• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.3°C / 17.4°C
    3 BF
    67%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 10.9°C / 15.2°C
    2 BF
    73%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 16.6°C
    4 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 10.5°C
    1 BF
    84%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 11.9°C
    4 BF
    71%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.4°C / 11.0°C
    1 BF
    97%
  • Κοζάνη
    Ασθενής ομίχλη
    7°C 6.8°C / 7.4°C
    0 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    2 BF
    65%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 15.5°C / 18.8°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.9°C / 13.9°C
    1 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 16.8°C
    4 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    4 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 13.4°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 11.5°C / 14.0°C
    1 BF
    88%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.3°C
    2 BF
    70%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.5°C / 17.0°C
    0 BF
    60%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.3°C / 11.6°C
    4 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 13.7°C
    3 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.3°C / 9.3°C
    2 BF
    80%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Διαιωνιζόμενες αδικοπραγίες και εγκλήματα εποχής

  • A-
  • A+
«Σκοπός μου ήταν να συνθέσω ένα ευχάριστο ανάγνωσμα στα όρια του ανάλαφρου, προσπαθώντας ταυτοχρόνως να προσεγγίσω αυτό που υποτιμητικά ονομάζουμε λαϊκή λογοτεχνία […] να εισφέρω στην αναβίωση του ληστρικού μυθιστορήματος […]»

Για τους αδελφούς Ιωάννη και Ευθύμιο Ρέντζο, το πληροφοριακό υλικό θα μπορούσε να αντληθεί τόσο από επίσημες ιστορικές πηγές και ειδικότερες μελέτες {όπως τα: Γιάννη Σ. Κολιόπουλου, «Η ληστεία στην Ελλάδα (19ος αι.)» και Θεόδωρου Α. Νημά, «Ιστορία και μνημεία των επαρχιών Τρικάλων και Καλαμπάκας»}, όσο και από εκλαϊκευμένες ιστορικολαογραφικές αφηγήσεις (όπως το «Ελατόφυτη Βυτίνα», του Τριαντάφυλλου Κ. Παπαναστασίου, όπου αναφέρεται η χρήση του επωνύμου «Ρεντζαίοι» και ως ψευδωνύμου δυο άλλων ληστών, που δρούσαν στην περιοχή της Γορτυνίας).

Εκτός των παραπάνω, υπάρχουν οπωσδήποτε τα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, οι συνεντεύξεις και τα λοιπά δημοσιεύματα στις εφημερίδες της εποχής, από τα οποία ο Τάσος Θεοφίλου επέλεξε ως πηγές για το δικό του βιβλίο εκείνα που ξεχώριζαν όχι για «την ιστορική τους ακρίβεια» (άραγε στη «σκόπιμη» ανακρίβεια συμπεριλαμβάνεται και η λανθασμένη, συχνά, επανάληψη ορισμένων ονομάτων;), αλλά για «την αμεσότητα των περιγραφών».

Ετούτο το κριτήριο υπηρετεί, βέβαια, ιδανικά τις λογοτεχνικές προθέσεις του συγγραφέα και ανταποκρίνεται σαφώς στον στόχο του, που δεν ήταν ούτε η βιογράφηση ούτε η αγιογράφηση: «Σκοπός μου ήταν να συνθέσω ένα ευχάριστο ανάγνωσμα στα όρια του ανάλαφρου, προσπαθώντας ταυτοχρόνως να προσεγγίσω αυτό που υποτιμητικά ονομάζουμε λαϊκή λογοτεχνία […] να εισφέρω στην αναβίωση του ληστρικού μυθιστορήματος […]». (Να σημειωθεί η σημαντική συμβολή εδώ τού: Χρήστος Α. Δερμεντζόπουλος, «Το Ληστρικό Μυθιστόρημα στην Ελλάδα. Μύθοι – Παραστάσεις - Ιδεολογία», Πλέθρον, 1997).

Σχεδόν 100 χρόνια πριν, στις 11.4.1929, η μεγάλη μορφή της εγχώριας δημοσιογραφίας (αλλά και των πολεμικών ανδραγαθημάτων και της κοινωνικοπολιτικής δράσης και προσφοράς), ο Σταμ Σταμ (Σταμάτης Σταματίου), δημοσίευε στο περιοδικό «Μπουκέτο» μια παρωδία της ληστοφοβίας με τίτλο «Οι Ρετζαίοι», κείμενο το οποίο συμπεριέλαβε ο Γιάννης Σολδάτος στις «Ιστορίες ληστών από την ελληνική Λογοτεχνία» (Αιγόκερως). Το εξαιρετικό ευθυμογράφημα συμμετέχει ισότιμα στην ως άνω συλλογή και από το μακρινό 1929 φαίνεται να δίνει τη σκυτάλη στον Τάσο Θεοφίλου, ο οποίος, υφολογικά, προσθέτει επαρκείς δόσεις μαύρου χιούμορ και φρέσκου σαρκασμού.

Το ανά χείρας κείμενο έχει, βέβαια, πολλαπλάσια έκταση και ασχολείται με τους ίδιους τους Ρεντζαίους και όχι με τον ανεξέλεγκτο φόβο που δύναται να μετατρέψει «κάθε άγνωστο σε επικίνδυνο ληστή». Επιπλέον, από τεχνικής απόψεως, η γραμμικότητα της αφήγησης εμφανίζεται σπασμένη στα δυο: στα μονά κεφάλαια έχει ανατεθεί η αναδρομή από το τέλος (1930) μέχρι τη μέση της ιστορίας και στα ζυγά η εξιστόρηση από την αρχή μέχρι τη μέση.

Η ανωτέρω «ευπαλίνεια» τακτική δεν θα μπορούσε να ακολουθηθεί στο πιο πρόσφατο βιβλίο του Τάσου Θεοφίλου, αφού εδώ πρόκειται για την ανασύνθεση (από έναν υποτιθέμενο δημοσιογράφο) των πραγματικών και εκτενέστατων άρθρων του δικαστικού ρεπορτάζ (στις εφημερίδες «Ακρόπολις», «Πατρίς», «Βραδινή», «Ελεύθερος άνθρωπος») για μια «από τις πιο πολύκροτες υποθέσεις στα εγκληματολογικά χρονικά του νεοελληνικού κράτους», η οποία είναι ακόμη και σήμερα γνωστή ως αυτή της «κακούργας πεθεράς» ή του «καημένου Αθανασόπουλου» ή του «εγκλήματος στου Χαροκόπου» ή του «τεμαχισμένου πτώματος στον Κηφισό».

Η πρόθεση να φωτιστούν ιδιαίτερα τα στοιχεία εκείνα που καταδεικνύουν τη «δικαστική πλάνη» [για όσες/όσους δεν γνωρίζουν ή δεν θυμούνται, ο συγγραφέας έχει ιδίαν πικράν ως δηλητήριον πείραν του τι σημαίνει δικαστική πλάνη], η οποία και οδήγησε στη θανατική καταδίκη (ασχέτως αν –και ευτυχώς που– αυτή ακυρώθηκε, όπως, εν συνεχεία, και η ισόβια κάθειρξη) και «στον αιώνιο (μέσω λαϊκών τραγουδιών) κοινωνικό διασυρμό» των δύο (αθώων;) γυναικών, γίνεται φανερή ήδη από τον τίτλο και, συγκεκριμένα, από το ερωτηματικό που τίθεται εκεί.

Και αν τότε, το 1932, η «δυναμική αλληλεγγύης από γυναίκες και διανοούμενους της εποχής» ήταν απλώς «υποφώσκουσα» (ενώ δεχόταν και καταγγελίες και χλευασμούς), στην σημερινή συγκυρία είναι σαφώς καλύτερη και ελπιδοφόρα. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, το παρουσιαζόμενο βιβλίο δικαιούται μια θέση στις επιλογές του αναγνωστικού κοινού, καθώς δείχνει ταυτόχρονα πόσο κακό (πολύ περισσότερο και διαρκέστερο από το αντίστοιχο «καλό») μπορεί να κάνει η (παραπλανημένη) «γνώμη του κόσμου», των πολλών, της ανεύθυνης μάζας, του όχλου. Και όχι μόνο σε ό,τι αφορά την αδικοπραγία κατά των γυναικών, αλλά και κατά των ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων εν γένει.

Οι Ρεντζαίοι εκτελέστηκαν στις 5 Μαρτίου 1930 (λίγες μέρες αργότερα εξοντώθηκε μαζί με τη συμμορία του ο «δάσκαλός» τους, «πατριάρχης της ληστοκρατίας» Μήτρος Τζατζάς) και στις 6 Ιανουαρίου του επόμενου έτους βρέθηκε το πτώμα του Δημήτρη Αθανασόπουλου στον Κηφισό. Η χρονική εγγύτητα ίσως να εκπλήσσει: ένα «αστικό» έγκλημα, «μοντέρνο», μπορούσε να συνυπάρχει με «παλιομοδίτες» ληστές, θεωρούμενους συχνά ως συνέχεια της τουρκομάχου ηρωικής κλεφτουριάς, μιας και, διόλου τυχαία, το φαινόμενο της ληστείας εμφανίστηκε αμέσως μετά τη δημιουργία του ελεύθερου ελληνικού κράτους;

Και όμως· το πρώτο αποτέλεσε τρόπον τινά φυσική εξέλιξη του δεύτερου, όπως, καταδεικνύεται ανάγλυφα και από την περίπτωση του πραξικοπήματος του λοχαγού Νικολάου Μερεντίτη (τον Νοέμβριο του 1847, στην Πάτρα), ο οποίος, αρχικά οπλαρχηγός του 1821, ακολούθησε την τότε πεπατημένη, μέσω παρανομιών, αμνηστεύσεων και μισθωμένων εκφοβισμών σε εκλογικές αναμετρήσεις, ωσότου να καταλήξει στην απόπειρα λήστευσης των χρημάτων των τραπεζών και του Δημοσίου Ταμείου (βλ. στο οικείο άρθρο του «Ιστορία Εικονογραφημένη», τχ. 542, Αύγουστος 2013). Ιδού πώς αστικοποιείται η ληστοκρατία, για να μετατραπεί σταδιακά σε αυτό που αποκαλείται «ένοπλη ληστεία».


📌 Το βιβλίο δικαιούται μια θέση στις επιλογές του αναγνωστικού κοινού, καθώς δείχνει ταυτόχρονα πόσο κακό (πολύ περισσότερο και διαρκέστερο από το αντίστοιχο «καλό») μπορεί να κάνει η (παραπλανημένη) «γνώμη του κόσμου», των πολλών, της ανεύθυνης μάζας, του όχλου. Και όχι μόνο σε ό,τι αφορά την αδικοπραγία κατά των γυναικών, αλλά και κατά των ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων εν γένει.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η μοναξιά του έρωτα και της εξορίας
Το νέο βιβλίο του Ισαάκ Μπασέβις Σίνγκερ είναι μια συναρπαστική αφήγηση που ξεκινά από τα πρώτα χρόνια της ζωής του στην Πολωνία έως την εγκατάστασή του στην Αμερική.
Η μοναξιά του έρωτα και της εξορίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Φιλοτελικά θραύσματα μνήμης
Η αρχαιολόγος Ιρις Τζαχίλη ξετυλίγει ένα πυκνό κουβάρι τεκμηρίων από τη συλλογή γραμματοσήμων που εμπιστεύθηκε το 1941 στη μητέρα της ένας Γερμανός κατακτητής στη Θεσσαλονίκη.
Φιλοτελικά θραύσματα μνήμης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γιώργος Βέλτσος: ανοικονόμητος
Η γραφή του Γιώργου Βέλτσου εμφανίζεται κατά πολλούς τόνους και δημοσιεύεται, όπου μπορεί να αξιοποιηθεί η συναφής ελευθερία, σε σύστημα πολυτονικό.
Γιώργος Βέλτσος: ανοικονόμητος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Στοκχόλμη/Κοπεγχάγη: «ανοχύρωτες πόλεις»
Το 1971 ο Βασίλης Βασιλικός εξέδωσε για πρώτη φοράτη νουβέλα «Η Δολο-κτονία», αναφερόμενη στη δολοφονία/παρουσιασθείσα ως «αυτοκτονία» του Γιώργου Μαυρογένη.
Στοκχόλμη/Κοπεγχάγη: «ανοχύρωτες πόλεις»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Μια βουτιά στα βαθιά»
Το «Φοβάμαι, ταυρομάχε» είναι το μοναδικό μυθιστόρημα του Λεμεμπέλ, βιβλίο καταπληκτικό για το πώς το θέμα του αγκαλιάζει μια φόρμα πλούσια σε τρόπους αφήγησης.
«Μια βουτιά στα βαθιά»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας