• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.9°C / 30.2°C
    1 BF
    42%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.5°C / 28.0°C
    1 BF
    55%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.0°C / 26.0°C
    1 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    0 BF
    83%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.0°C / 25.9°C
    2 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.4°C / 22.3°C
    2 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.5°C / 24.5°C
    1 BF
    41%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.0°C / 29.1°C
    4 BF
    51%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 22.9°C / 26.9°C
    1 BF
    54%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 29.4°C
    4 BF
    51%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.7°C / 29.6°C
    1 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.5°C / 26.5°C
    1 BF
    58%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 22.9°C
    0 BF
    68%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    28°C 20.5°C / 28.8°C
    1 BF
    38%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.1°C / 27.8°C
    2 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.2°C / 29.3°C
    1 BF
    41%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    27°C 21.3°C / 27.1°C
    2 BF
    57%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 21.7°C / 26.7°C
    2 BF
    49%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    0 BF
    72%

INFO: Ο Γιαν Γκαρμπάρεκ θα εμφανιστεί στο Ηρώδειο με το κουαρτέτο του την Τετάρτη 22 Ιουνίου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Παίζουν: Jan Garbarek σαξόφωνο, Rainer Brüninghaus πιάνο, Yuri Daniel μπάσο, Trilok Gurtu κρουστά. Πληροφορίες και εισιτήρια: Jan Garbarek Group - Athens Epidaurus Festival (aefestival.gr)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Χαίρομαι για κάθε μέρα που μπορώ να παίζω σαξόφωνο»

  • A-
  • A+
Ζωντανός μύθος για την ευρωπαϊκή τζαζ ο Γιαν Γκαρμπάρεκ. Συνεργάστηκε επί χρόνια με τον Keith Jarrett σε δίσκους που άφησαν εποχή. Ακολούθησαν συνεργασίες με μουσικούς που εισήγαγαν στον ήχο του από τη μουσική του κόσμου μέχρι το μεσαιωνικό πολυφωνικό τραγούδι

Έφτασε μέχρι την Αθήνα για μια αξέχαστη μουσική συνάντηση με την Ελένη Καραΐνδρου. Σε λίγες μέρες θα τον χαρούμε στο Ηρώδειο με το έξοχο κουαρτέτο του, που περιλαμβάνει τον Ινδό μύθο των κρουστών Trilok Gurtu. Λαμβάνοντας υπόψη πως συνήθως είναι ένας τυπικός, λιγομίλητος και απόμακρος Νορβηγός, σε αυτή τη συνομιλία υπήρξε εξαιρετικά γενναιόδωρος μαζί μας.

● Αλήθεια, το όνομά σας προφέρεται Γκαρμπάρεκ ή Γκάρμπαρεκ;

Το όνομα είναι πολωνικό. Ο πατέρας μου ήταν Πολωνός, που τον πήραν όμηρο οι Γερμανοί στον πόλεμο και τον έφεραν στη Νορβηγία για να κατασκευάσει σιδηροδρομικές γραμμές. Τελικά έμεινε εδώ. Στην Πολωνία, τα ονόματα τονίζονται στην προτελευταία συλλαβή, άρα το σωστό για εκεί είναι Γκαρμπάρεκ. Στη Νορβηγία, οι περισσότεροι λένε Γκάρμπαρεκ. Εδώ γεννήθηκα και μεγάλωσα, το έχω συνηθίσει, μου φαίνεται πιο φυσικό. Οι Γάλλοι τα τονίζουν όλα στη λήγουσα, εκεί με λένε Γκαρμπαρέκ! Εγώ δεν έχω πρόβλημα, όπως προτιμάτε!

● Τη μουσική πώς την επιλέξατε ως δρόμο της ζωής σας;

Εκείνη με επέλεξε. Δεν έκανα απολύτως καμία επιλογή. Η μουσική δεν με ενδιέφερε καθόλου. Ήμουν 14 και άκουγα μόνο ποπ και χορευτική μουσική, δεν είχα άλλες γνώσεις. Έτυχε να ακούσω στο ραδιόφωνο τον John Coltrane. Μου τίναξε τα μυαλά! Είχε τέτοια ειλικρίνεια και σοβαρότητα, που τον έκανε απίστευτα ελκυστικό για μένα. Ανακάλυψα ότι είναι ο Coltrane, σύγχρονη τζαζ, σαξόφωνο. Ήταν ένα συναίσθημα που αναδυόταν από την προσωπικότητά του, που έβρισκα πως απηχεί και τη δική μου προσωπικότητα, όπως συνέβη με τόσους εδώ και γενιές: άλλαξε τη ζωή πολλών νέων μουσικών. Έτσι άρχισα να παίζω σαξόφωνο. Προφανώς δεν ήλπιζα να παίξω σαν τον Coltrane, αλλά μου έδινε μεγάλη χαρά να δημιουργώ μελωδικό υλικό αυτοσχεδιάζοντας. Συνέχισα να το κάνω για όλη την υπόλοιπη ζωή μου. Την εποχή που άρχισα να παίζω τζαζ, το να είσαι σαξοφωνίστας στη Νορβηγία ήταν εντελώς ανήκουστο. Έτσι, θέλησα να σπουδάσω στο Πανεπιστήμιο, πιθανώς γλωσσολογία. Όμως η μουσική με ρουφούσε. Σύντομα δούλευα τόσο ως μουσικός, που ακύρωσα τις σπουδές μου. Έγινα μουσικός τυχαία. Ακόμα είμαι. Εξακολουθεί να είναι χαρά. Χαίρομαι για κάθε μέρα που μπορώ να παίζω σαξόφωνο.

● Στο σπίτι σας υπήρχε μουσική όσο μεγαλώνατε;

Όχι, καθόλου. Κανείς στην οικογένειά μου δεν έπαιζε κάποιο όργανο, αυτό τους ήταν άγνωστο. Στη νορβηγική πλευρά της οικογένειας ήταν πολύ θρήσκοι, έρχονταν από τον Βορρά. Τα μουσικά όργανα ήταν απαγορευμένα στα σπίτια τους, εκτός από το εκκλησιαστικό όργανο. Εγώ βέβαια μεγάλωσα στο Όσλο, μακριά από αυτή την πλευρά της οικογένειας. Αλλά η μόνη μου επαφή με τη μουσική ήταν όταν πήγα σε σχολή χορού στα οκτώ μου. Όταν άκουσα τον Coltrane έγινε η μουσική το σημαντικότερο κομμάτι της ζωής μου. Είναι ένα μυστήριο. Αλλά η μουσική αυτού του μαύρου Αμερικανού που προερχόταν από μια πραγματικότητα εντελώς διαφορετική από τη δική μου, είχε τέτοια επίδραση πάνω μου που άλλαξε τη ζωή μου.

● Είπατε πως ήταν ανήκουστο να είσαι σαξοφωνίστας στη Νορβηγία.

Απολύτως ανήκουστο! Υπήρχε μόνο ένας επαγγελματίας Νορβηγός σαξοφωνίστας, αλλά ζούσε στη Σουηδία: στη Νορβηγία ήταν αδύνατον να επιβιώσει. Εκεί υπήρχε πιο μεγάλη σκηνή, μπορούσε να βγάλει τα προς το ζην. Υπήρχε κι ένας Νορβηγός επαγγελματίας τζαζ ντράμερ: ζούσε κι αυτός στη Στοκχόλμη! Στο Όσλο δεν υπήρχε κανένας επαγγελματίας τζαζ μουσικός!

● Σήμερα ακούγεται περίεργο που δεν υπήρχε σκηνή στο Όσλο, γιατί η νορβηγική τζαζ θεωρείται από τις κορυφαίες στην Ευρώπη. Πώς εξελίχθηκε;

Ο Manfred Eicher της δισκογραφικής εταιρείας ECM είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνος. Αυτός ήταν η αιτία που η νορβηγική μουσική πέρασε τα σύνορα. Πρώτα ήμασταν εγώ, ο Terje Rypdal, ο Arild Andersen κι ο Jon Christensen. Κάναμε πολλά με την ECM τη δεκαετία του ’70. Οι νεότερες γενιές σπούδασαν στο Όσλο και στο Τρόντχαϊμ, όπου υπάρχει εξαιρετική παιδεία στην τζαζ και τον αυτοσχεδιασμό. Έτσι, ξαφνικά είχαμε νέους μουσικούς με γνώσεις, σπουδαία τεχνική και ικανότητες. Ο Manfred φρόντισε να παρουσιαστούν σε ένα ευρύτερο κοινό στην Ευρώπη και πέρα από αυτή.

● Βρίσκω πολύ συναρπαστικό που ένας παραγωγός και κάποιοι χαρισματικοί μουσικοί άλλαξαν όλη τη σκηνή μιας χώρας για τις επόμενες γενιές.

Στους πιο πολλούς τομείς, τα πράγματα συνήθως εξελίσσονται λόγω κάποιων ατόμων. Στη μουσική, ο Charlie Parker δημιούργησε το bebop και υπήρξαν χιλιάδες ακόλουθοι. Ένας παραγωγός δίσκων, ένας σκηνοθέτης κινηματογράφου που κάνει μια ταινία και όλοι τον ακολουθούν. Βρίσκουν κάτι που αναπόφευκτα και προφανώς είναι για όλους ο δρόμος προς τα μπρος. Εδώ στη Νορβηγία το συνειδητοποίησα για πρώτη φορά από ένα μικρό κλαμπ στα βόρεια. Ήταν σαν το κέντρο της τζαζ – δεν υπήρχαν πολλά στη Νορβηγία. Ήταν ένα μικροσκοπικό μέρος. Όμως όλοι οι μουσικοί πήγαιναν να παίξουν εκεί: συναυλίες, φεστιβάλ… Αποδείχτηκε πως ένα πρόσωπο βρισκόταν πίσω από όλα αυτά. Όταν πήγε στο Όσλο για να βρει άλλη δουλειά, όλη η σκηνή σε εκείνο το κλαμπ σταμάτησε. Ήταν σαν να μην υπήρχε πια στον χάρτη.

● Έχετε συνεργαστεί με μουσικούς από δεκάδες διαφορετικές χώρες, που ο καθένας τους έφερνε ήχους από τον τόπο καταγωγής του – παράδειγμα ο Trilok Gurtu, που θα είναι μαζί σας στην Αθήνα. Συμπεριλάβατε μουσικές που δεν ήταν προφανείς για την τζαζ.

Σίγουρα, αυτό είναι αλήθεια. Δεν βλέπω την ανάγκη να περιοριστώ σε ένα συγκεκριμένο είδος μουσικής. Και πάλι έχει να κάνει με άτομα και προσωπικότητες. Αν αποφασίσω να κάνω μουσική με κάποιον, έχει να κάνει με την προσωπικότητά του. Αν μπορώ να συνεννοηθώ μαζί του, να επικοινωνήσουμε σε προσωπικό επίπεδο. Το ποιο μουσικό είδος εκπροσωπούν, κλασική ή λαϊκή ινδική μουσική, νοτιοαφρικάνικη, φολκ ή μεσαιωνική, δεν με νοιάζει. Για μένα κανένα είδος μουσικής δεν είναι εκτός ορίων. Αυτό που είναι εκτός ορίων, είναι να δουλέψω με κάποιον που νιώθω σαν να υπάρχει τοίχος ανάμεσά μας. Αυτό δεν μπορώ να το κάνω.

● Αναφέρατε τη μεσαιωνική μουσική. Δεν είμαι ειδικός στο ποιοι δίσκοι θα πουλήσουν. Όμως αν μου έλεγαν πως η συνεργασία σας με τους Hilliard Ensemble θα γινόταν εμπορική επιτυχία, θα έλεγα αποκλείεται! Κι όμως, οι δίσκοι σας υπήρξαν από τους εμπορικότερους της ECM.

Είναι αλήθεια. Δεν ήσασταν ο μόνος που αμφέβαλλε. Κι εμείς το ίδιο. Μας άρεσε το αποτέλεσμα, υπερέβη όλα όσα ελπίζαμε. Περάσαμε υπέροχα ηχογραφώντας το. Όταν βγήκε το άλμπουμ σκέφτηκα: Οk, ο Manfred κάποιες φορές κυκλοφορεί δίσκους που πουλάνε μόνο μερικές εκατοντάδες, κανένα πρόβλημα. Και ξαφνικά αρχίσαμε να λαμβάνουμε χιλιάδες μηνύματα από ανθρώπους που άκουσαν τη μουσική μας στο ραδιόφωνο. Υπήρξε τεράστιο ενδιαφέρον από παντού. Ο δίσκος πουλούσε συνέχεια. Αρχίσαμε να έχουμε προτάσεις για συναυλίες. Η συνεργασία κράτησε 15 χρόνια, ταξιδέψαμε σε όλο τον κόσμο και κάναμε τρία άλμπουμ.

● Η συνεργασία σας με τον Keith Jarrett ήταν μακρά και συναρπαστική, παρ’ όλο που είστε μουσικοί πολύ διαφορετικής ιδιοσυγκρασίας.

Είχα πολύ ισχυρή συγγένεια με τον Keith πολύ πριν παίξω μαζί του. Τον άκουσα τυχαία να παίζει με τον Charles Lloyd στη Στοκχόλμη το 1966. Αυτή η νύχτα μού άλλαξε τη ζωή. Είδα έναν τρόπο να παίξει κανείς πιάνο που δεν ήξερα πως υπήρχε. Μόλις τον άκουσα, είπα: Αυτό είναι! Έτσι πρέπει να παίζει κανείς! Η τελειότητα! Από εκείνη τη στιγμή, έγινε ένα από τα μεγάλα μου είδωλα. Ερχόταν πολύ συχνά στην Ευρώπη και τη Σκανδιναβία τότε. Συναντηθήκαμε σε πολλές περιστάσεις. Έπαιξα γι’ αυτόν μια-δυο φορές κι έμοιαζε να το απολαμβάνει. Βρεθήκαμε κι οι δύο να ηχογραφούμε στην ECM. Κάποια στιγμή προέκυψε η ιδέα να ηχογραφήσουμε μαζί με κουαρτέτο κι εκείνος συνέθεσε μουσική για σύνολο εγχόρδων και σαξόφωνο. Και τα δύο πρότζεκτ ολοκληρώθηκαν υπό την αιγίδα του Manfred Eicher και παραδόθηκαν στον κόσμο. Αυτό επίσης μου άλλαξε τη ζωή. Το να παίξω με τον Keith ήταν φανταστική εμπειρία. Ταξιδέψαμε παντού. Δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Ο Keith είναι ό,τι κοντινότερο σε μεγαλοφυΐα θα συναντήσω ποτέ στη ζωή μου.

● Συνεργαστήκατε και με τη δική μας Ελένη Καραΐνδρου.

Κι εδώ υπήρξε προσωπική σχέση. Η Ελένη ήρθε στο Όσλο και γνώρισε εμένα και τη γυναίκα μου. Ήθελε πολύ να συμμετάσχω στη μουσική που είχε γράψει για τον «Μελισσοκόμο» του Αγγελόπουλου. Αρχικά είχα αμφιβολίες, αλλά τελικά επικοινωνήσαμε και θέλησα να το κάνω. Ήρθα στην Αθήνα και μου ήταν πολύ φυσικό και άνετο να παίξω τη μουσική της. Είναι μια εξαίρετη συνθέτρια κινηματογραφικής μουσικής. Μπορεί να νιώσει την ατμόσφαιρα και το συναίσθημα μιας σκηνής και να γράψει τη μουσική που θα ταιριάζει απόλυτα. Θαυμάζω πολύ τη δουλειά της. Η συνεργασία μας απέκτησε χιλιάδες θαυμαστές.

● Για το μέλλον κάνετε σχέδια;

Όχι, όχι. Δεν έχω σχέδια, ούτε προγραμματισμένες ηχογραφήσεις, τίποτα. Μόνο το μικρό μου συγκρότημα, οι τέσσερις μουσικοί που θα έρθουμε στην Αθήνα. Κανένα πρότζεκτ πέρα από αυτό. Δεν θέλω να ακουστώ δύσθυμος, αλλά έχω φίλους που ατυχή συμβάντα στη ζωή τους τούς υποχρέωσαν να σταματήσουν να παίζουν. Ο Eberhard Weber, ένας υπέροχος μπασίστας που παίζαμε μαζί επί 25 χρόνια, παρέλυσε στη μία του πλευρά από ένα εγκεφαλικό και δεν μπορεί πια να παίξει. Το ίδιο συνέβη στον Keith Jarrett. Ξαφνικά, μέσα σε ένα δευτερόλεπτο όλα άλλαξαν. Φυσικά ελπίζω να μη συμβεί και σε μένα. Αλλά πρέπει κανείς να προσπαθεί να παραμείνει σε φόρμα. Ευτυχώς, νιώθω πολύ καλά τώρα. Κι ελπίζω αυτό να συνεχίσει για πολλά πολλά χρόνια ή και δεκαετίες. Γιατί όχι; Έχω μια θεία στη βόρεια Νορβηγία που προ ημερών έκλεισε τα 100! Ελπίζω να έχω πάρει κι εγώ κάποια από αυτά τα γονίδια.

* Δημοσιογράφος, σκηνοθέτης και μεταφραστής

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Βάγκνερ και η επιβλητική μεσόφωνος Μισέλ ντε Γιανγκ
Αναντίστοιχα μέτρια προσέλευση κόσμου για τη σημασία και το βάρος της παρουσίας της είχε η συναυλία που έδωσε στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, η αγγλική Ορχήστρα Φιλαρμόνια υπό τον Εσα Πέκα...
Βάγκνερ και η επιβλητική μεσόφωνος Μισέλ ντε Γιανγκ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ελλάδα – Τουρκία, μουσική συμμαχία
Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών παρακολουθήσαμε μια θαυμάσια συναυλία λατρευτικής χορωδιακής μουσικής με κομμάτια δημιουργημένα εκατέρωθεν του σημερινού συνόρου Ελλάδας – Τουρκίας από συνθέτες που έζησαν στο...
Ελλάδα – Τουρκία, μουσική συμμαχία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Social Waste: Oι ακροδεξιοί δεν θα περάσουν
Κοφτεροί στίχοι υπό τους ήχους λαούτου, γκάιντας, αρχαίας λύρας, μπαγλαμά και άλλων. Και την ερχόμενη Παρασκευή 10 Ιουνίου παίζουν στην Τεχνόπολη. Αναμένεται, ξανά, κοσμοσυρροή.
Social Waste: Oι ακροδεξιοί δεν θα περάσουν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ατζέντα: Τάνια Τσανακλίδου... Και πάλι και πάλι και πάλι και πάλι!
Το «Μαγικό κουτί - μέρος δεύτερο» παρουσιάζεται κάθε Δευτέρα και Τρίτη, στις 21.00, στο θέατρο «Ακροπόλ» (Ιπποκράτους 9, Αθήνα). Εισιτήρια στο 2107234567 και στο www.ticketservices.gr
Ατζέντα: Τάνια Τσανακλίδου... Και πάλι και πάλι και πάλι και πάλι!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Φθινοπωρινές τζαζ βραδιές!
Στο θέατρο «Τζένη Καρέζη» παρουσιάζεται το «Autumn Jazz Fest» με καλλιτέχνες από τη σύγχρονη τζαζ ελληνική σκηνή και όχι μόνο.
Φθινοπωρινές τζαζ βραδιές!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας