• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 5.1°C / 8.0°C
    1 BF
    96%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 4.1°C / 8.0°C
    2 BF
    83%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.7°C / 9.4°C
    2 BF
    88%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 1.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    2 BF
    93%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.5°C / 4.9°C
    0 BF
    96%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    0°C 0.4°C / 0.4°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    2 BF
    94%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 14.3°C
    3 BF
    84%
  • Μυτιλήνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    8°C 8.5°C / 8.5°C
    2 BF
    91%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.5°C / 11.7°C
    2 BF
    81%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.2°C / 6.2°C
    2 BF
    78%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 11.1°C
    2 BF
    72%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    4°C 3.9°C / 4.5°C
    2 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.5°C / 7.3°C
    1 BF
    90%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    4 BF
    67%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 5.3°C / 8.2°C
    0 BF
    94%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.1°C / 7.1°C
    2 BF
    90%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.2°C / 5.7°C
    1 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 1.4°C / 1.4°C
    1 BF
    99%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το δικαίωμα της ερμηνείας είναι αναφαίρετο

  • A-
  • A+
Μόλις στα 35 του κι όμως ήδη με πολλές κορυφαίες θεατρικές δουλειές στο ενεργητικό του, με κριτικές έντασης αλλά ποτέ αδιάφορες, με την καλλιτεχνική διεύθυνση του νέου θεάτρου «Προσκήνιο», με Τσέχοφ, Σέξπιρ και Ο’Νιλ στο φετινό του «παλμαρέ», συν την όπερα του Χ. Γωγιού «Ο θάνατος του Αντονυ», αυτός ο σκηνοθέτης έχει πολλά να μας πει. Παράδειγμα; «Αν τώρα είμαι “το κωλόπαιδο”, πριν χρόνια ήμουν “ο συστημικός που έχει περίεργες σχέσεις με διευθυντές”».

Γιατί όλο το σκηνικό του «Θείου Βάνια» του Τσέχοφ στο θέατρο «Προσκήνιο» είναι ένα τεράστιο τραπέζι που άλλοτε διευκολύνει τη δράση και άλλοτε περιορίζει τις κινήσεις των ηθοποιών; Πόσο ρηξικέλευθη σκηνοθετική προσέγγιση να περιμένουμε, αρχές Μαρτίου, στον σεξπιρικό «Ρωμαίο και Ιουλιέτα» του Εθνικού Θεάτρου;

Αν συνυπολογίσει κάποιος και το «Ταξίδι μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα» του Ο’Νιλ που αφού ξεκίνησε πέρυσι την άνοιξη επαναλαμβάνεται στο Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας, αλλά και το έργο του Χαράλαμπου Γωγιού «Ο θάνατος του Αντονυ» στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής Σκηνής, μιλάμε για τρεις δραματουργικές «κορυφές» και μία αβανγκάρντ όπερα. Μήπως είναι πολλά σε μία σεζόν;

Οι τέσσερις παραστάσεις σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Καραντζά (ο «Βάνιας» μάλιστα στον καινούργιο θεατρικό φορέα στον οποίο ο 35χρονος σκηνοθέτης είναι και καλλιτεχνικός διευθυντής) ήταν οι αφορμές για να κάνουμε μία ακόμα πιο ευρεία κουβέντα που επέστρεψε πίσω στους «Πέρσες» του περασμένου καλοκαιριού και προχώρησε μέχρι τον Δημήτρη Λιγνάδη και το MeToo..

● «Θείος Βάνιας» και όπως δεν περιμέναμε από εσάς μια mainstream προσέγγιση, πράγματι δεν είδαμε μια τέτοια...

Ο Τσέχοφ και τα περισσότερα από τα λεγόμενα κλασικά, λόγω μιας πολυεστιακής δομής, έχουν τόσο γερά θεμέλια, ώστε, αν πιάσεις ένα νήμα και δεις πώς το κινείς, σε προστατεύει και το ίδιο το έργο: σου πολλαπλασιάζει τις πιθανότητες να πάρεις αυτό το νήμα που θέλεις και πατώντας σε ένα τόσο γερό θεμέλιο να το φτάσεις μέχρι το τέλος.

● Ποιο νήμα πιάνετε εσείς στον «Βάνια»;

Της μεγάλης ανάγκης των ανθρώπων να δοκιμάσουν να ζήσουν. Ενας υπότιτλος που είχαμε στις ενότητες της δραματουργικής επεξεργασίας ήταν «Δοκιμές ζωής». Υπάρχουν βέβαια προσεγγίσεις κόντρα σε αυτό. Οι ήρωες είναι παραιτημένοι. Γενικά και στον «Βυσσινόκηπο» και στον «Βάνια» υπάρχει μία νομοτελειακή προσέγγιση εκ μέρους του Τσέχοφ. Η περίπτωση, αυτό που συμβαίνει στον ίδιο τον Βάνια, να διαποτίζει όλους τους ήρωες, δημιουργεί σχεδόν μια συνθήκη συναγερμού. Η στιγμή που έρχεσαι στο όριο της επίγνωσης της ματαίωσης, που είσαι ακριβώς πριν από το τέλος και το αντικρίζεις ως ταφόπλακα είναι και η ύστατη στιγμή που αποπειράσαι να κρατηθείς από κάπου. Αυτό το σύμπτωμα το παρουσιάζουν όλα τα πρόσωπα – καθένας από τη θέση του.

Θείος Βάνια, Θέατρο Προσκήνιο

● Και η Ελένα;

Είναι ένα πρόσωπο για το οποίο σε αυτή την πρόβα μού αποκαλύφθηκε κάτι που δεν είχα καταλάβει. Δίνει μια τεράστια μάχη να βρει μια ιδιότητα εκεί μέσα. Κι είναι ένα πρόσωπο που αρθρώνει επίσης μια δυστυχία. Υπάρχει η εξωτερική θέαση του τι είναι η Ελένα και η δική της κατάσταση. Σε αυτό το σπίτι, με το τεράστιο τραπέζι με τα φαγητά, τα ποτά κι έναν παράδεισο πιθανοτήτων ή μια ουτοπία μπροστά τους που δεν ξέρουν τι να την κάνουν, η Ελένα, ψάχνοντας να βρει τι να κάνει, είναι σαν καμβάς πάνω στον οποίο όλοι προβάλλουν τις επιθυμίες τους. Δεσμευτικό για ό,τι θέλει η ίδια. Εξαρχής προσπαθεί να βρει κάποιο κομμάτι συμφιλίωσης με τον εαυτό της σε ένα σύμπαν που όλοι μισούν ο ένας τον άλλο. Ολοι τους είναι σε αλληλοεξοντωτικά συστήματα. Η ζωή του ενός βαραίνει από τη ζωή του άλλου κι αυτή είναι σαν να προσπαθεί να βρει ποια είναι η ιδιότητά της. «Θα ήθελα να με εκτιμάτε», λέει στο τέλος του έργου. Είναι ο μεγάλος προσωπικός καημός ενός ανθρώπου που δεν έχει καταφέρει να το κατακτήσει αυτό.

● Γιατί το σκηνικό σας είναι ένα υπερμέγεθες τραπέζι;

Γιατί είναι σαν να καταλαμβάνει περισσότερο χώρο αυτό και λιγότερο οι ανθρώπινες υπάρξεις τους. Τους κρατά σε απόσταση αλλά και σε μια στατικότητα που τους δαιμονίζει και αρχίζουν να καταργούν τον χώρο. Χαλάνε την πιθανότητα της ευτυχίας τους. Είναι σαν οχτώ άνθρωποι σε έναν ιδανικό τόπο να έχουν μπροστά τους όλη την ομορφιά και τελικά να την καταστρέφουν. Κι όπως ο Αστρόφ μιλά για τα δάση που τα καταστρέφουμε, έτσι κι αυτοί καταστρέφουν την ανθρώπινη φύση εν αγνοία τους. Οπως λέει η Βιρτζίνια Γουλφ στα «Κύματα», «καταστρέψαμε κάτι με την παρουσία μας. Εναν κόσμο ίσως…»

Τα κλασικά έργα έχουν κατά κανόνα αποκτήσει ένα στερεοτυπικό σκεπτικό που, αν πας να το ανατρέψεις, κινδυνεύεις να σε πουν ιερόσυλο…

Την πλοκή σε όλες τις περιπτώσεις θα την κάνεις. Θα περάσεις από τα «τοπία», αλλά το θέμα είναι πώς θα περάσεις. Ισως αν δεν σκέφτεσαι τόσο την εποχή όπου διαδραματίζεται το έργο…

● Τι εποχή είναι όμως κι αυτή που ζούμε εμείς;

Κι αυτό προσπαθώ να μην το σκέφτομαι. Σε ένα κομμάτι αυτής της εποχής ζούμε κάτι ακραία συντηρητικό, αλλά παίρνεις την απόφαση και τι σε ενδιαφέρει. Κάτι ψάχνεις να βρεις. Αν δείξεις μόνον ό,τι ξέραμε τη δεκαετία του 1950 που κάτι διαβάσαμε, τότε κάτι είναι προβληματικό για την ίδια την τέχνη.

Στο Εθνικό σάς περιμένει ένα ακόμα πιο ισχυρό τέτοιο στερεότυπο με το «Ρωμαίος και Ιουλιετα»…

Εκεί δεν είναι ένα. Είναι πάρα πολλά τα στερεότυπα και πολλοί οι κίνδυνοι, με την έννοια ότι καταπιάνεσαι με ένα έργο γραμμένο στην καρδιά και στην ουσία της πατριαρχίας και του ακραίου σεξισμού. Με προβληματίζει το κομμάτι όλων αυτών των μαχών και των συγκρούσεων, ο λόγος για την υπεροχή ανδρών και το τι είναι οι γυναίκες. Με απασχολεί πολύ αυτό. Μπαίνοντας σε αυτό το περιβάλλον, οφείλεις να υποστηρίξεις ό,τι υπάρχει, αλλά ταυτόχρονα να πάρεις και θέση πάνω σε αυτό. Ναι, έτσι είναι οι άνθρωποι, αλλά ποια είναι η θέση σου; Η έλξη ανάμεσα στα δύο πρόσωπα, στον Ρωμαίο και την Ιουλιέτα, δεν ξέρω αν είναι προς τον έρωτα ή προς τον θάνατο ως αντίσταση σε μια νοσηρή κοινωνία. Ο μεν Ρωμαίος λείπει πάντα από καβγάδες και γλέντια. Η Ιουλιέτα παίρνει πολύ σαφή θέση απέναντι στην επιθυμία να μην παντρευτεί με τον τρόπο που παντρεύονται όλα τα κορίτσια. Και οι δυο παραβαίνουν κάτι και έχει να κάνει και με την επιθυμία τους να σπάσουν μια αλυσίδα λειτουργίας. Μήπως η έλξη τους δεν έχει να κάνει τόσο με το πρόσωπο όσο με την ανάγκη διαφυγής από αυτό που τους έχουν προδιαγράψει; Βλέπεις τη βία που έχουν υποστεί αυτοί οι δύο έφηβοι. Κι αναρωτιέσαι τι τους οδηγεί σε αυτή την άκρατη μορφή ρομαντισμού.

Ταξίδι μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα, Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας

Είναι αρκετά προετοιμασμένο το κοινό για το δικαίωμα του σκηνοθέτη να αναγνώσει ένα κλασικό έργο με συνέπεια προς τον εαυτό του;

Δεν ξέρω. Εχουμε περάσει εποχές που, αναλόγως των επιλογών και των κατευθύνσεων οργανισμών όπως το «Αμόρε», το Φεστιβάλ, το Εθνικό, ή η «Στέγη» στην αρχή, το κοινό παρακολουθούσε πιο τολμηρά πράγματα. Το δικαίωμα της ερμηνείας είναι αναφαίρετο. Τώρα τι ακολουθεί το κοινό... Πέρα από το ότι αυτό σε έναν βαθμό είναι κατευθυνόμενο, υπάρχει και πολλών ειδών κοινό. Πιο ασφαλείς για θεατρικούς επιχειρηματίες ή διευθυντές φορέων είναι παραστάσεις που λένε απλά την ιστορία για να μην ενοχληθεί κανείς. Αλλά από τη φύση της η τέχνη είναι ζιζάνιο – δεν είναι για να σου καλμάρει το είναι. Είναι πιο συγκρουσιακή και διεγερτική σε ερωτήματα. Η τάση «Πες την ιστορία και βγάλε συναίσθημα, χωρίς ν’ ανοίξει ρουθούνι» οριακά με προσβάλλει. Γιατί κάνω ό,τι σκέφτομαι και νιώθω. Δεν αποκόπτομαι από τον εαυτό μου. Με λένε «πολύ εγκεφαλικό». «Οταν δεν ξέρουν ποια ετικέτα να σου κολλήσουν, λένε παράξενος άνθρωπος», λέει ο Τσέχοφ.

Επίσης μπορεί να είστε το «κωλόπαιδο» που φέτος σκηνοθετεί κορυφαία έργα…

Αν τώρα είμαι «το κωλόπαιδο», πριν χρόνια ήμουν «ο συστημικός που έχει περίεργες σχέσεις με διευθυντές». Το τι λέγεται εξαρτάται από το πώς θα ξυπνήσει αυτή η χώρα κάθε μέρα. Κατά τα άλλα, η καραντίνα τα έφερε έτσι που υπάρχουν χρωστούμενα συνεργασιών μετά από καραμπόλες αναβολών. Ομολογώ ότι εξαντλήθηκα – δεν είναι ρυθμοί αυτοί, αλλά θα βρω τη δύναμη να ολοκληρώσω ό,τι ανέλαβα.

Και στους «Πέρσες» δεχτήκατε μια πολεμική όχι μόνο από κριτικούς αλλά και από αρθρογράφους.

Εγώ είμαι περήφανος γι’ αυτή τη δουλειά. Ολα όσα ήθελα να γίνουν, έγιναν. Ο,τι με προβληματίζει κοινωνικά και το βλέπω στο έργο του Αισχύλου που μιλάει για κλυδωνισμό και κοινωνική αστάθεια, μπόρεσα να το πω. Μπόρεσα να μιλήσω για την εποχή που ζω κι αυτό με ανακούφισε. Από την άλλη, είναι θλιβερό πόσο απενοχοποιημένη είναι η έννοια της λογοκρισίας. Ομως είναι άλλο να κρίνεις ότι δεν πέτυχε μια ιδέα και άλλο να γράφεις ότι δεν επιτρέπεται ο καλλιτέχνης να έχει αυτή την ιδέα. Εκεί αποκαλύπτεται αυτός που γράφει κάτι τέτοιο και πολύ λιγότερο επηρεάζεται όποιος το διαβάζει. Προσωπικά έπεσαν στα μάτια μου άνθρωποι και όχι όσοι μου έγραψαν κακή κριτική σχολιάζοντας την καλή ή κακή εκτέλεση μιας ιδέας. Αναφέρομαι σε όσους έγραψαν ότι αυτή η ιδέα δεν μπορεί να υπάρχει στον Αισχύλο. Δηλαδή «απορρίπτω αυτό γιατί διαβάζω αλλιώς τον Αισχύλο ή γιατί βρίσκομαι σε απέναντι ιδεολογικό στρατόπεδο».

● Φέτος είναι μια χρονιά δεκάδων νέων ελληνικών σειρών στην τηλεόραση. Εσάς θα σας ενδιέφερε να σκηνοθετήσετε κάτι τέτοιο;

Νομίζω όχι, γιατί είναι άλλο μέσο και δεν το ξέρω. Δεν έχω τεχνική επάρκεια κι αν βασίζομαι μόνο σε άλλους, δεν ξέρω και πώς να το κάνω. Δεν ξέρω τι σημαίνει «Πάμε πλάνο». Είναι έξω από το πεδίο των ενδιαφερόντων μου γιατί είναι και έξω από το πεδίο πιθανοτήτων μου. Εύχομαι να έχουμε κάποια στιγμή μια τηλεόραση που να έχει και κοινωνικό προβληματισμό. Τι απίστευτη σειρά ήταν π.χ. το τουρκικό «Ethos»! Ενώ εδώ συζητάμε αν η Μαρίτσα τα έφτιαξε με τον Κώτσο σε ένα χωριουδάκι του 1950. Κι αυτό συμβαίνει γιατί η τηλεόραση δεν θέλει να ανοίξει σοβαρό διάλογο.

● Φέτος έχουμε και στο θέατρο πάρα πολύ σύγχρονο ελληνικό έργο που μιλάει για μας τώρα. Πού αποδίδετε αυτή την άνθηση;

Νομίζω ότι μες στην πανδημία ήταν τέτοιος ο πνιγμός, που οι άνθρωποι κρατιόντουσαν από ό,τι τους κράταγε δημιουργικούς. Εύχομαι να διψάμε για σύγχρονους συγγραφείς. Και μακάρι να βρούμε καινούργια γλώσσα, ένα καινούριο συγγραφικό δυναμικό. Χαίρομαι που στο Εθνικό η Πειραματική έγινε πάλι πειραματική και στεγάζει νέους δημιουργούς. Εύχομαι αυτή να είναι η αρχή μιας επόμενης γενιάς που έχει αφουγκραστεί καλύτερα τι συμβαίνει

Η Πειραματική έπαψε να είναι πειραματική με αναφορά στο σύγχρονο ρεπερτόριο επί Λιγνάδη, οπότε έκανα έναν συνειρμό: το ότι βρεθήκατε να αναφέρεστε στο πλαίσιο της υπερασπιστικής του γραμμής πόσο οδυνηρό ήταν;

Ηταν πολύ αιφνιδιαστικό και τρομαχτικό. Κάναμε πρόβες για τους «Πέρσες» και εγώ είχα την έγνοια τι άλλο θ’ ακούσω. Από όταν όμως το συνήθισα, πέραν την άσκησης του πρωταρχικού νόμιμου δικαιώματός μου και της αποστολής εξωδίκου, ηρέμησα. Και κατάλαβα πως όταν η απελπισία είναι τόσο μεγάλη, όπου μπορούν να ριχτούν βέλη, θα ριχτούν. Ολο αυτό έκανε τελικά έναν κύκλο και γύρισε εκεί από όπου προήλθε. Η αρχή του ήταν βάναυση, η συνέχεια όμως έμεινε στην παρέα όσων το εφηύραν.

● Η ιστορία του Λιγνάδη θεωρείτε ότι επηρέασε κάποιους απέναντί σας;

Ναι επηρέασε θετικά όσους μου έστειλαν μήνυμα ότι «παίρνεις θέση χωρίς να σε νοιάζει ο εαυτός σου», προσθέτοντας ότι πήραν δύναμη από αυτό. Αυτό με χαροποίησε. Υπήρξαν κι άλλοι, λίγοι, για τους οποίους σε σχέση με τα προσωπικά τους συμφέροντα ή επειδή ήταν φίλα προσκείμενοι στον Λιγνάδη, παρότι καταδικάστηκε, έγινα εχθρός τους. Αλλά κι αυτό θετικό είναι. Καλό είναι να ξεκαθαρίζεις με ποιους συγχρωτίζεσαι και με ποιους δεν χρειάζεται να χαραμίζεις ούτε λέξη. Δεν νιώθω ότι άλλαξε κάτι στον τρόπο που σκέφτομαι ή υπάρχω.

Κι η ιστορία του MeToo, πέρα από τα ποινικά, μας πήγε κάπου;

Νομίζω ότι αρχίζει να μας πηγαίνει και είναι στο χέρι μας αν θα συνεχίσουμε να πηγαίνουμε. Ανοιξε ισχυρά η κουβέντα φύλου, ορατότητας, συμπεριληπτικότητας, τι είναι θεμιτό να λέγεται και τι όχι. Κι αυτό είναι τρομερό κέρδος.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ε, μήπως δεν είμαστε κι εμείς κανίβαλοι;»
Η νέα καυστική κωμωδία της Πένυς Φυλακτάκη, που επισημαίνει πόσο η παρουσία ενός «ξένου» και «διαφορετικού» ερεθίζει κανιβαλικά αντανακλαστικά.
«Ε, μήπως δεν είμαστε κι εμείς κανίβαλοι;»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Το χειρότερο είναι να προσβάλλεις τον άλλον χωρίς να το αντιλαμβάνεσαι»
Ο σκηνοθέτης Τάκης Τζαμαργιάς μιλά στην «Εφ.Συν.» για την παράσταση «Photograph 51» και το έργο της μεγάλης επιστημόνισσας Ρόζαλιντ Φράνκλιν.
«Το χειρότερο είναι να προσβάλλεις τον άλλον χωρίς να το αντιλαμβάνεσαι»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Μας έχει κατακλύσει ένα βίαιο και έντονο, αρνητικό ήθος»
Ο Θωμάς Μοσχόπουλος μιλά στην «Εφ.Συν.» για το έργο του βραβευμένου συγγραφέα Αλιστερ Μακ Ντάουαλ που μετέφρασε και σκηνοθετεί στο θέατρο Πόρτα.
«Μας έχει κατακλύσει ένα βίαιο και έντονο, αρνητικό ήθος»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας