστεί από το Κράτος και με τις παθογένειες της ελληνικής οικογένειας, όπου η συναισθηματική χειραγώγηση είναι σχεδόν κανόνας; Είναι δυνατόν να βλέπουμε ακόμα αγιασμούς στη Βουλή; Προσωπικά θεωρώ πολύ σκοτάδι τη θρησκεία και δεν με πειράζει να το γράψεις. Ευτυχώς η νεολαία νιώθω πως απομακρύνεται από τον σκοταδισμό αυτό.

● Γιατί εγώ νιώθω (και βλέπω) πολλούς νέους να συντηρητικοποιούνται;

Ο.ΤΖ.: Η παγκοσμιοποίηση, το διαδίκτυο, οι πλασματικές εικόνες, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όξυναν πολύ την απόσταση: οι προοδευτικοί έγιναν πιο προοδευτικοί και οι συντηρητικοί ακόμα περισσότερο. Η ψαλίδα έχει ανοίξει. Και αυτό θα φέρει αναπόφευκτα ρήξη και μάλιστα μεγάλη. Πάντως προτιμώ κάποιος -ακόμα και νέος- να πει «είμαι ακροδεξιός» παρά να το κρύβει. Στην πρώτη περίπτωση ξέρω τι έχω να αντιμετωπίσω. Δεν γίνεται όλοι να είμαστε δημοκράτες και σωστοί πολίτες και να συμβαίνουν όσα συμβαίνουν - απλά δεν γίνεται.

Οι συντελεστές της παράστασης «Ριχάρδος ΙΙΙ*» | ΦΩΤ.: ΥΠΑΤΙΑ ΚΟΡΝΑΡΟΥ

● Ωστόσο κάποιοι νέοι μίλησαν. Και μίλησαν ως θύματα βιασμού ή κακοποίησης, και πήγαν στο δικαστήριο και κατέθεσαν μαρτυρίες δημόσια. Κι εσείς στο έργο έχετε συνδέσει το έργο του Σέξπιρ με την κακοποιητική πλευρά της εξουσίας, όποιου είδους. Ο Φλουράκης τις συμβολοποιεί στο πρόσωπο ενός σκηνοθέτη.

Ο.ΤΖ.: Η νέα γενιά ηθοποιών έχει γλιτώσει πολλά σε σχέση με τη δική μου και τις παλαιότερες όπου η κακοποίηση από τους σκηνοθέτες ήταν κοινός τόπος, κάτι σαν κανονικότητα. Την έχουμε δει, βιώσει, την ξέρουμε. Με το που λέμε τη λέξη «κακοποίηση» αμέσως έρχονται στο μυαλό μας 15 ονόματα. Ξέρουμε για τι μιλάμε. Αυτές οι πρακτικές ήταν εντυπωμένες στο συλλογικό μας ασυνείδητο αν θέλεις, όχι μόνο στην καλλιτεχνική κοινότητα, αλλά σε όλη την κοινωνία. Τώρα αλλάζουν κάπως τα πράγματα. Προσωπικά έχω έρθει σε ρήξη και έχω βάλει όρια και δεν φοβήθηκα. Ωστόσο είναι δύσκολο αυτό. Τώρα είναι πιο εύκολο γιατί υπάρχει στήριξη, δεν είσαι μόνος τελείως αν μιλήσεις, αν και ακόμα υπάρχει φόβος.

Ρ.Μ.: Με την παράσταση θέλουμε ακριβώς αυτό: να μην ξεχαστεί πως το θύμα έχει φωνή. Εχει και ο θύτης και μάλιστα φωνή επιβολής, αλλά δεν είναι ο μόνος πλέον που ακούγεται. Εχουμε περάσει σε μια άλλη εποχή, δεν μπορεί να κάνει ο σκηνοθέτης ό,τι θέλει πάνω στον ηθοποιό. Απαιτείται ο σεβασμός πλέον... Φυσικά και υπήρξε προβληματισμός για τη διασκευή του Φλουράκη και το συζητήσαμε και μαζί και με την ομάδα. Και δισταγμούς είχαμε. Ωστόσο σαν έδωσα το κείμενο στον Ορέστη, δεν άκουσα κανέναν δισταγμό στη φωνή του, παρότι έχει πάρει πάνω του και τους δύο ρόλους, παρότι θα μπορούσαμε να κινδυνεύσουμε και με μηνύσεις. Ωστόσο η απόφαση πάρθηκε και το έργο παίζεται. Εξάλλου ο κακοποιητής έχει χιλιάδες πρόσωπα και αυτό καταδεικνύουμε στην παράσταση. Δεν είναι τυχαίο πως και ο Ριχάρδος και ο σκηνοθέτης ως ρόλος είναι και οι δύο έντονα σεξουαλικά όντα. Η διεφθαρμένη, ανερμάτιστη, αρρωστημένη εξουσία σχετίζεται με τη σεξουαλική βία, με την επιβολή και πάνω στο σώμα του άλλου. Δεν βλέπεις τι έγινε με τη 12χρονη; Αρρωστημένη εξουσία και επιβολή σεξουαλική είναι άρρηκτα δεμένα το ένα με το άλλο, σε κάθε επίπεδο, επάγγελμα ή χώρο: από τη γειτονιά έως τους θεσμούς. Αυτό δείχνουμε στην παράσταση, μαζί με ένα σωρό άλλα όπως είναι και ο πόλεμος, μέσα και έξω μας.

Ο.ΤΖ.: Οι εξουσιαστές μακιγιάρουν τις ρωγμές που δημιουργούν στα άτομα και στην κοινωνία. Αυτό κάνουν. Ταμπονάρουν με «μέικ-απ» τις ρυτίδες που δημιουργούν μέσα και πάνω μας. Τις κάνουν να μη φαίνονται. Ετσι παρουσιάζουν μια ψεύτικη, μα γοητευτική εικόνα. Το θέμα είναι να καλλιεργήσουμε τη ματιά μας και να δούμε πίσω από το «μακιγιάζ».

Ριχάρδος ΙΙΙ*
Κάθε Τετάρτη, Πέμπ. στις 21.15, Σάββ. 19.00, Κυρ. 21.15 στο Σύγχρονο Θέατρο (Ευμολπιδών 45, Κεραμεικός, τηλ. 2103464380).
Παίζουν οι: Ορέστης Τζιόβας, Σπύρος Κυριαζόπουλος, Γιώργης Παρταλίδης, Ντένια Ψυλλιά, Μαρία Καρακίτσου, Δημήτρης Καραβιώτης, Γιώργος Δεμελίδης, Δανάη Τάγαρη.
Πρωτότυπη μουσική: Κώστας Νικολόπουλος.
Κίνηση-χορογραφίες: Σοφία Μαρτίου. Σ
Σκηνικά-κοστούμια: Χαρά Κονταξάκη.
Προπώληση: more.com
Ηχητικά της παράστασης θα ακουστούν στο podcast «Επί του περιθωρίου» που βγαίνει σήμερα Σάββατο 18/05

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
«Ο κακοποιητής έχει χιλιάδες πρόσωπα»

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας