• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.5°C / 20.8°C
    4 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.3°C / 18.5°C
    1 BF
    60%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.0°C / 21.0°C
    1 BF
    55%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    14°C 8.9°C / 13.8°C
    1 BF
    52%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    4 BF
    63%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.4°C / 17.0°C
    0 BF
    58%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 10.9°C / 13.4°C
    2 BF
    38%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    2 BF
    41%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 21.0°C
    4 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 17.9°C / 19.9°C
    4 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.4°C / 20.4°C
    5 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 17.3°C / 19.7°C
    5 BF
    60%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    2 BF
    52%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 12.3°C
    0 BF
    62%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 14.5°C / 19.4°C
    2 BF
    57%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 22.1°C
    1 BF
    52%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.0°C / 20.0°C
    2 BF
    48%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 14.3°C / 18.3°C
    2 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 12.7°C / 17.5°C
    0 BF
    58%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 11.3°C / 11.3°C
    1 BF
    60%

Γκυ ντε Μωπασάν: Ιστορίες της μέρας και της νύχτας, Μετάφραση-επίμετρο: Βασιλική Τσίγκανου, Εκδόσεις GEMA, 2021

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ιστορίες που καθηλώνουν

  • A-
  • A+
Η αδιαμεσολάβητη αγάπη του Ντε Μοπασάν για τον κόσμο διαφαίνεται στη μελαγχολική αποτύπωση του αληθούς που εμπεριέχεται στα κείμενά του.

Ο μέθυσος, ο γέρος, η ομολογία, η ευτυχία, το κόσμημα, φόνος γονιών, ανάμνηση, η εξομολόγηση, η βεντέτα, ο Τουμπουκτού είναι μερικές από τις ιστορίες που γεννιούνται στα τέλη του 19ου αιώνα. Τα αφηγήματα του κορυφαίου Γάλλου διηγηματογράφου Γκι ντε Μοπασάν αναπαριστούν τη ζωή όπως πραγματικά είναι, αποδίδοντας ίσως με περισσότερη ακρίβεια τη σκληρότητα και το παράλογο που τη διαπερνούν, προκαλώντας το έντονο ενδιαφέρον τόσο για την πολυτάραχη εποχή με την οποία συνδέονται όσο και για την πολυκύμαντη πορεία του δημιουργού τους, ο οποίος πεθαίνει στα 43 του μόλις χρόνια, σε ψυχιατρείο, χτυπημένος από σύφιλη, έχοντας όμως προλάβει να συγγράψει τριακόσιες νουβέλες και έξι μυθιστορήματα!

Σε μια ιστορική περίοδο που ανθίζει η πεζογραφία, που εδραιώνεται το μυθιστόρημα ως αναπόσπαστο πολιτισμικό προϊόν της αστικής τάξης, η οποία πλέον αρχίζει να καθιερώνει τα δικά της ήθη και να προωθεί μηχανισμούς συγκρότησης και ελέγχου της ιδεολογίας της, ο νατουραλισμός φαίνεται να αποτελεί το επικρατέστερο κοσμοθεωρητικό ρεύμα. Διαχέεται και στη λογοτεχνία, η οποία επηρεασμένη από τη δαρβινική βιολογία αντιμετωπίζει το άτομο ως ανώτερο ον, με ισχυρά κληρονομημένα ένστικτα που προσδιορίζουν τον χαρακτήρα του, τοποθετώντας το ωστόσο σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό περιβάλλον που καθορίζει τη διαμόρφωση της συμπεριφοράς του. Υπό αυτή τη συνθήκη, υποστηρίζεται σθεναρά ότι το χρήμα αλλοτριώνει, καταστρέφει, οδηγεί στην εκμετάλλευση, στην ηθική έκπτωση, στην ποταπότητα.

Στο κυνήγι του κέρδους, τα υλικά αγαθά κατακυριεύουν και διαβρώνουν την ανθρώπινη ψυχή. Η αποθέωση του ατομικού συμφέροντος στις διαπροσωπικές σχέσεις (στην οικογένεια, στον έρωτα) επισφραγίζει τη νοσηρότητα της κοινωνίας που μοιάζει να χρεοκοπεί, διανύοντας απρόσκοπτα την αστική της ολοκλήρωση.

Η πένα του συγγραφέα, προσυπογράφουσα, πρωτοτυπεί παρουσιάζοντας τους χαρακτήρες να μιλούν, να δρουν, αφήνοντας τον ίδιο τον αναγνώστη να αναγνωρίσει την προσωπικότητά τους, να διαγνώσει τα βαθύτερα κίνητρα που υποκρύπτουν τα λόγια, η συμπεριφορά, οι πράξεις τους.

Διεισδύει στοχαστικά στα ενδότερα της ζωής, διηγούμενος ιστορίες εύληπτες, σύντομες, επιτυγχάνοντας μια εξαιρετικά συνετή οικονομία διαχείρισης περιορισμένου αριθμού προσώπων, που αλληλοσυνδέονται με ένα συγκεκριμένο περιστατικό· διά μέσου αυτού αναδεικνύεται συνήθως το ηθικό ποιόν του κεντρικού χαρακτήρα, χωρίς διδακτισμό, χωρίς συναισθηματισμούς, χωρίς εκτενή περιθώρια ψυχολογικής ανάλυσης και φλύαρων εξηγήσεων. Ανασύρει και συνθέτει το αθέατο των πραγμάτων που μόνο το δικό του προσωπικό βλέμμα αντιλαμβάνεται, επιλέγοντας τις λιτές περιγραφές, μια γλώσσα αδρή και αιχμηρή· εκφραστικές ψηφίδες, ευτράπελες, πικρές, ειρωνικές, με άλλοτε έντονα και άλλοτε σκοτεινά χρώματα εικόνες.

Μια ωδή στη ζωή, στον θρήνο, τον πόνο, την αγωνία και τον θάνατο, προβάλλοντας με αινιγματική απλότητα, χωρίς επιτήδευση, με απολύτως νηφάλια συγκίνηση, την περιπλάνηση στα σκοτεινά μονοπάτια των αισθήσεων και των ασίγαστων παθών των ηρώων του, των άπληστων επαρχιωτών, των αθεράπευτα απλοϊκών, των καταφρονεμένων μικροαστών, των βάναυσων, των απόκληρων, των άπιστων και καταπιεσμένων γυναικών, των αφελών και φιλήδονων, των ευάλωτων και τρωτών, των νοσηρών, των εκμεταλλευτών, των κυνικών και απάνθρωπων. Υιοθετώντας ένα εκφραστικό σχήμα πλοκής οργανώνει τη δράση προσώπων που καταλήγουν να είναι θύματα του κοινωνικού περιθωρίου, περιδιαβαίνοντας και περιλαμβάνοντας διάφορα κοινωνικά στρώματα και ρόλους.

Η διαμεσολάβηση του διηγηματογράφου Ντε Μοπασάν παραδίδεται στην ίδια τη ζωή. Η αδιαμεσολάβητη αγάπη του για τον κόσμο διαφαίνεται στη μελαγχολική αποτύπωση του αληθούς που εμπεριέχεται στα κείμενά του. Η δική του αλήθεια δεν ξεφεύγει από την επιρροή της κυρίαρχης τάσης της εποχής που εμμένει στην απρόσωπη και αμήχανη προσκόλληση στα γεγονότα μετά την αποτυχία της επανάστασης, το τέλος των ουτοπικών ψευδαισθήσεων, της Κομμούνας, μετουσιώνοντας τη γενική απαισιοδοξία και απογοήτευση για το μέλλον της ανθρωπότητας που διαπερνά ολόκληρο τον 19ο αιώνα.

Μοιάζει να σκιαγραφεί την αναπόδραστη παρακμή της αστικής κοινωνίας; Αναλαμβάνει τον ρόλο του δημόσιου κατήγορου ενάντια στον αλαζόνα αστό, στον άξεστο μικροαστό, στον δόλιο χωριάτη, που αναλώνεται σε ένα αέναο παιχνίδι ηδονής, αισθησιασμού, καταστροφικών ενστίκτων, εγωτισμού; Στις αφηγήσεις του, η νεόδμητη αστική κουλτούρα αναμφίβολα λοιδορείται· καταβαραθρώνεται διαρκώς, και αποδεικνύεται παντελώς αδύναμη να κρατηθεί στο ύψος της, ακόμη και να αυτοσυντηρηθεί.

Οι ιστορίες του καθηλώνουν. Η κάθαρση ενυπάρχει και εκ των πραγμάτων επιμελώς υπαγορεύεται. Ιστορίες με τέλος τραγικό που λειτουργούν εμμέσως κριτικά για μια κοινωνία, υπό το κράτος όχι της κλασικής τραγωδίας, όπου η βούληση θωρακίζει το άτομο σε έναν καταδικασμένο αλλά ηρωικό αγώνα ενάντια σε θεούς και συγκυρίες, αλλά των αμείλικτων πολλαπλών καταναγκασμών που το οδηγούν στην ολοσχερή καταστροφή.

Αναζητείται, εν τέλει, η κοινωνική λειτουργία της τέχνης όχι στη σφαίρα του ιδεώδους όπως θα επεδίωκαν οι ρομαντικοί, αλλά στους κόλπους της δικής μας αντιφατικής κοινωνίας. Τη μοναδική αστείρευτη χοάνη των ανθρώπινων σχέσεων. Η καθημερινότητα μετατρέπεται σε σημαίνον γεγονός, ενώ ο ιδιοφυής αφηγητής επιδιώκει μια ερμηνεία της πραγματικότητας, παρεμβαίνοντας διακριτικά στην εσαεί επιζητούμενη χειραφέτηση της κοινωνίας μας.

Σε αυτήν την εξαιρετικά επιμελημένη έκδοση, με το άκρως περιεκτικό επίμετρο, η μετάφραση της Β. Τσίγκανου υποστηρίζει τη σημασία του ύφους, αποδίδοντας λεπταίσθητα το υποβλητικό κλίμα των ιστοριών· διοχετεύοντας δε την αναγνωστική της εμπειρία, επενδύοντας εύστοχα την υποκειμενικότητά της και «αναδημιουργώντας τη γλώσσα που είναι δέσμια μέσα στο έργο»1, προάγει την ιδιότυπη σχέση που διαρκώς αναπτύσσεται ανάμεσα στον συγγραφέα και τον αναγνώστη.

*Κοινωνιολόγος, μεταφράστρια


1. Β. Μπένγιαμιν, Η αποστολή του μεταφραστή

Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Γράφεται από αναγνώστες που απευθύνονται σε αναγνώστες για να τους μιλήσουν για κάποιο βιβλίο που τους συνεπήρε. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας (το πολύ 700 λέξεις) στο smatzorou @efsyn.gr

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Βρήκα άλλη μια αφορμή να εξερευνήσω τον παράδεισο και την κόλαση της λαγνείας»
Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος μιλά στην «Εφ.Συν.» για το νέο του βιβλίο στο οποίο τολμά και ασχολείται με τη σεξουαλικότητα του Νίκου Καζαντζάκη, με ένα θέμα που είχε «σκανδαλίσει» τους λογοτεχνικούς κύκλους το 1957.
«Βρήκα άλλη μια αφορμή να εξερευνήσω τον παράδεισο και την κόλαση της λαγνείας»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο οργισμένος έφηβος του Ντοστογιέφσκι
Ο «Εφηβος», το σπουδαίο αυτό μυθιστόρημα, συνδυάζει το τραγικό με το απίθανα κωμικό, το κυνικό και το βαθιά συναισθηματικό, σε στιγμές που δεν το περιμένεις.
Ο οργισμένος έφηβος του Ντοστογιέφσκι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Λόγος κουβεντιαστός και απροσποίητος
Ο αφηγηματικός λόγος της συγγραφέως είναι λιτός, απροσποίητος, κουβεντιαστός, με αρκετά στοιχεία από την πελοποννησιακή ντοπιολαλιά.
Λόγος κουβεντιαστός και απροσποίητος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Λυσσασμένα σκυλιά
Το «Mad Dogs» ξεχωρίζει γιατί η γρήγορη, ξέφρενη αφήγηση και οι σπαρταριστοί διάλογοι πετυχαίνουν ένα συναρπαστικό πέρα-δώθε στον χρόνο, όπου ο αναγνώστης απολαμβάνει την κύρια πλοκή και ταυτόχρονα το παρελθόν...
Λυσσασμένα σκυλιά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δυο φιλενάδες κουβεντιάζουν
Το βιβλίο της. Λ. Διβάνη ανήκει σε μια ομάδα βιβλίων ιστορικών βιογραφιών που με το πλήθος πληροφοριών και την ακρίβεια που τις χαρακτηρίζει αναμοχλεύει τη σύγχρονη κοινωνική συνείδηση και σπρώχνει τον...
Δυο φιλενάδες κουβεντιάζουν
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η αποσιώπηση είναι η καλύτερη κρυψώνα της κακοποίησης»
Ο Σαντιάγο Ρονκαλιόλο στο νέο του βιβλίο αναμετριέται με ένα θέμα-ταμπού: την κακοποίηση ανηλίκων, η οποία πλέον συζητιέται στη δημόσια σφαίρα σε Λατινική Αμερική, ΗΠΑ, Ευρώπη, Ελλάδα.
«Η αποσιώπηση είναι η καλύτερη κρυψώνα της κακοποίησης»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας