Αθήνα, 22°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
22°C
22.6° 20.4°
4 BF
51%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
20°C
23.5° 17.6°
1 BF
62%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
22°C
22.7° 20.0°
3 BF
53%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
12°C
11.9° 11.9°
2 BF
76%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
18°C
19.1° 17.9°
1 BF
72%
Βέροια
Αίθριος καιρός
20°C
20.4° 19.0°
1 BF
57%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
15°C
16.8° 15.4°
0 BF
55%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
20°C
19.6° 19.6°
2 BF
51%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
20°C
21.9° 18.8°
4 BF
59%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
20°C
19.9° 19.6°
3 BF
64%
Ερμούπολη
Ελαφρές νεφώσεις
19°C
19.4° 18.8°
5 BF
68%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
20°C
19.6° 19.6°
3 BF
78%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
22°C
21.9° 21.4°
0 BF
49%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
15°C
18.4° 14.9°
0 BF
77%
Λαμία
Αίθριος καιρός
20°C
21.0° 18.4°
0 BF
58%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
20°C
22.0° 19.8°
3 BF
78%
Χαλκίδα
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
22.7° 19.8°
2 BF
59%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
20.5° 16.3°
0 BF
64%
Κατερίνη
Σποραδικές νεφώσεις
20°C
21.1° 17.7°
1 BF
63%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
16°C
16.0° 16.0°
1 BF
62%
ΜΕΝΟΥ
Σάββατο, 13 Απριλίου, 2024
vassilis papavaseileiou
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Το χιούμορ είναι το αντίδοτο στο γεγονός της ζωής»

Αυτός ο ευφυής θεατράνθρωπος, ο Βασίλης Παπαβασιλείου, επέστρεψε στο Θέατρο Τέχνης, ώστε, μετά τον φετινό του Γκολντόνι στο Εθνικό, να παρουσιάσει πρώτη φορά στην Ελλάδα, σε δική του μετάφραση, το βοντβίλ του Λαμπίς «Οι δύο χέστηδες».

Λιτά μέσα: πάνινα ορθογώνια διαχωριστικά που φτιάχνουν πολλούς χώρους. Το φως που δημιουργεί σκιές, καμιά φορά μεγαλύτερες από το πραγματικό μπόι των ανθρώπων, κλείνοντας το μάτι όχι μόνο σε πολλά είδη θεάτρου αλλά και στον φόβο που όλα τα μεγαλοποιεί. Ο λόγος, η ποίηση, ένα κείμενο του 19ου αιώνα. Οι ερμηνείες, σε έναν χορευτικό συγχρονισμό. Δύο τρία τραπεζάκια με ανθοδοχεία, αντίστοιχα πορσελάνινα μπιμπελό και λουλούδια. Κόκκινα. Αυτά αποτελούν τα συνθετικά στοιχεία ενός κομψοτεχνήματος. Α, να μην ξεχάσουμε και την μπανάνα, που όμως δεν αποκαλύπτουμε τι εξυπηρετεί σκηνικά. Για τι πρόκειται λοιπόν;

Για τη μονόπρακτη φαρσοκωμωδία-βαριετέ (βοντβίλ) «Οι δύο χέστηδες» που έγραψε το 1860 ο μετρ του είδους Ευγένιος Λαμπίς σε συνεργασία με τον Μαρκ Μισέλ, την οποία παρουσιάζει, πρώτη φορά στην Ελλάδα, ο άλλος μετρ του είδους Βασίλης Παπαβασιλείου που τη μετάφρασε και τη σκηνοθετεί στο Θέατρο Τέχνης στη Φρυνίχου. Σε αυτή σατιρίζονται οι ανθρώπινες αδυναμίες, που όσα χρόνια κι αν περάσουν μένουν ίδιες, όπως είναι τα προβλήματα που προκαλεί στη ζωή και στις σχέσεις μας η υπερβολική ευγένεια και η δειλία. Κι όλα αυτά σε ένα κείμενο που προφητεύει το θέμα της γυναικείας χειραφέτησης.

Η υπόθεση φαινομενικά απλή. Η τύχη της Καικίλιας (Κλέλια Ανδριολάτου) κρέμεται από δύο… χέστηδες. Από τη μια, τον πατέρα της, Τιμποντιέ (Θέμης Πάνου), που, μη τολμώντας να πει «όχι» στον αλαζόνα προικοθήρα Γκαραντού (Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος), δέχεται να του δώσει το χέρι της. Από την άλλη, τον αγαπημένο της Φρεμισέν (Γιώργος Γλάστρας), που ντρέπεται τόσο ώστε να μην τολμά να της κάνει πρόταση γάμου. Ακόμη και η υπηρέτρια Αννέτα (Σμαράγδα Κακκίνου) αναρωτιέται «τι θα απογίνει αυτό το κορίτσι», μέχρι που έπειτα από ξεκαρδιστικές καταστάσεις, η κόρη αποφασίζει να πάρει την κατάσταση και τη ζωή της στα χέρια της.

Σε μια ακόμη χειρονομία ευγενικής κομψότητας, ο σκηνοθέτης καταθέτει την πίστη του σε έναν κωμικό θεό, σε μια παράσταση που, παρότι εκκινά από τον 19ο αιώνα των τεχνολογικών επιτευγμάτων και των κοινωνικών μετασχηματισμών, παραδίδεται ολόφρεσκη, καθώς αστειεύεται με παντοτινές ανθρώπινες αδυναμίες.

Ο Βασίλης Παπαβασιλείου που καταφέρνει να συνδιαλέγεται σε βάθος με την ιστορία και να την οδηγεί με ανάλαφρα βήματα να συναντήσει τη διαχρονική πραγματικότητα μας μίλησε για πολλά, το παιχνίδι της ζωής, τον αγώνα να μην ηττηθούμε από την κυριολεξία των πραγμάτων και τους χέστηδες που επιτρέπουν στη θρασύτητα να κυριαρχεί.

● Τι είναι για σας το θέατρο;

Το θέατρο για μένα είναι ένα πεδίο ασκήσεων επί μισό αιώνα. Ευτυχώς ως θέατρο δεν ορίζουμε μία τέχνη. Το θέατρο για τους αρχαίους Ελληνες ήταν το όνομα ενός τόπου όπου μαζεύονταν οι άνθρωποι για να συμμεριστούν το γεγονός της θέασης, το γεγονός ότι βλέπουν και ακούν το ίδιο πράγμα. Είναι μια σύναξη θεατών. Αρχικά το θέατρο ήταν ένας τόπος όπου συνυπήρχαν όλες οι εκδοχές της τέχνης, όλες οι εκδοχές της πρόσληψης του γεγονότος της τέχνης, η μουσική και ο χορός, το εικαστικό μέρος και ο λόγος... Αυτό λοιπόν το γαϊτανάκι ή το μπαλάκι ανάμεσα σε αυτές τις μορφές είναι αυτό που, ανά τους αιώνες, φτιάχνει την πραγματικότητα που ονομάζουμε θέατρο.

● Τι σας ώθησε στην επιλογή του έργου;

Ενα έργο είναι μια αφορμή και ο πυρήνας μιας χειρονομίας η οποία γίνεται στο εδώ και τώρα. Κι από κει και πέρα σε αυτή την επιλογή μπορεί να υπεισέρχονται διάφοροι παράγοντες, όπως φερ’ ειπείν η επικαιρότητα ενός κειμένου παλαιότερου... Σημασία έχει ότι η παράσταση γίνεται εδώ και τώρα, γιατί είμαστε όλοι παιδιά πολλών χρόνων – δεν είμαστε παιδιά μόνο του παρόντος. Το παρελθόν, το παρόν, το μέλλον, η έγνοια και ο φόβος του είναι εδώ, άρα έχουμε να κάνουμε με μια πολυχρονική υπόσταση για την οποία το θέατρο είναι ένας προνομιακός τόπος εκδήλωσης. Γι’ αυτό και ποτέ δεν μπόρεσα να καταλάβω αυτό το οποίο λένε: «Μα τι έχει να μας πει;» Ο,τι έχει να μας πει το σύγχρονο το λέει η «ενημερωτίτιδα». Το θέατρο είναι μια άλλη ιστορία που μπορεί να πατάει στο σήμερα, να ασχολείται με το σήμερα με άλλους τρόπους, να λέει στους σημερινούς «Ηρεμήστε! Καλώς ή κακώς, δεν είστε μόνο σημερινοί».

● «Μερικοί άνθρωποι τα βλέπουν όλα θλιβερά. Εγώ γελάω με τη ζωή. Η μούσα που ενέπνευσε εμένα και τους φίλους μου είναι μια πολύ ταπεινή μούσα, που ονομάζεται απλά: κέφι, καλή διάθεση», λέει ο Λαμπίς. Κι εσείς επιλέγετε σταθερά κωμωδίες. Διακρίνετε κάποια κοινά μεταξύ σας;

Α, δεν ξέρω. Ο Λαμπίς είναι ένας άξιος. Εγώ είμαι ένας ελάχιστος, ο οποίος ασχολείται με τη μεταφορά, τη μεταβίβαση του έργου των αξίων στους σημερινούς. Δεν ξέρω τι σχέση μπορεί να έχω με τον Λαμπίς ή τον Μαριβό. Εκείνο το οποίο ξέρω είναι ότι έχω σχέση μαζί τους, γιατί φροντίζω να κρατάω ανοιχτή την πόρτα της απορίας, της περιέργειας: εκείνη η οποία μου επιτρέπει, στον βαθμό που μπορώ, να συνομιλώ με το αίνιγμα των πραγμάτων. Αυτό το πράγμα το οποίο θέλει να πει ο Λαμπίς στην εποχή του ή ο Μαριβό στη δική του εποχή ή ο Γκολντόνι στη δική του. Εχω σταθερούς, κατά κάποιο τρόπο, συνομιλητές. Ο κύκλος αυτών των ανθρώπων είναι μικρός, εξ ου και ανέβασα Γκολντόνι 6 φορές, Μαριβό 5 και τώρα αισθάνομαι ότι μπορώ να ξανοιχτώ σε κάποιες καινούργιες αγάπες που είναι παλιές. Ελεγα: «Εγώ ας πούμε να ασχοληθώ με Τσέχοφ;» Είναι ο δυσκολότερος όλων. Αλλά, προϊόντος του χρόνου, βλέπει κανείς τα δυσκολότερα λίγο λίγο ίσως πιο εύκολα και προχωράει.

Τι είναι για σας το χιούμορ;

Αυτό που είπε ο Φρόιντ. Επασχε από καρκίνο και, λίγο πριν το τέλος, ο θεράπων ιατρός του τον ρώτησε: «Ποιο είναι το φάρμακο, το αντίδοτο, για να αντιμετωπίσει ο άνθρωπος το γεγονός της ζωής;» Εκανε μια παύση ο Φρόιντ, καπνίζοντας το πούρο του, και λέει: «Το χιούμορ». Το χιούμορ είναι ακριβώς το αντίδοτο. Εάν ηττηθούμε οι άνθρωποι από τη θεωρούμενη κυριολεξία των πραγμάτων, έχουμε τελειώσει. Είμαστε φτιαγμένοι για ένα ταξίδι. Φτάνουμε στην όχθη της ζωής με ένα «γιατί» μέσα μας, διότι δεν αποφασίσαμε εμείς να ’ρθουμε στον κόσμο, κάποιοι άλλοι το αποφάσισαν. Και αποφασίζοντάς το δεν ήξεραν ότι θα ήμασταν εμείς αυτοί που θα ’ρθούμε. Αρα, λοιπόν, μιλάμε για ένα παιχνίδι που δεν έχει ούτε αρχή, ούτε μέση, ούτε τέλος. Πρέπει, επομένως, να σεβαστούμε ότι πρόκειται για παιχνίδι και ότι τελική λύση του ανθρώπινου προβλήματος δεν υπάρχει, παρά μόνο στις ψευδαισθήσεις και τις ιδεοληψίες... Ο άνθρωπος είναι μυστήριο τρένο. Στα κατάλοιπα του γνωστού οικονομολόγου Γιόζεφ Σουμπέτερ βρέθηκε ένα σχέδιο μυθιστορήματος με τίτλο «Καράβια στην ομίχλη», σαν να λέει δηλαδή ότι ο άνθρωπος πηγαίνει από δω κι από κει χωρίς σκοπό και ελπίδα. Εγώ το διαβάζω με μία μόνο ελπίδα: να κρατήσει το παιχνίδι όσο περισσότερο γίνεται. Χωρίς δεινά. Αυτό λοιπόν νομίζω ότι μας κάνει όλους εν δυνάμει μετόχους ενός παιχνιδιού. Μέσα σε αυτό το παιχνίδι είναι και η λειτουργία του θεάτρου. Νομίζω ότι η ίδια η ζωή δεν μπορεί να διαβαστεί ολοκληρωμένα χωρίς αυτή την οπτική γωνία του παιχνιδιού.

● Τι φοβόμαστε περισσότερο;

Ο φόβος κάθε φορά που έχουμε να αποφασίσουμε κάτι. Νομίζω ο φόβος είναι ένα αίσθημα συνοδευτικό της ανάγκης για απόφαση, ο οποίος επιβεβαιώνεται μέσα από τη δράση των ανθρώπων. Δηλαδή καλώς ή κακώς ήρθαμε στον κόσμο και πρέπει να ζήσουμε εδώ, να βγάλουμε το ψωμί μας, να πάρουμε αποφάσεις. Η απόφαση είναι αλληλένδετη με τη δράση, οπότε λοιπόν ο φόβος για το αν παίρνουμε τη σωστή απόφαση και ο φόβος για το τι συνέπεια θα έχει η μία ή η άλλη δράση οδηγεί τους δύο χέστηδες στην ακινησία. Βέβαια η δράση είναι αναγκαία για την κόρη που είναι ερωτευμένη και πρέπει να φύγει από τον πατρικό ζυγό, να ανοιχτεί στον κόσμο. Επομένως, συνεπικουρούμενη από την υπηρέτρια, θα φτιάξει τη συνθήκη για να υπάρξει έκβαση και δράση.

Αυτό το βλέπεις περισσότερο στον Μαριβό: ο ευγενής που λέει «φτου κακά» όταν είναι να δουλέψει κι έρχεται η στιγμή που τελειώνουν τα λεφτά και εξαντλούνται οι οικονομίες και ξαφνικά είναι στον κόσμο σαν παράλυτος. Είναι αυτό που οδηγεί στο 1789 στην αστική επανάσταση: ο αστός δεν είχε ούτε χρήματα ούτε κληρονομιές, έπρεπε να δουλέψει, να αγοράσει και να πουλήσει, έπρεπε όλα αυτά τα οποία φτιάχνουν τη νέα πραγματικότητα, την πραγματικότητα του κόσμου μας. Ας πούμε το ζήσαμε και στην Ελλάδα πόσο, μέσα σε 10-15 χρόνια της χρεοκοπίας, οι άνθρωποι ήρθαν αντιμέτωποι με το ψεύδος της ζωής τους, διότι νόμιζαν ότι ανήκαν στους λεγόμενους προνομιούχους, που δεν θα τους έφτανε ποτέ το κακό και ξαφνικά προσγειώθηκαν ανώμαλα στην πραγματικότητα. Βλέπετε λοιπόν ότι το τραγικό και το κωμικό συνυπάρχουν και σφραγίζουν τη ζωή μας. Οι χέστηδες δεν τολμούν να πουν αυτό που θέλουν από υπερβολική ευγένεια που μοιάζει αδυναμία και τελικά δειλία. Υπάρχει μια βουβαμάρα σε αυτές τις σκηνές, που τις αγαπώ πολύ, βρίσκονται κοντά και μιλάνε για πράγματα που δεν υπάρχουν... Ο ένας είναι υπάλληλος των αρχείων του κράτους, που σημαίνει ότι είναι κλεισμένος μέσα στους τέσσερις τοίχους ενός γραφείου και δεν βλέπει κόσμο και ξαφνικά είναι υποχρεωμένος να δει υποψήφιους γαμπρούς, να πάρει μια απόφαση που δεν θα έπαιρνε ποτέ και τώρα έχει παραλύσει... Αυτό είναι επίσης 19ος αιώνας: ο μικροαστισμός. Το καταστάλαγμα της αστικής επανάστασης είναι ο άνθρωπος ο οποίος είναι καταδικασμένος να φοβάται ότι εκεί όπου βρίσκεται μπορεί να πέσει. Ο φόβος της πτώσης. Εν προκειμένω στον Λαμπίς εκπροσωπείται από αυτόν τον πρώην υπάλληλο αρχείων και υποψήφιο πεθερό και έναν δικηγόρο χασοδίκη, που έγινε δικηγόρος λόγω της θείας του και δεν μπορεί να ανοίξει το στόμα του. Φοβερό, αλλά συμβαίνει και στις καλύτερες οικογένειες. Εχω φίλους που έπρεπε να γίνουν κάτι κοντινό σε αυτό που ήταν ο πατέρας ή ο θείος τους, ενώ είχαν άλλα ενδιαφέροντα και δυστύχησαν...

● Μία σκέψη πέρασε από το μυαλό μου αφού είδα το έργο: μήπως οι χέστηδες επιτρέπουν στους θρασείς να επιβάλλονται;

(Γελώντας) Αχ, συγνώμη, αλλά η απάντηση είναι το γέλιο. Σε αυτό το παιχνίδι, σε αυτόν τον αγώνα του κόσμου είναι φυσικά οι χέστηδες που επιτρέπουν στους θρασείς να υπάρχουν. Στο έργο έχουμε κι έναν εκπρόσωπό τους, τον Γκαραντού με τα νύχια του...

Ομως εμφανίζεται σαν καταλύτης η γυναικεία θέληση.

Αυτό είναι ίσως κάτι πολύ προφητικό και σημαντικό, γιατί τον 19ο αιώνα δεν ήξεραν από γυναίκα και παιδί – αυτά είναι προσφορά του 20ού αιώνα στην ανθρωπότητα. Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έρχονται οι γυναίκες στο προσκήνιο, επειδή οι άντρες φρόντιζαν να αλληλοσφάζονται, επομένως αυτές έπρεπε να δουλέψουν στα πολεμικά εργοστάσια. Και μετά, βέβαια, αφού οι άντρες υπέστησαν ολική εκκαθάριση, η γυναίκα βγήκε πια στο προσκλητήριο της παραγωγής...

● Να σταθούμε λίγο και στο παιχνίδι με το φως που λέει τόσα πολλά κι ας μη μιλάει;

Αλλη μεγάλη προσφορά του 19ου αιώνα: ο ηλεκτροφωτισμός. Αλλά και στη θεατρική σκηνοθεσία έπαιξε ρόλο, γιατί κι αυτή ιστορικά έχει ημερομηνία γέννησης συνδεδεμένη με την είσοδο του ηλεκτροφωτισμού στο θέατρο, στα τέλη του 1880. Μια πράξη του Ρακίνα στον 17ο αιώνα κρατάει 20΄ γιατί τόσο κρατούσε το αναμμένο κερί....

«Οι δύο χέστηδες» του Ευγένιου Λαμπίς

Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν (Φρυνίχου 14, Πλάκα)
Μετάφραση - Σκηνοθεσία: Βασίλης Παπαβασιλείου.
Δραματουργία: Βασίλης Παπαβασιλείου - Νικολέτα Φιλόσογλου
Συνεργάτις σκηνοθέτη: Νικολέτα Φιλόσογλου
Σκηνικά-κοστούμια: Αγγελος Μέντης
Μουσική σύνθεση: Αγγελος Τριανταφύλλου
Χορογραφία-κίνηση: Φωκάς Ευαγγελινός
Σχεδιασμός φωτισμών: Στέλλα Κάλτσου
Παίζουν (αλφαβητικά): Κλέλια Ανδριολάτου, Γιώργος Γλάστρας, Σμαράγδα Κακκίνου, Θέμης Πάνου, Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος Εισιτήρια 15-20 ευρώ
Τηλεφωνικές κρατήσεις καθημερινά 10.00-13.00: 210-3228706 και 17.00-22.00: 210-3222464/210-3236732 Προπώληση more.com

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
«Το χιούμορ είναι το αντίδοτο στο γεγονός της ζωής»

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας