• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.3°C / 27.4°C
    3 BF
    39%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 20.6°C / 25.3°C
    2 BF
    54%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 28.2°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.7°C / 22.9°C
    2 BF
    24%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    2 BF
    43%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 20.1°C / 23.0°C
    2 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.4°C / 19.8°C
    2 BF
    37%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 27.4°C / 27.4°C
    2 BF
    22%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.3°C / 24.7°C
    2 BF
    50%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 22.9°C
    1 BF
    49%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.7°C / 24.8°C
    2 BF
    40%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.2°C / 23.7°C
    2 BF
    50%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    2 BF
    46%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.1°C / 25.9°C
    0 BF
    34%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 22.8°C / 27.2°C
    2 BF
    33%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 25.8°C
    2 BF
    47%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.0°C / 27.7°C
    2 BF
    23%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    2 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 24.5°C
    3 BF
    67%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    1 BF
    46%
ΦΩΤ.: ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Και ποιος δεν έχει νιώσει αδικημένος στην Ελλάδα;»

  • A-
  • A+
Δεν είναι καθόλου σύνηθες ένας σκηνοθέτης καταξιωμένος, με πολλές δεκαετίες πορείας, να δοκιμάζει κάτι εντελώς καινούργιο. Κι όμως, ο Γιάννης Χουβαρδάς δεν διστάζει να διασκευάσει, για πρώτη φορά στην καριέρα του, ένα κλασικό έργο, την «Καταιγίδα» του Σέξπιρ, γράφοντας ο ίδιος ένα νέο κείμενο. Η παράστασή του, «Η άλλη πλευρά της καταιγίδας», θα είναι η εναρκτήρια του Φεστιβάλ Αθηνών.

Τον συναντήσαμε στον Χώρο Δ της Πειραιώς, ανάμεσα στο σκηνικό και τις κάμερες, εν μέσω πυρετώδους προετοιμασίας. Η ηρεμία της άδειας αίθουσας όπου πριν από λίγο ολοκληρώθηκε η πολύβουη πρόβα ήταν ιδανική για να μιλήσουμε με τον δημιουργό του πολύκλαυστου Θεάτρου Αμόρε, στον οποίο τόσα οφείλουμε. Και τι να πρωτοπεί κανείς μαζί του…

● Πολλές φορές έχετε καταπιαστεί με τον Σέξπιρ. Αυτή τη φορά επιλέξατε μια διασκευή. Δεν είναι η «Καταιγίδα». Είναι η άλλη της πλευρά.

Είναι μια ιδέα που ξεκίνησε πριν από τέσσερα χρόνια στο Παρίσι από μια γνωριμία με τη Σαρλότ Ράμπλινγκ. Ψάχνοντας αντικείμενο για συνεργασία, καταλήξαμε στην «Καταιγίδα» του Σέξπιρ με εκείνη στον πρωταγωνιστικό ρόλο τού Πρόσπερο. Η συνεργασία ναυάγησε -μείναμε καλοί φίλοι- αλλά το σχέδιο έμεινε στο μυαλό μου. Ο Πρόσπερο είναι δημιουργός με την ευρύτερη έννοια του όρου: θα μπορούσε να είναι σκηνοθέτης κινηματογράφου, συγγραφέας, μάγος, ζωγράφος, ηθοποιός… Ως πολυδιάστατη προσωπικότητα, ήταν πολύ κοντά στον Ορσον Γουέλς.

Διαβάζοντας ξανά το έργο, άρχισαν να παρουσιάζονται περίεργες συμπτώσεις. Η πιο βασική: και οι δυο έχουν εξοριστεί από τον τόπο όπου ήταν κάποτε βασιλιάδες. Ο Γουέλς ήταν ο βασιλιάς του Χόλιγουντ, είχε ένα ηγεμονικό συμβόλαιο. Είχε απόλυτη καλλιτεχνική ελευθερία να κάνει ό,τι ήθελε - πρωτάκουστο για το Χόλιγουντ, ειδικά για έναν σκηνοθέτη 25 ετών που δεν είχε κάνει ποτέ ταινία. Μετά μπήκε σε μαύρη λίστα, ποτέ δεν του ξαναδόθηκε δυνατότητα να σκηνοθετήσει με ελευθερία. Τώρα έχουμε ένα έργο γραμμένο από μένα, βασισμένο στην «Καταιγίδα». Τα πρόσωπα ακούνε στα ονόματα των ηρώων του Σέξπιρ, όμως είναι παιγμένα με τον τρόπο θρυλικών μορφών του Χόλιγουντ: Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, Ρίτα Χέιγουορθ, Φρεντ Αστέρ, Τζίντζερ Ρότζερς, Λόρελ & Χάρντι, τον ίδιο τον Γουέλς…

Εχετε ξανακάνει κάτι παρόμοιο;

Οχι. Απερίφραστα. Είναι τόσο μεγάλο το εύρος του, τόσο ψηλά ο πήχης, πολύ δύσκολο, πολύ δαπανηρό. Νιώθω ευγνωμοσύνη στο Φεστιβάλ που υιοθέτησε την ιδέα. Μας έδωσαν την ευκαιρία να βρισκόμαστε στον χώρο από πολύ νωρίς μέσα στις δοκιμές. Δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Γίνονται κινηματογραφήσεις στη διάρκεια της παράστασης και τις βλέπουμε ζωντανά στην οθόνη. Το μαγικό νησί του Πρόσπερο, όπου γίνονται όλα του τα θαύματα, είναι ένα παλιό κινηματογραφικό στούντιο.

● Οφείλω να σας αναγνωρίσω ότι μετά από τόσα χρόνια καριέρας, εξακολουθείτε να δοκιμάζετε πράγματα για πρώτη φορά.

Στο ξεκίνημα της παράστασης προβάλλεται μια βινιέτα με ένα τετράστιχο του Ελιοτ. Θα σου το πω σε παράφραση: Δεν θα πάψουμε ποτέ να εξερευνούμε, και το τέλος της εξερεύνησης είναι να ξαναγυρίσουμε εκεί από όπου ξεκινήσαμε και να δούμε το μέρος για πρώτη φορά. Αυτό κάνει ο Γουέλς, γι’ αυτό ταυτίζομαι: αν έχει ένα νόημα να κάνεις αυτή την τέχνη, είναι να μη σταματάς ποτέ να εξερευνάς, να ψάχνεις, να πειραματίζεσαι. Αυτό ήταν το μεγάλο του ατού: μέχρι την τελευταία του πνοή ανακάλυπτε τον εαυτό του από την αρχή. Οχι ότι θέλω να τον μιμηθώ, αλλά με εμπνέει αυτή η σκέψη.

● Υπάρχει ένα σημείο απ’ όπου ξεκινήσατε και θέλετε να γυρίσετε;

Κοίταξε, δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο. Αν υπήρχε, θα μιλούσαμε περισσότερο για τραύμα που προσπαθεί κανείς να επουλώσει παρά για έμπνευση. Στη συγκεκριμένη στιγμή της ζωής μου θα μπορούσα να έχω συνταξιοδοτηθεί ή να κάνω κάτι πιο ασφαλές. Προτίμησα να επανέλθω σε αυτήν την ιδέα. Δεν υπήρχε έργο, δεν υπήρχε τίποτα. Ολα ξεκίνησαν επειδή υπήρξε η προοπτική να γίνει εδώ. Ρισκάρω κάνοντας αυτή την παράσταση. Ρίχνω μια ζαριά, δεν ξέρω πού θα βγάλει. Είμαι ευγνώμων στους συνεργάτες μου που με ακολουθούν σε αυτό το σάλτο μορτάλε.

● Από την άλλη, έχετε κάνει πολλά. Το να κινηθείτε εκ του ασφαλούς θα πρέπει να είναι πληκτικό.

Ισχύει αυτό. Αλλά δεν μπορώ να αποκρύψω ότι πολλές φορές αισθάνομαι κουρασμένος. Γιατί θα έπρεπε να ξεκινήσω από την αρχή, να μεταδώσω πράγματα που μέσα μου είναι λυμένα; Οταν έχεις καινούργιους συνεργάτες, πρέπει να τους εισαγάγεις σε έναν κόσμο που δεν τον ξέρουν. Θα μπορούσα να κάνω κάτι πιο εύκολο. Αλλά έχεις δίκιο, θα ήταν πληκτικό. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι αυτό που με κινεί, δεν ψάχνω να σπάσω την πλήξη μου. Υπάρχουν πράγματα που γεννιούνται μέσα μου, θέλω να τα βοηθήσω να βγουν.

● Ο Ορσον Γουέλς είναι το αρχέτυπο του σκηνοθέτη. Ομως οι πιο πολλές ταινίες του παρέμειναν ανολοκλήρωτες, μισές. Ο Σκοτ Γουόκερ είπε: Ολοι ήθελαν να βγουν μαζί του για φαγητό, αλλά κανείς δεν χρηματοδοτούσε την επόμενη ταινία του.

Είναι πολύ σωστό αυτό. Ομως είναι το πιο ελκυστικό σ’ αυτόν: δεν ήταν μια μηχανή παραγωγής ταινιών, ούτε ένας καριερίστας που έκανε όλους τους συμβιβασμούς. Αυτό που τον ενδιέφερε ήταν να υλοποιήσει τα οράματά του και γι’ αυτό πούλαγε τον εαυτό του σε όλες τις μορφές: έπαιξε σε τηλεοπτικές διαφημίσεις, σε b-movies, σε ταινίες που δεν πίστευε, για να χρηματοδοτήσει τις δικές του. Το κατεστημένο του Χόλιγουντ δεν τον χρηματοδοτούσε: είχε τη φήμη ότι ήταν σπάταλος και ανίκανος, ότι έπεφτε έξω στα προγράμματα των γυρισμάτων.

Η τελευταία του ταινία λέγεται «Η άλλη πλευρά του ανέμου» -σε αυτόν τον τίτλο είναι homage ο δικός μας. Εμεινε ανολοκλήρωτη, τη γύρισε στο σύνολό της και μόνταρε ώς ένα σημείο, μέχρι που τον παράτησαν οι παραγωγοί. Εγιναν προσπάθειες μετά τον θάνατό του από τους συνεργάτες και την κόρη του να ολοκληρωθεί. Αποτύγχανε η μία μετά την άλλη. Τελικά έδωσε το Νέτφλιξ τα χρήματα. Βλέποντάς τη, μένεις έκθαμβος από το πώς ρισκάριζε. Είναι γυρισμένη με τόσο πειραματικό μάτι, αλλάζει συνέχεια κάμερες, φακούς, από έγχρωμο πηγαίνει στο ασπρόμαυρο, έχει μια ταινία μέσα στην ταινία, ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς, από έναν κινηματογραφιστή που ήταν ο πιο Ευρωπαίος από τους Αμερικανούς.

● Πετύχατε πολλά, διευθύνατε - άποψή μου- επιτυχημένα το Εθνικό Θέατρο. Παρ’ όλα αυτά, έχει συμβεί να νιώσετε αδικημένος στην Ελλάδα;

Και ποιος δεν έχει νιώσει αδικημένος στην Ελλάδα; Αν ρωτήσεις όλους τους Ελληνες, δεν θα βρεις ούτε έναν να πει: Δεν αισθάνομαι αδικημένος. Ολοι μας, όταν ξεχωρίσουμε, αμέσως γινόμαστε στόχοι. Αυτό έχει οξυνθεί με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά υπήρχε από παλιά. Η Ελλάδα είναι ακραία περίπτωση, αλλά παντού υπάρχει η τάση να δείχνουμε με το δάχτυλο κάποιον που ξεχωρίζει και να λέμε: Ξεχωρίζει για λάθος λόγους!

Δεν αισθάνομαι ότι αδικήθηκα ιδιαίτερα, ούτε αισθάνομαι θύμα. Σε πολλές περιπτώσεις πιθανότατα ήταν δίκαιη η αρνητική κριτική. Εχω συμφιλιωθεί με αυτή την πραγματικότητα: ακόμα και όποιος κρίνει ή ενδεχομένως αδικεί τον άλλον δεν το κάνει με προσωπικό κίνητρο -δεν το ένιωσα ποτέ αυτό. Αλλά δεν είναι και κάτι με το οποίο πρέπει να ασχοληθείς ιδιαίτερα. Προτιμώ να ασχολούμαι με τα θετικά και με ό,τι ακόμα μου δίνει χαρά σε αυτό το επάγγελμα, αυτή την τέχνη.

● Ζήσατε ένα-δυο ωραία σκάνδαλα. Οι «Φοίνισσες», σίγουρα η «Αλκηστη» στην Επίδαυρο…

Σκάνδαλο… εγώ θα έβαζα εισαγωγικά πια. Γιατί με όλα όσα γίνονται σήμερα και στην Επίδαυρο και εκτός -όχι μόνο με την αρχαία τραγωδία, γενικότερα- νομίζω ότι το θέατρο έχει γίνει αρένα, και πολύ καλά έχει γίνει, όπου ο καθένας μπορεί να εκδηλωθεί με όποιον τρόπο επιθυμεί. Είναι λίγο αστείο όταν κοιτάζω πίσω στο 1984 που έγινε η «Αλκηστη»: είχε κάνει πρεμιέρα στους Φιλίππους πριν πάει στην Επίδαυρο και είχε ήδη βγει η φήμη ότι είναι σκανδαλώδης διότι φοράνε σύγχρονα κοστούμια! Συνέβη και ένα ατύχημα σε μια ηθοποιό, έσπασε ένας στηθόδεσμος και βγήκε ένα στήθος έξω, και όλοι νόμιζαν ότι ήταν επίτηδες. Ετσι έγινε αυτό το μπάχαλο. Αλλά νομίζω ότι η εποχή εκείνη είναι πια λίγο γραφική, όπως και όλα όσα έγιναν.

ΦΩΤ.:ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

● Οταν συνέβησαν, το διασκεδάσατε και λίγο - μεταξύ μας...

Δεν το διασκέδασα καθόλου, ήμουν έντρομος! Θυμάμαι ότι με τον Γιώργο Κουρουπό, που είχε γράψει τη μουσική, καθόμασταν στην τρίτη σειρά στην Επίδαυρο και κρατάγαμε ο ένας το χέρι του άλλου όταν άρχισαν να ξεσπάνε οι αποδοκιμασίες και οι επευφημίες. Κυκλοφόρησαν φήμες ότι τη δεύτερη μέρα θα ερχόντουσαν «στημένοι» θεατές φέρνοντας μαζί τους λαχανικά -είχα παρακαλέσει να γίνει έλεγχος στις τσάντες!

Τελικά, ήταν περισσότερο ο φόβος μας παρά η πραγματικότητα. Αλλά ήταν μια εποχή τελείως διαφορετική. Ημουν νέος, οπότε υπήρχε και από εμένα η τάση να υπερθεματίζω ή να προκαλώ -κατά τη γνώμη μου με την καλή έννοια. Κάπου προχωρούσα τα πράγματα καλλιτεχνικά. Κάποιοι βλέπανε μόνο την πρόκληση. Αλλά δεν το έκανα για την πρόκληση. Θυμάσαι ότι υπήρχε μια τρομοκρατία σε σχέση με το τι παίζεται σε ένα Εθνικό ή Κρατικό Θέατρο. Τώρα πια εξισώθηκαν όλοι οι χώροι και οι καλλιτέχνες. Αυτό σίγουρα είναι καλό.

● Υπάρχει κάτι άλλο που δεν έχετε κάνει ακόμα και θέλετε να το κάνετε στο μέλλον;

Κοίταξε, με τον τρόπο που σκηνοθετώ στην ουσία στήνω πλάνα επί σκηνής, δεν είχα όμως ποτέ αρκετό θάρρος να ξεκινήσω μια ταινία. Εχω χρησιμοποιήσει το υποκατάστατο που είναι μέσα στις θεατρικές μου παραστάσεις να υπάρχει πάρα πολύς κινηματογράφος, γι’ αυτό και ασχολούμαι και με τον Ορσον Γουέλς. Αυτή όμως η παράσταση είναι εκεί που ο κινηματογράφος και το θέατρο στη δική μου πορεία συναντιούνται, ισότιμα. Τώρα τι θα ακολουθήσει μετά, αν θα πάει στο θέατρο ή στον κινηματογράφο, δεν το ξέρω. Ταυτόχρονα με τρομάζει η ιδέα γιατί δεν είμαι κινηματογραφιστής. Ξέρω να κάνω κινηματογράφο μέσα από το θέατρο.

*Δημοσιογράφος, σκηνοθέτης και μεταφραστής


📌 «Η άλλη πλευρά της καταιγίδας» θα παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Αθηνών (Πειραιώς 260, Χώρος Δ) από τη 1 ώς τις 7 Ιουνίου.
Σύλληψη - Κείμενο - Σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς.
Συνεργασία στη δραματουργία: Ερι Κύργια.
Μουσική: Θοδωρής Οικονόμου.
Χορογραφίες: Φωκάς Ευαγγελινός.
Παίζουν: Γιάννης Βογιατζής, Πυγμαλίων Δαδακαρίδης, Εκτορας Λυγίζος, Αρης Μπαλής, Ελένη Μπούκλη, Αλέξανδρος Μυλωνάς, Αντώνης Μυριαγκός, Δημήτρης Παπανικολάου, Δημήτρης Πασσάς, Δημήτρης Πιατάς, Αλκηστις Πουλοπούλου, Χάρης Φραγκούλης, Αχιλλέας Χαρίτος.

Πληροφορίες και εισιτήρια: Η άλλη πλευρά της καταιγίδας - Athens Epidaurus Festival 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η εξέλιξη έρχεται όταν πονάς»
Ο Αμίρ Ρεζά Κουχεστανί μιλά στην «Εφ.Συν.» για το θέατρο και την τέχνη με αφορμή την παράσταση «Τράνζιτ» που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ της Αβινιόν.
«Η εξέλιξη έρχεται όταν πονάς»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ζούμε μέσα στη ματαίωση και στον φόβο»
Ο Γιώργος Κουτλής μιλά στην «Εφ.Συν.» για την επικείμενη παράστασή του με τίτλο «Ο σκύλος, η νύχτα και το μαχαίρι» του Γερμανού συγγραφέα Μάριους φον Μάγενμπουργκ, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου.
«Ζούμε μέσα στη ματαίωση και στον φόβο»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Το υπουργείο Πολιτισμού δεν είναι λίστα λογοκρισίας»
Ο Δ. Καραντζάς σκηνοθετεί τους «Πέρσες» στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών τονίζοντας ότι μέσα από το συγκεκριμένο έργο αντιλαμβανόμαστε αυτό που φοβόμαστε, δηλαδή την ήττα και τη συντριβή ως κοινωνία.
«Το υπουργείο Πολιτισμού δεν είναι λίστα λογοκρισίας»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ο πόνος φέρνει τη λύτρωση»
Η Εφη Μπίρμπα μιλά στην «Εφ.Συν.» για το νέο καλλιτεχνικό εγχείρημα στο «Ονειρο ενός γελοίου» του Ντοστογιέφσκι που θα ερμηνεύσει μαζί με τον σύντροφο και καλλιτεχνικό της συνοδοιπόρο Αρη Σερβετάλη.
«Ο πόνος φέρνει τη λύτρωση»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας