• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.6°C / 10.7°C
    2 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    9°C 6.8°C / 9.9°C
    3 BF
    39%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.7°C / 11.6°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    2 BF
    33%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 9.1°C
    1 BF
    61%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.0°C / 9.0°C
    1 BF
    53%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    3°C 3.4°C / 4.0°C
    2 BF
    41%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    5°C 5.2°C / 5.2°C
    1 BF
    71%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 13.2°C
    2 BF
    74%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 6.8°C / 7.9°C
    2 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 10.1°C
    2 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 6.8°C / 9.7°C
    2 BF
    50%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    3 BF
    54%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    10°C 5.6°C / 9.9°C
    0 BF
    40%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.8°C / 9.5°C
    2 BF
    67%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    1 BF
    93%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 7.8°C / 10.0°C
    2 BF
    48%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.3°C / 8.8°C
    3 BF
    49%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    10°C 8.3°C / 9.7°C
    2 BF
    48%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 1.5°C / 1.5°C
    2 BF
    67%
Creative Commons
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο κοριολανισμός και η Ελλάδα του 2023

  • A-
  • A+
Για να καταδειχτεί πως μπορεί κάποιος να είναι κοινωνικά αριστοκράτης αλλά ταυτόχρονα να θέλει, έως έναν βαθμό τουλάχιστον, να υποστηρίξει, να ανακουφίσει, να υπερασπιστεί τον δήμο. Αντιθέτως, το να είναι σαν τον Κοριολανό δεν προσφέρει τίποτε άλλο παρά μόνον καταστροφή και μια ντροπή που μένει σαν ρετσινιά.

Η λέξη μισόδημος στην ελληνική γραμματεία χαρακτηρίζει κάποιον ο οποίος είναι εναντίον του δήμου, των φιλολαϊκών πολιτικών, και συνεπώς κατά της ίδιας της δημοκρατίας.

Στη συντριπτική πλειονότητά τους μισόδημοι ήταν όσοι είχαν αριστοκρατική καταγωγή και αριστοκρατικό τρόπο σκέψης. Δεν θα πρέπει όμως να ταυτιστεί η αριστοκρατία με τη μισοδημία, αλλά μάλλον μισόδημος να θεωρηθεί ένας άνθρωπος με ακραίες συντηρητικές θέσεις που παρεκκλίνει από τον αριστοκρατικό χώρο.

Στις μέρες μας γίνεται πολύς λόγος, από ορισμένους δεξιούς κύκλους, για τον «λαϊκισμό» των επιδομάτων per se και για τον «λαϊκισμό» των κρατικών ενισχύσεων υπέρ των ασθενέστερων οικονομικά πολιτών.

Σε μια εποχή που οι πόλεμοι μαίνονται περιφερειακά της Ευρώπης και η οικονομία φθίνει ολοένα λόγω της ανεπαρκούς και επιζήμιας κρατικής αντιμετώπισης, καταγράφοντας κάθε μέρα καινούργια ρεκόρ ύφεσης και πληθωρισμού, υπάρχουν ορισμένοι οι οποίοι προτιμούν να δουν τους συμπολίτες τους να πεθαίνουν από την ανέχεια, παρά να ενισχυθούν οικονομικά από έκτακτα μέτρα της πολιτείας. Αυτή την πολιτική τοποθέτηση την ονομάζω «κοριολανισμό».

Ο Κοριολανός ήταν Ρωμαίος αριστοκρατικής καταγωγής και είχε όλα τα προσόντα ενός ικανού και γενναίου στρατηγού. Είχε όμως και έναν αθεράπευτα αλαζονικό, άκαμπτο και μισόδημο χαρακτήρα, σε σημείο ακραίας κοινωνικοπολιτικής τοποθέτησης.

Οταν η Ρώμη είχε επισιτιστικό πρόβλημα και ακούστηκε από ορισμένους συγκλητικούς η πρόταση να μοιραστούν στον λαό τα σιτηρά σε μειωμένη τιμή ή ακόμα και δωρεάν (εδώ βρίσκεται το «επίδομα»), ο Κοριολανός αντιστάθηκε με μανία σε αυτή, λέγοντας πως δεν θα πρέπει να καλομαθαίνει κανείς τον λαό γιατί με αυτόν τον τρόπο γίνεται θρασύς και επικίνδυνος (Πλούταρχος, Κοριολανός, §16).

Η πραγματικότητα ήταν ότι ο ίδιος αυτός λαός είχε υποστεί τόσες θυσίες εναντίον των Ουόλσκων, με τους οποίους είχε τότε πόλεμο, που είχε φτάσει στο σημείο να πεθαίνει από την πείνα. Το χειρότερο είναι ότι αυτά συνέβαιναν σε μια περίοδο της ρωμαϊκής ιστορίας που οι ισορροπίες μεταξύ πατρικίων/πληβείων, πλουσίων/φτωχών βρίσκονταν στην κόψη του ξυραφιού (Πλούταρχος, Κοριολανός, §5).

Πολλοί πατρίκιοι προσπάθησαν να αλλάξουν τη γνώμη του Κοριολανού. Ηθελαν να τον οδηγήσουν στην επιλογή του πολιτικού συμβιβασμού, να υποχωρήσει μπροστά στην εύλογη απαίτηση του λαού. Ο ίδιος όμως ήταν αλαζονικά αμετάπειστος. Μια δημόσια αγόρευσή του με αντιλαϊκό περιεχόμενο, η φουσκωμένη οργή του δήμου που έβραζε εναντίον του, μια παρ’ ολίγον εξέγερση· αυτά ήταν τα γεγονότα που τελικά οδήγησαν στην εξορία του.

Ο ίδιος όμως, μισώντας τόσο τον λαό, προχώρησε στην εσχάτη προδοσία. Πήγε στο στρατόπεδο των Ουόλσκων και πρότεινε να ξεκινήσει πόλεμο εναντίον της πατρίδας του, όπου ο ίδιος θα ήταν μάλιστα ο επικεφαλής στρατηγός των εχθρών. Νικώντας σταδιακά στις μάχες, έφτασε μπροστά στη Ρώμη, και το μόνο που τον σταμάτησε από το να την πολιορκήσει ήταν η ικεσία της μητέρας του, αναμεμιγμένη με κατάρες.

Η τραγική ιστορία του Κοριολανού έχει ένα αριστοκρατικό ιστορικό «αντίβαρο». Τον Αριστείδη, τον επονομαζόμενο και «Δίκαιο». Ο Αριστείδης ήταν αριστοκράτης μεν, αλλά ενάρετος, έντιμος όσο γίνεται, με την πραγματική έννοια της αριστείας. Γι’ αυτό και πολλοί τον μίσησαν ακόμα κι αν δεν τον ήξεραν καν προσωπικά. Μίσησαν την αρετή που φημολογούνταν ότι είχε. Και τον εξοστράκισαν. Ο ίδιος όμως δεν μίσησε τον λαό που το έκανε αυτό. Ισα ίσα, λένε πως ευχήθηκε καθώς έφευγε στην εξορία να μην παρουσιαστεί η ανάγκη να τον θυμηθεί ο δήμος.

Οταν ένας αγράμματος Αθηναίος, μη γνωρίζοντας σε ποιον απευθύνεται, τον ρώτησε στην αγορά πώς να γράψει τη λέξη «Αριστείδης» πάνω στο κομμάτι του κεραμιδιού για να το ρίξει στην ψηφοφορία και να τον στείλει σε εξορία, ο Αριστείδης, σιωπώντας, του έγραψε το όνομά του (Πλούταρχος, Αριστείδης, §7).

Δεν είχε πρόβλημα, όταν παρουσιάστηκε ανάγκη, να συνεργαστεί και με τον Θεμιστοκλή για τη σωτηρία της πόλης και των πολιτών. Ο Θεμιστοκλής ήταν ο μεγάλος του αντίπαλος, ηγέτης της δημοκρατικής μερίδας, φιλολαϊκός. Κι όμως, κανείς από τους δύο δεν είχε πρόβλημα να βρεθεί κάτω από τις διαταγές του άλλου, όταν η μεγάλη ώρα των Μηδικών το απαίτησε (Πλούταρχος, Αριστείδης, §8).

Γιατί αντιπαραβάλλονται αυτά; Για να καταδειχτεί πως μπορεί κάποιος να είναι κοινωνικά αριστοκράτης αλλά ταυτόχρονα να θέλει, έως έναν βαθμό τουλάχιστον, να υποστηρίξει, να ανακουφίσει, να υπερασπιστεί τον δήμο. Αντιθέτως, το να είναι σαν τον Κοριολανό δεν προσφέρει τίποτε άλλο παρά μόνον καταστροφή και μια ντροπή που μένει σαν ρετσινιά.

Ερχόμενος στα συγκαλά του ο Κοριολανός, κατάλαβε πως δεν μπορούσε να κάνει μια τέτοια «μητροκτονία». Να παρακούσει δηλαδή αφ’ ενός τη μητέρα του, που υπεραγαπούσε (Πλούταρχος, Κοριολανός, §4), όπως τονίζει ο Πλούταρχος, και να εισβάλει αφ’ ετέρου στη «μητέρα πατρίδα», τη Ρώμη.

Η μόνη λύση ήταν ο θάνατος από τους Ουόλσκους. Κι όμως με αυτή του τη γενναία απόφαση έσωσε την υστεροφημία του από την αιώνια ντροπή.

Υπάρχουν όμως κάποιοι οι οποίοι ίσως να παράκουγαν τόσο την πρώτη μητέρα τους όσο και τη δεύτερη που προαναφέραμε. Πρόσφατα ακούστηκε από έναν γνωστό δημοσιογράφο η τοποθέτηση πως πρέπει να αυξηθεί η τιμή των φαρμάκων, ώστε να μένουν στην Ελλάδα και να μην εξάγονται, προκειμένου να μην υπάρχει έλλειψη στην αγορά. Μόνο που έτσι δεν θα είναι διαθέσιμα στον μέσο άνθρωπο γιατί δεν θα μπορεί να αντεπεξέλθει στο δυσβάσταχτο κόστος τους.

Ο «κοριολανισμός» ως φαινόμενο είναι ένα κακέκτυπο μίξης αλαζόνα και μισόδημου ανθρώπου. Ο Κοριολανός, πέραν των αναρίθμητων ελαττωμάτων του, είχε ακεραιότητα, αφιλοχρηματία και γενναιότητα. Αυτά στο τέλος τού θύμισαν τον παλιό του εαυτό. Οι σημερινοί, αντιθέτως, μισόδημοι δεν έχουν ούτε τα μισά από τα θετικά ή τα αρνητικά χαρακτηριστικά του Κοριολανού.

*Ιστορικός-διεθνολόγος

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι δρόμοι έχουν ιστορία και οι δημότες τη γνωρίζουν
Απόφαση του δημοτικού συμβουλίου της Θεσσαλονίκης για μετονομασία δρόμου μας θυμίζει τι είχε συμβεί πριν 60 χρόνια σε αντίστοιχη περίπτωση στην Καισαριανή.
Οι δρόμοι έχουν ιστορία και οι δημότες τη γνωρίζουν
ΝΗΣΙΔΕΣ
3η Σεπτεμβρίου
Η μέρα συνδέθηκε με το Σύνταγμα αρχικά, όταν τα ξημερώματα της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843 εκδηλώθηκε στη μεγάλη πλατεία Ανακτόρων στο κέντρο της Αθήνας κίνημα εναντίον του καθεστώτος του βασιλιά Οθωνα.
3η Σεπτεμβρίου
ΝΗΣΙΔΕΣ
90 χρόνια από την ίδρυση του ΙΚΑ
Η εργατική πίεση αλλά και η παρέμβαση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας οδήγησαν τον Ελευθέριο Βενιζέλο να εξαγγείλει τον Μάρτιο του 1930, από τη Θεσσαλονίκη, τη δημιουργία συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
90 χρόνια από την ίδρυση του ΙΚΑ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα δίσεκτα χρόνια
Μελετώντας την Ιστορία έχουμε διαπιστώσει πια ότι οι μεγάλες αλλαγές έγιναν από αποφασισμένους λαούς και από ασυμβίβαστους ηγέτες, χωρίς καμιά εξουσία οι περισσότεροι.
Τα δίσεκτα χρόνια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας