• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 11.4°C / 15.7°C
    1 BF
    85%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενής ομίχλη
    11°C 9.7°C / 12.8°C
    1 BF
    91%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 15.0°C
    1 BF
    85%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 7.9°C / 11.6°C
    1 BF
    95%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    0 BF
    93%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 10.0°C
    1 BF
    83%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 6.4°C / 6.4°C
    0 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    1 BF
    87%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.8°C / 15.2°C
    3 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 9.9°C
    1 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.8°C
    2 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    4 BF
    82%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 12.3°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 13.4°C
    1 BF
    88%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.8°C / 15.4°C
    2 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.6°C / 15.4°C
    2 BF
    78%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.3°C / 11.6°C
    2 BF
    87%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 11.7°C
    1 BF
    99%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.5°C / 6.5°C
    1 BF
    92%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Το θέατρο είναι πιο έξυπνο από όλους τους δραματουργούς»

  • A-
  • A+
Η θητεία του Ολιβιέ Πι ως καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ της Αβινιόν έφτασε στο τέλος της. Καθώς βγαίνουμε από το γραφείο του μετά τη συζήτησή μας μου λέει: «Σε μία εβδομάδα από σήμερα φεύγω από την πόλη. Από τη μία μου έρχεται να σκοτωθώ κι από την άλλη είμαι ευτυχισμένος». Σε αυτό τον τελευταίο προγραμματισμό του, ο ίδιος συμμετέχει με το «Η ταραγμένη μου νεότητα», παράσταση δεκάωρης διάρκειας σε δικό του κείμενο και σκηνοθεσία και με διαφορά η καλύτερη δουλειά του τα τελευταία χρόνια.

Αναπόφευκτα, η συζήτησή μας περιστρέφεται γύρω από την εμπειρία των εννιά χρόνων του στο Φεστιβάλ, χωρίς να ξεχνάμε τη «Μαντάμα Μπατερφλάι» που θα σκηνοθετήσει για τη Λυρική Σκηνή στο Ηρώδειο τον Ιούνιο του 2023. Γοητευτικός συνομιλητής, μιλάει ακριβώς με τον τρόπο και τη μουσικότητα που γράφει.

● Λάτρεψα πραγματικά το «Η ταραγμένη μου νεότητα». Είστε ένας ρομαντικός! Δεν το βλέπουμε, βέβαια, πρώτη φορά στα έργα σας…

Σας ευχαριστώ. Μα είναι αλήθεια!

● Ο μονόλογος του Αλκάντρ ανήκει στις ομορφότερες ερωτικές εξομολογήσεις που έχω ακούσει ποτέ.

Ναι, είναι μια ερωτική εξομολόγηση στον Αρλεκίνο του, αλλά επίσης μια ερωτική εξομολόγηση στο κοινό, με το οποίο θεμελιώνει την ελπίδα της υπέρβασης. Είναι μια ερωτική εξομολόγηση στην υπέρβαση, στην Τέχνη, στο θέατρο. Εν τέλει, είναι μια ερωτική εξομολόγηση γενικά· μια ερωτική εξομολόγηση στον έρωτα.

● Τι είναι ο ρομαντισμός για σας;

Είναι να πιστεύεις πως το υποκείμενο δεν υπάρχει και πως έχουμε εκραγεί μέσα στη σχέση με τον άλλο και στο πάθος μας. Ρομαντισμός είναι όσα δεν μπορούν να εγγραφούν μέσα στην κληρονομιά του Cogito ergo sum. Ρομαντισμός είναι να βουτάς βαθιά μέσα στο μυστήριο της ψυχής. Είμαι λοιπόν ρομαντικός; Απολύτως. Ισως μάλιστα περισσότερο Γερμανός ρομαντικός παρά Γάλλος.

● Ετσι εργαστήκατε και στο Φεστιβάλ;

Οχι. Δεν υπήρξα ρομαντικός διευθυντής. Δεν μπορεί κανείς να είναι ρομαντικός διευθυντής. Είναι σχήμα οξύμωρο. Από την άλλη, πρέπει να είναι κανείς ένας διευθυντής που νοιάζεται για τους άλλους. Οπότε, όχι. Την ταραγμένη ψυχή που φλερτάρει με την τρέλα την κρατώ για τον ποιητή. Μέσα σε αυτό εδώ το γραφείο υπήρξα πολύ πραγματιστής.

● Τι πιστεύετε πως πετύχατε αυτά τα χρόνια ως διευθυντής;

Πιστεύω πως κάναμε μια επανάσταση στο κοινό: είναι διαφορετικό, νεανικότερο. Κάναμε μια πράσινη επανάσταση, είναι σημαντικό: δεν υπήρχε η έννοια της συνυπευθυνότητας στο Φεστιβάλ. Κάναμε μια αβινιονέζικη επανάσταση: το Φεστιβάλ δήλωνε «παρών» στην Αβινιόν καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Κάναμε μια αισθητική επανάσταση: ήρθαν στο Φεστιβάλ πολλοί καλλιτέχνες που δεν είχαν έρθει ποτέ και που σήμερα έχουν γίνει μεγάλα ονόματα της ευρωπαϊκής και της διεθνούς σκηνής. Αναμφίβολα κάναμε μια διεθνή επανάσταση: υπήρξαν μέρη, ειδικά του Νότου, που ήταν παρόντα πιο πολύ από ποτέ. Κάναμε μια πολιτική επανάσταση, γιατί το φεστιβάλ δεν είναι απλώς μια λίστα από ωραίες παραστάσεις.

Είναι κι ένας χώρος όπου μπορούμε να φανταστούμε πως υπάρχει ελπίδα πολιτικά, στράτευση, ανταλλαγή ιδεών, ίσως ακόμα και αντίσταση. Κάναμε ψηφιακή επανάσταση: το Φεστιβάλ σε ό,τι αφορά το ταμείο, τον τρόπο έκδοσης των εισιτηρίων, ήταν ακόμα στον 19ο αιώνα. Αυτό που μετανιώνω περισσότερο είναι που ματαιώθηκε η έκδοση του 2020. Ισως, αν είχαμε δώσει μάχη, να είχαμε καταφέρει να γίνει. Ο χρόνος δεν γυρίζει πίσω. Ομως είναι πολύ, πολύ επώδυνο. Και η εικόνα του Φεστιβάλ έχει αλλάξει. Κανείς πλέον δεν μπορεί να πει ότι απευθύνεται σε μια ελίτ. Εκτός ίσως από όσους δεν έχουν έρθει ποτέ, ή είναι κακοπροαίρετοι.

Από την παράσταση «Η ταραγμένη μου νεότητα»

Υπάρχει κάτι που θελήσατε να κάνετε αλλά δεν τα καταφέρατε;

Πολλά. Θα ήθελα να είχα βάλει περισσότερο στο προσκήνιο τους ηθοποιούς. Ειδικά οι Γάλλοι ηθοποιοί, οι ηθοποιοί των κρατικών θεάτρων, δεν έχουν αρκετά σημαντική θέση, ούτε επαρκή ορατότητα. Θα ήθελα να είχα μπορέσει να προγραμματίσω μια γυναίκα σκηνοθέτιδα στην Αυλή της Τιμής, αλλά και τα τρία πρότζεκτ που είχα τελικώς δεν ευοδώθηκαν. Αυτό είναι πραγματικά κρίμα. Θα ήθελα επίσης να έχω πείσει τους κρατικούς φορείς ότι αυτό το Φεστιβάλ είναι οικονομικά εξαιρετικά εύθραυστο. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε με αυτή την οικονομική δομή.

● Γράφετε πολύ. Παρουσιάσατε φέτος μια δεκάωρη παράσταση. Διευθύνατε επί τόσα χρόνια το Φεστιβάλ. Πώς τα προλαβαίνετε όλα;

Είμαι πολύ κουρασμένος (γέλια), αληθινά πολύ κουρασμένος. Είναι μια ερώτηση που μου την έχουν κάνει πολλές φορές στη ζωή μου. Δεν έχω παρά μόνο μία απάντηση: δεν έχω οικογένεια. Στην πραγματικότητα, δεν έχω ζωή. Δεν έχω άλλη ζωή πέρα από αυτό που μπορώ να κάνω στην υπηρεσία του θεάτρου.

Αλήθεια, όταν είχατε παρουσιάσει στην Αβινιόν την ιστορική 24ωρη παράσταση της «Υπηρέτριας» πριν από 27 χρόνια, φανταζόσασταν ότι θα επιστρέφατε κάποτε ως διευθυντής;

Οχι! Στα 30 μου χρόνια δεν φανταζόμουν καν ότι θα επιβίωνα. Τίποτα από αυτά που μου συνέβησαν μετά δεν μπορούσα να τα φανταστώ. Πίστευα πως η ζωή μου είχε τελειώσει, πως όλα θα τέλειωναν μέσα στα ερχόμενα χρόνια. Ολη η γενιά μου το πίστευε αυτό, όλος ο κόσμος γύρω μου. Δεν πίστευα πως θα περνούσαμε τα σαράντα.

● Αν σας προτείνουν τη διεύθυνση ενός άλλου θεσμού, θα δεχτείτε;

Ναι, βέβαια. Αν είναι κάτι που μου ταιριάζει. Αν είμαι ικανός γι’ αυτό. Αν μπορώ να προσφέρω κάτι. Είμαι έτοιμος.

● Εχετε ήδη σχέδια για το μέλλον;

Οχι. Εχω όμως καλλιτεχνικά σχέδια. Θα έρθω και πάλι στην Αθήνα, πράγμα για το οποίο είμαι πολύ ευτυχής.

● Και θα σκηνοθετήσετε τη «Μαντάμα Μπατερφλάι».

Ναι, στο Ηρώδειο. Θα είναι πραγματικά υπέροχο.

● Εχετε ήδη κάποια σκέψη για το πώς θα είναι;

Εχω περάσει πολύ χρόνο με αυτό το έργο. Ξέρω λίγο τι θα κάνω. Οχι με μεγάλη ακρίβεια. Εχω περισσότερο μια ιδέα για τη δραματουργία παρά για το θεαματικό κομμάτι. Είναι πολύ έξυπνο έργο: αφηγείται εξαιρετικά καλά το πώς η αμερικανική κουλτούρα καταστρέφει τις άλλες κουλτούρες. Πιστεύω πως είναι πολιτικά πολύ ισχυρό, και πως μιλά για το σήμερα. Για την καταστροφή από την αμερικανική mainstream κουλτούρα, από τον καπιταλισμό εν πολλοίς, όλων των τοπικών πολιτισμών.

● Δουλεύετε με διαφορετικό τρόπο στην όπερα απ’ ό,τι στο θέατρο;

Οχι. Αλλωστε οι ηθοποιοί στο θέατρο μου το προσάπτουν αυτό. Εχω μάθει να δουλεύω πολύ γρήγορα στην όπερα, με πολλές απαιτήσεις, με αποτελεσματικότητα. Στο θέατρο, γενικά πηγαίνουμε λίγο πιο αργά. Οπότε οι ηθοποιοί στο θέατρο μου λένε: σιγά σιγά! Οταν όμως κάνουμε μια δεκάωρη παράταση και δεν έχουμε παρά μόνο τρεις μήνες, πρέπει να δουλέψουμε όπως στην όπερα.

● Υπάρχει μια σκηνοθεσία σας στην όπερα που δεν θα την ξεχάσω ποτέ: το «Διάλογοι Καρμελιτισσών» του Πουλένκ.

Ναι, ήταν καλό. Είχαμε καλό θίασο. Η παράσταση περιόδευσε και συνεχίζει να περιοδεύει – το φθινόπωρο θα πάει στο Σαν Φρανσίσκο. Αλλά είναι αλήθεια ότι με τα κορίτσια υπήρξαμε εξαιρετικά ευτυχείς, κι αυτό τα κάνει όλα εύκολα. Ολα έγιναν συλλογικά – σπάνια έχω γνωρίσει τέτοια συλλογικότητα, χωρίς ανταγωνισμούς. Νομίζω πως μας παρέσυρε όλους η ομορφιά του έργου. Κι ο Πιερ-Αντρέ Βάιτς είχε κάνει ένα υπέροχο σκηνικό, πολύ απλό, αλλά ταυτόχρονα πολύ περίπλοκο.

Η αγάπη μου για τον Μπερνανός και τον Πουλένκ –κυρίως τον Μπερνανός– είναι πολύ παρούσα. Κι είμαι πολύ ευτυχής γιατί πρόκειται να σκηνοθετήσω τους «Μαστούς του Τειρεσία» στο Théâtre des Champs-Elysées τον Ιανουάριο. Ετσι θα έχω κάνει και τα τρία έργα του Πουλένκ – είχαμε κάνει την «Ανθρώπινη φωνή» με την Πατρίσια Πετιμπόν. Δεν έχουν καθόλου το ίδιο ύφος, αυτό είναι το εκπληκτικό. Νομίζω πως θα γελάσουμε πολύ!

● Θυμάμαι το κρεβάτι της Ηγουμένης όρθιο, κάθετα στη σκηνή…

Ναι, ήταν καλή ιδέα. Ακουσα τις τραγουδίστριες που μου έλεγαν πως είναι πολύ δύσκολο να τραγουδήσεις όλη τη σκηνή ξαπλωμένη. Αναρωτήθηκα λοιπόν: μα δεν υπάρχει κάποιος τρόπος να είναι όρθιες; Και μας ήρθε αυτή η ιδέα. Πως το βλέμμα του θεατή ήταν όπως το βλέμμα του Θεού που κοίταζε από ψηλά. Ετσι μπορέσαμε να παίξουν τη σκηνή όρθιες!

● Στο θέατρο κάποιες ιδέες αποκτούν καλλιτεχνική διάσταση, όμως έχουν προκύψει για πρακτικούς λόγους.

Πάντα. Το θέατρο είναι πιο έξυπνο από εμάς, είναι πιο έξυπνο από όλους τους δραματουργούς.

● Σκεφτόμουν βλέποντας το «Η ταραγμένη μου νεότητα» ότι ο τρόπος που χρησιμοποιείτε τη γλώσσα είναι σαν να πηγάζει από τον Σέξπιρ.

Ο Σέξπιρ είναι ο απόλυτος δάσκαλός μου. Σκέφτομαι πως το να γράφει κανείς για το θέατρο είναι απομίμηση του Σέξπιρ. Ολα είναι εκεί. Με τον Σέξπιρ είναι που κατάλαβα τι θέατρο ήθελα να κάνω. Οχι το θέατρο του Σέξπιρ – αν και έχω ανεβάσει έργα του: το θέατρο του Σήμερα, φυσικά. Για μένα, το να γράφω θέατρο σημαίνει να αναρωτιέμαι τι θα έκανε ο Ουίλιαμ σήμερα;

● Εχετε ανεβάσει αρκετά έργα του. Για κάποια μάλιστα έχετε κατηγορηθεί.

Εχω κάνει «Ρωμαίο και Ιουλιέτα», «Βασιλιά Ληρ», «Αμλετ». Και τον «Μακμπέθ» με φυλακισμένους. Ξεκίνησα να δουλεύω τον «Οθέλλο», αλλά διακόπηκε λόγω Covid. Εχω κάνει και την όπερα «Αμλετ».

Ονειρεύεστε να σκηνοθετήσετε κάποιο έργο του ακόμα;

Αν θα έπρεπε να δουλέψω πάνω σε κάποιο, θα ήταν η «Τρικυμία». Ομως θα δούλευα όπως και στο παρελθόν, επιστρέφοντας πολλές φορές στο πρωτότυπο. Τρία χρόνια διάβασμα του πρωτότυπου κειμένου με μεγεθυντικό φακό: αυτό έκανα για τον «Βασιλιά Ληρ». Προφανώς όταν το κάνουμε αυτό, καταλήγουμε πάντα με ένα γαλλικό κείμενο που ξαφνιάζει και που ίσως να κατηγορηθεί για προδοσία, ενώ στην πραγματικότητα είναι απλώς τρομακτικά πιστό.

● Δεν αποφύγατε ποτέ να πάρετε θέση πολιτικά. Είχατε κάνει απεργία πείνας μαζί με την Αριάν Μνουσκίν και τον Φρανσουά Τανγκί, είχατε απειλήσει πως αν εκλεγεί ακροδεξιός δήμαρχος στην Αβινιόν θα μεταφέρατε αλλού το Φεστιβάλ…

Θα το πήγαινα στην Αθήνα! (Γέλια)

● Μπορούμε πάντα να το ονειρευόμαστε! Πιστεύετε πως ο καλλιτέχνης έχει ευθύνη απέναντι στην κοινωνία;

Οχι, όχι. Πιστεύω πως ο κάθε πολίτης έχει ευθύνη απέναντι στους συγχρόνους του. Ο καλλιτέχνης όχι περισσότερο από τους άλλους. Ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο.

*Δημοσιογράφος, σκηνοθέτης και μεταφραστής

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ενηλικίωση των ονειροπόλων
Είχαμε τέσσερις σκηνικές αφορμές να μιλήσουμε με τον Βασίλη Κατσικονούρη και το «σίκουελ» του «Καλιφόρνια Ντρίμιν» 20 χρόνια μετά ήταν από μόνο του κίνητρο.
Η ενηλικίωση των ονειροπόλων
ΘΕΑΤΡΟ
Το «Μπλε» στο Bios
Το ΜΠΛΕ είναι μία περφόρμανς που πραγματεύεται το ενδογενές και εξωγενές άγχος, τα ψυχοσωματικά συμπτώματά του και την ευαλωτότητα του ατόμου.
Το «Μπλε» στο Bios
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το πάρτι για τα «χρυσά παιδιά» και η τραγωδία των ανθρώπων
Το έργο της Λούσι Πρεμπλ, «Ένρον», αφορά την αληθινή ιστορία της πτώχευσης του μεγαλύτερου ενεργειακού κολοσσού της Αμερικής το 2001 και έχει φυσικά ανατριχιαστικές αναλογίες με όσα ζούμε και τώρα
Το πάρτι για τα «χρυσά παιδιά» και η τραγωδία των ανθρώπων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας