• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 8.6°C / 11.3°C
    3 BF
    81%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 6.6°C / 9.4°C
    3 BF
    78%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 14.0°C
    4 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    1 BF
    57%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ψιχάλες
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    4 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.0°C / 8.2°C
    1 BF
    77%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 3.4°C
    2 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    2 BF
    73%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.6°C / 16.5°C
    3 BF
    91%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.2°C / 11.9°C
    1 BF
    94%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 12.7°C / 14.4°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 7.3°C / 9.7°C
    3 BF
    87%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    2 BF
    51%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    2 BF
    71%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.4°C / 8.5°C
    2 BF
    91%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 14.8°C / 17.7°C
    1 BF
    70%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.3°C / 12.1°C
    3 BF
    89%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.3°C / 8.3°C
    1 BF
    80%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 8.7°C
    2 BF
    84%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 3.3°C / 3.3°C
    2 BF
    80%
Φωτ.: Spiros Katopodis
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Βρήκα άλλη μια αφορμή να εξερευνήσω τον παράδεισο και την κόλαση της λαγνείας»

  • A-
  • A+
Στην «Ανέγγιχτη», το πιο πρόσφατο μυθιστόρημα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου, ο γνωστός συγγραφέας βάζει στο επίκεντρο την πάλη της σάρκας με το πνεύμα στον Νίκο Καζαντζάκη και χρίζει αφηγήτρια τη Γαλάτεια.

Ερωτας και λαγνεία, οι σταθερές στα περισσότερα βιβλία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου, επιστρέφουν και στο νέο του μυθιστόρημα «Ανέγγιχτη» (εκδ. Κέδρος), αυτή τη φορά, όμως, ισότιμο ρόλο διεκδικεί και η πνευματικότητα.

Στο επίκεντρο η πάλη της σάρκας με το πνεύμα στον Νίκο Καζαντζάκη (ποιος δεν τον αναγνωρίζει στο πρόσωπο του Αλέξανδρου Καστρινάκη;) αλλά και η αντανάκλασή της σε πολυμεταφρασμένα έργα του, ορισμένα από τα οποία μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο. Αφηγήτρια η πρώτη του σύζυγος, η οποία περιγράφει την ιστορία ενός λευκού γάμου, με έναν άνθρωπο τόσο αφοσιωμένο στις θρησκευτικές του αναζητήσεις ώστε να την αφήσει ερωτικά ανέγγιχτη.

Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος τολμά και ασχολείται με τη σεξουαλικότητα του Νίκου Καζαντζάκη, με ένα θέμα που είχε «σκανδαλίσει» τους λογοτεχνικούς κύκλους το 1957, χρονιά του θανάτου του, όταν η πρώτη του γυναίκα Γαλάτεια Καζαντζάκη στο βιβλίο της «Ανθρωποι και υπεράνθρωποι» υποστήριζε ότι ήταν ανίκανος. Ωστόσο, η Ελένη, η δεύτερη σύζυγός του, επέμενε και έγραψε ότι ήταν ενεργός σεξουαλικά - μάλιστα δημοσιοποίησε φωτογραφίες και αποσπάσματα από τα ημερολόγιά του επιβεβαιώνοντας τις σχέσεις του με άλλες γυναίκες.

Ποια είναι η σχέση σου με το έργο του Καζαντζάκη και τι σε ώθησε να γράψεις την «Ανέγγιχτη»;

Ο Καζαντζάκης υπήρξε πρότυπό μου όταν ήμουν νεότερος και με ώθησε να γίνω συγγραφέας. Αλλά παραμένει μυστήριο γιατί μου ήρθε τώρα να γράψω την «Ανέγγιχτη». Η παρόρμηση επέμενε κι αναγκάστηκα να υπακούσω. Μου άρεσε η ιδέα, σε μια εποχή συλλογικής αυτοαπέχθειας ή χαμηλής αυτοεκτίμησης, ο ήρωάς μου να είναι ένας Ελληνας με πρωτοφανή παγκόσμια επιτυχία. Ή, σε μια εποχή τόσο αντιπνευματική και απομαγεμένη, εκείνος να κυνηγάει τη χαμένη σήμερα πια αίσθηση του ιερού. Τέλος, ιδού η ευκαιρία να δραπετεύσω από μια εποχή παρακμής σαν τη σημερινή, μέσω ενός μυθιστορήματος που εκτυλίσσεται από το 1883 ώς το 1966. Μ’ έναν σμπάρο τρία τρυγόνια.

● Πώς χαρακτηρίζεις το βιβλίο σου; Μυθιστορηματική βιογραφία, ιστορικό μυθιστόρημα; Πού σταματάνε η έρευνα και τα ντοκουμέντα και πού αρχίζει η μυθοπλασία;

Οπως κι αν το χαρακτηρίσουμε -μυθιστόρημα-ντοκουμέντο, μυθιστορηματική βιογραφία, ιστορικό μυθιστόρημα-, παραμένει μυθιστόρημα. Βασίζεται στη ζωή και στο έργο του Καζαντζάκη σε βαθμό που να θυμίζει ντοκιμαντέρ. Ομως το θέμα που εξερευνώ (κατά πόσο ο συγγραφέας του «Ζορμπά» υπήρξε ενεργός σεξουαλικά, και με την πρώτη του γυναίκα και με πολλές άλλες), ανήκει στη δικαιοδοσία της μυθοπλασίας. Επομένως έκανα ό,τι κάνουν πάντα οι μυθιστοριογράφοι: φαντάστηκα κι επινόησα μια εναλλακτική πραγματικότητα, μπαίνοντας στη θέση των ηρωίδων και των ηρώων μου.

● Εχεις σκεφτεί γιατί μια γυναίκα καλλιεργημένη, μια φεμινίστρια όπως η Γαλάτεια Καζαντζάκη, κατέληξε να αποκαθηλώσει τον πρώην σύζυγό της; Ερωτας και εκδίκηση;

Νομίζω ότι ήταν ανεκπλήρωτος έρωτας και αγιάτρευτη πληγή μέσα της. Ζήλια για τη διεθνή αναγνώρισή του, που τότε έφτασε σ’ ένα αποκορύφωμα. Κι εκδικητική μικροψυχία, για την οποία νομίζω ότι τη μέμφθηκαν και οι φίλοι της. Είναι παράδοξο ότι του επέβαλε ως όρο να κρατήσει η ίδια το επώνυμό του προκειμένου να του δώσει διαζύγιο. Εκείνο τον καιρό οι φεμινίστριες όπως η Γαλάτεια έδιναν μάχες διεκδικώντας το αντίθετο. Κρίμα για τη σπουδαία αυτή ποιήτρια, που ο εξαίσιος στίχος της «Εικόνα σου είμαι, κοινωνία, και σου μοιάζω» μπήκε στα στόματα όλων μας. Ομως άνθρωπος σημαίνει αντίφαση. Και κατά τον σοφόκλειο στίχο: «Ερως ανίκατε μάχαν». Η τρομερή αυτή φυσική δύναμη, ο έρωτας, τυφλώνει γέρους και νέους, ολιγόνοες και σοφούς, «άνθρωπους και υπεράνθρωπους».

● Ενιωσες την ανάγκη να αποκαταστήσεις κατά κάποιον τρόπο τον «ανδρισμό» του Καζαντζάκη;

Τι ακριβώς συνέβαινε στην ερωτική ζωή του Καζαντζάκη κανείς ποτέ δεν θα μάθει. Γι’ αυτό έγραψα την «Ανέγγιχτη». Το πέπλο της άγνοιας και του μυστικού επέτρεψε, για να μην πω ότι επέβαλε, τη μυθοπλασία. Ωρες ώρες φοβόμουν ότι ήταν όντως, όπως τον κατηγορούσαν η Γαλάτεια και η αδελφή της η Ελλη Αλεξίου, ανίκανος. Κάτι τέτοιο όμως δεν το άντεχα. Ζωντάνεψα λοιπόν μια άλλη εκδοχή, όπου δεν αγγίζει μόνο την πρώτη του γυναίκα όσο κρατάει ο γάμος τους. Παρηγοριέμαι ότι ίσως έκανα πιο ενεργό σεξουαλικά, από ό,τι πραγματικά ήταν, τον (και ερωτικό) ασκητή της λογοτεχνίας μας. Βρήκα άλλη μια αφορμή να εξερευνήσω τον παράδεισο και την κόλαση της λαγνείας, που με βασανίζουν χρόνια τώρα. Και με πρόσχημα το κλασικό θέμα του μυθιστορήματος, τον έρωτα, επιδόθηκα μέσω του ήρωά μου σε μια αναζήτηση υψιπετών πνευματικών στόχων.

● Πόσο βαθιά μπήκες στην ψυχολογία του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα; Εζησε σε μια διαρκή πάλη της σάρκας με το πνεύμα; Μπορούμε να μιλάμε για νίκη του πνεύματος τελικά;

Τον συγγραφέα της «Ασκητικής» τον μελετώ συστηματικά από μικρός. Οχι βεβαίως για να γράψω κάποτε ένα μυθιστόρημα για τον ίδιο, αν και κρίνοντας εκ των υστέρων μοιάζει να έχει συμβεί ακριβώς αυτό. Εννοώ ότι το βιβλίο μου δεν είναι προϊόν έρευνας, επρόκειτο για ένα υλικό που με απασχολούσε ούτως ή άλλως. Η πάλη ανάμεσα στη σάρκα, στην ύλη και στο πνεύμα αποτελεί βασική συνιστώσα της σκέψης του Καζαντζάκη. Επομένως αυτό που μοιάζει ελαφρώς γαργαλιστικό, αν άγγιζε ή δεν άγγιζε την πρώτη του γυναίκα, είναι κολοσσιαίο ζήτημα εδώ.

Το μεγαλείο του Καζαντζάκη έγκειται στο ότι υιοθετούσε, εγκολπωνόταν και τα δύο σκέλη κάθε αντίθεσης που τον ενδιέφερε. Κι ενώ δοκιμάζει τον ερωτικό ασκητισμό, είναι μαζί και ο πιο αισθησιακός λογοτέχνης μας. Ο επιφανειακός αναγνώστης τον παρερμηνεύει. Ο Καζαντζάκης είναι ταυτόχρονα: και ο ανώνυμος συγγραφέας, ο αφηγητής στον «Ζορμπά», ο οποίος διστάζει να πλαγιάσει με τη χήρα που τον θέλει, αλλά και ο παγανιστής, ερωτύλος Ζορμπάς. Οι δημιουργοί, ειδικά οι πολύ ξεχωριστοί, τροφοδοτούν με δικές τους πλευρές όλους τους χαρακτήρες που πλάθουν. Αρα δεν νίκησε το πνεύμα στο έργο του Καζαντζάκη, αλλά νίκησε η πάλη, η αντιπαράθεση ανάμεσα στην ύλη και στο πνεύμα.

● Ηθελες επίσης να πειραματιστείς, να μπεις στο πετσί της δημιουργικότητας του Καζαντζάκη, αποδίδοντας με τη δική σου γλώσσα κομμάτια από τα έργα του;

Ναι, πραγματοποίησα ένα ταξίδι επιστροφής στη λογοτεχνική πηγή μου, και το απόλαυσα ώς εκεί που δεν παίρνει. Ηταν ένα προσκύνημα στο έργο που με διαμόρφωσε ως λογοτέχνη, παρ’ όλο που κάτι τέτοιο δεν είναι άμεσα ορατό στη δουλειά μου. Μια απότιση φόρου τιμής. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Καζαντζάκης στην Ελλάδα αιωνίως ξανασταυρώνεται. Η λογοτεχνική μας πιάτσα δεν τον πολυσυμπαθεί, αν δεν τον μισεί. Είναι τόσο κορυφαίο το μέγεθός του, τόσο ασυναγώνιστη η οικουμενική επιτυχία του, ώστε ο συμπατριώτης του λογοτέχνης νιώθει μπροστά του μηδενικό. Αν δεν έχεις λύσει ανάλογα θέματα με τον εαυτό σου και βαυκαλίζεσαι για το πόσο σπουδαίος είσαι, ενώ δεν είσαι, η σύγκριση με τον Καζαντζάκη μπορεί να σε διαλύσει.

Ποια έργα του θεωρείς ότι ήταν καθοριστικά για την πορεία και διεθνή αναγνώρισή του; Και πόσο σημαντικά ήταν γι’ αυτόν η αναγνώριση και η αποδοχή;

Τα ύστερα μυθιστορήματά του, από τον «Ζορμπά», το «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» και τον «Τελευταίο πειρασμό» ώς τον «Καπετάν Μιχάλη». Αυτά με τα οποία τον έμαθε ολόκληρος ο πλανήτης. Εκεί φτάνει σε ένα απροσδιόριστο ύψος, ενσωματώνοντας κρίσιμα συστατικά, όπως το κωμικό στοιχείο, που απουσιάζει από τα πρώιμα έργα του, είτε μιλάμε για τα φιλοσοφικά, όπως η «Ασκητική», είτε για τα θεατρικά και τα ταξιδιωτικά. Γενικά είναι οι αντιφάσεις του αυτές που έκαναν τον Καζαντζάκη μέγα.

Η τερατώδης πνευματική ανησυχία του. Το ότι δεν βολευόταν με καμία φιλοσοφική, πολιτική, θρησκευτική ιδέα, και μόλις αφομοίωνε κάποια, μεταπηδούσε αμέσως στην αντίθετή της. Δεν είναι τυχαίο ότι οι δεξιοί στην Ελλάδα τον κυνήγησαν εξαιτίας του φλερτ του με τον κομμουνισμό αποκαλώντας τον «κόκκινο φίδι», ενώ οι αριστεροί, όπως η Γαλάτεια και ο δεύτερος άντρας της, ο Αυγέρης, τον περιφρονούσαν λόγω της ροπής του προς το μεταφυσικό. Η μεγαλύτερη επιτυχία και αναγνώρισή του, το πιο υψηλό προνόμιό του, ήταν το γεγονός ότι κατόρθωσε να τον αντιπαθούν όλοι, να μη χωράει πουθενά.

● Η υστεροφημία είναι σημαντική για σένα, όπως για τον Καζαντζάκη;

Μικρότερος ήμουν πολύ πιο ματαιόδοξος. Οσο περνάει ο καιρός όμως η υστεροφημία με ενδιαφέρει όλο και λιγότερο. Επειδή μου έχει γίνει πια σαφές ότι οι δημιουργικές παρορμήσεις μου είναι ασυνείδητες και ότι τα βιβλία μου γράφονται σχεδόν ερήμην μου.

● Από νεαρός ξεχώρισες και μπήκες στο πάνελ των σημαντικών σύγχρονων συγγραφέων. Αυτό σου δημιούργησε άγχος και ευθύνη για το επόμενο βήμα; Ενιωσες ότι πρέπει να δικαιώνεις και να ξεπερνάς τον εαυτό σου;

Οταν έκανα τα πρώτα μου βήματα, οι βετεράνοι τότε συγγραφείς μας, από τον Κουμανταρέα, τον Ταχτσή και τον Βασιλικό ώς τον Κοτζιά, μίλησαν εγκωμιαστικά για τη δουλειά μου. Αυτό μου έλυσε τα χέρια και μου επέτρεψε να κάνω τολμηρά βήματα, που ίσως αλλιώς να μην είχα κάνει. Μιλάω για την άνεσή μου να πέσω στα βαθιά της πορνογραφίας με τον «Εργένη» και τη «Λούλα» και να παίξω με λαϊκά λογοτεχνικά είδη, σε μια εποχή που το αστυνομικό, ο τρόμος κ.ά. ήταν απαγορευμένα διά ροπάλου.

Οσο κι αν φαίνεται απίστευτο σήμερα που ο καθένας κάνει ό,τι του καπνίσει, σε στιλ «μπάτε σκύλοι, αλέστε». Νιώθω τυχερός, κι ας δέχτηκα αργότερα επιθέσεις από την κριτική, ας μη βραβεύτηκα, ας με αποσιώπησαν με τον τρόπο τους. Το κέρδος είναι μακροπρόθεσμο σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Η αποξένωσή μου από το λογοτεχνικό κατεστημένο μού έδωσε την ελευθερία να μην αυτολογοκρίνομαι. Οταν σου κάνουν ένα τέτοιο δώρο, δεν έχεις δικαίωμα να διαμαρτύρεσαι.

● Ισχύει το μεγαλώνω και εξελίσσομαι; Πώς ορίζεις την επιτυχία;

Εκεί που παλαιότερα το κακό στο έργο μου το εκπροσωπούσε η τρέλα, το παράλογο γενικότερα, τώρα το εκπροσωπεί ο χρόνος που τελειώνει στην κλεψύδρα της ζωής. Ωριμότητα μέχρι τελικής πτώσεως. Αυτή κι αν είναι εξέλιξη! Οσο για την επιτυχία, υπάρχει ο τίτλος του βιβλίου μου «Η υψηλή τέχνη της αποτυχίας». Οταν ξεκινούσα, επιτυχημένοι ήταν λογοτέχνες που είχαν κάνει εξορία και φυλακή για τις ιδέες τους. Σήμερα επιτυχημένοι είναι μόνο όσοι κάνουν υψηλές πωλήσεις. Και συνήθως δεν ξέρουμε τι ακριβώς είναι τα έργα τους, πέραν του ότι είναι ευπώλητα. Διαμορφώθηκα σε μία εποχή όπου επιτυχημένο ήταν ένα βιβλίο που σε ταρακουνούσε σαν σεισμός, που σου άλλαζε τη ζωή. Οπως το θέτει ο Κάφκα, «που έσπαγε σαν τσεκούρι την παγωμένη θάλασσα μέσα μας». Κατά τον Ουελμπέκ υπάρχουν δύο είδη τέχνης: η επαναστατική και η διακοσμητική. Τότε η επιτυχία ήταν επαναστατική, τώρα είναι διακοσμητική.

● Πώς αισθάνεσαι που ανήκεις στη γενιά των 80’s, μια εποχή αλλαγής, αισιοδοξίας, ανάπτυξης σε πολλά μέτωπα. Είναι όμως και μια γενιά που πολλά ανατράπηκαν και διαψεύστηκαν στην πορεία.

Από τη δεκαετία του ‘80 μέχρι κι αυτήν του 2000 ζήσαμε μια φούσκα ανάπτυξης κι ευημερίας. Εκτοτε ήρθαν απανωτές κρίσεις. Οικονομική, πανδημία, και τώρα ενεργειακή λόγω Ουκρανίας. Από τη χαζοχαρούμενη αισιοδοξία στην απελπισία, κι από τα ψηλά στα χαμηλά. Από τον υπερκαταναλωτισμό στον με το ζόρι «λιτό βίο», α λα Βαρουφάκη. Από το όνειρο και την ελπίδα στη ματαίωσή τους. Οταν έχεις ζήσει και τα δύο, νιώθεις δεινόσαυρος. Εχεις την τύχη και την ευλογία να μην παραμυθιάζεσαι με τίποτε. Αποκτάς βιονική όραση των πραγμάτων γύρω σου και ξέρεις την αξία και τα τρωτά και του ουμανισμού και του κυνισμού.

● Σήμερα πώς βλέπεις τα πράγματα σε επίπεδο κοινωνίας και πολιτικής, ιδιαίτερα για τους νέους;

Η κατάσταση είναι για όλους χάλια, και δεν μιλάω ως απαισιόδοξος. Αντιθέτως αναζητώ εναγωνίως μια χαραμάδα αισιοδοξίας. Ομως ζούμε στην εποχή όπου το παλιό έχει πεθάνει και το καινούργιο δεν έχει ακόμη γεννηθεί. Το χρήμα και ο ατομικισμός κυριαρχούν ολοκληρωτικά, και δεν φαίνεται εναλλακτική στον ορίζοντα. Ο καπιταλισμός είναι η απάντηση, όποιο ερώτημα κι αν κάνεις. Οι νέοι ζουν μέσα σε μια αποπνικτική ατμόσφαιρα παρακμής. Αν δεν τινάξουν το καπάκι, θα συνεχίσουν να σιγοβράζουν μέσα στη χύτρα. Για να ξεσηκωθείς όμως πρέπει να έχεις οράματα και όχι όνειρα κατασκευασμένα από διαφημιστές. Από την άλλη, η ζωή είναι απρόβλεπτη, «αυτό που σου χαλάει τα σχέδια». Ελπίζω να εκπλαγούμε όσο πιο σύντομα γίνεται. Και να μην πρόκειται για μάταια και αδιέξοδα ξεσπάσματα, αλλά για κοινωνική αναζωογόνηση.

Καθώς έχεις διδάξει και δημιουργική γραφή, τι θα έλεγες στους νέους συγγραφείς που κυνηγούν το όνειρό τους;

Μερικές φορές λέω ότι αν ήταν να ξεκινήσω τώρα την πορεία μου στη λογοτεχνία, θα έκανα καμιά άλλη δουλειά. Οι νέοι συγγραφείς βρίσκονται αντιμέτωποι με μια φαινομενικά αήττητη λογοκρισία, που ασκείται διά του πληθωρισμού. Βουνά από μέτρια βιβλία καταπλακώνουν κάθε φιλότιμη προσπάθεια. Ευτυχώς οι άνθρωποι δεν ρίχνονται στην περιπέτεια της δημιουργίας με βάση μια ορθολογική εκτίμηση των πραγμάτων, αλλά ακολουθώντας την παρόρμησή τους. Οι ταλαντούχοι θα συνεχίσουν να γράφουν, όσο κι αν αυξάνονται και πληθύνονται γύρω τους τα έργα και οι συνωμοσίες των μετρίων. Η κατάσταση πάντως είναι απογοητευτική.

● Είσαι ενεργός και στο Facebook. Eίναι σημαντική η επαφή με τους αναγνώστες και πόσο σε ενδιαφέρει η γνώμη τους σε σχέση με αυτήν των κριτικών λογοτεχνίας;

Είμαι και δεν είμαι ενεργός. Αναρτώ μόνο δημοσιεύματα για τα βιβλία μου, και παλαιότερα κειμενάκια μου, που μου τα θυμίζει η ίδια η πλατφόρμα. Φλερτάρω διαρκώς με την ιδέα να κλείσω τον λογαριασμό μου, κι όταν το έκανα την άνοιξη επί ένα 20ήμερο βρήκα την υγειά μου. Οι πιο τοξικοί εκεί μέσα, εκτός από όσους βγάζουν μονίμως χολή, είναι οι «αυτοϊκανοποιημένες κατωτερότητες», όπως θα έλεγε ο Γκόγκολ. Κατά τα άλλα, παντού βλέπω πρόβλημα, και με τους επαρκείς και με τους απλούς αναγνώστες.

Από τη Σκύλλα στη Χάρυβδη. Στις μέρες μας, η κριτική διυλίζει τον κώνωπα, ενώ η πλειοψηφία του αναγνωστικού κοινού έχει πολύ συντηρητικό γούστο, εξαιτίας της γενικευμένης παρακμής. Πότε θα αρχίσουμε να αποδίδουμε ευθύνες και σε ένα -μεγάλο πια- κομμάτι του πληθυσμού που έχει διαφθαρεί και αλλοτριωθεί; Ή, αλλιώς, πώς θα αλλάξεις μια κοινωνία, όπως ισχυρίζεται η Αριστερά, όταν για ψηφοθηρικούς και δημαγωγικούς λόγους αρνείσαι να δεις κατάματα την αληθινή της όψη;

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οπως λέμε βιβλιοκριτική, καμία σχέση
Η επιλογή του Μιχάλη δεν έχει να κάνει με την αθώα ροπή της Ι. Καρυστιάνη σε ανθρώπους απλούς και αόρατους, καθώς αποτελεί τον αντίποδά της, το alter ego της.
Οπως λέμε βιβλιοκριτική, καμία σχέση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Περιμένοντας την άνοιξη
Το τρίτο μυθιστόρημα από το κουαρτέτο της Αλι Σμιθ πήρε το όνομά του από την εποχή της νέας ζωής, της «Ανοιξης».
Περιμένοντας την άνοιξη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ανάμεσα στην ιδεολογία και στην ανάγκη για επιβίωση...
Η Βικτόρια Χίσλοπ καταφέρνει στο ρεαλιστικό-επικό μυθιστόρημά της να συγκινήσει και δίνει με εύληπτο τρόπο τη νεοελληνική ιστορία από το 1930 έως το 2016.
Ανάμεσα στην ιδεολογία και στην ανάγκη για επιβίωση...
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο οργισμένος έφηβος του Ντοστογιέφσκι
Ο «Εφηβος», το σπουδαίο αυτό μυθιστόρημα, συνδυάζει το τραγικό με το απίθανα κωμικό, το κυνικό και το βαθιά συναισθηματικό, σε στιγμές που δεν το περιμένεις.
Ο οργισμένος έφηβος του Ντοστογιέφσκι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Λόγος κουβεντιαστός και απροσποίητος
Ο αφηγηματικός λόγος της συγγραφέως είναι λιτός, απροσποίητος, κουβεντιαστός, με αρκετά στοιχεία από την πελοποννησιακή ντοπιολαλιά.
Λόγος κουβεντιαστός και απροσποίητος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ιστορίες που καθηλώνουν
Μια ωδή στη ζωή, στον θρήνο, τον πόνο, την αγωνία και τον θάνατο, προβάλλοντας με αινιγματική απλότητα, χωρίς επιτήδευση, με απολύτως νηφάλια συγκίνηση, την περιπλάνηση στα σκοτεινά μονοπάτια των αισθήσεων και...
Ιστορίες που καθηλώνουν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας