• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 2.8°C / 9.2°C
    0 BF
    75%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 3.5°C / 7.3°C
    1 BF
    56%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 2.0°C / 10.5°C
    2 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    2°C -1.1°C / 1.6°C
    1 BF
    70%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 3.5°C / 3.9°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 2.9°C / 8.8°C
    2 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    1°C 1.2°C / 1.4°C
    0 BF
    60%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 4.1°C / 4.1°C
    1 BF
    76%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.4°C / 7.8°C
    3 BF
    63%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 7.3°C
    3 BF
    70%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.4°C / 9.0°C
    2 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 9.0°C
    4 BF
    59%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    3 BF
    70%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 4.5°C
    2 BF
    87%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 3.5°C / 8.4°C
    2 BF
    53%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    3 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 2.8°C / 8.2°C
    0 BF
    80%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 1.3°C / 4.9°C
    1 BF
    56%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.6°C / 5.5°C
    1 BF
    69%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.4°C / 4.4°C
    2 BF
    73%

Ιωάννα Καρυστιάνη: Ψιλά γράμματα, Μυθιστόρημα, Εκδόσεις Καστανιώτη

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οπως λέμε βιβλιοκριτική, καμία σχέση

  • A-
  • A+
Ο ήρωας της Καρυστιάνη, με ματιά παρατηρητή, παρίας της ζωής, genius της λεπτομέρειας, σταθερά στην «απέξω», παρακολουθεί όλα τα σημαντικά γεγονότα.

Μια εικοσαετία μετά το Πολυτεχνείο σε συνέδριο γι’ αυτό στο Πάντειο διαπιστώνεται, ανάμεσα στ’ άλλα, ότι δεν έχουν προκύψει πεζογράφοι, ποιητές μέσα από «τη γενιά».

Ο Νίκος Σιδέρης, ψυχίατρος-συγγραφέας, το ερμηνεύει πειστικά: Διανύουμε τη νέκυια και δεν μπορούμε ακόμα να αναπαράξουμε την εικόνα. Αναφέρομαι συχνά σ’ αυτή τη φράση. Με έχει χαράξει. Ομως μια γενιά χωρίς λογοτεχνική ταυτότητα είναι νεκρή. Λεία στα χέρια των αντιπάλων της για την αυθύπαρκτη ανυπαρξία της. Και πράγματι μετά το τέλος της εικοσαετίας αρχίζουν να προβάλουν οι αποδείξεις-φιντάνια.

Ιωάννα Καρυστιάνη. Κορυφαία, καταξιωμένη λογοτ... Οχι, όχι, θα της βγει το επαναστατικο-κρητικό της και θα μου φέρει κουβά στο κεφάλι. Να φυλάγεστε από εμάς τις Κρητικές, με ρίζες μικρασιάτικες, ολίγον τουρκόσπορες. Ποτέ δεν ξέρεις. Καλού κακού, αφήνετε ένα κάθισμα κενό.

Ψάχνω τις λέξεις: βιρτουόζα της γραφής. Μαέστρος ατίθασων λέξεων, λυπητερές μελωδίες σε tempo αργό, grave ή lento. Για αντίδοτο, ψιλά ή ψηλά γράμματα από τον Ψηλορείτη. ΨΙΛΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, ασήμαντες λεπτομέρειες που ίσως κάνουν τη διαφορά ή ανατρέπουν την αρχική εικόνα, αόρατα τιμαλφή.

Ηρωας του βιβλίου ο Μιχάλης Τσιούλης, γεννημένος το 1952 στο Αγρίνιο. Ο Μιχάλης, νεκρός από φασκιά, κλινικά μόνο ζωντανός. Επειδή αναπνέει, διαλανθάνει την προσοχή γιατρών, νεκροτομείου και ληξιαρχείου και να τος ολόνεκρος κινείται ανάμεσά σε Αγρίνιο, Αθήνα, σε κάθε γωνιά τους, πειστικά ζωγραφισμένη. Υπεισέρχεται και η Κρήτη διαμέσου της μάνας του, Ολγας Λαλέ, προσδιορίζοντας χωρικά το τοπίο. Ακούστε την ίδια να τον περιγράφει διά στόματος της νονάς του αδελφού του Κίμωνα, της Αλίκης: πέτρα από χρόνια, να αποφαίνεται πως ο τόρνος βγάζει και ελαττωματικά έπιπλα, δεν είναι όλοι πλασμένοι για ν’ αντέξουν τη ζωή. Σταχυολογώ κι άλλα. Η παραλίγο γκόμενα Κούλα αυτή τη φορά: Μιχάλη, τα Σαββατόβραδα μαζί σου, σκέτα Ψυχοσάββατα, Μιχάλη εσύ το πας για μεγαλοστέλεχος της μοναξιάς, Μιχάλη είσαι νεκρή φύση.

Ο Μιχάλης Τσιούλης λατρεύει του ίσκιους. Το ομολογεί ο ίδιος, όταν η αφήγηση με μαεστρία μεταφέρεται από τρίτο πρόσωπο σε πρώτο: αναπνέω καλύτερα όταν οι άλλοι δεν μου δίνουν σημασία.

Ζει στη σκιά του αδελφού του Κίμωνα, superstar της ζωής, φιλοδοξίας και επιτυχίας. Στη σκιά του σκοτωμένου στον Γράμμο θείου Φώντα, στη σκιά του αριστερού πατέρα του, χρονικής γέφυρας με τη γενιά του Εμφυλίου. Μοναδικές αντενδείξεις στη νεκρότητα η μνήμη, τα αόρατα τιμαλφή.

Αναμνήσεις, ΨΙΛΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, ανάκατες χρονικά από το 1952 μέχρι το 2005. Το χρονικό φόντο, συμπυκνωμένο σε Πάσχα και Νοέμβρηδες, αποτελεί προνομιακό πεδίο για τη συγγραφέα, αφού συμπίπτει ακριβώς με τον δικό της παράλληλο χρόνο. Χωρίς να διεκδικώ ερευνητική μοναδικότητα στο έργο της συγγραφέως, νομίζω ότι είναι η πρώτη φορά που χρόνος αναφοράς σε μυθιστόρημά της γίνεται η συγκεκριμένη «επώδυνη» περίοδος. Η προσωπική της νέκυια κράτησε λίγο παραπάνω από την εικοσαετία.

Ο ήρωάς της, με ματιά παρατηρητή, παρίας της ζωής, genius της λεπτομέρειας, σταθερά στην «απέξω», παρακολουθεί όλα τα σημαντικά γεγονότα. Χάρη σ’ αυτόν τσιμπήσαμε και μια δική της περιγραφή των γεγονότων του Πολυτεχνείου.

Μεγάλη Παρασκευή θα δει για πρώτη φορά την Πόπη. 17 Νοέμβρη ’73, στη διαδήλωση έξω από το Πολυτεχνείο, θα τη συναντήσει ξανά, αποκομίζοντας ως τρόπαιο ένα τσαλαπατημένο γκρίζο σκουφί με πορτοκαλί φούντα. Τρόπαιο αποτρεπτικό για την οποιαδήποτε απόπειρα σύναψης σχέσης. Οι δεσμοί ερήμην του αρχίζουν και τελειώνουν ερήμην του.

Οι σχέσεις του νομοτελειακά αποτυγχάνουν, πάντα με πρωτοβουλία της «άλλης», στην ουσία όμως με τον ίδιο ταγμένο στη μάταιη ουτοπική διαχρονική αναζήτησή της Πόπης, μιας Πόπης χιμαιρικής, συμβόλου έρωτα και ελευθερίας, κάθε Πάσχα, κάθε δεκαεφτά Νοέμβρη.

Ο μοναχικός λύκος δημιουργεί στους γύρω του ερωτήματα για τη σεξουαλική του ταυτότητα. Κρυφή ομοφυλοφιλία; Μπα, μπα. Επίμονη άρνηση ζωής. Μακάρι η ερώτηση του πατέρα -είσαι πούστης, γιε μου;- να είχε απαντηθεί θετικά. Θα ήταν μια κάποια απόδειξη ζωής.

Το όνειρό του να πετάξει και να γίνει πιλότος, κι αυτό αντένδειξη θανάτου, πνίγεται σε μια ιδιωτική σχολή μηχανικών αεροπλάνων. Και τον ίδιο να μετατρέπεται σε ισοβίτη εραστή της έλικας και των ρουλεμάν.

Σε στιγμές παράκρουσης συναντά την Πόπη του σε μεγάλη ηλικία την 21η Απριλίου 2006, φυσικά σε κάποιον Επιτάφιο, στο πρόσωπο μιας άσχετης και ασύμβατης ηλικιακά εικοσάχρονης, που φοβισμένη τον οδηγεί στο αστυνομικό τμήμα για εξακρίβωση, όταν αυτός την καταδιώκει για να της προσφέρει πιεστικά ένα τριαντάφυλλο. Ισως υπαινικτικά η ημερομηνία αυτή να αποτελεί νύχτα ρέκβιεμ εκεί ψηλά στο εκκλησάκι του Αϊ-Γιώργη (του Λυκαβηττού;) Τι σημασία μπορεί να ’χει άλλωστε μια βούλα σε ληξιαρχική πράξη θανάτου γι’ αυτόν τον τέλεια θλιμμένο;

Η επιλογή του Μιχάλη δεν έχει να κάνει με την αθώα ροπή της Ιωάννας σε ανθρώπους απλούς και αόρατους, ήρωες των έργων της και υπαρξιακό άλλοθι και πλαίσιο ύπαρξης των υπόλοιπων πρωταγωνιστών. Μόνο τυχαία δεν είναι. Μη σας ψαρώνει το καθαρό γαλάζιο βλέμμα της.

Γεννημένος το 1952, όπως και η ίδια, αποτελεί τον αντίποδά της, το alter ego της. Είναι προϊόν δικής της αποδόμησης και ανασύνθεσης του αντιθέτου της. Ακόμα και το κοντράστ Αγρινίου - Χανίων συνηγορούν υπέρ αυτού. Μα η κοινή λογική είναι τόσο σπάνια που ακούγεται ως ασύλληπτα ευφυής.

Τελειώνοντας, off the record, θα ήθελα δημόσια να της απευθύνω ένα ερώτημα: Είναι μυστική απόφοιτος της ΣΜΑ, της Σχολής Μηχανικών Αεροπορίας; Πώς να εξηγήσω διαφορετικά τη βαθιά γνώση της για την αρχιτεκτονική των αεροπλάνων! Πόση έρευνα και δουλειά, πίσω απ’ αυτά.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αδυσώπητη μελαγχολία του κόσμου μας
Στο νέο βιβλίο τηε Ζενιτέρ μπαίνουμε στο «θορυβώδες» μυαλό δυο ηρώων φαινομενικά αντίθετων: του Αντουάν, ενός συστημικού πολιτικού συμβούλου, και της «Αυτής», μιας ασυμβίβαστης χάκερ του διαδικτύου.
Η αδυσώπητη μελαγχολία του κόσμου μας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Στον βυθό του Μακάρθι
Το καινούργιο βιβλίο του Κόρμακ Μακάρθι αποτελεί εκδοτικό γεγονός που μας οδηγεί και πάλι στα βάθη της αβύσσου της ανθρώπινης ψυχής.
Στον βυθό του Μακάρθι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πάντα υπάρχει ελπίδα
Η γραφή της Ελενας Γλωσσιώτη δεν είναι ούτε παραμυθένια ούτε σκληρή, είναι ρεαλιστική μέσα στο παραμυθένιο πλαίσιο του βιβλίου.
Πάντα υπάρχει ελπίδα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οσα οδήγησαν τον Ζοζέ να γίνει Σαραμάγκου
Οι πηγές έμπνευσης του Σαραμάγκου, οι δάσκαλοι και οι μαθητές του που συνέθεσαν το λογοτεχνικό του σύμπαν και το όραμά του για έναν νέο κόσμο που θα σέβεται τις αξίες της ανθρώπινης ύπαρξης.
Οσα οδήγησαν τον Ζοζέ να γίνει Σαραμάγκου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας