• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.8°C / 26.2°C
    2 BF
    65%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.7°C / 24.6°C
    0 BF
    59%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.9°C / 23.8°C
    2 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 20.2°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.8°C / 22.7°C
    2 BF
    55%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.5°C / 16.5°C
    1 BF
    60%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    79%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.2°C / 21.1°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    1 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.4°C / 23.8°C
    1 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.7°C / 25.1°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.3°C / 24.3°C
    2 BF
    69%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    1 BF
    60%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    25°C 18.5°C / 25.5°C
    1 BF
    56%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 24.8°C
    3 BF
    74%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.0°C / 24.3°C
    2 BF
    67%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    24°C 19.3°C / 23.8°C
    0 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.7°C / 22.5°C
    2 BF
    72%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    0 BF
    82%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τελικά χρειαζόμαστε όλοι ψυχανάλυση;

  • A-
  • A+
Γιατί, λοιπόν, ψυχανάλυση; Για να φωτίσουμε τα «τυφλά μας σημεία» και να αποκτήσουμε μεγαλύτερη συμμετοχή στη διαμόρφωση της ιστορίας μας, διατηρώντας πάντα το δικαίωμα εξαίρεσής μας από τη νόρμα.

Η ψυχανάλυση βρέθηκε στο επίκεντρο του δημόσιου λόγου με αφορμή τον θάνατο του Ματθαίου Γιωσαφάτ. Τόσο η απώλεια του ψυχιάτρου και ψυχαναλυτή όσο και το τελευταίο του βιβλίο «Γιατί Ψυχανάλυση, κύριε Γιωσαφάτ;» –όπου ο ίδιος απαντά στη Β. Φλέσσα (εκδόσεις Αρμός)– έγιναν μια ευκαιρία για να επανέλθουμε στο τι σημαίνει η ψυχανάλυση για τον άνθρωπο του 21ου αιώνα, ιδίως για εκείνον που βιώνει την αντίφαση των μετανεωτερικών χρόνων και των βιωμάτων μέσα στην ελληνική οικογένεια.

Τι μπορεί να κάνει λοιπόν ένας ψυχαναλυτής και τι ένας ψυχαναλυόμενος σήμερα; Γιατί να επιλέξουμε την ψυχανάλυση ως θεραπεία; Και τελικά τι μπορεί να αλλάξει μέσα από την αναλυτική διαδικασία; Ας ξεκινήσουμε με εκείνο που δεν είναι ψυχανάλυση.

Η ψυχολογία της νόρμας, που παρέχει κανονικοποιημένες λύσεις με στόχο να εντάξουν το υποκείμενο στη νόρμα, δεν είναι ψυχανάλυση. Η ψυχανάλυση είναι μια ανατρεπτική διαδικασία. Κάποτε ο Φρόιντ ανέδειξε την καταλυτική σημασία του ασυνείδητου –όπως όνειρα και φαντασιώσεις– στη διαμόρφωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Οπως σημειώνει και ο Μ. Γιωσαφάτ στο τελευταίο του βιβλίο «είμαστε όλοι τραυματισμένοι από τα πρώτα πέντε χρόνια της ζωής μας». Η αναλυτική θεραπεία –όπως εξηγεί ο Ελληνας ψυχαναλυτής που απλοποίησε τον ψυχαναλυτικό λόγο– δίνει πιο σύνθετα εργαλεία για μια πιο βαθιά ανθρωπολογική ερμηνεία της «σημερινής μας κατάντιας». Αποκαλύπτει, δηλαδή, τα ασυνείδητα κίνητρα.

Πρόκειται για μια πράξη γνώσης του ασυνείδητου του κάθε αναλυόμενου, δηλαδή αυτού που του δημιουργεί εν αγνοία του τα συμπτώματα που τον κάνουν να υποφέρει ή να σαμποτάρει τον εαυτό του, που του δημιουργούν ένα «πεπρωμένο», δηλαδή μια επαναληπτικότητα στην προσωπική ή επαγγελματική ζωή (χωρισμοί, αποτυχίες, κρίσεις πανικού).

Διότι απλά το ασυνείδητό μας –τα τραύματα τα οποία δεν αναγνωρίζουμε συνειδητά ως τέτοια– επενεργεί στη ζωή μας με επαναλήψεις για τις οποίες θεωρούμε πως δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι οι ίδιοι. Μέσα από την ψυχαναλυτική διαδικασία όμως μπορούμε να αλλάξουμε «ό,τι κλοτσάει», να δώσουμε μια εξήγηση γι’ αυτά που μας συμβαίνουν και συχνά μας βυθίζουν σε απόγνωση. Αυτό γίνεται, όχι γιατί η ψυχαναλυτική θεραπεία είναι θαυματουργή αλλά γιατί κάνει focus στη μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου, απαλλαγμένη από τον δογματισμό του επιστημονικού λόγου της εποχής. Δεν έχει συνεπώς σημασία αν συντάσσεται κανείς με τη θεωρητική σχολή και την αναλυτική πρακτική του Μ. Γιωσαφάτ. Το σημαντικό στην ψυχαναλυτική διαδικασία είναι το ότι δεν ιατρικοποιείται ο ψυχισμός και το υποκείμενο δεν κατηγοριοποιείται σε «φυσιολογικό» και άρρωστο».

Το ερώτημα που απασχολεί όσους καλούνται να επιλέξουν μια «θεραπεία» είναι κατά πόσο η ψυχανάλυση προσφέρει ανακούφιση από όλα όσα μας βασανίζουν. Η απάντηση είναι μία και μας εμπεριέχει. Ο αναλυόμενος έχει ενεργό ρόλο σε αυτό γιατί είναι εκείνος που «ομιλεί» ως υποκείμενο του ασυνείδητου. Ολα όσα αναδύονται μέσα από τον ίδιο του τον λόγο μπορούν να τον εκπλήξουν και να τον ξυπνήσουν αφού αποκαλύπτονται ασυνείδητα κίνητρα και δυναμικές.

Ο αναλυόμενος έρχεται αντιμέτωπος με τον εαυτό μέσα από το «λέγειν» του εντός του αναλυτικού πλαισίου. Η ανάδυση της επιθυμίας είναι, εξάλλου, ο πυρήνας της ψυχανάλυσης και όχι η προσαρμογή του υποκειμένου στα δεδομένα της κοινωνίας. Για να δούμε τη θέση που έχει λάβει στη ζωή μας το τραύμα και να ζήσουμε τη ζωή μας πέρα από τους περιορισμούς που θέτει ένα τραυματικό παρελθόν.

Ο Βασίλης Δημόπουλος στο βιβλίο του «Τα παράδοξα της ψυχανάλυσης» (εκδόσεις Αρμός) αναφέρεται στη μεταφορά του Φρόιντ για τα ψυχικά συστήματα σημειώνοντας πως «το “εγώ’’ σαν τον καβαλάρη ιππεύει μεν το “εκείνο’’, το “εκείνο’’ όμως το οδηγεί πολλές φορές εκεί που θέλει»… Χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε και συνεπώς δίχως να το αναγνωρίζουμε και να αντι-δρούμε.

Και γι’ αυτό στο ερώτημα αν χρειαζόμαστε όλοι ψυχανάλυση η απάντηση δεν αφορά μόνο όσους θέλουμε να θεραπεύσουμε κάποιες ψυχικές διαταραχές άλλα όλους όσοι θέλουμε να αναδυθούν οι ασυνείδητοι μηχανισμοί που σαμποτάρουν τη ζωή μας έτσι ώστε να μην είμαστε έρμαιο της επαναληπτικότητας των συμπτωμάτων που έχουν τις ρίζες τους στην παιδική μας ηλικία.

Γιατί να κάνουμε, λοιπόν, ψυχανάλυση; Για όσους αναγνωρίζουμε την ύπαρξη του ψυχισμού μας… για όσους θέλουμε να διαπραγματευτούμε τις αντινομίες της επιθυμίας μας και τις καθηλώσεις που μας ταλανίζουν ως ενήλικες, η απάντηση είναι προφανής. Δεν είναι ανάγκη, είναι κυρίως επιλογή να φωτίσουμε τα «τυφλά μας σημεία» και να αποκτήσουμε μεγαλύτερη συμμετοχή στη διαμόρφωση της ιστορίας μας, διατηρώντας πάντα το δικαίωμα εξαίρεσής μας από τη νόρμα.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η βουβή κρίση και ο πόλεμος
Οι προσωπικές ιστορίες των ανθρώπων θα συνδέονται πάντα με την Ιστορία και οι άνθρωποι θα έχουν πάντα ανάγκη να ισχυροποιήσουν τη συλλογική τους ταυτότητα.
Η βουβή κρίση και ο πόλεμος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενα σύγχρονο βασανιστήριο
Οι θεραπείες μεταστροφής συμπεριλαμβάνουν από ψυχιατρική εκτίμηση και ψυχιατρική αγωγή μέχρι άλλη φαρμακευτική ή και ορμονική αγωγή, ψυχοθεραπεία, μέχρι συμπεριφορικές τεχνικές και σωματική βία.
Ενα σύγχρονο βασανιστήριο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εγώ, ο άλλος ως αόρατος
Η αυτοαντίληψη εμπεριέχει τον εαυτό ως παρατηρητή αλλά και ως περιεχόμενο παρατήρησης.
Εγώ, ο άλλος ως αόρατος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πρόσφυγες και «άδεια οχυρά»
Η επιθυμία να αφανίσουμε τον «άλλον» ξεκινά από το άγχος μας για τον δικό μας αφανισμό και αυτός είναι ο φόβος που καθιστά τον «Αλλον» τόσο απειλητικό.
Πρόσφυγες και «άδεια οχυρά»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πληγή της επιθυμίας
Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της πανδημίας και η λανθασμένη διαχείρισή τους είναι προφανώς δυσμενείς για τη δημοκρατία, ενώ χρειάζεται μια ειλικρινής πληροφόρηση των πολιτών και η αναγνώριση όλων των λαθεμένων...
Η πληγή της επιθυμίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας