Αθήνα, 29°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
29°C
29.5° 26.2°
1 BF
41%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
27°C
28.1° 24.8°
1 BF
56%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
26°C
26.0° 24.9°
1 BF
59%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
20°C
19.9° 19.9°
1 BF
100%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
23°C
23.0° 23.0°
2 BF
53%
Βέροια
Αίθριος καιρός
24°C
24.6° 24.0°
2 BF
40%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
20°C
22.3° 20.4°
2 BF
37%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
25°C
24.9° 24.9°
1 BF
54%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
28°C
28.6° 27.7°
4 BF
57%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
27°C
26.6° 22.3°
2 BF
58%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
27°C
27.4° 25.8°
4 BF
54%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
28°C
27.9° 27.9°
2 BF
67%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
28°C
28.1° 28.1°
2 BF
31%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
25°C
25.1° 24.6°
1 BF
36%
Λαμία
Αίθριος καιρός
28°C
28.4° 28.3°
0 BF
37%
Ρόδος
Ελαφρές νεφώσεις
27°C
26.8° 26.6°
3 BF
84%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
26°C
29.3° 25.0°
2 BF
35%
Καβάλα
Αίθριος καιρός
25°C
25.1° 25.1°
2 BF
45%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
25°C
26.7° 23.7°
2 BF
85%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
21°C
20.5° 20.5°
1 BF
51%
ΜΕΝΟΥ
Σάββατο, 13 Ιουλίου, 2024
poor things
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα τρυφερό παραμύθι ενηλικίωσης

Η τέχνη δεν χρειάζεται τα καλά μας λόγια. Εμείς χρειαζόμαστε την τέχνη. Χρειαζόμαστε συνοδοιπόρους στη δική μας διαδρομή όταν σκοντάφτουμε.

Πήγα στον κινηματογράφο μην έχοντας διαβάσει λέξη για τα παράξενα πλάσματα του Γιώργου Λάνθιμου («Poor Things» 2023), μήτε εγκώμιο υπέρ του μήτε μομφή εναντίον του, όπως κάνω πάντα με τις ταινίες και κάθε μορφή τέχνης. Ούτε το τρέιλερ είδα. Πηγαίνω σαν να πρόκειται να ακούσω ένα παραμύθι. Ενας άγνωστος κόσμος θα ξετυλιχτεί μπροστά μου, δεν θέλω να γνωρίζω τίποτα που θα χαλάσει τη μαγεία της μέθεξης στο σύμπαν του δημιουργού. Θέλω να το ανακαλύψω μόνη μου, με τα δικά μου μάτια, την καρδιά και τις αισθήσεις.

Η τέχνη μάς αφορά μόνο όταν αποκαλύπτει κάτι για τον εαυτό μας. Το «Poor Things» ήταν πράγματι ένα παραμύθι! Ενα pop, sci-fi παραμύθι χειραφέτησης, τόλμης και εκτόξευσης στη ζωή. Η επιστημονική φαντασία λίγο ενδιαφέρει (δηλαδή, προσωπικά εμένα, καθόλου). Στ’ αλήθεια πρόκειται για μια ταινία ενηλικίωσης. Μια ταινία πάρα πολύ τρυφερή προς τη γυναίκα, ένα πραγματικό αγκάλιασμα της ζωής!

Η ματιά του Λάνθιμου είναι βαθιά ευαίσθητη και φεμινιστική. Ουσιαστικά φεμινιστική, υπέροχα καταγγελτική και μεταδοτικά αισιόδοξη. Λοιδορεί τους Πυγμαλίωνες όλων των ειδών, κάθε λογής επίδοξους κηδεμόνες και υπερασπίζεται την ελευθερία και αυτοκυριαρχία αυτού του τόσο τσακισμένου μέσα στους αιώνες πλάσματος, που λέγεται νέα γυναίκα, με ειλικρινή ενσυναίσθηση και στοργή.

Μέσω της ηρωίδας του, της Μπέλα (Εμα Στόουν), που είναι ένα παιδί σε σώμα ενήλικα, με σκέψη αφιλτράριστη, καθαρή και ακέραιη, χλευάζει την υποκρισία του καθωσπρεπισμού και τις προσαρμοστικές δεξιότητες -εξ ανάγκης ύπαρξης μέσα στο κατασταλτικό αυτό σύστημα- των διαρκώς αυτολογοκρινόμενων ενηλίκων.

Η Μπέλα είναι ακόμη ασχημάτιστη, το ταξίδι προς τον εαυτό έχει μόλις ξεκινήσει και όσα δυνάμει μπορεί να της συμβούν βρίσκονται ήδη στην ψυχή της, αρκεί να υπάρξει ο χώρος για να ανθήσει, για να της φανερωθούν. Και ο Λάνθιμος της χαρίζει ταξίδια στους πιο όμορφους τόπους, γεμάτους χρώμα και φως, σαν βγαλμένους από πίνακες ζωγραφικής.

Η ψυχαναλυτική σκηνογραφία του ονείρου και του φανταστικού βρίσκεται στις πιο υψηλές στιγμές της και η φωτογραφία της ταινίας σε μαγεύει.

Εξω από τον πύργο

Ο δημιουργός-πατέρας της Μπέλα (Γουίλεμ Νταφόε), ο Γκοντ (Θεός), όπως τον αποκαλεί, χαρακωμένος και σακάτης από τα πειράματα του δικού του πατέρα επάνω του, εκτός κοινωνίας και μάλλον τρομακτικός για τους περισσότερους, είναι το πιο αγαπημένο της πρόσωπο, την κάνει να νιώθει ασφαλής και προστατευμένη. Αδυνατώ να σκεφτώ έναν μεγάλο σκηνοθέτη που να μην έχει ασχοληθεί έστω για μία φορά με το θέμα της γονεϊκής βίας. Με τους τρόπους που οι γονείς εγκαταλείπουν ή φυλακίζουν, χειρίζονται, δηλητηριάζουν και τραυματίζουν τα παιδιά τους ή με τη διαχείριση των τραυμάτων αυτών στην ενήλικη ζωή. Δύο σκηνοθέτες με εντελώς διαφορετικό στιλ και αισθητική, που ανήκουν όμως στην ίδια γενιά, ο Γιώργος Λάνθιμος και ο Γιάννης Οικονομίδης, θίγουν και οι δύο στο έργο τους πολύ έντονα -με διαφορετικούς κώδικες- το ζήτημα της τοξικής οικογένειας. Και είναι και οι δύο Ελληνες.

Στην προκειμένη περίπτωση του Γκοντ, γιατί αυτό το παραμύθι είναι μια κατάφαση στη ζωή, οι μη αναστρέψιμες βλάβες που του προκάλεσε ο πατέρας του δεν κατάφεραν να τον μετατρέψουν σε τέρας και, ενώ σκόπευε να περιορίσει την Μπέλα, αποφασίζει να την αφήσει ελεύθερη στον έξω κόσμο. «Είναι ον με ελεύθερη βούληση». Και ο Μαξ (Ράμι Γιούσεφ), ο αρραβωνιαστικός στο παραμύθι, θα σεβαστεί την επιθυμία της Μπέλα να φύγει με τον εραστή της Ντάνκαν (ο τόσο απολαυστικός σε αυτόν τον ρόλο Μαρκ Ράφαλο), γνωρίζοντας πως μετά τις περιπέτειές της μπορεί να μη θέλει πια να τον παντρευτεί. Μέχρι και τη δεκαετία του 1960 η μη εργαζόμενη γυναίκα πήγαινε από το σπίτι του πατέρα της στο σπίτι του συζύγου της και σύντομα γινόταν μητέρα. Πάντοτε υπό τη σκέψη ενός αρσενικού κηδεμόνα, ο χώρος και ο χρόνος για τη δική της ανάπτυξη, το δικό της μεγάλωμα πριν από αυτό των παιδιών της δεν ερχόταν ποτέ. Παρέμενε έτσι πάντα ανήλικη. Στο φαντασιακό σύμπαν του «Poor Things», ο Λάνθιμος είναι σύμμαχος της Μπέλα και όχι γοητευμένος παρατηρητής. Οπως ο Ιψεν (με άφθονο λανθιμικό χιούμορ όμως) κατεδαφίζει τα Κουκλόσπιτα ένα ένα αφήνοντας να βουλιάζουν όσοι προσπαθούν να βαρύνουν τα φτερά της και αναδεικνύοντας στη θέση τους ήρωες που τη βοηθούν να πετάξει.

Η σκοτεινή περίοδος

Η Μπέλα αγκαλιάζει όλα της τα ένστικτα. Και τα πιο βάναυσα και βίαια. Την παιδικότητα, τη σεξουαλικότητα, τη θηλυκότητά της. Μάλλον η θηλυκότητα παραμένει μέχρι σήμερα κάτι το ανοίκειο και η σκέψη πως ίσως γι’ αυτό η ταινία να ενοχλεί ορισμένους με διασκεδάζει. Η Μπέλα πρέπει να περάσει από όλα τα στάδια για να πραγματώσει τον σκοπό της ύπαρξής της· να γίνει ο αληθινός εαυτός της. Θα τα καταφέρει γρηγορότερα από τους κανονικούς ανθρώπους γιατί είναι ένα πείραμα με ταχύτατα αναπτυσσόμενο εγκέφαλο, όμως τι σημασία έχει με τι ρυθμό θα φτάσεις; Σημασία έχει να φτάσεις. Θα νιώσει τη συμπόνια, θα μάθει τι είναι κυνισμός, θα αρχίσει να καλλιεργεί τη σκέψη και την ψυχή της. «Δεν επιθυμώ να είμαι βάναυση», θα πει. Πριν από το τέλος του παραμυθιού, πριν από τον έρωτα και τον γάμο, θα αναμετρηθεί με τη δυσκολότερη ενδοσκόπηση από όλες· θα πρέπει να αντικρίσει το παρελθόν και το εγγεγραμμένο τραύμα από μια ζωή που δεν θυμάται, προκειμένου να το αφήσει πίσω της για πάντα.

Η τέχνη δεν χρειάζεται τα καλά μας λόγια. Εμείς χρειαζόμαστε την τέχνη. Χρειαζόμαστε συνοδοιπόρους στη δική μας διαδρομή όταν σκοντάφτουμε. Η Μπέλα θα περάσει όλες τις δοκιμασίες. Θα εκτίσει και τη θητεία της στο πορνείο, όχι επειδή της αρέσει να βρίσκεται με όλους αυτούς τους πελάτες που δεν επέλεξε, αλλά γιατί πρέπει να περάσει από τη θλίψη. Σε μια από τις ομορφότερες σκηνές μιλάει στην προαγωγό της (Κάθριν Χάντερ): «Δεν αισθάνομαι τίποτα. Η συμπόνια μου έχει μετατραπεί σε μένος περιφρόνησης» (μεταφράζοντας ελεύθερα). «Αυτό είναι θαυμάσιο», της απαντά εκείνη. «Είσαι στη σκοτεινή περίοδο. Πριν σου φανερωθούν το φως και η σοφία. Πρέπει να τη διανύσεις και όταν βρεθείς στην άλλη όχθη θα ευγνωμονείς αυτή τη στιγμή, πρέπει όμως να συνεχίσεις». Αυτός ο υπέροχος διάλογος μου έφερε στον νου μια άλλη ταινία γεμάτη χρώμα και φως όπου μια μητέρα ωθεί τον γιο της στη ζωή («Jojo Rabbit» 2019, Τάικα Γουαϊτίτι). Εκλεινε με Ρίλκε: Ασε τα πάντα να σου συμβούν/ ομορφιά και τρόμος/ Απλά συνέχισε να προχωράς/ Κανένα συναίσθημα δεν είναι οριστικό.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Ενα τρυφερό παραμύθι ενηλικίωσης

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας