• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 19.2°C / 24.6°C
    3 BF
    60%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.3°C / 23.0°C
    3 BF
    65%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.0°C / 22.7°C
    0 BF
    64%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    3 BF
    73%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    19°C 15.0°C / 20.1°C
    2 BF
    62%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    11°C 11.4°C / 13.1°C
    1 BF
    94%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    2 BF
    84%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 24.7°C
    3 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 21.2°C / 23.9°C
    0 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 23.8°C
    3 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.7°C / 22.7°C
    0 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 23.4°C
    3 BF
    69%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 16.8°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.5°C / 21.7°C
    2 BF
    68%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 24.8°C
    2 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 24.0°C
    0 BF
    79%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 18.3°C / 22.1°C
    0 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.3°C / 22.7°C
    1 BF
    76%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.5°C / 13.5°C
    2 BF
    89%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

O μεγάλος εξόριστος

  • A-
  • A+
Για τον Κουαζίμοντο, να χτίσεις το αύριο σημαίνει πάνω απ’ όλα να μην ξεχνάς το χθες, τα διδάγματα όσων, με τη θυσία τους, άνοιξαν τον δρόμο και έδειξαν την πορεία.

Ο Σαλβατόρε Κουαζίμοντο είναι, μαζί με τον Σάμπα, τον Ουνγκαρέτι και τον Μοντάλε, από τους πιο χαρακτηριστικούς εκπροσώπους της ιταλικής ποίησης του 20ού αιώνα και η πιο αντιπροσωπευτική φωνή του ιταλικού «ερμητισμού». Από την πρώτη του συλλογή «Acque e terre» (Νερά και χώματα, 1930), σε μια εναλλαγή λογοτεχνικών επιδράσεων, ο Κουαζίμοντο «ανακρίνει τη θάλασσα και τη γη», κοιτάει τη Σικελία του που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει, με το ερωτευμένο μάτι του μετανάστη, δηλώνει τον πόνο του εξόριστου σε νοσταλγικούς τόνους. Δημιουργεί την «ποιητική του λόγου», προσανατολισμένη στις αξίες της ποσότητας του απόλυτου λόγου.

Με τη συλλογή «Oboe som-merso» (Καταποντισμένο όμποε, 1932), η ανάμνηση του νησιού γίνεται ακόμη πιο μελαγχολική, οι λέξεις πιο λυτές, ουσιώδεις. Από τη Σικελία της Εδέμ, ο Κουαζίμοντο περνά στη Σικελία του μύθου με την «Erato e Apollion» (Ερατώ και Απόλλων, 1936). Στη νέα συλλογή δεν αισθάνεται πια μόνο Σικελός αλλά, ταυτόχρονα, και Ελληνας, μέσα από ζωντανές μνήμες σ’ ένα συναίσθημα που συγχέει τον αρχαίο κλασικό μύθο με το ιστορικό παρόν.

Μ’ αυτή τη συλλογή τελειώνει η ερμητική περίοδος του Κουαζίμοντο, που από την ποιητική του λόγου καταλήγει μέσα από τον στίχο στο Ed e’ subito sera (Και πέφτει η νύχτα, 1942) στην ποίηση της πραγματικότητας και της αληθινής και σύγχρονης ιστορίας («Μόνος στην καρδιά της γης / με μια ηλιαχτίδα διαβατάρικη στο στήθος: / και πέφτει η νύχτα»).

Φτάνουμε έτσι στις «Poesie nuove» (Νέα ποιήματα, 1942), μια συλλογή όπου συρρέουν τα λυρικά κομμάτια γραμμένα μεταξύ του 1936 και του 1942. Το επίθετο «νέα» θέλει να υπογραμμίσει τη ρήξη με την προηγούμενη παραγωγή, σαν να ήθελε να προειδοποιήσει τον αναγνώστη γι’ αυτή την αλλαγή που τον οδήγησε σε νέες λύσεις.

Το 1940 αρχίζει τη δραστηριότητα του μεταφραστή με τους Ελληνες λυρικούς κι αυτή η ενασχόληση τον βοηθά να εκλεπτύνει την ποιητική τεχνική του. Οι κλασικοί ποιητές παρουσιάζονται στον αναγνώστη μέσα από μια προσωπική μεταγραφή, τέτοια που θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα αρχαία κείμενα ξαναζούν με μια μοντέρνα ευαισθησία.

Μια αποφασιστική και καθαρή ρήξη με τις προηγούμενες συλλογές, και σε επίπεδο περιεχομένου, παρατηρείται με την «Giorno dopo giorno» (Μέρα με τη μέρα, 1947). Ο Κουαζίμοντο εδώ στρατεύεται, η φωνή του υψώνεται μέσα από τα ερείπια και τον πόνο του πολέμου για να καταδικάσει τη βαρβαρότητα. Ο λόγος του ηχεί στη δραματική και δραματοποιημένη ακινησία. Μετά από χρόνια σιωπής, η ποίηση ανακαλύπτει στον Κουαζίμοντο την ηθικο-κοινωνική της αποστολή: ο ποιητής προσφέρει την πένα του στην εθνική και αντιφασιστική υπόθεση, γίνεται άνθρωπος ανάμεσα στους ανθρώπους και ξαναβρίσκει στον ενδεκασύλλαβο, τον κατ’ εξοχήν στίχο της ιταλικής λογοτεχνικής παράδοσης, την ιδανική μετρική δομή.

Οταν, με το τέλος του πολέμου, ο κόσμος καταφεύγει στην ανέλπιστη ειρήνη, σαν σε όνειρο η φωνή του Κουαζίμοντο για άλλη μια φορά αναστατώνει τις ψυχές με τη συλλογή με τον προγραμματικό τίτλο «La vita non e` un sogno» (Η ζωή δεν είναι όνειρο, 1949). Τώρα πια ο ποιητής βρίσκεται βαθιά στην πραγματικότητα του καιρού, θέλει να μιλήσει στους ανθρώπους, να τους ανοίξει τα μάτια και την καρδιά τους στην αλήθεια: «σήκωσε το κεφάλι, η γη δεν τρέμει πια / ούρλιαξε τον έρωτα, κέρδισε, αν θες τον κόσμο».

Το ίδιο θέμα γίνεται ακόμη πιο έντονο στη συλλογή «Falso e vero verde» (Πράσινο αληθινό και ψεύτικο, 1956): εδώ το παρελθόν συγχέεται με το παρόν και είναι και τα δυο γεμάτα πόνο. Για τον Κουαζίμοντο, να χτίσεις το αύριο σημαίνει πάνω απ’ όλα να μην ξεχνάς το χθες, τα διδάγματα όσων, με τη θυσία τους, άνοιξαν τον δρόμο και έδειξαν την πορεία («Στους αδελφούς Τσέρβι» και «Αουσβιτς», είναι οι τίτλοι δύο φωτεινών ποιημάτων).

Οι τελευταίες συλλογές «La terra impareggiabile» (Απαράμιλλη πατρίδα, 1959) και «Dare e avere» (Δούναι και λαβείν, 1966) δηλώνουν μια επιστροφή στα πρώτα του θέματα και μοντέλα. Ο Κουαζίμοντο, απογοητευμένος από την ποιότητα των ανθρώπων, φαίνεται να αναγνωρίζει την αποτυχία του. Το μήνυμά του έπεσε στο κενό, ο λόγος, πάνω στις σελίδες, περιμένει μάταια, τώρα πια ούτε οι αρχαίοι μύθοι των κλασικών μπορούν να του προσφέρουν μια σανίδα σωτηρίας. Πίσω από τον «δεύτερο Κουαζίμοντο», ξεπροβάλλει ο «πρώτος», της αναλογικής σύντμησης, του πλαστικού και ουσιώδη λόγου. Είναι τα χρόνια που ο ποιητής, βαριά άρρωστος, αισθάνεται τον θάνατο να πλησιάζει: «Γράφω λέξεις και αναλογίες, προσπαθώ / να χαράξω μια σχέση πιθανή / ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο. Το παρόν είναι μακριά μου / και δεν μπορεί να με χωρέσει ολόκληρο».

*Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Για τον Δάντη χωρίς γάντι…
Ο Dante Alighieri (1265-1321) γνωρίζει φέτος μια διεθνή επετειακή προβολή, κυρίως του ποιητικού του έργου και όχι του πεζού.
Για τον Δάντη χωρίς γάντι…
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το έπος της Φεράρα
Το «Μυθιστόρημα της Φεράρας» είναι ένα επικό δίτομο έργο σπουδαίας λογοτεχνίας που συμπυκνώνει το συγγραφικό ταλέντο του Τζόρτζιο Μπασάνι.
Το έπος της Φεράρα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Από το Αυτεξούσιον στο Πανδαιμόνιον
Η περιδιάβασή μας στη Θεία Κωμωδία και στον Χαμένο Παράδεισο μέσα από την ποιητική συλλογή του Α. Καλοκαιρινού δεν θα είναι ανθόσπαρτη, γιατί και τα δυο έργα που σχολιάζονται μάλλον στις δυστοπίες πρέπει να...
Από το Αυτεξούσιον στο Πανδαιμόνιον
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Στο Hotel Roma με τον Τσέζαρε Παβέζε
Η συλλογή του Παβέζε «Ο θάνατος θα ’ρθει και θα ’χει τα μάτια σου» καθώς και οι τελευταίες σημειώσεις στα ημερολόγιά του αποτελούν μια σταθερή και συστηματική καταγραφή της διαδικασίας του αποχωρισμού.
Στο Hotel Roma με τον Τσέζαρε Παβέζε
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ερμηνευτικός και ο εικονικός κόσμος του Ντίνου Σιώτη
Η ποίηση του Ντίνου Σιώτη συναριθμείται στις επιτυχημένες περιγραφές της πραγματικότητας, ακολουθώντας μία καθοδική σημασιολογική ευθεία, διατρέχοντας μία σειρά συντελεσμένων δυστοπιών.
Ο ερμηνευτικός και ο εικονικός κόσμος του Ντίνου Σιώτη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας