• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.9°C / 11.8°C
    4 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.7°C / 11.6°C
    4 BF
    42%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    11°C 11.0°C / 12.0°C
    2 BF
    39%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    11°C 8.9°C / 10.5°C
    1 BF
    26%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.0°C / 8.9°C
    3 BF
    40%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    9°C 9.0°C / 10.0°C
    1 BF
    36%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 6.4°C / 6.4°C
    3 BF
    29%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    1 BF
    34%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 8.3°C / 10.8°C
    5 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 9.9°C
    4 BF
    62%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 7.3°C / 10.8°C
    3 BF
    74%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    4 BF
    51%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    35%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.5°C / 10.0°C
    3 BF
    32%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    10°C 7.8°C / 11.6°C
    3 BF
    35%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 10.8°C
    4 BF
    40%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.2°C / 11.0°C
    4 BF
    33%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 7.3°C / 8.8°C
    4 BF
    55%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.7°C / 9.7°C
    2 BF
    57%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    2 BF
    41%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η συνεισφορά της μη μυθοπλασίας

  • A-
  • A+
Το παρόν άρθρο συνιστά συντετμημένη και τροποποιημένη εκδοχή πανεπιστημιακής εργασίας του φοιτητή της Νομικής Αθηνών Παύλου Γκούλελη για τις ανάγκες του σεμιναριακού μαθήματος «Δίκαιο και Λογοτεχνία» με θεματική τη «Συναίνεση», για το ακαδημαϊκό έτος 2021-2022, υπό την επίβλεψη της κυρίας Μαρίνας Μαροπούλου.

Από την υπόθεση της δωδεκάχρονης στον Κολωνό, την πρωτόδικη καταδίκη του Δημήτρη Λιγνάδη για βιασμούς ανηλίκων, στο αυτοβιογραφικό βιβλίο της Αντελαΐντ Μπον. Με αφορμή τη δυσάρεστη επικαιρότητα, θα περιδιαβούμε τις καλές συνοικίες της γαλλικής πρωτεύουσας και θα εξερευνήσουμε την ανηλικότητα, τη σεξουαλική αυτοδιάθεση και το τραύμα μέσα από «Το κοριτσάκι στον παγετώνα».

Πρωτοκυκλοφόρησε στη Γαλλία το 2018, όπου έγινε best-seller, ενώ στην Ελλάδα έφτασε δύο χρόνια αργότερα. Το εν λόγω ανάγνωσμα, αντάξιο του σύγχρονου κύματος (γαλλικής) αυτοβιογραφίας, διακρίνεται για τη γενναία, χωρίς περιστροφές αποτύπωση του κακοποιητικού βιώματος, με έναν λόγο αναγκαία σκληρό.

Γεννημένη στο Παρίσι του 1981, η συγγραφέας μεγάλωσε σε ένα δεμένο οικογενειακό περιβάλλον στο 16ο Διαμέρισμα της γαλλικής πρωτεύουσας, μια συνοικία συνδεδεμένη με την υψηλή κοινωνία. Τίποτα δεν μαρτυρά τι προηγήθηκε… Σε ηλικία μόλις εννέα ετών, ένας μεσήλικας τη βιάζει στη σκάλα της πολυκατοικίας της. Οι γονείς της, βλέποντας την απότομη αλλαγή συμπεριφοράς στην πρόσχαρη και ζωηρή κόρη τους, καταλαβαίνουν ότι κάτι συνέβη. Πάραυτα την οδηγούν στο αστυνομικό τμήμα, όπου υποβάλλουν έγκληση για σεξουαλική επίθεση (όχι βιασμό) κατά αγνώστου. Είκοσι τρία χρόνια αργότερα, η Αντελαΐντ δέχεται ένα απροσδόκητο τηλεφώνημα· στην άλλη γραμμή, το Τμήμα Προστασίας Ανηλίκων. Η αστυνομία είχε εντοπίσει τον άνδρα του κεφαλόσκαλου, έναν άνδρα γνωστό στην αστυνομία ως κατά συρροή διαρρήκτη. Η ανωνυμία έχει επιτέλους αρθεί και ο δράστης έχει ονοματεπώνυμο: Τζοβάνι Κόστα. Ο Κόστα κατηγορείται για επίθεση σε 72 ανήλικα μεταξύ 1983 και 2003, και πιθανολογείται ότι έχει βλάψει εκατοντάδες άλλα που δεν το κατήγγειλαν ποτέ.

Την άνοιξη του 2016 ξεκινά η δίκη και η Αντελαΐντ, μητέρα πια, έρχεται αντιμέτωπη με τον βιαστή της, ως πολιτική ενάγουσα μαζί με δεκατρείς άλλες γυναίκες. Τελικά, ο Τζοβάνι Κόστα κρίνεται ένοχος και καταδικάζεται σε 18 χρόνια κάθειρξη.

Ενα οδοιπορικό στη γαλλική κοινωνία

Τα γεγονότα του Μαΐου του 1968 έμελλε να μείνουν στην ιστορία ως μια αναταραχή με πολιτικά χαρακτηριστικά που παρ’ ολίγον να λάβει διαστάσεις επανάστασης. Η γαλλική κοινωνία, διερχόμενη μια ριζική αναμόρφωση, εγκολπώνεται μεταξύ άλλων μια νεοαφιχθείσα ιδέα, αυτήν της απελευθέρωσης της ερωτικής επιθυμίας. Αν και εν πρώτοις πολύ ενθαρρυντικό, έφτασε στο σημείο να αμφισβητείται ακόμη και η ρητορική γύρω από την ανηλικότητα: Μήπως τα παιδιά είχαν το δικαίωμα να θεωρούνται σεξουαλικά υποκείμενα; Μια καταφατική απάντηση θα καθιστούσε την παιδοφιλία απλώς σεξουαλικό προσανατολισμό!

Οπως έγραψε ο Pierre Verdrager στο βιβλίο «Forbidden Child: How Pedophilia Became Scandalous», οι υπερασπιστές της παιδοφιλίας απέκτησαν σημαντική επιρροή στη σεξουαλική επανάσταση μετά το 1968, ιδίως σε έναν ελίτ κύκλο διανοουμένων (συμπεριλαμβανομένων των Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir και Michel Foucault).

«Ο εντοπισμός της δυνητικά σεξουαλικής φύσης της σχέσεως μεταξύ ενηλίκων και παιδιών ήταν ένας από τους τρόπους να πάει κανείς κόντρα στην αστική τάξη πραγμάτων», όπως έγραψε ο Jean-Hugues Déchaux, κοινωνιολόγος, σε μια κριτική του βιβλίου του Verdrager. Εκείνα τα χρόνια, έγραψε ο Déchaux, οι ακτιβιστές υπέρ της παιδοφιλίας δημιούργησαν ενώσεις όπως το «Μέτωπο Απελευθέρωσης Παιδοφίλων» και εξέδιδαν τα δικά τους περιοδικά, όπως «Backside», «Ο μικρός απατεώνας» και «Ο μικρός λύκος». Στα γραπτά τους, χαρακτήριζαν τα παιδιά ως «καθαρά σκεπτόμενα, προικισμένα με βούληση και διάκριση» και άρα δικαιούνταν τις ίδιες ακριβώς ελευθερίες με τους ενήλικες. «Η έννοια της παιδικής προστασίας [θεωρήθηκε] πατριαρχική και καταγγέλθηκε ως κίνδυνος για την προσωπική ακεραιότητα του παιδιού», έγραψε ο Déchaux. Παράλληλα, επιχείρησαν να επαναπροσδιοριστούν ως θύματα της «οπισθοδρομικής» νομοθεσίας – έναν κλασικό χαρακτηρισμό των τότε νόμων που αποδοκίμαζαν την ομοφυλοφιλία και την παιδοφιλία ποινικοποιώντας τες.

Βέβαια, είναι δύσκολο να γνωρίζουμε ακριβώς πόσο εκτεταμένη ήταν η επιρροή του συγκεκριμένου λόμπι.

Γαλλική ποινική νομοθεσία: το μαύρο πρόβατο της Δύσης

Μέχρι το 2021, ο Γάλλος νομοθέτης είχε επιδείξει εγκληματική αδράνεια απέναντι στα ανήλικα θύματα σεξουαλικής βίας, αφήνοντάς τα στην πράξη απροστάτευτα. Χρειάστηκαν βιβλία για υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών –με κάποιες να εμπλέκουν δημόσια πρόσωπα και να φέρουν ακόμη και αιμομικτικά χαρακτηριστικά– ώστε να πιεστεί ο κρατικός μηχανισμός να δώσει απαντήσεις στα κενά του νόμου.

Σε αντίθεση με τις περισσότερες δυτικές νομοθεσίες, στις οποίες ευτυχώς ανήκει και η Ελλάδα, στη Γαλλία δεν μπορούσε να καταδικαστεί κανείς για παιδοβιασμό για μόνο τον λόγο ότι δεν είχε συμπληρωθεί το απαιτούμενο ηλικιακό όριο συναίνεσης. Περαιτέρω, έπρεπε να αποδειχθεί, κατά την κοινή διάταξη του βιασμού (ενηλίκων), κάποιου είδους άσκηση βίας, εξαναγκασμός, απειλή ή αιφνιδιασμός. Οσο ο νόμος αξίωνε τόσα από τα ανήλικα θύματα, κατ’ ουσίαν δεν άφηνε άλλη νομική οδό, πέρα απ’ το «atteinte sexuelle», αδίκημα που τιμωρείτο πολύ ελαφρύτερα!

Αισίως, τον Μάρτιο του 2021, το τοπίο αλλάζει. Η Γαλλία θέτει σε ισχύ νόμο που ποινικοποιεί τις σεξουαλικές επαφές ατόμων κάτω των 15 ετών με ενηλίκους, δίχως να προσαπαιτείται απόδειξη ασκήσεως βίας, εξαναγκασμού ή άλλων παραμέτρων. Για τις αιμομικτικές επαφές, το όριο συναίνεσης ορίζεται στα 18 έτη. Από την άλλη, περιλαμβάνει τη διάταξη που (κατακρίθηκε και) ρομαντικά αποδίδεται ως «Ρωμαίος και Ιουλιέτα»: επιτρεπτές οι σχέσεις μεταξύ παιδιών και ενηλίκων, στο μέτρο που η ηλικιακή διαφορά είναι μικρότερη από πέντε έτη.

Θετικές εξελίξεις σημειώθηκαν ακόμη τόσο στην περιγραφή των εγκλημάτων (η έννοια του βιασμού δεν περιορίζεται πλέον σε πράξεις διείσδυσης) όσο και στην αυστηροποίηση των ποινών και στην επιμήκυνση της παραγραφής.

Οσον αφορά το βιβλίο, ο Τζοβάνι Κόστα κρίθηκε ένοχος για βιασμό και γενικά, για κάθε κατηγορία που του απαγγέλθηκε, τουλάχιστον πρωτόδικα.

Συνομιλώντας με το κοριτσάκι: Η διαστρέβλωση των λέξεων

Οταν βιώνεται η ύψιστη σεξουαλική παραβίαση και μάλιστα σε μια τόσο τρυφερή ηλικία, έρχονται τα πάνω κάτω στον κόσμο που ίσα που πρόλαβε (;) κανείς να οικοδομήσει. Για τη νεαρή Αντελαΐντ, η πραγματικότητα προσομοίαζε με ένα κουβάρι που αρνιόταν πεισματικά να ξετυλιχθεί· Από την εφηβεία πάλευε να βρει τις κατάλληλες λέξεις να ντύσει όσα ένιωθε, μα η μνήμη δεν την άφηνε σε ησυχία.

«Δεν συλλέγει λέξεις πια, στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών μαθαίνει να τις αναλύει, να βρίσκει τη ρίζα τους, που είναι σφιχτοδεμένη με την ανθρώπινη ιστορία. Μια μέρα, καταλαβαίνει το νόημα της λέξης παιδόφιλος και μένει κατάπληκτη. Κάποιος που αγαπά τα παιδιά. Θυμάται ξαφνικά μια φράση, λέξεις σαν χαστούκι, ανάποδες έννοιες, αυτό που της είχε πει ο κύριος στο κεφαλόσκαλο: ‘‘Είμαι φίλος σου εγώ’’. Θα ήθελε να σπάσει το θρανίο της, να κάψει τα λεξικά της, να ουρλιάξει πόσο οι λέξεις λένε ψέματα […]».

«Τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου» κατά τη διάσημη ρήση του Ludwig Josef Wittgenstein. Γι’ αυτό, πρέπει να διαγνωσθεί η σχέση αιτίου - αποτελέσματος μεταξύ της νόθευσης της γλώσσας της Αντελαΐντ και του κόσμου της. Παρά τις όποιες ενστάσεις ιστορικών και γλωσσολόγων, ουσιαστικά πρόκειται για την ιστορία της αποικιοκρατίας με έμφυλο πρόσημο!

«Δεν ξέρουμε τίποτε από λέξεις στα εννιά, στα εννιά τις παίρνουμε τις λέξεις όπως μας έρχονται. […] Οι λέξεις σχεδιάζουν τον ορίζοντα της σκέψης μας, κι όταν οι λέξεις ψεύδονται, όταν αντί για εχθρό μιλάμε για φίλο, αντί για βία μιλάμε για ευχαρίστηση, αντί για βιασμό για αγγίγματα, αντί για εγκλήματα κατά των παιδιών για παιδοφιλία, αντί για θύμα μιλάμε για ένοχο, τότε ο ορίζοντας είναι μια γραμμή από συρματόπλεγμα που απαγορεύει να βγεις από το στρατόπεδο», γράφει εύστοχα η Μπον.

Μεγαλώνοντας, η Αντελαΐντ, γυναίκα πια, αντιλαμβάνεται ότι την έχει αποικίσει ο βιαστής της. Η ιστορία του «Κοριτσιού στον παγετώνα» γράφεται για να αποτινάξει πανηγυρικά αυτόν το ζυγό, όπως σημειώνει σε πλήθος συνεντεύξεων. Είναι ένας τρόπος να επαναδιατυπώσει το βίωμα, να ανακτήσει –κατά τη λογική του φεμινιστικού reclaiming– την ιστορία της. Το εσωτερικό της μπέρδεμα, πάντως, αποτυπώνεται και με την εναλλαγή των υποκειμένων της αφήγησης. Αλλοτε, η Μπον θα προτιμήσει να αποστασιοποιηθεί με τη χρήση τρίτου ενικού και άλλοτε να επαναοικειοποιηθεί την εμπειρία της συγγράφοντας στο πρώτο πρόσωπο.

Στην αρχή του βιβλίου γράφει πως «της είπαν ότι καταθέτει μήνυση για σεξουαλικές απτικές επαφές», μα λίγο πριν ξεκινήσει η δίκη, θα συνειδητοποιήσει ότι τη μοιραία ημέρα δεν έλαβαν χώρα απλώς σεξουαλικά αγγίγματα αλλά βιασμός διά δαχτύλου. Ομως, πέρα από το δικό της εκ νέου βάπτισμα της πράξης σε βάρος της, κατόρθωσε και το θεσμικό συμπλήρωμα αυτού: πέτυχε τον επαναχαρακτηρισμό της κατηγορίας και να διώξει τον βιαστή της ως τέτοιο· άλλα θύματα δεν στάθηκαν το ίδιο τυχερά.

Σεξουαλική τραυματική εμπειρία και μνήμη

Η δυνατότητα του ανθρώπινου οργανισμού να αντεπεξέρχεται σε επικίνδυνες καταστάσεις ανέκαθεν συνάρπαζε τους επιστήμονες. Παρόλο που το βιβλίο συνιστά κατάθεση εμπειρίας και όχι κάποιο εγχειρίδιο ψυχιατρικής, σε αρκετά σημεία του βιβλίου η συγγραφέας προσδίδει μια χροιά επιστημοσύνης. Οι εκατοντάδες συνεδρίες σε δεκάδες ψυχοθεραπευτικά σχήματα καθώς και η αποσπασματική μνεία συγγραμμάτων ειδικών καθιστά τη συνεισφορά της τουλάχιστον μη αμελητέα – δεκτές, βέβαια, οι όποιες επιφυλάξεις.

Οπως διαβάζει κανείς, τρεις είναι οι δομές του εγκεφάλου που τίθενται σε λειτουργία εν όψει μιας στρεσογόνου και δυνητικά τραυματικής εμπειρίας: η αμυγδαλή, ο πρόσθιος εγκέφαλος και ο ιππόκαμπος. «Αν σας συμβεί κάτι σοβαρό, η αμυγδαλή θα σημάνει πρώτη συναγερμό και θα βοηθήσει να αντιδράσετε άμεσα. Ας φανταστούμε ένα αυτοκινητικό ατύχημα. Πιάνει φωτιά το μοτέρ, οπότε η αμυγδαλή ζητάει από το σώμα να εκκρίνει αδρεναλίνη κι όλες τις άλλες απαραίτητες ενδογενείς ουσίες για να μπορέσετε, ας πούμε, να βγείτε από το αμάξι, να τρέξετε πενήντα μέτρα και να καθίσετε.

Οταν βρεθείτε σε ασφάλεια, ο πρόσθιος εγκέφαλος θα έχει χρόνο να αναλύσει την κατάσταση, ο ιππόκαμπος θα την έχει συγκρίνει με την τράπεζα δεδομένων του, και οι δύο μαζί θα οργανώσουν, θα επεξεργαστούν και τελικά θα σβήσουν τη συναισθηματική αντίδραση της αμυγδαλής. […] Υστερα, μέρα με την ημέρα, η ανάμνηση αυτή θα πάρει θέση στην αυτοβιογραφική μνήμη σας από τον ιππόκαμπο, θα γίνει μία από τις ανατριχιαστικές ιστορίες που διηγούμαστε στα δείπνα». Κάπως έτσι, ο οργανισμός αντιμετωπίζει τις επικίνδυνες καταστάσεις στις οποίες τυχόν βρεθεί, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων· το πράγμα αλλάζει, όταν τίθεται υπό αμφισβήτηση η γενετήσια ελευθερία.

Η ιδιαιτερότητα της σεξουαλικής τραυματικής εμπειρίας εντοπίζεται στην αδυναμία του υποκειμένου να αναλύσει την κατάσταση, να απαλείψει τη συναισθηματική φόρτιση και τελικά να ταξινομήσει την ανάμνηση. Πρόκειται για επικίνδυνη κατάσταση άλλης υφής, στην οποία δεν τερματίζεται η ψυχολογική εμπλοκή με το συμβάν με το πέρας αυτού. Ως εκ τούτου, ευρισκόμενο το άτομο σε «καθεστώς αναβολής» οτιδήποτε, όσο μικρό κι αν είναι, που του υπενθυμίζει την παραβίαση, αρκεί για να φέρει στην επιφάνεια τα αρνητικά συναισθήματα που πρόσκαιρα απώθησε. Για να διαχειριστεί τα τελευταία, δυστυχώς, καταλήγει να αναζητά διεξόδους σε κοινωνικά μη αποδεκτές συμπεριφορές, όπως βουλιμία, ανορεξία, ψυχαναγκαστικός αυνανισμός, βίαιη σεξουαλικότητα, πορνογραφία, ναρκωτικά, αυτοτραυματισμός, αναζήτηση του κινδύνου κ.ά.

Νωρίτερα, σε άλλο σημείο του βιβλίου, η Αντελαΐντ αποφάσισε να διαβάσει τη «Μαύρη Βίβλο της Σεξουαλικής Βίας», ανάγνωσμα που της επέτρεψε να ανακατανοήσει τα συναισθήματά της. «Η τραυματική ανάμνηση των βίαιων πράξεων και του δράστη τους θα αποικίσει το θύμα και θα είναι πηγή ταύτισης της ίδιας με τον θύτη της, ταύτιση η οποία θα προκαλέσει συναισθήματα ντροπής και ενοχής, που θα τραφούν από τα λόγια, τις εικόνες και τις βίαιες και διεστραμμένες συγκινήσεις που γίνονται λανθασμένα αντιληπτές σαν δικές της, ενώ προέρχονται από τον δράστη».

Η στρεβλή μνήμη του παθόντος ενσωματώνει εσφαλμένα τις εκπεφρασμένες τάσεις του παραβιάζοντος σαν να του ανήκουν. Πρακτικά, εισάγεται το «self-victim-blaming» τρόπον τινά, κάτι που, όσο κι αν θεωρητικά γοητεύει ως επιστημονικό εύρημα, άλλο τόσο μας θλίβει· ειδικά, όταν οι «δανεικές» σκέψεις του Τζοβάνι Κόστα κάνουν την ηρωίδα να φοβάται πως «θα μπορούσε να καταστρέψει τον ίδιο της τον γιο».

Η ιστορία της Μέδουσας

Από τα εννέα της χρόνια, η Αντελαΐντ τυραννιέται από τις μολυσμένες από τον βιαστή της σκέψεις, που έχουν κατασκηνώσει επίμονα σε διάσπαρτες γωνιές του μυαλού της. Στο βιβλίο, αναφέρεται σ’ αυτές ως «μέδουσες», κάτι που εύλογα δημιουργεί ερωτήματα.

Ο μύθος της Μέδουσας είναι μια πολιτισμική καταγραφή του βιασμού, μια ιστορία απόδοσης ευθύνης στο θύμα, μια αποτύπωση εσωτερικευμένου μισογυνισμού.

Αξια επισήμανσης και η χρήση ενεργητικής φωνής του ρήματος «βιάζω», γιατί αποδίδεται εκ νέου η μομφή στο πρόσωπο που αρμόζει, δίνεται έμφαση στο υποκείμενο που ενεργεί και όχι στο αποτέλεσμα της ενέργειας, όπως στην παθητική φωνή.

«Και είμαι η Μέδουσα, εγγονή της Γαίας και του Ωκεανού, που τη βίασε ο Ποσειδώνας στη μυστικότητα ενός ναού, είμαι η βεβηλωμένη αθωότητα, που βρέθηκε ένοχη και καταδικάστηκε να βλέπει τα μακριά μαλλιά της μεταμορφωμένα σε φίδια, είμαι αυτή για την οποία λένε ότι το βλέμμα της πετρώνει όποιον την κοιτάζει, είμαι η άγρια γυναίκα που αναγκάστηκε να κρυφτεί σε μια υγρή σπηλιά, είμαι αυτή που της κόβουν το κεφάλι όταν κοιμάται, αυτή που το ακρωτηριασμένο μέλος της τρομοκρατεί τις στρατιές, είμαι αυτό που απομένει από μια γυναίκα όταν τη βιάσουν. Το γράφω και ξαναδένομαι, ενώνομαι, επιδιορθώνομαι».

Οπως γίνεται αντιληπτό, το γαλλικό και το ελληνικό παράδειγμα διαφέρουν. Κατά το μεν, επαναπροσεγγίστηκε ο παιδοβιασμός εν όψει βιβλίων που συντάραξαν την εγχώρια δημόσια σφαίρα, οδηγώντας σε μεταβολές στη νομοθεσία· κατά το δε, επιλέχθηκε, σε μεγάλο βαθμό, η εύκολη λύση της κλειδαρότρυπας, το κυνήγι της υψηλής τηλεθέασης, χωρίς κάποιο ουσιαστικό ενδιαφέρον για τα θύματα.

Από την παγκόσμια αναμετάδοση της Δίκης του Eichmann, στην Ιερουσαλήμ του 1961, στο MeToo στα τέλη της δεκαετίας του 2010 έχει διανυθεί διόλου ευκαταφρόνητος δρόμος ως προς τη θέση στο προσκήνιο κάθε λογής επιζώντων. Ομως, όπως έγραψε και ο Ελύτης, «για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή»· τη συνέχεια την ξέρετε.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Παιδιά και διαδίκτυο
Ο εθισμός -συμπερι­λαμβα­νομένης της κατάχρησης διαδικτύου- έχει κοινά χαρακτηριστικά με την κατάχρηση ουσιών με τα καταθλιπτικά αισθήματα να αποτελούν κοινά συμπτώματα.
Παιδιά και διαδίκτυο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Υποστήριξη της ζωής ή θάνατος στους μη δυνάμενους;
Οι αντιλήψεις γύρω από την ευθανασία διαφέρουν από πολιτισμό σε πολιτισμό με αποτέλεσμα η νομική σχέση του ανθρώπου με τον θάνατο να διαφοροποιείται ανάλογα με το σημείο του χάρτη.
Υποστήριξη της ζωής ή θάνατος στους μη δυνάμενους;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ρατσισμός εναντίον των Ρομά
Ο διωγμός των Ρομά μοιάζει να είναι αιώνιος σαν να υπηρετείται διαχρονικά και παγκόσμια η ιστορία που έχει δημιουργηθεί για τη φυλή τους.
Ο ρατσισμός εναντίον των Ρομά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εγκλεισμός στη μεταδιαδικτυακή εποχή
Για το πρότζεκτ «Εγκλεισμοί» στο «Δρομοκαΐτειο» όπου συμμετείχαν 48 καλλιτεχνες πραγματοποιήθηκαν πέντε ημερίδες σχετικά με το θέμα και την επικαιρότητά του.
Εγκλεισμός στη μεταδιαδικτυακή εποχή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας