Αθήνα, 15°C
Αθήνα
Σποραδικές νεφώσεις
15°C
16.8° 13.6°
1 BF
85%
Θεσσαλονίκη
Ελαφρές νεφώσεις
14°C
14.9° 12.1°
1 BF
80%
Πάτρα
Αυξημένες νεφώσεις
16°C
16.0° 12.0°
3 BF
73%
Ιωάννινα
Αυξημένες νεφώσεις
11°C
10.9° 10.9°
0 BF
82%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
10°C
9.9° 9.9°
0 BF
87%
Βέροια
Αυξημένες νεφώσεις
14°C
14.3° 12.9°
1 BF
80%
Κοζάνη
Αυξημένες νεφώσεις
9°C
10.6° 9.4°
0 BF
81%
Αγρίνιο
Αυξημένες νεφώσεις
14°C
14.1° 14.1°
1 BF
85%
Ηράκλειο
Σποραδικές νεφώσεις
13°C
14.3° 12.8°
2 BF
86%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
13°C
12.9° 12.9°
1 BF
67%
Ερμούπολη
Αυξημένες νεφώσεις
16°C
16.4° 13.3°
3 BF
82%
Σκόπελος
Αυξημένες νεφώσεις
12°C
12.3° 12.3°
3 BF
82%
Κεφαλονιά
Αυξημένες νεφώσεις
15°C
15.3° 15.3°
3 BF
71%
Λάρισα
Αραιές νεφώσεις
12°C
13.5° 11.9°
2 BF
94%
Λαμία
Αυξημένες νεφώσεις
15°C
15.5° 14.5°
2 BF
86%
Ρόδος
Ελαφρές νεφώσεις
17°C
17.1° 14.8°
1 BF
78%
Χαλκίδα
Αραιές νεφώσεις
14°C
15.5° 13.8°
2 BF
87%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
14°C
13.8° 13.8°
2 BF
66%
Κατερίνη
Αυξημένες νεφώσεις
14°C
15.0° 12.7°
0 BF
98%
Καστοριά
Αυξημένες νεφώσεις
9°C
9.2° 9.2°
1 BF
94%
ΜΕΝΟΥ
Τρίτη, 27 Φεβρουαρίου, 2024
stefanos kasselakis
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Σαγήνη και διχασμός

Οταν εμφανίστηκε ο Στέφανος Κασσελάκης στη ζωή μας, αρκετοί αναρωτήθηκαν εάν πρόκειται για δούρειο ίππο του καπιταλισμού ενώ άλλοι επέμειναν να αναρωτιούνται κατά πόσο είναι πραγματικά αριστερός. Είναι όμως αυτά τα καίρια ερωτήματα σε έναν κόσμο μετα-νεωτερικό που έχει αφήσει πίσω του τις πολιτικές ιδεολογίες και έχει περάσει σε νέες μορφές καπιταλισμού και σε νέες τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών;

Το πραγματικό ερώτημα αφορά το είδος της σαγήνης που μπορεί να ασκήσει ένας μετα-οιδιποδιακός ηγέτης στον σύγχρονο άνθρωπο και κατά πόσο η ανα-κατασκευή ενός λαού ταλαντεύεται σήμερα ανάμεσα στον λαϊκίστικο και στον μετα-φιλελεύθερο λόγο διακυβέρνησης την εποχή της πολιτικής επικοινωνίας τού Tik Tok. Ας ξεκινήσουμε με το πώς ορίζουμε τον μετα-οιδιποδιακό ηγέτη.

Ο Στέφανος Κασσελάκης είναι ο πρώτος αρχηγός κόμματος που εμφανίζεται στη δημόσια ζωή με τον σύζυγό του, τον σκύλο τους και την επιθυμία τεκνοποίησης μέσω παρένθετης μητέρας. Είναι ο πρώτος μετα-οιδιποδιακός ηγέτης στη χώρας, όπως λίγα χρόνια πριν ο Εμανουέλ Μακρόν στη Γαλλία που έγινε πρόεδρος επιβάλλοντας την Μπριζίτ, μια γυναίκα 25 χρόνια μεγαλύτερή του που έγινε η Πρώτη Κυρία της χώρας.

Και οι δυο τεχνοκράτες φιλελεύθεροι με μη συμβατικά οικογενειακά σχήματα, λάνσαραν τη ζωή τους ως «πολιτική άποψη» και εμφανίστηκαν στην πολιτική ζωή των χωρών τους σε μια εποχή που ζούμε σε «κοινωνίες δίχως πατέρα με τη συμβολική έννοια», σε μια εποχή που υπάρχει ένα είδος ψυχικής ορφάνιας σε θεσμικό επίπεδο.

Η εμφάνιση του νέου προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει να είναι μάλιστα εκείνη που ώθησε τον Κυριάκο Μητσοτάκη να δεσμευτεί πως «η ισότητα στον γάμο είναι στα σχέδια της κυβέρνησης σε αυτή την τετραετία», δηλαδή πως θα θεσμοθετήσει τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών. Χωρίς ωστόσο ο ίδιος ο Σ. Κασσελάκης να κάνει μια πολιτική ταυτοτήτων όπως οι ακτιβιστές της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας.

Ο Σ. Κασσελάκης -μέσα από τη μετα-οιδιποδιακή συνθήκη του και την ικανότητά του να κάνει viral κάθε τοποθέτησή του- μοιάζει να βάλθηκε να κερδίσει το «κενό σημείο» της εξουσίας, ενώ ένας ολόκληρος λαός τον «κοιτούσε από την κλειδαρότρυπα». Και εκείνος δεν έπαψε ποτέ να δείχνει να το απολαμβάνει και να απευθύνεται επίμονα και ευθέως σε αυτόν τον «λαό», στη «βάση» όπως λέει. «Είδα ένα κενό στον προοδευτικό χώρο» επαναλαμβάνει συχνά πυκνά στις δημόσιες τοποθετήσεις του -στο ύφος του Tik Tok- και ο μετα-νεωτερικός λαϊκισμός βρίσκει έναν εκφραστή στο πρόσωπο ενός νεολαϊκιστή με ατομιστική συλλογιστική.

Πώς δομούνται λοιπόν οι διαδικασίες υποκειμενικοποίησης στην εποχή της μετα-πολιτικής και του Tik Tok, δηλαδή των σύντομων βίντεο σε πρώτο ενικό που απαντούν φράση φράση σε κάθε πιθανό και απίθανο ερώτημα του Ελληνα ψηφοφόρου; Μέσα από ποιες διαδικασίες απέκτησε ο Σ. Κασσελάκης τόσους φόλοουερ, λέξη πιο κατάλληλη από τη λέξη ψηφοφόρος στη συγκεκριμένη περίπτωση;

Στη μετα-πολιτική του εικονιστικού κόσμου το χάρισμά του είναι κυρίως επικοινωνιακό, όπως γράφει ο Ξενοφών Κοντιάδης στο βιβλίο του «Το φαινόμενο Κασσελάκη». Η διπλή λειτουργία της επικοινωνίας στον καπιταλισμό -για την οποία γράφει ο Vincent Mosco στο «Ψηφιακό Μεγαλείο» τονίζοντας πως η ίδια η επικοινωνία είναι το εμπόρευμα μέσα στην καπιταλιστική συνθήκη- μας ωθεί να σκεφτούμε πως ο Στέφανος Κασσελάκης δεν είναι δούρειος ίππος του καπιταλισμού. Είναι ο ίδιος ένα προϊόν του καπιταλισμού, που πουλά τον εαυτό του παράγοντας αυτή την έλλειψη απόλαυσης -με τη λακανική έννοια- που λειτουργεί ως κινητήρας της πολιτικής του. Στον καπιταλισμό τα συναισθήματα γίνονται αντικείμενο λεκτικοποίησης και δημοσιοποίησης. Οσο πιο πολύ τα συζητήσουμε, τα αναλύσουμε και τα διαπραγματευτούμε, τόσο πιο κερδισμένοι βγαίνουμε στην επικοινωνιακή αρένα. Δεν αρκεί να νιώσουμε, πρέπει να επικοινωνήσουμε αυτό που αισθανόμαστε και εν συνεχεία να το καταναλώσουμε.

Ο Λόγος του Καπιταλιστή, όπως τον εισήγαγε ο Ζακ Λακάν το 1974, αφήνει το ανθρώπινο υποκείμενο να πιστέψει ότι υπάρχει το απόλυτο εμπόρευμα, το απόλυτο αντικείμενο που θα το οδηγήσει στην «υπέρτατη απόλαυση» συμπληρώνοντάς το, δηλαδή εξαλείφοντάς το ως υποκείμενο της επιθυμίας. Ο Λόγος του Καπιταλιστή εκτρέπει δηλαδή την ανθρώπινη επιθυμία σε τεχνητή ανάγκη, παράγοντας όλο και περισσότερο... έλλειψη «περισσότερης» απόλαυσης.

Ο κύκλος «παραγωγή-κατανάλωση» προϋποθέτει μια κατανάλωση συνεχώς αυξανόμενη. Με άλλα λόγια το σύστημα παράγει αδιάκοπα έλλειψη απόλαυσης και εμείς καταναλώνουμε εμπορεύματα και ανθρώπους χωρίς ικανοποίηση της απόλαυσης.

Αυτό το λακανικό σχήμα μού ήρθε στον νου όσο μελετούσα την «επίδραση Κασσελάκη» και προσπαθούσα να κατανοήσω τη σημασία που έχει για έναν επιχειρηματία, πρώην τραπεζίτη, ένα golden boy με αθλητική κορμοστασιά, λευκό πουκάμισο και σηκωμένα μανίκια, εξαιρετικά επικοινωνιακό στα κοινωνικά δίκτυα -όπως τον είχε χαρακτηρίσει η ιταλική Repubblica- να έχει βάλει στοίχημα της ζωής του να κερδίσει τους αριστερούς ψηφοφόρους της Ελλάδας.

Ο νέος πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, με τις νόρμες των πολυεθνικών να είναι ενσταλαγμένες στον ψυχισμό του, δηλώνει απλά αριστερός και περηφανεύεται ότι γνωρίζει τον καπιταλισμό από μέσα και βλέπει την αδικία του χρήματος. Δείχνει να θέλει να ενσαρκώσει τη γένεση μιας «νέας» Αριστεράς που ωστόσο διχάζει απόλυτα την ήδη υπάρχουσα. Η αρθρογραφία του στον Εθνικό Κήρυκα -όπου εξέφραζε ιδέες αμιγώς νεοφιλελεύθερες- καταδεικνύει τον διχασμό της δικής του ταυτότητας σε ψυχικό επίπεδο. Και ο διχασμός διαχρονικά διχάζει, ενώ ταυτόχρονα σαγηνεύει.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Σαγήνη και διχασμός

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας