• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 11.8°C / 15.2°C
    2 BF
    91%
  • Θεσσαλονίκη
    Ψιχάλες
    12°C 9.8°C / 13.4°C
    3 BF
    81%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 16.0°C
    4 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 10.5°C
    2 BF
    72%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 12.9°C
    5 BF
    67%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 9.4°C
    2 BF
    93%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 5.6°C
    3 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.7°C / 13.7°C
    2 BF
    75%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 15.8°C / 18.8°C
    3 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 15.1°C
    1 BF
    88%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.6°C / 18.8°C
    3 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    3 BF
    82%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    4 BF
    67%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 8.5°C / 11.7°C
    0 BF
    90%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.8°C / 21.0°C
    1 BF
    66%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 13.8°C
    0 BF
    93%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.3°C / 13.3°C
    3 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.6°C / 12.8°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.1°C / 5.1°C
    0 BF
    94%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Δεν έχουμε χρόνο ούτε να πονέσουμε»

  • A-
  • A+
Σεφέρης, Λορεντζάτος, Κόρδης, Καππαδοκία, Σμύρνη, μνήμες, αλληλογραφία, μαρτυρίες, μουσική, ζωγραφική και άλλες μνήμες. Με μια λέξη: «Εξοδος»... Η λέξη αυτή φέρει μέσα της διττή αίσθηση: από τη μία είναι η έξοδος προς κάτι καλύτερο, από την άλλη μεταφέρει ένα τραύμα που μπορεί να μην επουλωθεί ούτε έναν αιώνα μετά. Γι’ αυτήν την «έξοδο» κάνει λόγο η Φένια Παπαδόδημα στην ομότιτλη παράστασή της, που παρουσιάζεται στη Θεσσαλονίκη και μετά θα ταξιδέψει, αν όλα πάνε καλά, και στην Αθήνα αλλά και στο εξωτερικό (Γαλλία)

Η Φένια Παπαδόδημα είναι πράγματι πολύ καλή σε πολλά. Κατ’ αρχάς είναι από τους υπερελάχιστους μη Γάλλους που πέρασε στο Κονσερβατουάρ στο Παρίσι. Συνέχισε ως ηθοποιός, μουσικός, τραγουδίστρια, σκηνοθέτις, συγγραφέας, δραματουργός, καθώς και συγγραφέας (κυκλοφορούν τα βιβλία της «Μια γάτα που τη λέγαν Billie Holiday», «Πωλούνται δάκρυα ελιάς»).

Εχοντας καταπιαστεί κυρίως με μουσικοθεατρικές παραστάσεις, τώρα, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, ξαναγυρίζει στους ανθρώπους που έχει μελετήσει και αγαπήσει πολύ, όπως οι Σεφέρης και Λορεντζάτος, συνομιλεί με τη ζωγραφική του Γιώργου Κόρδη και συγκεκριμένα την τελευταία του εικαστική σύνθεση-εγκατάσταση «Ανέστιοι Προσφεύγοντες», γράφει μουσική για το τότε και ψάχνει να βρει τους κοινούς δεσμούς των τελευταίων 100 χρόνων.

Την πετύχαμε στην Ανδρο, όπου έκανε ολιγοήμερες διακοπές, λίγο πριν ξεκινήσει πρόβες για την παράσταση: «Λέμε “διακοπές”, αλλά ποιες διακοπές; Στην παράσταση μιλάμε γι’ αυτό που ονομάζω, επηρεασμένη από τον Σεφέρη, “μηχανή της προσφυγιάς”. Το λένε για το 1922 και να, 100 χρόνια μετά, μιλάμε για το ίδιο πράγμα. Είναι δυνατόν να πεθαίνουν άνθρωποι δίπλα μας κι εμείς να κοιτάμε “ποιου είναι η νησίδα”; Εχω χάσει τον ύπνο μου με όλα αυτά. Αναρωτιέμαι πώς γίνεται να βγεις, να πας για ένα φαγητό και να ξέρεις ότι συμβαίνουν τέτοιες τραγωδίες; Προσωπικά μού είναι εξαιρετικά δύσκολο», μας λέει, αναφερόμενη στην πρόσφατη τραγωδία με τους πρόσφυγες στον Εβρο.

«Πάντως ο πρωθυπουργός μια χαρά συνέχισε τις διακοπές του», της λέμε.

«Ούτε θέλω να το σχολιάσω... Αυτό που παρατηρώ είναι πως δεν έχουμε χρόνο, ούτε για να συναισθανθούμε τον άλλο. Πόσο μάλλον να τον ακούσουμε ή να τον κατανοήσουμε. Το θίγουμε και στην παράσταση αυτό: πλέον δεν έχουμε χρόνο ούτε να πονέσουμε. Πόσο μάλλον να συν-πονέσουμε. Αλλά κι όσοι από εμάς νιώθουμε πως συμπάσχουμε, δεν μπορούμε ουσιαστικά να κάνουμε τίποτα, καθώς κάποια πράγματα είναι δρομολογημένα. Οπως έγινε και στη Μικρασία. Εννοώ πως το προσφυγικό δεν έχει σταματήσει κι ούτε πρόκειται. Ούτε γίνεται τυχαία: γίνεται σκόπιμα, εξυπηρετώντας συγκεκριμένα συμφέροντα. Εμείς, στην παράσταση, αυτό κάνουμε: “ανοίγουμε” το προσφυγικό ζήτημα, φτάνοντάς το στο σήμερα. Η παράσταση βασίζεται στις μαρτυρίες προσφύγων στο τετράτομο έργο από το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών με τίτλο “Εξοδος”. Πρόκειται για ένα έργο ζωής του ζεύγους Μερλιέ, που τις συνδέω με το “Οδοιπορικό στην Καππαδοκία” του Σεφέρη. Ο Σεφέρης εκτιμούσε πολύ τη δουλειά των Μερλιέ. Το απίστευτο είναι πως το τετράτομο αυτό έργο δεν υπάρχει πλέον. Και παρότι φέτος κλείνουν 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, κανείς δεν χρηματοδότησε την επανέκδοση αυτή – ούτε το ΥΠΠΟΑ. Μου φαίνεται αδιανόητο ότι αυτοί οι τόμοι έχουν εξαντληθεί και δεν έχουν επανεκδοθεί!».

Και συνεχίζει: «Από αυτές τις μαρτυρίες καταλαβαίνεις ακριβώς τι συνέβη τότε και σου σηκώνεται η τρίχα. Από το πώς έφτασαν στην Ελλάδα όσοι επέζησαν της καταστροφής, τι είδαν και τι έζησαν εκεί, αλλά τι έζησαν και πώς τους υποδέχτηκαν κι εδώ. Το υλικό αυτό είναι συγκλονιστικό! Οσα ιστορικά στοιχεία κι αν ξέρεις, όταν διαβάζεις τις μαρτυρίες, τότε μόνο καταλαβαίνεις το μέγεθος της τραγωδίας αυτών των ανθρώπων, καθώς και το μέγεθος της βίας και της σκληρότητας της ελληνικής κυβέρνησης αλλά και της τότε κοινωνίας (με ελάχιστες εξαιρέσεις). Οι περισσότεροι κλείνανε την πόρτα τους στους Μικρασιάτες πρόσφυγες, ενώ τους υπέβαλλαν και σε βασανιστικές καταστάσεις. Κατ’ αρχάς τους κουρεύανε. Ανθρωποι είχαν πάθει ανακοπή και πέθαιναν γιατί δεν το άντεχαν (όπως μία κοπέλα, νέα και αρραβωνιασμένη, που μόλις έφτασε Ελλάδα την κούρεψαν, δεν άντεξε τον τρόπο που της φέρονταν και πέθανε). Μόνο το 20% των προσφύγων τελικά επέζησε. Οσο για την ίδια την καταστροφή της Σμύρνης, το είχε πει τελικά ο Στεργιάδης, ο ύπατος αρμοστής στη Σμύρνη τότε, πως ο στόχος ήταν “να μη δημιουργηθεί προσφυγικό ζήτημα”... Ακριβώς όπως και τώρα!».

«Είναι απίστευτο το πόσο δεν έχουν αλλάξει τα πράγματα μέσα σε 100 χρόνια. Στην παράσταση χρησιμοποιούμε και μέρος της αλληλογραφίας του Γιώργου Σεφέρη με τον Ζήσιμο Λορεντζάτο, μεταξύ 1948-1968. Εκεί διαβάζουμε να γράφει ο Σεφέρης πως “οι άνθρωποι είναι η επιδερμική ασθένεια της Αττικής” κι ο Λορεντζάτος πως οι Αθηναίοι είναι σαν “άποικοι, που δεν έχουν καμία επαφή με τον τόπο τους και δεν τους ενδιαφέρει”. Πόσο σύγχρονα είναι όλα αυτά! Παράλληλα, μέσα από αυτά τα κείμενα φαίνεται εντονότερα και η σύγχρονη πνευματική και καλλιτεχνική ένδοια. Δεν υπάρχουν πια κοινότητες – ούτε στον καλλιτεχνικό χώρο. Κατά κύριο λόγο, επικρατεί η απομόνωση. Καθώς και μια τάση στην τέχνη: αυτό που ονομάζουμε “κουλτούρα της ψυχασθένειας”. Δηλαδή η Τέχνη πρέπει να φέρει ψυχασθένεια για να έχει ενδιαφέρον. Αυτό κυριαρχεί στην Ελλάδα σήμερα, αλλά έχει γίνει ήδη εδώ και χρόνια στο εξωτερικό, δεν συνιστά πλέον καμία πρωτοπορία. Από την άλλη, υπάρχουν τεράστια κείμενα (όπως η ποίηση του Σεφέρη) που ξεπερνούν αυτή την ψυχασθένεια. Αν ο άνθρωπος παραμένει στο μικρό του “εγώ” και εγκλωβίζεται εκεί, και το έργο του θα είναι “εγκλωβισμένο”. Το να παρουσιάσεις διεξόδους διαφυγής προς την ομορφιά και την ελευθερία είναι το ζήτημα».


ℹ️ «Εξοδος»
30, 31/8 στις 20.00, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης (Λεωφ. Στρατού 2). Είσοδος ελεύθερη. Προκρατήσεις θέσεων στο digitalculture.gov.gr. Η παραγωγή πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ολη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός 2022» του ΥΠΠΟΑ

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Λες και το ’ξερε!
Σαν να ήξερε τι θα συμβεί με την τραγωδία στο Εβρο... Ο Γιώργος Κόρδης αποτυπώνει σε μια εικαστική σύνθεση-εγκατάσταση μνημειακών διαστάσεων ακριβώς το προσφυγικό δράμα.
Λες και το ’ξερε!
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ποιος από εσάς τους τρελούς έχει κότσια;»
Πρόκειται για μια πολύ δυνατή επανέκδοση και ίσως την κατάλληλη στιγμή (πολιτικά και κοινωνικά μιλώντας). Μήπως γιατί είναι μια ταινία που στηλιτεύει την αδιαλλαξία της εξουσίας;
«Ποιος από εσάς τους τρελούς έχει κότσια;»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Mια ζωή, ολη η ιστορία
Η ζωή και το έργο της Ελλης Παπαδημητρίου που συγκινεί ακόμη και σήμερα δείχνοντας πως ένας άνθρωπος έζησε και έδρασε ως υπέρμαχος της ελευθερίας και των δικαιωμάτων.
Mια ζωή, ολη η ιστορία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Βαριοπούλα ή βιβλιοθήκη;
Δε γίνεται να επιλέγουμε στρατόπεδα ήδη οριοθετημένα: αυτό της τέχνης (ό,τι κι αν λέει), το άλλο της εξουσίας (σε όποια της μορφή). Τα όρια ας επανατοποθετηθούν, αλλά από όλους και προς όλους.
Βαριοπούλα ή βιβλιοθήκη;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Παγανισμός, επανάσταση, ένας άγιος και ο σπουδαιότερος Έλληνας φωτογράφος
O πολιτιστικός οργανισμός «Διέξοδος» διοργανώνει έκθεση με φωτογραφίες του Κώστα Μπαλάφα, από το μοναδικό, αστικό πανηγύρι του Άη Συμιού στο Μεσολόγγι.
Παγανισμός, επανάσταση, ένας άγιος και ο σπουδαιότερος Έλληνας φωτογράφος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πολιτιστική ατζέντα της εβδομάδας
To έργο του Μάρτιν Μακ Ντόνα «Η βασίλισσα της ομορφιάς» είναι μια παράσταση για την τραγικότητα τόσο της ανθρώπινης ύπαρξης όσο και των ανθρώπινων σχέσεων.
Η πολιτιστική ατζέντα της εβδομάδας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας