• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 14.9°C / 17.9°C
    3 BF
    66%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 13.9°C
    2 BF
    85%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 18.7°C
    4 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.9°C / 11.6°C
    1 BF
    65%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 14.1°C
    4 BF
    76%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.2°C / 12.0°C
    0 BF
    84%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.4°C / 8.4°C
    0 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    1 BF
    60%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.2°C / 19.7°C
    2 BF
    76%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.6°C / 15.9°C
    1 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.4°C / 16.8°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    3 BF
    74%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    3 BF
    67%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 10.7°C / 12.9°C
    0 BF
    82%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 13.5°C / 14.5°C
    1 BF
    92%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 19.9°C
    2 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.7°C / 17.1°C
    0 BF
    63%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 13.8°C
    3 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.0°C / 13.9°C
    2 BF
    92%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    2 BF
    79%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενας σύγχρονος συγγραφέας

  • A-
  • A+
Η αθανασία ενός συγγραφέα είναι στενά συνδεδεμένη με την αθανασία του έργου του. Τα αριστουργήματα της λογοτεχνίας διασχίζουν τους αιώνες και γίνονται μέρος της ζωής των ανθρώπων, ανδρών και γυναικών, που έζησαν σε διαφορετικές εποχές.

Δεν είναι πολλοί οι συγγραφείς που είναι ικανοί να παράγουν έργα πάντα επίκαιρα, ακόμη και καινοτόμα σε μια συγκεκριμένη ιστορική στιγμή. Ενας από αυτούς είναι και ο Τζιοβάνι Βοκάκιος, δημιουργός του φλωρεντινού πρώιμου ανθρωπισμού.

Στο πιο σημαντικό έργο του, το «Δεκαήμερο», η πολύπλευρη κουλτούρα του κατακλύζει κάθε σελίδα του βιβλίου. Μιλώντας γλωσσολογικά, βρισκόμαστε μπροστά σε μια μεταβατική φάση της διαλέκτου της Τοσκάνης, ανάμεσα στο σφικτό φλωρεντινό ιδίωμα της αρχής του 14ου αιώνα και το τοπικό ιδίωμα που θα κυριαρχήσει στον 15ο αιώνα και θα εξελιχθεί στη σύγχρονη ιταλική γλώσσα.

Στις νουβέλες του, παρουσιάζονται καθαρά μοντέλα της ιταλικής και γαλλικής παράδοσης, αλλά και της ανατολικής, και κλασικά θέματα των αυλικών και αλεξανδρινών μυθιστορημάτων. Ολα τα παραπάνω εμπλουτισμένα από το πνεύμα του Βοκκάκιου που τοποθετεί το κέντρο του γενικού ενδιαφέροντος του έργου στον έρωτα, όχι ως συναίσθημα και προνόμιο των ευγενών, αλλά που αντανακλά σε όλο το πλούσιο ανθρώπινο φάσμα που παρουσιάζεται στο βιβλίο, ανεξάρτητα από την κοινωνική του προέλευση.

Η άλλη δύναμη που εισβάλλει είναι η ευφυΐα, η λογική που εκλαμβάνεται ως η ανθρώπινη ικανότητα να επιλύσει κάθε πρόβλημα και να κυριαρχήσει σε κάθε συναίσθημα. Στην «κορνίζα», στο πλαίσιο μέσα στο οποίο τοποθετεί και διηγείται τη φυγή επτά νέων γυναικών και τριών νέων ανδρών από τη Φλωρεντία που πλήττεται από την πανούκλα, οι ευχάριστες αφηγήσεις είναι εκείνες που θα σώσουν τους νέους, και η τέχνη του λόγου τούς επιτρέπει να ανακτήσουν τη χαμένη κοινωνική συνοχή εξαιτίας του θανάτου που είχε κυριεύσει την πόλη.

Ο Βοκκάκιος κρατά ενωμένο αυτό το σύμπαν, εκ πρώτης όψεως χαοτικό, επιβεβαιώνοντας την εξουσία του συγγραφέα. Για τον λόγο αυτόν, μπορούμε να τον θεωρήσουμε τον πρώτο σύγχρονο συγγραφέα, ικανό να εισχωρήσει στις ιστορίες, να μη μεταμορφωθεί σε πρωταγωνιστή, όπως είχε συμβεί με τον Δάντη, αλλά επιβάλλοντας στα πρόσωπα που βρίσκονται στο εσωτερικό του βιβλίου τη δική του προσωπικότητα, μεταμορφώνοντάς τα σε υπηρέτες της δικής του ιδέας για τη λογοτεχνία και τη ζωή.

Ο Βοκκάκιος παρουσιάζει και υπερασπίζεται άμεσα το έργο του, μόνο στον Πρόλογο, στην Εισαγωγή στην Πρώτη και την Τέταρτη ημέρα και, τέλος, στον Επίλογο. Από αυτά τα μετα-αφηγηματικά μέρη αντιλαμβανόμαστε την επίγνωση του νεωτερισμού του «Δεκαήμερου». Κυρίως γιατί κανείς μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε αντιμετωπίσει ένα είδος όπως το σύντομο διήγημα με τέτοια λογοτεχνικότητα, ανυψώνοντας ένα είδος αφήγησης, κυρίως προφορικής ή πάντως «κατώτερης», στο Πάνθεον της λογοτεχνίας. Κατά δεύτερο λόγο, γιατί η ηθική του έργου απελευθερώνεται από κάθε αλληγορικό ή μυστικιστικό στοιχείο και βασίζεται στο ανθρώπινο γίγνεσθαι, στην καθημερινότητα, στη γλυκύτητα της αυλικής ζωής, που ο Βοκκάκιος γνώρισε τα χρόνια στη Νάπολη, και στην εμπορική εμπειρία, γεμάτη πονηριές, φάρσες, πολιτισμικές διασταυρώσεις και ταξίδια γεμάτα κινδύνους.

Ενας άλλος νεωτερισμός είναι το κοινό στο οποίο απευθύνεται: ένα γυναικείο κοινό. Ενας νεωτερισμός που δεν πρέπει να μας προβληματίσει, γιατί ο συγγραφέας επιλέγει τις αναγνώστριές του για να απαλύνει τους εξαναγκασμούς εναντίον τους, που τις υποχρέωναν να αναζητήσουν την ελευθερία μέσα από τη φαντασία, μέσα στον κλειστό κόσμο τους, που ήταν ταυτόχρονα και τόπος λογοτεχνικής δραστηριότητας και αναφοράς στην ποίηση και στο τραγούδι. Η σχέση ανάμεσα στη γυναίκα και τον ποιητή δεν είναι πια εκείνη με τα χαρακτηριστικά του τρυφερού νέου ύφους (dolce stil novo) που προετοίμαζε μια σχέση βασισμένη στην εξύμνηση, από τη μεριά του συγγραφέα, μιας γυναίκας άγγελο.

Για τον Βοκκάκιο η σχέση αναπτύσσεται στο ίδιο επίπεδο, οριζόντια. Ο συγγραφέας συνδιαλέγεται με τις γυναίκες γιατί μπορούν να τον καταλάβουν καλύτερα από τους άντρες, μπορούν να πετάξουν μαζί του με τα φτερά της φαντασίας. Πρόκειται για αληθινές γυναίκες, ευαίσθητες στις ερωτικές προκλήσεις και ικανές να χρησιμοποιήσουν την εξυπνάδα τους για να αμυνθούν από τις αυθαιρεσίες και βιαιότητες συζύγων και πατέρων. Είναι αναγνώστριες και πρωταγωνίστριες. Μια οπτασία της χειραφετημένης γυναίκας του 14ου αιώνα και, γιατί όχι, ακόμη και σήμερα.

Εισχωρώντας στο εσωτερικό του έργου, ανακαλύπτουμε τη θέληση του συγγραφέα να παρουσιάσει, διακωμωδώντας, τις πιο περίεργες πλευρές της κοινωνίας στην οποία ζει. Και το κάνει αναποδογυρίζοντας τις διάφορες απόψεις και μεταμορφώνοντας ριζικά τα πιο διαδεδομένα λογοτεχνικά είδη στον Μεσαίωνα.

Μια κριτική ανάγνωση του «Δεκαήμερου» προσφέρεται και από την εκδοτική δομή που επιλέγει ο συγγραφέας. Από το αυτόγραφο χειρόγραφο Hamilton 90 (πιθανή ημερομηνία 1370, σε μεμβράνη) που φυλάσσεται στο Βερολίνο (Staatsbibliothek), είμαστε σίγουροι ότι το έργο του Βοκκάκιου προχώρησε στον χρόνο, από τα μέσα του 1300 μέχρι τον θάνατό του, το 1375, και η μορφή του βιβλίου είναι μια πρόσκληση για τους πιο πεπειραμένους αναγνώστες να διαβάσουν το έργο σε περισσότερα επίπεδα, όχι μόνον εκείνο της διασκέδασης, αλλά με τρόπο πιο βαθύ.

Σκάβοντας βαθιά είναι δυνατό να γνωρίσουμε τις βεβαιότητες που κινούν τις δραστηριότητες του Βοκκάκιου και τις πολλαπλές πλευρές της κοινωνίας στην οποία δρούσε ο συγγραφέας, κατά τη διάρκεια σημαντικών χρόνων όχι μόνο για την Ιταλία αλλά για ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.

*Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Για τον Δάντη χωρίς γάντι…
Ο Dante Alighieri (1265-1321) γνωρίζει φέτος μια διεθνή επετειακή προβολή, κυρίως του ποιητικού του έργου και όχι του πεζού.
Για τον Δάντη χωρίς γάντι…
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οπως λέμε βιβλιοκριτική, καμία σχέση
Η επιλογή του Μιχάλη δεν έχει να κάνει με την αθώα ροπή της Ι. Καρυστιάνη σε ανθρώπους απλούς και αόρατους, καθώς αποτελεί τον αντίποδά της, το alter ego της.
Οπως λέμε βιβλιοκριτική, καμία σχέση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Διαβάζουμε άραγε το ίδιο βιβλίο;
Ο Φλομπέρ στη «Μαντάμ Μποβαρί» αποτύπωσε την ψυχοσύνθεση της επαρχιώτισσας αστής, της οποίας τα όνειρα και τα ιδανικά είναι απρόσιτα.
Διαβάζουμε άραγε το ίδιο βιβλίο;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Περιμένοντας την άνοιξη
Το τρίτο μυθιστόρημα από το κουαρτέτο της Αλι Σμιθ πήρε το όνομά του από την εποχή της νέας ζωής, της «Ανοιξης».
Περιμένοντας την άνοιξη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο βιβλιοπώλης, τα βιβλιοπωλεία και τα βιβλία
Η ορατότητα στα βιβλιοπωλεία είναι ένας έμμεσος τρόπος διαφήμισης που λειτουργεί δωρεάν για ορισμένα βιβλία, για ορισμένες σειρές και για ορισμένους εκδότες.
Ο βιβλιοπώλης, τα βιβλιοπωλεία και τα βιβλία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας