• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 1.8°C / 7.9°C
    1 BF
    67%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 2.9°C / 7.0°C
    0 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    8°C 1.0°C / 8.3°C
    2 BF
    48%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    0°C -4.1°C / -0.1°C
    1 BF
    71%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.9°C / 1.9°C
    0 BF
    80%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 3.0°C / 7.7°C
    2 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -0.6°C / -0.6°C
    2 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    3°C 3.2°C / 3.2°C
    1 BF
    64%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 6.6°C / 8.8°C
    3 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    2 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.3°C / 9.0°C
    3 BF
    49%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 8.5°C / 8.5°C
    4 BF
    51%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.6°C / 10.6°C
    3 BF
    68%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    -1°C -1.1°C / 2.3°C
    0 BF
    59%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    6°C 2.5°C / 6.6°C
    1 BF
    57%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    4 BF
    46%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    5°C 2.0°C / 7.7°C
    1 BF
    61%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 7.7°C
    2 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 0.7°C / 5.3°C
    2 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    1°C 0.6°C / 0.6°C
    2 BF
    64%

Γιώργος Βέλτσος: (σάν) ποίημα, Εκδόσεις Περισπωμένη. Σκίτσο του Χρόνη Μπότσογλου. 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γιώργος Βέλτσος: ανοικονόμητος

  • A-
  • A+
Ο Γιώργος Βέλτσος αναμετριέται με όλους τους τόνους και όλα τα σημεία στίξεως.

Εκδοτικός οίκος: Περισπωμένη. Ονομα που ανακαλεί νοσταλγικά έναν από τους «τόνους και τα πνεύματα του κακού» (Αγγελος Ελεφάντης). Οπως κακώς αποβλήθηκαν με πρόσχημα την απλοποίηση της γραφής. Αλλά και για λόγους πεζά οικονομικούς: σαφώς λιγότερα χτυπήματα πληκτρολογίου. Αθροιστικά η εξοικονόμηση (ακόμη και χρήματος) δεν είναι διόλου αμελητέα.

Ομως η γραφή του Γιώργου Βέλτσου εμφανίζεται κατά πολλούς τόνους και δημοσιεύεται, όπου μπορεί να αξιοποιηθεί η συναφής ελευθερία, σε σύστημα πολυτονικό. Ανοικονόμητα.

Τίτλος σε δύο στίχους (ή οριζόντιους στοίχους). Με όλους τους χαρακτήρες σε πεζά: η αλαζονική επιβλητικότητα του κεφαλαίου έχει εξοριστεί εκ πεποιθήσεως. Ο πρώτος στίχος (ή στοίχος) εντός παρενθέσεως. («Σαν» έκανε ο Θεός/κλείνοντας σε παρένθεση Αδάμ και Εύα. Δηλαδή την ανθρωπότητα.) Με τούτο το σημείο στίξης να υποδηλώνει το υποτελές, το δευτερεύον.

Το εν πολλοίς περιττό. Αλλά το έντονο κόκκινο της λέξης «σαν» που περικλείει η παρένθεση μαζί με το βάρος της βαρείας επάνω της αναδεικνύει τη λέξη εις βάρος του ελαφρού εθνικού γαλάζιου (περισπωμένη δεν είχαν τα λατινικά) της ίδιας της παρένθεσης. Σαν το εντός παρενθέσεως να ασφυκτιά στο εσωτερικό της. Να πασχίζει να διαρρήξει την παρένθεση. (Ο,τι κλείνει διαφεύγει συνεχώς) Οπου επιπλέον η βαρεία επί της λέξεως «σαν» ανακαλεί βαριά έναν ακόμη αποβληθέντα τόνο. Τόνο, βέβαια, φωνής. Προφανώς εντός γραφής. Ο Γιώργος Βέλτσος αναμετριέται με όλους τους τόνους και όλα τα σημεία στίξεως. Αλλά και με «τα πνεύματα του κακού». Ή του καλού. Αρα και με τα φαντάσματα. Του Μαρξ και άλλων. Ο Δανός Αμλετ κάπου πρωταγωνιστεί.

Εξώφυλλο. Σημεία στίξης, πνεύματα που διακινούνται αόρατα και τόνοι. Τόνοι φωνής. Φωνής ποιητικής. Ή μάλλον: (σαν) ποιητικής. Γιατί ο όλος τίτλος –γραμμένος εδώ σε μία γραμμή, με πεζά άχρωμα σε μονοτονικό– είναι: (σαν) ποίημα. (Με το «Σαν», ευλόγως με κεφαλαίο κατά τα παραπάνω, να συνιστά την ‘πρώτη πράξη’ του Θεού.)

Οπου η απορρέουσα ένταση ανάμεσα στο βεβαρημένο «σαν» σε παρένθεση, από τη μια πλευρά, και στην ούτως ή άλλως βαριά λέξη «ποίημα» ελεύθερη παρενθέσεως, από την άλλη, καθιστά τον όλο τίτλο εγγενώς μη αποκρίσιμο. Μη αποφασίσιμο. Αφήνοντας έτσι την απόκριση ελεύθερη να τονίσει κατά την ανάγνωση είτε το εντός παρενθέσεως αλλά βαριά τονισμένο «σαν» είτε το ελεύθερο παρενθέσεως «ποίημα». Προφανώς το ένα σε συνάρτηση με το άλλο. Αλλά ούτως ή άλλως, παρά τα κοινώς παραδεδομένα, οριστική απόφαση επί του προκειμένου δεν είναι δυνατόν να υφίσταται. Καμιά ανάγνωση κειμένου δεν μπορεί ποτέ να τελεσιδικήσει. Το φάντασμα του Ντεριντά στοιχειώνει το (σαν) ποίημα του Βέλτσου. Οπως έβγαλε τον χρόνο από τους αρμούς (και) αυτό.

Γιώργος Βέλτσος

Συγγραφέας: ο Γιώργος (Βέλτσος). Ο οποίος περισπάται. Οχι εκ καταγωγής: το «ω» του Γιώργος (το πολυτονικό θα επέβαλλε εδώ περισπωμένη) διατηρεί μεν το καταγωγικό «ω» του «Γεώργιος», αλλά εκείνο το αρχαιότερο δεν περισπάται. Γιατί εμφανίζεται σε προπαραλήγουσα. Ενώ στο «Γιώργος» το μακρό «ω» της παραλήγουσας προ του βραχέος «ο» της λήγουσας περισπάται υποχρεωτικά. Ετσι, ακόμη και όταν ένα πρόγραμμα υπολογιστή εξαφανίζει την περισπωμένη γιατί δεν είναι σε θέση (κατά οικονομικο-τεχνική αναγκαιότητα) να χειριστεί το πολυτονικό, αυτή δεν αφανίζεται. Το φάντασμά της εξακολουθεί να πλανιέται πάνω από τον Γιώργο. Και μάλιστα στο κέντρο του.

Με άλλα λόγια, ο Γιώργος Βέλτσος περισπάται, όχι εκ καταγωγής, αλλά επί του παρόντος του ονόματός του. Επί του δικού του (και δικού μας) παρόντος. Που όντως έβγαλε τον χρόνο από τους αρμούς επιδιώκοντας πάση θυσία να εξαφανίσει παρελθόν και μέλλον. Να καταστήσει το παρόν μόνιμο και αδιατάρακτο, αμνήμον και ανέμπνευστο, να διαγράψει τον ορισμό του ως μεταχθές και ως προαύριο. Οι περισπασμοί του Γιώργου Βέλτσου εν προκειμένω (και εν κειμένω) αντιστέκονται. Με την ίδια την περισπωμένη να αποτυπώνει ευκρινώς αφ’ εαυτής τούτη τη βούληση αντίστασης, τούτο το conatus επιβίωσης: τα μικρά άγκιστρα δεξιά και αριστερά τής οριζόντιας γραμμής που τη συνιστά θέλουν μεν να περικλείσουν το φωνήεν «ω» (το έσχατο γράμμα της εκφωνούσας φωνής αλλά και το ελληνιστί διακριτικό της «διαφωράς»), αλλά τελικά το αφήνουν να διαφύγει.

Με άλλα λόγια, ο Γιώργος (Βέλτσος) περισπάται εν επιγνώσει. (Εχει περάσει τόσα φίλτρα η εικόνα σου.) Γιατί η όλη γραφή του δεν οικονομείται. Δεν υποβάλλει τον εαυτό της σε οικείους νόμους. Ούτε καν νόμους του δικού της οίκου. (Εχω λόγους γράφοντας να συντηρώ ό,τι σβήνει.) Ο Γιώργος Βέλτσος είναι, για μια ακόμη φορά, ανοικονόμητος. (Εγινα αυτό που ήμουνα χωρίς να έχω ιδέα για το ποιος δεν ήμουν.)

(Σαν) ποίημα, λοιπόν. (Σχεδόν) κάθε βαρύ ποίημα τρομοκρατεί. Τόσο που να εμποδίζει την ανάγνωσή του με τον σεβασμό που της πρέπει. Δηλαδή το να αφεθεί αυτή απερίσπαστη στους ήχους, στους ρυθμούς και στις εικόνες του. Φοβόμαστε, φαίνεται, μήπως παρασυρθούμε στην ελαιογραφία του Μπρέγκελ με τους κυνηγούς και τα σκυλιά (ή κάπου αλλού) και εγκλωβιστούμε εκεί για πάντα. Γιατί κάθε βαρύ ποίημα είναι άβυσσος που τείνει να παρασύρει ανελέητα στα βάθη της: και τώρα οδηγούμενος από τη μουσική ο αναγνώστης σου θρυμματισμένος/Ποίημα...

Το βαρύ ποίημα (Ποίημα με κεφαλαίο) είναι άβυσσος γιατί παρασύρει σε ατέρμονα ίλιγγο. Ιλιγγο που κατευθύνεται ανελέητα στην άβυσσο του Διονυσιακού. Στην απόλυτη φρίκη (Fear and trembling λέει ο Κίρκεγκωρ, αλλά στα δικά του Δανέζικα – παραδόξως όχι Δανικά) ή στην ωκεάνια έκσταση που αφανίζουν έτσι ή αλλιώς το «εγώ» και ολόκληρο τον ναρκισσισμό που αναπόδραστα το συνοδεύει. Ιλιγγο που εκθέτει τα μύχια που όλοι και όλες πασχίζουν να μην αντικρίσουν.

Οχι μόνον τα μύχια εκείνης ή εκείνου που ποιεί το ποίημα και εκτίθεται αναπόφευκτα εν επιγνώσει, αλλά εξ αντανακλάσεως και εκείνα του αναγνώστη ή της αναγνώστριας: – Hypocrite lecteur, – mon semblable, – mon frère!...

Εγώ. Ετσι αισθάνομαι υποχρεωμένος να αμυνθώ προκαταβολικά απέναντι στο ποίημα. Προσπαθώντας να αγκιστρωθώ, ως μη όφειλα, σε σαφή λογικό ειρμό, σε φιλοσοφικές προκείμενες, στην είσοδο της μασκοπρόσωπης Ιστορίας. Φιλοσοφικές προκείμενες και Ιστορία, έστω μασκοπρόσωπη; Μα και εδώ ο Γιώργος Βέλτσος περισπάται. Δηλαδή παραμένει ανοικονόμητος. Διαβάζει Ντελέζ ενώ κατατρύχεται από το φάντασμα του Ντεριντά.

Ωστόσο ποια είναι η ιστορική σχέση (μασκοπρόσωπη ή όχι), αν υπάρχει, ανάμεσα στη Διαφορά και επανάληψη του πρώτου και στη διαφωρά και επ-ανά-λήψη, στην υπεύθυνη εκ νέου ανάληψη (iterabilité), του δεύτερου; Και ποια είναι η φιλοσοφική σύγκλιση ή απόκλιση μεταξύ των δύο; Αν έχει καν νόημα το τελευταίο ερώτημα. Τούτα είναι ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά. Και όχι μόνο για τον Γιώργο Βέλτσο.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κάθε τέχνη είναι προπαγάνδα
Η πιο επικίνδυνη μορφή λογοκρισίας είναι η αυτολογοκρισία και αυτός ο κίνδυνος μπορεί να προέλθει από τα αριστερά όσο και από τα δεξιά.
Κάθε τέχνη είναι προπαγάνδα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Φρίντα και η Κρατούλα
Οι σημαιούλες κόντευαν να γίνουν ράκη θλιβερά στα κουρασμένα χέρια των παιδιών προς παρηγορία κι εκείνων που τις είχαν χάσει από νωρίς.
Η Φρίντα και η Κρατούλα
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Είναι δύσκολο να μην αισθανθείς τη γοητεία της Ρόζας μέσα από το έργο της»
Η Λούξεμπουργκ δείχνει πειστικά ότι αυτή η προοπτική μετάβασης στον σοσιαλισμό χωρίς επανάσταση ήταν μια απάτη και στην πράξη σήμαινε υποταγή στην αστική τάξη.
«Είναι δύσκολο να μην αισθανθείς τη γοητεία της Ρόζας μέσα από το έργο της»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δημόσιες εκμυστηρεύσεις
Στο τελευταίο βιβλίο της «Αποδελτίωση ΙΙ» η Σεμίνα Διγενή ανθολογεί συνεντεύξεις και κείμενά της από τη μακρά δημοσιο­γραφική πορεία της.
Δημόσιες εκμυστηρεύσεις
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ουτιδανός και ο γυμνοσάλιαγκας
Η θεματική και το κέντρο ενδιαφέροντος του Ιονέσκο παραμένουν εστιασμένα στην αποξένωση, στην ασυνεννοησία, στην αχανή απόσταση που χωρίζει τα ανθρώπινα όντα.
Ο ουτιδανός και ο γυμνοσάλιαγκας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας