• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    8°C 4.2°C / 9.5°C
    2 BF
    75%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 4.0°C / 7.8°C
    4 BF
    66%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    2°C 2.0°C / 7.6°C
    2 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    1°C -2.1°C / 1.1°C
    1 BF
    83%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 4.6°C
    0 BF
    93%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.9°C / 7.0°C
    1 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 3.4°C
    3 BF
    65%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    1°C 1.3°C / 1.3°C
    2 BF
    89%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.6°C / 9.9°C
    2 BF
    81%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.5°C / 9.5°C
    3 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.4°C / 11.2°C
    2 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    3 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    4 BF
    66%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 6.2°C
    0 BF
    81%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 6.2°C / 8.5°C
    2 BF
    76%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    2 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 4.4°C / 9.9°C
    0 BF
    74%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 7.1°C / 7.1°C
    2 BF
    65%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 3.7°C / 7.2°C
    2 BF
    76%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.8°C / 3.8°C
    1 BF
    84%

Βασίλης Βασιλικός: Σκανδιναβικό σταυρόλεξο,, Εκδόσεις Dolce, «σειρά πολάρ 1», 2019

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στοκχόλμη/Κοπεγχάγη: «ανοχύρωτες πόλεις»

  • A-
  • A+

«Παντού τα χρόνια πέφταν σαν να ’ταν νιφάδες
χιονιού, ξυφασμένες από έναν ομοιόμορφο
καμβά φασισμού, αστείρευτου»

Οι πρώτοι προφανείς συνειρμοί που προκαλούνται από τον παρόντα τίτλο, δηλαδή, αφ’ ενός, η νεοσχηματισθείσα, άκρως συντηρητική κυβέρνηση της Σουηδίας (τουλάχιστον, είναι καλύτερη η κατάσταση στη Δανία) και, αφ’ ετέρου, η ταινία του Ρομπέρτο Ροσελίνι, «Ρώμη, ανοχύρωτη πόλη», που διαδραματίζεται επί γερμανικής Κατοχής, κάθε άλλο παρά πρέπει να απορριφθούν ως μη σχετιζόμενοι με το παρουσιαζόμενο εδώ βιβλίο.

Το συνδετικό νήμα είναι ο φασισμός, όπως καταδεικνύει και το εναρκτήριο παράθεμα (το οποίο προέρχεται από την αρχική εκδοχή της νουβέλας), αλλά για να γίνει αυτό σαφές, θα χρειαστεί να ξετυλιχτεί το κουβάρι που θα αποκαλύψει τους προγόνους τής ανά χείρας έκδοσης.

Ηταν το μακρινό 1971, όταν ο Βασίλης Βασιλικός εξέδωσε για πρώτη φορά και, μάλιστα στο εξωτερικό (στο Λονδίνο συγκεκριμένα) τη νουβέλα «Η Δολο-κτονία», αναφερόμενη στη δολοφονία/παρουσιασθείσα ως «αυτοκτονία» του Γιώργου Μαυρογένη, διπλωματικού υπαλλήλου στην ελληνική πρεσβεία της Δανίας, ο αγώνας του οποίου ενάντια στη χούντα διεκόπη βάναυσα και, βέβαια, δόλια στις 29 Μαΐου 1968, οπότε και βρέθηκε νεκρός σε ένα δάσος έξω από την Κοπεγχάγη, με ένα πιστόλι δίπλα του.

Το 2012, η νουβέλα συμπεριελήφθη στα δίτομα ανάλεκτα με τον τίτλο 8½ (εκδόσεις Παπαζήση) – δανεισμένον από τον βραχύβιο («αυτοεκδοτικό», ως επί το πλείστον) οίκο 8½ του Β. Βασιλικού – όπου συγκεντρώθηκε η πλειονότητα των έργων που είχαν κυκλοφορήσει κατά τα έτη 1968-1973, μόνον που η «Δολο-κτονία» είχε ήδη επανεκδοθεί και αυτοτελώς, αλλά υπό τον τίτλο «Εγκλημα στην Κοπεγχάγη» (2004) και με βάση το αρχικό, τριπλάσιο σε έκταση, χειρόγραφο, το οποίο είχε στο μεσοδιάστημα βρεθεί στα αρχεία του Β. Βασιλικού στο Πανεπιστήμιο της Βοστόνης.

Το 2019, η νουβέλα εμφανίστηκε για τρίτη φορά και με καινούργιο τίτλο, «Σκανδιναβικό σταυρόλεξο», επανερχόμενη στη συντομευμένη εκδοχή, αλλά με αποκατεστημένες τις ψευδωνυμίες (συν ορισμένες επιπλέον διαφοροποιήσεις) – «Σουδαφία» (= Δανία, Σουηδία και γενικά Σκανδιναβία) και «Κόπερ» (= Στοκχόλμη, Κοπεγχάγη) –, πλην τού «Κ», πίσω από το οποίο εξακολουθεί να αποκρύπτεται ο νεκρός πρωταγωνιστής.

Στην πραγματικότητα, το «Εγκλημα στην Κοπεγχάγη» (έκδοση, δυστυχώς, εξαντλημένη) θα μπορούσε να λειτουργήσει ως παρακολούθημα/βοήθημα για τα (πολύ όμοια μεταξύ τους) «Η Δολο-κτονία» –«Σκανδιναβικό σταυρόλεξο», καθώς είναι σε θέση να προσφέρει μερικές απαντήσεις στις όχι ευάριθμες απορίες που γεννώνται από τα ηθελημένα κενά/κρυμμένα μυστικά των δύο συμπυκνωμένων εκδοχών.

Διότι, κάποιοι από τους συνομιλητές του «δημοσιογράφου-αυτόκλητου ντετέκτιβ», που πήρε πάλι «τον δρόμο του Βορρά» (όπως αναφέρει ο συγγραφέας στον Πρόλογό του για το δραματοποιημένο alter ego του στο «Σκανδιναβικό σταυρόλεξο»), αποκτούν, ή, ορθότερα, είχαν ήδη στην αρχική, εκτεταμένη εκδοχή, όνομα και παρελθόν. Αλλοι και άλλες παρουσιάζονται με πληρέστερο βιογραφικό ή/και δραστηριοποιούνται στον τότε παρόντα χρόνο, δηλαδή, αμέσως μετά το «Εγκλημα», αποκαλύπτοντας έτσι περισσότερες πτυχές του χαρακτήρα τους – αυτό συμβαίνει, επί παραδείγματι, με τις δύο γυναίκες, τη σύζυγο (η οικογενειακή κατάσταση του «αυτοκτονημένου» κεντρικού ήρωα, στην εκτεταμένη εκδοχή, βρίσκεται πιο κοντά στα αληθινά στοιχεία του βίου τού Γιώργου Μαυρογένη) και την ερωμένη.

Αναμενόμενη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και η επέκταση της πλοκής, καθώς αυξάνονται και μακραίνουν οι δρόμοι που μπορούν να ακολουθήσουν οι χαρακτήρες. Τα παραπάνω έχουν οπωσδήποτε τον αντίκτυπό τους και στα εξαγόμενα της έρευνας, που επιχειρεί ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής (ο οποίος ξεκινά ως τριτοπρόσωπος παντογνώστης, στη συνέχεια, παίρνει πατρικά τον/την αναγνώστη/αναγνώστρια από το χέρι, ύστερα χάνεται μέσα στις σελίδες, για να εμφανιστεί πάλι προς το τέλος της ιστορίας), χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το μυστήριο λύνεται και η «υπόθεσις» εξιχνιάζεται.

Εκδοθέν το 2004, το «Εγκλημα στην Κοπεγχάγη» δεν είχε λόγο να μην κατονομάσει τον Ανδρέα Παπανδρέου (ακόμη και ο «αυτοκτονημένος» δεν είναι πια ο «Κ», αλλά ο «Γιώργος Μ.») ούτε να μη μιλήσει ευθαρσώς για την «πρώτη πολιτική δολοφονία επί χούντας εκτός Ελλάδος».

Εδώ, εξάλλου, βρίσκεται και το μεγαλύτερο κέρδος για το αναγνωστικό κοινό, στην ευκταία περίπτωση που αποφασιστεί η επανέκδοση και της εκτεταμένης εκδοχής (οι επανεκδόσεις, εν γένει, είναι τυπικό χαρακτηριστικό της «βιβλιακής» πορείας του Βασίλη Βασιλικού, όπως αναγνωρίζει, εξηγώντας τους λόγους, και ο ίδιος· βλ. Β.Βασιλικός, «Σημασία δεν έχει η γραφή αλλά το μοντάζ», περ. «Διαβάζω», τχ. 517, Απρίλιος 2011): στην ευρύτερη και βαθύτερη ανάπτυξη, σε όλη τους την πολυπλοκότητα, του ιστορικού-ιδεολογικού υπόβαθρου και πλαισίου που προετοίμασαν και στήριξαν ή και υπονόμευσαν τον αντιδικτατορικό αγώνα [με αυτή την ευκαιρία, μάλιστα, γίνεται και μια σύγκριση ανάμεσα στο Παρίσι και στην Κοπεγχάγη (/Στοκχόλμη), ως προς το αληθινό ενδιαφέρον των πολιτών τους για τους (αυτο)εξόριστους Ελληνες, σύγκριση από την οποία προκύπτουν ως προτιμότερες οι σκανδιναβικές πρωτεύουσες – αντίστοιχη δήλωση στον Πρόλογο του «Σταυρόλεξου»].

Στοκχόλμη και Κοπεγχάγη μετατράπηκαν σε πόλεις «ανοχύρωτες», όπου ο «Αρχηγός» δεν εμπιστευόταν πια να μείνει ούτε μία νύχτα, όταν έγιναν και αυτές «κέντρα μυστικών υπηρεσιών». Και η καυτή/τσουχτερή επικαιρότητά μας δείχνει μαυροπερίλαμπρα ότι το ίδιο συμβαίνει σε περιόδους ζοφώδους δημοκρατίας.

Το μακρινό 1980, ο Βασίλης Βασιλικός αρνιόταν το Κρατικό Βραβείο, επικαλούμενος τα «δικαιώματα του πολίτη για αυτοάμυνα απέναντι στις αυθαιρεσίες του κράτους» και, επειδή ανήκε/-ει σε «αυτούς που πιστεύουν ότι δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σ’ ένα χορτάτο στομάχι και στη σκωληκοειδή απόφυση (τη δικτατορία)», τεκμηρίωνε την άρνησή του ως εξής: «Το κράτος της Δεξιάς, που για μια 30ετία στάθηκε πολέμιο στις τέχνες και τα γράμματα, εδέησε να με θυμηθεί στις δώδεκα παρά πέντε, λίγο πριν το ίδιο αποδημήσει οριστικά [;] εις Κύριον. Το κράτος μπορεί να είναι ασυνεπές στην αντιμετώπιση των πολιτών του, άλλοτε να τους εξορίζει κι άλλοτε να τους επιβραβεύει. Ο πολίτης, όμως, δεν μπορεί να είναι το ίδιο ασυνεπής».

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κάθε τέχνη είναι προπαγάνδα
Η πιο επικίνδυνη μορφή λογοκρισίας είναι η αυτολογοκρισία και αυτός ο κίνδυνος μπορεί να προέλθει από τα αριστερά όσο και από τα δεξιά.
Κάθε τέχνη είναι προπαγάνδα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Φρίντα και η Κρατούλα
Οι σημαιούλες κόντευαν να γίνουν ράκη θλιβερά στα κουρασμένα χέρια των παιδιών προς παρηγορία κι εκείνων που τις είχαν χάσει από νωρίς.
Η Φρίντα και η Κρατούλα
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Είναι δύσκολο να μην αισθανθείς τη γοητεία της Ρόζας μέσα από το έργο της»
Η Λούξεμπουργκ δείχνει πειστικά ότι αυτή η προοπτική μετάβασης στον σοσιαλισμό χωρίς επανάσταση ήταν μια απάτη και στην πράξη σήμαινε υποταγή στην αστική τάξη.
«Είναι δύσκολο να μην αισθανθείς τη γοητεία της Ρόζας μέσα από το έργο της»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δημόσιες εκμυστηρεύσεις
Στο τελευταίο βιβλίο της «Αποδελτίωση ΙΙ» η Σεμίνα Διγενή ανθολογεί συνεντεύξεις και κείμενά της από τη μακρά δημοσιο­γραφική πορεία της.
Δημόσιες εκμυστηρεύσεις
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ουτιδανός και ο γυμνοσάλιαγκας
Η θεματική και το κέντρο ενδιαφέροντος του Ιονέσκο παραμένουν εστιασμένα στην αποξένωση, στην ασυνεννοησία, στην αχανή απόσταση που χωρίζει τα ανθρώπινα όντα.
Ο ουτιδανός και ο γυμνοσάλιαγκας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας