Αθήνα, 29°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
29°C
30.2° 28.5°
3 BF
38%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
27°C
29.6° 25.3°
1 BF
61%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
30°C
29.9° 27.0°
3 BF
43%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
20°C
19.9° 19.9°
2 BF
83%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
26°C
28.0° 25.9°
2 BF
57%
Βέροια
Αίθριος καιρός
25°C
27.0° 25.4°
1 BF
66%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
23°C
23.4° 21.8°
2 BF
46%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
29°C
28.8° 28.8°
2 BF
39%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
27°C
28.6° 26.1°
4 BF
54%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
26°C
26.1° 25.1°
4 BF
51%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
26°C
26.4° 23.8°
5 BF
50%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
26°C
25.7° 25.1°
1 BF
69%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
26°C
28.7° 25.9°
0 BF
73%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
25°C
27.3° 24.9°
0 BF
53%
Λαμία
Αίθριος καιρός
27°C
28.0° 25.5°
0 BF
47%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
25°C
25.8° 25.4°
2 BF
68%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
29°C
30.0° 28.0°
2 BF
32%
Καβάλα
Αίθριος καιρός
27°C
27.1° 23.3°
1 BF
62%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
27°C
27.5° 25.7°
1 BF
66%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
22°C
22.4° 22.4°
1 BF
58%
ΜΕΝΟΥ
Πέμπτη, 20 Ιουνίου, 2024
pena
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Dreamstime.com

Η ποίηση ως ψόγος

Την προηγούμενη εβδομάδα ξέσπασε σάλος ύστερα από ένα –ας το πούμε– σατιρικό βιντεάκι της εκπομπής Ράδιο Αρβύλα. Ο λόγος ήταν πως το βίντεο σατίριζε τον ποιητή Γιώργο Αλισάνογλου, ο οποίος διάβαζε ένα ποίημα του Αμερικανού ποιητή Ρον Πάτζετ. Το ποίημα με τίτλο «Σκούπισμα» ακολουθήθηκε από τα –ας τα πούμε– σατιρικά ποιήματα «Σφουγγάρισμα» και «Σιδέρωμα» που οι αρβυλάτοι κωμικοί κόλλησαν πάνω στην ανάγνωση. Ο ποιητής ανάρτησε την απάντησή του στο βίντεο στα σόσιαλ μίντια και στη συνέχεια μια σειρά από σχόλια ακολούθησαν σε σχέση με την ποίηση, την εκπομπή, τα όρια της σάτιρας κτλ.

Εδώ να πούμε πως δεν είναι η πρώτη φορά που η σάτιρα της καγκουρίστικης μάτσο μασχαλίλας της συγκεκριμένης εκπομπής χλευάζει ένα ποιητικό γεγονός. Να αναφέρω το πρόσφατο παράδειγμα όπου πάνω σε απαγγελία του ποιητή Νίκου Κουτσοδόντη είχαν κολλήσει το –άσχετο με τα συμφραζόμενα, αν και ευφυέστατο– δίστιχο: «Πλήρωσε ΕΦΚΑ ο Τοτός/ και τον πόνεσε ο πρωκτός». Πολλοί μου είπαν πως έχει γίνει και με παλαιότερες περιπτώσεις ποιητών, αλλά δεν κατάφερα να βρω τα αποσπάσματα οπότε δεν τα αναφέρω. Εδώ οι τύποι δεν μάσησαν να κοροϊδέψουν στην εκπομπή τους έναν καρκινοπαθή, στην ποίηση θα κώλωναν… (και κρίμα που ο τέταρτος της παρέας καταδικάστηκε για revenge porn. Φανταζόμαστε πως θα είχε πολλούς καλούς στίχους να προσφέρει). Εδώ επίσης να πούμε πως ο ψόγος απέναντι στην ποίηση δεν είναι κάτι καινούργιο στην Ελλάδα. Οι πρώτες ποιητικές συλλογές του Εγγονόπουλου, για παράδειγμα, είχαν χλευαστεί στις επιθεωρήσεις της εποχής.

–Αρα, τι μας λέτε, κύριε Τσαλαπάτη, πρέπει να μπούνε όρια στη σάτιρα;

Οχι βέβαια. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως η σάτιρα είναι υπεράνω της κριτικής. Με όρους, κωμικούς, σατιρικούς, κοινωνικούς. Είναι άλλο να απαγορεύεις σε κάποιον να εκφραστεί επειδή είναι μαλάκας και άλλο να επισημαίνεις πως είναι μαλάκας ακριβώς λόγω της έκφρασής του.

–Αρα τι μας λέτε, κύριε Τσαλαπάτη, πως η ποίηση είναι κάτι το ιερό το οποίο δεν μπορεί να κρίνουμε, πόσο μάλλον να σατιρίσουμε;

Οχι βέβαια. Η ποίηση δεν έχει καμία σχέση με την ιερότητα. Για την ακρίβεια, δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την κριτική. Η ποίηση έχει και αυτή στερεότυπα, κοινούς τόπους, κακοποιήσεις που μπορεί να είναι άξια σάτιρας, ακόμα και χλευασμού. Με όρους όμως σάτιρας, με όρους ποίησης, με όρους στοχοθεσίας. Τον Εγγονόπουλο, που αναφέραμε πιο πάνω, τον σατίρισε και ο Λαπαθιώτης μιμούμενος ποιήματά του (εκ των οποίων σατιρικών μερικά είναι αρκετά καλά).

Το πρόβλημα με το συγκεκριμένο βίντεο και τους συγκεκριμένους τύπους είναι πως δεν σατιρίζουν έναν ποιητή ή ένα ποίημα, αλλά την ποίηση γενικότερα και συλλήβδην. Ο τρόπος με τον οποίο είναι στημένο το βίντεο (και εδώ μπορούμε να μιλήσουμε με όρους κωμωδίας) και οι ready made αντιδράσεις περιγράφουν μια συνολική απαξίωση που δεν χρειάζεται καν αφορμή. Θα μπορούσε στη θέση του ποιήματος του Padgett να βρίσκεται οποιοδήποτε ελληνικό ή ξένο ποίημα, χωρίς το βίντεο να αλλάζει. Γιατί αυτό που είναι τελικά αστείο είναι η ύπαρξη της ποίησης.

Στην πραγματικότητα, είναι η επικύρωση από την πλευρά της κυρίαρχης κουλτούρας της απαξίωσης της ποίησης όπως αυτή εκφράζεται σε καθημερινή βάση από ιδρύματα, θεσμούς και την ίδια την πολιτεία. Η απουσία οποιασδήποτε μέριμνας είναι η άλλη πλευρά της χαβαλεδίστικης αγοραίας διαπόμπευσης. Είναι η εμπέδωση του αντιδιανοουμενισμού και της αντιπνευματικότητας ως αυτονόητης κοινωνικής στάσης, σχεδόν ως cool προσταγής (τώρα πια και σε μεγάλο μέρος της Αριστεράς).

Η ποίηση στη χώρα μας επιβιώνει παρ’ όλα αυτά. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως πρέπει να βρίσκεται σε θέση άμυνας. Γιατί η ποίηση μπορεί να είναι και επιθετική και σατιρική. Ή, όπως θα έγραφε ο Γιάννης Βαρβέρης στο «Ρέκβιεμ για έναν μαλάκα» (οποιαδήποτε ομοιότητα με πραγματικά πρόσωπα είναι τελείως τυχαία):

Και για ν’ αλλάξω τόνο εδώ στα ξένα/ λέω να μιλήσω τώρα και για σένα/ συνθέτοντας, καθόλου όμως για πλάκα/ αυτό το ρέκβιεμ, δίχως μουσική, για έναν μαλάκα.

Δε σε ξεχνάω, ξέρεις εσύ, εσέναν λέω/ κι ας πέρασαν τα χρόνια, κι ας μην κλαίω/ πια για όσα μου έκανες. Εδώ στα ξένα/ με το αίμα εξόριστο, εγώ θυμάμαι εσένα.

Και τρέμω μην πεθάνω πριν πεθάνεις/ και δεν σε κυνηγάει ώς να πεθάνεις/ πλάκα στο στήθος σου κι επιγραφή στην πλάκα/ γραμμένο αυτό το ρέκβιεμ – ενώ ζούσες.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Η ποίηση ως ψόγος

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας