Αθήνα, 20°C
Αθήνα
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
21.3° 19.1°
2 BF
75%
Θεσσαλονίκη
Σποραδικές νεφώσεις
22°C
23.6° 19.1°
4 BF
55%
Πάτρα
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
19.4° 18.8°
4 BF
74%
Ιωάννινα
Αραιές νεφώσεις
13°C
12.9° 12.9°
1 BF
94%
Αλεξανδρούπολη
Ασθενείς βροχοπτώσεις
19°C
18.9° 18.9°
2 BF
63%
Βέροια
Αραιές νεφώσεις
21°C
20.9° 17.7°
2 BF
59%
Κοζάνη
Σποραδικές νεφώσεις
14°C
17.3° 14.4°
4 BF
63%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
18°C
17.9° 17.9°
2 BF
92%
Ηράκλειο
Ελαφρές νεφώσεις
22°C
21.8° 18.8°
2 BF
46%
Μυτιλήνη
Ελαφρές νεφώσεις
24°C
23.9° 22.9°
4 BF
50%
Ερμούπολη
Σποραδικές νεφώσεις
20°C
19.9° 19.8°
2 BF
86%
Σκόπελος
Σποραδικές νεφώσεις
21°C
20.7° 20.7°
5 BF
80%
Κεφαλονιά
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
18.9° 18.9°
3 BF
63%
Λάρισα
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
19.3° 19.3°
3 BF
50%
Λαμία
Σποραδικές νεφώσεις
21°C
20.7° 20.5°
2 BF
57%
Ρόδος
Ελαφρές νεφώσεις
22°C
21.8° 21.5°
3 BF
69%
Χαλκίδα
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
21.5° 18.8°
2 BF
78%
Καβάλα
Αραιές νεφώσεις
19°C
19.4° 19.3°
2 BF
79%
Κατερίνη
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
23.7° 19.2°
2 BF
87%
Καστοριά
Σποραδικές νεφώσεις
13°C
13.2° 13.2°
2 BF
70%
ΜΕΝΟΥ
Τετάρτη, 17 Απριλίου, 2024
vivlio-papageorgiou
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου: Ανθρωπόκαινος, Σελ. 179, Εκδόσεις Ενύπνιο, 2022

Η ανθρωπότητα ως γεωλογικός παράγων

Ο Παπαγεωργίου γράφει, εκδηλώνοντας μια πρωτότυπη συμπεριφορά, που σημαίνει ότι κατέχει μια δική του και απλή πρακτική για να εκφράζει οτιδήποτε.

Δεν επιθυμώ να απλώσω / αλεξάνθρωπο συρματόπλεγμα / από τη μια μου άκρη στην άλλη / δεν θέλω να ζω κενός ανθρώπων / μονάχα επιχειρώ να επιβιώνω στην Ανθρωπόκαινο // Τι κι αν κάποιος ά-νθρωπος ενέχει άλφα στερητικό / τι κάνω εγώ είν’ το θέμα / πόσο πολύ θα αφεθώ να φθείρομαι // Οταν με σκάβουν έχω ευθύνη / όταν με διαβρώνουν είμαι υπεύθυνος / δεν είμαι έδαφος απροστάτευτο // Ανθρωπος είμαι κι εγώ / ά-νθρωπος κι εγώ. («Ανθρωπόκαινος»)

Ο όρος «Ανθρωπόκαινος» αναφέρεται στην εποχή κατά την οποία η ανθρωπότητα συνιστά τον κατ' εξοχήν γεωλογικό παράγοντα. Τον κύριο, πλέον, συντελεστή της διαμόρφωσης αλλά και της καταστροφής του πλανήτη. Στη συγκεκριμένη συλλογή, λοιπόν, όλα προσεγγίζονται sub specie Terrae. O Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου καταθέτει τον δικό του λόγο σε μια πολύ σύγχρονη συζήτηση.

Πέρα, όμως, από το πρόγραμμα, τις παραδοχές και τις προθέσεις του βιβλίου, σχετικά με το ζήτημα της οικολογίας, εκείνο που τραβά την προσοχή και δημιουργεί την αναγνωστική απόλαυση είναι το στοιχείο το οποίο, πρόχειρα, θα ονομαστεί «να κάνεις, εύκολα, τη διαφορά»: Επηρεασμένος από τις επικοινωνιακές συνθήκες της performance και του poetry slam, αλλά και διαθέτοντας μια ιδιοσυγκρασιακή αμεσότητα, ο Παπαγεωργίου γράφει, εκδηλώνοντας μια πρωτότυπη συμπεριφορά, που σημαίνει ότι κατέχει μια δική του και απλή πρακτική για να εκφράζει οτιδήποτε. Εχει ένα ύφος σταράτο, προκλητικό, ακόμη και επιθετικό. Χρησιμοποιεί συχνά το χιούμορ και εκμεταλλεύεται, όπου πρέπει, την ελλειπτικότητα. Πρόκειται για μια δυνατή ποίηση. Στις καλύτερες στιγμές της, καταφέρνει, ακόμη και σε μια μικρή έκταση, να ξεκινήσει ένα παιχνίδι διπλής μετατροπής: των εννοιών σε εικόνες που απευθύνονται σε όλες τις αισθήσεις, και το αντίστροφο. Το γεγονός, μάλιστα, ότι ο Παπαγεωργίου συνδυάζει τη Γεωλογία, όπως και άλλες επιστήμες, με την ποίηση αυξάνει, κατά πολύ, το εύρος των αντικειμένων τα οποία προσεγγίζει, ώστε θέτει σε δοκιμασία την εκφραστική του δύναμη, αφού πρέπει να ενσωματώσει πράγματα τα οποία συνήθως δεν συναντώνται στα ποιήματα. Και, ωστόσο, το αποτέλεσμα αποβαίνει θετικό: Εχουμε στα χέρια μας μια συλλογή η οποία εστιάζει, με πρωτότυπο και επικοινωνιακό τρόπο, συχνά σε θέματα που θεωρούνται ακόμη και αντιποιητικά.

Η βάση της αισθητικής της Ανθρωποκαίνου είναι η ηθική της πλήρους αυτοδιάθεσης, χωρίς, όμως, τίποτα εσωστρεφές ή ναρκισσιστικό. Τα ποιήματα στρέφονται, κατευθείαν, στον άλλο, για να υπερασπιστούν και το δικό του δικαίωμα στην αυτοδιάθεση. Ωστε, αποκτούν πρόσημο κοινωνικό και πολιτικό. Ο Anthony Giddens διαπιστώνει ότι, κατά την ύστερη νεωτερικότητα, συντελείται η μετάβαση στην πολιτική της ζωής, όπου γίνεται πρόταγμα η εφαρμογή μιας ατομικευμένης ηθικής, προκειμένου να επιτευχθεί μια ικανοποιητική προσωπική ζωή για τον καθένα. Πατώντας, λοιπόν, η αισθητική του Παπαγεωργίου επάνω σε μια τέτοια ηθική, αποδεικνύεται, εν τέλει, ριζοσπαστική, αφού αποδεσμεύεται από τις ποιητικές και τις εν γένει νόρμες και συμβάσεις.

Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Η ecopoetry, στην οποία συγκαταλέγεται και η συγκεκριμένη συλλογή, διέρχεται, μονίμως, τον κίνδυνο να κλίνει προς τη μεριά των ιδεών. Και βρίσκεται, επιπλέον, στον χειρότερο κίνδυνο να πριμοδοτεί την ιδεολογία. Γιατί, σήμερα, είναι εξαιρετικά δύσκολο να ξεχωρίσει κάποιος τις πραγματικές συνθήκες και ανάγκες του πλανήτη από τις κυρίαρχες αφηγήσεις, οι οποίες υφαίνονται με βάση τα συμφέροντα των εταιρειών και τη ρητορική των μέσων ενημέρωσης. Η φράση «κλιματική αλλαγή» έχει πλέον αναχθεί σε Leitmotif, το οποίο, σπανίως, απουσιάζει από τα ειδησεογραφικά δελτία. Συνεπώς, ανακύπτει το δύσκολο καθήκον της διάκρισης ανάμεσα στην κλιματική αλλαγή και την κλιματική αλλαγή. Ανάμεσα, δηλαδή, στην ουσιαστική αντιμετώπιση της οικολογικής κρίσης και την εργαλειοποίησή της. Παρότι δύσκολη, αυτή η διάκριση αποτελεί επείγουσα προτεραιότητα, καθώς, όσον αφορά την ποίηση, οι εκπρόσωποί της καταλήγουν, πολλές φορές, να κάνουν μια τέχνη επιτελεστική. Να ενσωματώνουν, άρα, τις κυρίαρχες αφηγήσεις στα ποιήματά τους, συντελώντας, έτσι, στην παγίωση των ιδεολογικών σχημάτων.

Ο Παπαγεωργίου υπερβαίνει τον συγκεκριμένο κίνδυνο, εξομοιώνοντας τη Γη με τον άνθρωπο. Αποδομεί, έτσι, τη μεταφυσική λογική που κρύβεται πίσω από τέτοια σχήματα και που οδηγεί στο να αντιμετωπίζεται ο πλανήτης ως ένα απόλυτο σημείο, όπως θα το χαρακτήριζε ο Jacques Derrida. Δηλαδή, ως μια αφηρημένη οντότητα η οποία συνιστά τη θεμελιώδη παράμετρο για τη νοηματοδότηση των πάντων, και κάτω από της οποίας το μέγεθος ο κάθε ένας ξεχωριστός άνθρωπος συντρίβεται. Η αποφασιστική κίνηση σημειώνεται στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, όπου εκτίθεται η προσωπική ιστορία του ενδοκειμενικού ποιητή. Εδώ, ο άνθρωπος επανέρχεται στο προσκήνιο, με μια, μάλιστα, ορισμένη αυτοβιογραφία, η οποία τον καθιστά ακόμα πιο πραγματικό. Κάτι επιπλέον: Ο ποιητής εκθέτει, γραμμικά, την πορεία της ζωής του, από τη γέννηση και εξής, με μια μέθοδο που μιμείται αυτήν της στρωματογραφίας. Παρακολουθεί, δηλαδή, τη ζωή του σαν να πρόκειται για γεωλογικό φαινόμενο. Αυτή η στρατηγική εξισώνει την ιστορία κάθε συγκεκριμένου ανθρώπου με την ιστορία της γήινης σφαίρας. Οι εντελώς άνισες κλίμακες, η δική μας και η πλανητική, στην Ανθρωπόκαινο, καταλήγουν στην ταύτιση.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Η ανθρωπότητα ως γεωλογικός παράγων

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας