• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.5°C / 34.2°C
    4 BF
    34%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 29.7°C / 35.3°C
    3 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.5°C / 35.4°C
    3 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    3 BF
    38%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.0°C / 28.9°C
    4 BF
    39%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 29.0°C / 38.8°C
    2 BF
    43%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 31.2°C / 33.1°C
    3 BF
    30%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.5°C / 33.5°C
    3 BF
    35%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.5°C / 28.2°C
    2 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 27.9°C / 31.9°C
    1 BF
    37%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.4°C / 28.8°C
    3 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 29.6°C
    2 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    0 BF
    79%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 34.5°C / 34.9°C
    4 BF
    34%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    36°C 31.5°C / 35.6°C
    2 BF
    39%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.8°C / 28.8°C
    5 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 28.8°C / 35.8°C
    3 BF
    24%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.3°C / 28.3°C
    2 BF
    66%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.4°C / 35.5°C
    3 BF
    67%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    34°C 33.5°C / 33.5°C
    1 BF
    33%

Αλέξης Ηρακλείδης: Πολυκύμαντες σχέσεις: Ελληνες - Αλβανοί, 1821-2001, Εκδόσεις Παπαζήση, 2022

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

H Ελληνική Επανάσταση και η σημασία της

  • A-
  • A+
Δημοσιεύουμε αποσπάσματα από τα κεφάλαια «Η Ελληνική Επανάσταση και η σημασία της», «Αγαστή σύμπνοια: Ελληνική Επανάσταση και Αρβανίτες (Ορθόδοξοι Τόσκηδες)» και «Αμφίσημη σχέση: Ελληνική Επανάσταση και Αλβανοί (Μουσουλμάνοι Τόσκηδες)».

Ο διεθνολόγος Αλέξης Ηρακλείδης, ομότιμος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου, είναι γνωστός στο ελληνικό κοινό κυρίως για τα έργα του για την ελληνοτουρκική διένεξη στο Αιγαίο, το Κυπριακό και το Μακεδονικό. Στο νέο του βιβλίο ασχολείται με τις ελληνοαλβανικές σχέσεις, με έμφαση στην απαρχή τους κατά την Ελληνική Επανάσταση, στον εθνικισμό και στο εθνικό αφήγημα των δύο πλευρών, στο «Βορειο- ηπειρωτικό», στην ελληνική μειονότητα στην Αλβανία και στο ακανθώδες ζήτημα των Τσάμηδων. Το βιβλίο καταλήγει με προτάσεις για τη βελτίωση των ελληνοαλβανικών σχέσεων και την εδραίωση της φιλίας που είναι προς όφελος και των δύο λαών.


Πριν από διακόσια χρόνια ξεκίνησαν, με μνημειώδη τρόπο, οι ελληνοαλβανικές σχέσεις και μάλιστα αμφίσημα. Από τη μία ήταν ο κοινός αγώνας των Ελλήνων και των Χριστιανών Ορθόδοξων αλβανόφωνων […] για την ελευθερία της Ελλάδας, με τους αλβανόφωνους και τους λοιπούς αγωνιζόμενους Ορθόδοξους Χριστιανούς στην Ελληνική Επανάσταση να θεωρούν τους εαυτούς τους Ελληνες και όχι Αλβανούς […] Από την άλλη ήταν αντίπαλοι, με τους αλβανόφωνους Μουσουλμάνους στην υπηρεσία των Οθωμανών... (Σελ. 43).

Κατά τον ελληνικό αγώνα ανεξαρτησίας οι Αλβανοί/αλβανόφωνοι Τόσκηδες κυριολεκτικά κόπηκαν στα δύο: οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί Τόσκηδες, στους οποίους ανήκουν και οι Ορθόδοξοι Τσάμηδες (κατά κύριο λόγο οι Σουλιώτες) αγωνίστηκαν με τους Ελληνες/Ρωμιούς για την ελευθερία («ελευθερία ή θάνατος»)· οι δε Μουσουλμάνοι Τόσκηδες (και Γκέκηδες) με τους Οθωμανούς, ως αξιωματικοί ή στρατιώτες για την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας […]

Ωστόσο, η στάση αντιπαλότητας, ειδικά των Μουσουλμάνων Τόσκηδων στις τάξεις του Οθωμανικού Στρατού (κυρίως ως μισθοφόροι) δεν ήταν τελείως δεδομένη· μολονότι αντίπαλοι των Ρωμιών στο πεδίο της μάχης, δεν ήταν πάντοτε αναφανδόν κατά των επαναστατημένων Ελλήνων και Χριστιανών Τόσκηδων, σε τέτοιο μάλιστα βαθμό ώστε δεν θα ήταν υπερβολή να μιλήσουμε για μια ιδιότυπη ιδιαίτερη σχέση μεταξύ τους. (Σελ. 44)

Σε ό,τι αφορά τους Ορθόδοξους Αλβανούς (Αρβανίτες) οι συναγωνιστές των Ελλήνων/Ρωμιών, ήταν […] το σύνολο των Σουλιωτών αγωνιστών (Ορθόδοξων Τσάμηδων από το Σούλι), το σύνολο των αγωνιστών της Υδρας και των Σπετσών, των πολλών Αλβανών αγωνιστών της Πελοποννήσου και της ανατολικής Στερεάς Ελλάδας, οι οποίοι πολέμησαν και έδωσαν το αίμα τους ως «Ελληνες», αν και είχαν ως μητρική γλώσσα τα αλβανικά (συγκεκριμένα μια αλβανική τοσκική διάλεκτο) […] στρατεύτηκαν δε ισότιμα με τους Ελληνες, χωρίς καμία απολύτως διάκριση. (Σελ. 80)

Εδώ αξίζει να αναφερθούμε και σε μια βινιέτα, όταν στις 15 Απριλίου 1821 επαναστάτησε και η Υδρα, που ήταν το νησί με τον ισχυρότερο στόλο που ο ρόλος του θα ήταν αποφασιστικός στην Ελληνική Επανάσταση, ο πλοίαρχος Αντώνης Οικονόμου, με τη στήριξη άλλων πλοιάρχων, έκρουσε τους κώδωνες του ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και, αφού συγκεντρώθηκε μεγάλος αριθμός ναυτικών και άλλων κατοίκων, απεύθυνε «αλβανιστί» προκήρυξη υπέρ της Ελληνικής Επανάστασης. (Σελ. 82-3)

Παρά το γεγονός ότι οι Μουσουλμάνοι Αλβανοί αποτελούσαν τον κύριο όγκο των οθωμανικών στρατευμάτων, εντούτοις υπήρχαν μεταξύ των Ρωμιών επαναστατών και των Μουσουλμάνων Τόσκηδων επαφές, σύντομες συμμαχίες, συμφωνίες, εξυπηρετήσεις, διευκολύνσεις, χάρες, κατόπιν συνεννόησης ή και σιωπηρά. Θα έλεγε κανείς ότι ναι μεν ήταν αντίπαλοι, αφού τους χώριζε η θρησκεία και οι διαφορετικές προτεραιότητες, εντούτοις, περιέργως, δεν ήταν αδυσώπητοι εχθροί που μισούσαν ο ένας τον άλλο, όπως κανονικά συμβαίνει με αντιπάλους σε ένοπλες συγκρούσεις. (Σελ. 88)

Οι Ελληνες, στο σημερινό ελληνικό εθνικό αφήγημα, έχουν την τάση να λησμονούν ότι μεγάλο μέρος των αγωνιστών του 1821 δεν ήταν εθνοτικά Ελληνες και «βαπτίζουν» Ελληνες όλους τους Αλβανούς/Αρβανίτες αγωνιστές του 1821, ακόμη και τους Υδραίους και τους Σουλιώτες, ως «Αλβανοί» αναφέρονται ονομαστικά μόνο δυο ή τρεις «Τουρκαλβανοί» που δεν πολέμησαν με τους Οθωμανούς. (Σελ. 84).

Κατά τον 19ο αιώνα το ελληνικό κοινό ήταν πολύ πιο ειλικρινές απ’ ό,τι είναι σήμερα, και ο μέσος κάτοικος της Ελλάδας είχε καλύτερη επίγνωση του τι είχε πράγματι συμβεί το 1821-1831. Οχι άλλος από τον Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο, τον εθνικό ιστορικό, σε κείμενό του με τίτλο «Εισαγωγή εις την ιστορίαν της αναγεννήσεως του ελληνικού έθνους» παραδεχόταν άνευ εταίρας ότι οι Αλβανοί «είχαν πρωταγωνιστήσει στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας». Και η εφημερίδα Ακρόπολις έγραφε επιγραμματικά, ογδόντα χρόνια μετά το τέλος της Ελληνικής Επανάστασης (15 Ιουλίου 1912), «οι αγώνες της απελευθερώσεως της Ελλάδος υπήρξαν Ελληνοαλβανικοί», προσθέτοντας εύστοχα, αλλά μάλλον με πικρία: «Αλλά η συγγένεια δεν είναι ταυτότης. Υπάρχουσιν Ελληνες και υπάρχουν Αλβανοί». (Σελ.85-6)

Οι σημερινοί Αλβανοί πάλι, στο αλβανικό εθνικό αφήγημα, θεωρούν ότι η Ελληνική Επανάσταση διεξήχθη από κοινού από Ελληνες και Αλβανούς, και αναφέρονται ειδικά στους Σουλιώτες, στους Υδραίους και τους Σπετσιώτες (και βέβαια στην Μπουμπουλίνα), με τους περίπου μισούς αγωνιστές να είναι Αλβανοί, όπως υποστηρίζουν, και τους πιο επιφανείς οπλαρχηγούς να είναι Αλβανοί. Κατόπιν αυτού, οι περισσότεροι σύγχρονοι Αλβανοί δυσκολεύονται να απαντήσουν στο εξής ερώτημα: γιατί η παρουσία των αλβανικής καταγωγής ως πρωταγωνιστών στη γέννηση και, στη συνέχεια, στην εξέλιξη του ελληνικού κράτους και της πολιτικής και κοινωνικής ζωής του δεν είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας «μεγάλης Αλβανίας» και μιας «μικρής Ελλάδας», ή έστω μιας Αλβανο-Ελλάδας, αλλά οδήγησε σε μια «μεγάλη Ελλάδα» και σε μια «μικρή Αλβανία»; Προφανώς αδυνατούν να αποδεχτούν το προφανές, ότι όλα αυτά συνέβησαν γιατί το αλβανικό έθνος είναι μεταγενέστερο του ελληνικού έθνους και οι τότε Αλβανοί/Αρβανίτες ζούσαν νοερά στην προ-νεωτερική εποχή, με τους Ορθόδοξους Χριστιανούς να ταυτίζονται πλήρως με τους Ελληνες. (Σελ. 86-7).

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αριστερά σημαίνει ανιδιοτέλεια
Ο Διονύσης Χαριτόπουλος επιστρέφει στο προσκήνιο με το 20ό βιβλίο του, εστιάζοντας στους αντάρτες και στις αντάρτισσες που αντιστάθηκαν στις δυνάμεις Κατοχής από τις γραμμές του ΕΛΑΣ.
Αριστερά σημαίνει ανιδιοτέλεια
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο σκοτεινός κύκλος του Φύρερ, πριν και μετά
Το «Η αυλή του Χίτλερ», της ιστορικού Χάικε Γκερτεμάκερ με άγνωστα έως σήμερα ντοκουμέντα, είναι μια αφήγηση λεπτομέρειας για τον πυρήνα του ναζισμού.
Ο σκοτεινός κύκλος του Φύρερ, πριν και μετά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η τοιχογραφία της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας
Η αλήθεια της γλώσσας που χρησιμοποιεί ο Α. Λιάκος, η σωστή χρήση της και ο σεβασμός που την αντιμετωπίζει, κάνουν συμμέτοχους τους αναγνώστες στην κατανόηση της ιστορικής αφήγησης.
Η τοιχογραφία της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο πολεμικός ιμπεριαλισμός υφάνθηκε με το βαμβάκι!
Ο καθηγητής Ιστορίας στο Χάρβαρντ, Σβεν Μπέκερτ, μάς συστήνει το νέο του βιβλίο με τίτλο «Η αυτοκρατορία του βαμβακιού» και μας μιλά για το σύστημα του καπιταλισμού μέσα στον χρόνο.
Ο πολεμικός ιμπεριαλισμός υφάνθηκε με το βαμβάκι!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δημήτρης Παναγιωτάτος: «Μπορεί η τέχνη ν’ αλλάξει τον κόσμο;»
Μέσα σε 200 σελίδες ανασυνθέτει όλα εκείνα τα στοιχεία, κρυμμένα στον φακό του σκηνοθέτη ή στο μυαλό του συγγραφέα, τα οποία μπορούν να απαντήσουν στο ερώτημα που θέτει στον τίτλο του βιβλίου.
Δημήτρης Παναγιωτάτος: «Μπορεί η τέχνη ν’ αλλάξει τον κόσμο;»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας