• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.8°C / 27.9°C
    3 BF
    49%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.2°C / 28.1°C
    2 BF
    66%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.6°C / 28.8°C
    3 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 20.9°C / 24.9°C
    1 BF
    47%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    3 BF
    69%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.0°C / 24.8°C
    1 BF
    59%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 21.2°C
    2 BF
    72%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.1°C / 24.1°C
    2 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.8°C / 25.8°C
    4 BF
    63%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.5°C / 23.9°C
    3 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.8°C / 25.4°C
    6 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    5 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 27.1°C / 27.1°C
    2 BF
    66%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 26.2°C
    0 BF
    68%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 22.8°C / 27.8°C
    1 BF
    53%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    1 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.7°C / 28.0°C
    3 BF
    51%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.5°C / 25.5°C
    0 BF
    64%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 25.5°C / 26.7°C
    1 BF
    68%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    1 BF
    82%
ΦΩΤ.: ΔΟΜΙΝΙΚΗ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η Μενδώνη είναι η λάθος υπουργός, τη λάθος στιγμή»

  • A-
  • A+
Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Περιστέρι. «Ο παππούς μου ο Ξάφης είχε στην κεντρική πλατεία μια ταβέρνα, όπου ζούσε μάλιστα συχνά και τραγουδούσε και η Μπέλλου. Προσωπικά ανήκω σε μια τελείως λαϊκή τάξη, ο ένας παππούς έφτιαχνε σφραγίδες, ο άλλος είχε καφενείο με μουσική», μάς λέει ο Αργύρης Ξάφης.

Ο Αργύρης Ξάφης, συνεχίζοντας την «οικογενειακή παράδοση», έχει αφήσει ήδη τη δική του σφραγίδα στο κατ’ εξοχήν λαϊκό θέαμα: το θέατρο. Φέτος τον είδαμε στην «Τριλογία των Λήμαν Μπράδερς» και τώρα πρωταγωνιστεί στο «Μάκιναλ», ένα βαθιά φεμινιστικό έργο των αρχών του 20ού αιώνα, ενώ προετοιμάζεται για την πρώτη του σκηνοθετική απόπειρα στην Επίδαυρο, πάνω στην τραγωδία «Αίαντας» του Σοφοκλή, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου... Τελικά, σε ποιον αλήθεια ανήκει η Επίδαυρος;

● Μάκιναλ: ένα φεμινιστικό έργο, με μια ιδιαίτερη σκηνοθεσία. Στο τέλος η ηρωίδα, λίγο πριν τη σκοτώσουν επειδή δολοφόνησε τον άντρα της που την καταπίεζε, φωνάζει: «Κάποιος;». Ας μιλήσουμε γι’ αυτόν τον «κάποιο»... Οπως και για το πώς είναι δυνατόν να μιλάμε 100 χρόνια ακριβώς μετά τη συγγραφή του έργου για τα ίδια ζητήματα.

Η ηρωίδα είναι μια ιδιαίτερη γυναίκα. Με ενσυναίσθηση και βαθιά συνείδηση της ελευθερίας της ως ανθρώπου. Η αναζήτηση αυτού του «κάποιου» που επιτέλους θα καταλάβει τι σημαίνει να ζούμε ελεύθερα και με σεβασμό στην ατομικότητα και τα δικαιώματα, αλλά και μέσω συλλογικών αγώνων, υπάρχει ακόμα. Η αλήθεια είναι πως ακόμη αναζητούμε τρόπους να εκφράσουμε πράγματα ήδη ειπωμένα, διατυπωμένα και ως αναγκαιότητα και ως ερωτήματα 100 χρόνια πριν!

● Εσύ, ως άνθρωπος και ως καλλιτέχνης, πώς υπάρχεις μέσα σε όλο αυτό; Και ρωτάω γιατί έχεις πάρει και δημόσια θέση, έχεις «αντιμιλήσει» και μπροστά στον πρωθυπουργό και έχεις συνεργαστεί και με τον Λιγνάδη.

Δούλεψα στην τελευταία δουλειά του Λιγνάδη, στους «Πέρσες» - αυτή την... ιστορική παράσταση, όπου υπήρχε και το ομοίωμα της Ακρόπολης στην παράσταση! Και έχω το βίντεο με εμένα από πίσω του, τελείως meme όμως, τύπου «Τι διάολο γίνεται εδώ πέρα;!» - αυτό το «what the fuck» που όλοι νιώθαμε... Από κει και πέρα, θεωρώ πως όλα αυτά τα ζητήματα (της κακοποίησης και παρενόχλησης και στο θέατρο) ξανάνοιξαν επιτέλους. Επειτα από δεκαετίες μιας καπιταλιστικής έκρηξης, όπου όλα τα σοβαρά θέμα μπήκαν σε δεύτερη μοίρα και οι περισσότεροι ασχολήθηκαν μόνο με το πώς θα βγάλουν περισσότερα χρήματα δίχως καθόλου να προβληματιστούν στο τι αυτό θα επιφέρει, επιτέλους μπήκαν αυτές οι συζητήσεις ανοιχτά και πάλι στον δημόσιο διάλογο.

Τα ζητήματα αυτά (έμφυλη βία, εξουσιαστικές δομές, η θέση της γυναίκας, εργασιακά δικαιώματα κ.λπ.) είναι πολύ σοβαρά και αφορούν όλη την ανθρωπότητα. Στην Ελλάδα, όπως γίνεται συνήθως, αναδύθηκαν με κάποια καθυστέρηση, αλλά τουλάχιστον αναδύθηκαν. Ειδικά για τη θέση της γυναίκας, φάνηκε ξεκάθαρα πόσο βαθιά πατριαρχική είναι η δομή της κοινωνίας μας. Δεν ξέρω αν ήρθε η ώρα και έσκασε ένα καζάνι ή απλά ωρίμασαν οι συνθήκες ή όλα αυτά μαζί, πάντως το τι πραγματικά ισχύει φάνηκε. Ωστόσο, αν με ρωτάς, όλα αυτά τα ζητήματα δεν θα έπρεπε να χάνουν κάθε τόσο τη δυναμική τους και απλά να επανέρχονται, αλλά να φτάνουν σε ένα σημείο μιας κάποιας λύσης.

● Πιστεύεις ότι αυτό θα γίνει με τις νέες γενιές;

Αν δεν ελπίζουμε και σ’ αυτό, δεν ξέρω σε τι μπορούμε εν τέλει να ελπίζουμε. Η γενιά η δική μου, των σαραντάρηδων, αλλά και των προηγούμενων από εμένα, θεωρώ πως είναι αρκετά βραδυκίνητη, αναποφάσιστη και φοβισμένη ώστε να προτείνει λύσεις και να τις τολμήσει. Για παράδειγμα, ναι, δούλεψα με τον Λιγνάδη, όπως και πολλοί άλλοι. Η δουλειά είναι δουλειά. Και ναι, ήταν γνωστό πως είναι ομοφυλόφιλος, με μια τάση προς τα νεότερα αγόρια, αλλά το γεγονός πως βίαζε ανθρώπους, όχι, δεν ήταν γνωστό.

Αν ήταν, τότε μιλάμε για μια απολύτως σάπια κατάσταση, στην οποία όλοι αποδέχονται τρομερά πράγματα για να επιβιώσουν - κάτι το οποίο δεν θεωρώ ότι ισχύει. Τα όσα αφηγούνται τα θύματα στις καταθέσεις τους είναι απίστευτα. Τρελαίνεσαι! Και όποιος είναι ο θύτης όλων αυτών πρέπει να μπαίνει πολύ βαθιά στη φυλακή. Ταυτόχρονα, παρατηρούμε πως αρκετοί χρησιμοποιούν μια εξουσία που νομίζουν ότι έχουν για να ασκήσουν ψυχολογική βία (και στους μάρτυρες και στους θεατές της δίκης και στους πολίτες) και αυτό θυμώνει πολλούς από εμάς.

Εσύ έχεις πάρει θέση. Μίλησες και τότε στον πρωθυπουργό. Και το «πλήρωσες».

Από παντού πλήρωσα το κόστος: και γιατί του μίλησα και γιατί δεν σηκώθηκα απλά να φύγω, όπως μου είπαν κάποιοι. Βασικά οι μισοί μού είπαν τότε «καλά έκανες και του μίλησες» και οι άλλοι μισοί «πώς και καταδέχτηκες να κάνεις κάτι τέτοιο;». Είχε έρθει ο Κ. Μητσοτάκης στο Εθνικό το 2020, στην πρώτη πανδημία, που δεν δούλευε κανένα θέατρο, και ήδη εγώ ήμουν πολύ βαθιά χωμένος στις διεκδικήσεις του κλάδου - ήμουν και στην αρχική ομάδα που ξεκινήσαμε το «Support Art Workers».

Και τότε το είδα ως ευκαιρία να τον ενημερώσω τουλάχιστον για το τι συμβαίνει στον κλάδο μας, ώστε έστω να μην μπορεί να πει «δεν ήξερα». Είχα τα στοιχεία και αποφάσισα να τα πω. Ο ίδιος έδειξε να κρατά σημειώσεις, αλλά τελικά όλα ήταν για το θεαθήναι, καθώς τίποτε δεν έγινε. Αλλά δεν ήθελα να έχει το άλλοθι της άγνοιας και έτσι, ό,τι κι αν έκανε από κει και πέρα, να ήταν ξεκάθαρα πολιτική απόφαση. Οπως και έγινε: η πολιτική του επιλογή ήταν να μην κάνει απολύτως τίποτα... Πάντως τότε κάποιοι είπαν πως απλά έπρεπε να σηκωθούμε να φύγουμε ως ένδειξη διαμαρτυρίας.

● Εφυγε κάποιος;

Κανένας δεν έφυγε... Προσωπικά θεώρησα πως έπρεπε να μιλήσω γιατί, αν φεύγαμε, ποιος θα ενημέρωνε τον πρωθυπουργό; Ο Λιγνάδης; Πάντως, η αντίδραση και τμήματος του κλάδου μετά προς εμένα μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Εγώ θεώρησα σωστό αυτό που έκανα τότε και θα το ξανάκανα, εννοείται - όχι με τον ίδιο πρωθυπουργό φυσικά! Αν έρθει κάποιος άλλος, ευχαρίστως να τον ενημερώσω κι αυτόν. Με τον κ. Μητσοτάκη ή την κ. Μενδώνη όμως δεν έχει κανένα νόημα να πεις το οτιδήποτε πλέον. Εδώ δεν δέχονται ούτε τα σωματεία του κλάδου! Ούτε καν να τους δουν δεν δέχονται!

●Οπότε τι κάνεις σε αυτή την περίπτωση;

Κατ’ αρχάς, είσαι ξεκάθαρος στη στάση που κρατάς απέναντι στα θύματα: δίχως «ναι μεν, αλλά», είσαι ξεκάθαρα με τη μεριά του θύματος. Μικροζυγαριές δεν χωράνε σ’ αυτή την εποχή, με αυτά τα γεγονότα και αυτή την κυβέρνηση. Τώρα, όσον αφορά τη στάση μας απέναντι στο ΥΠΠΟΑ, αυτό φάνηκε επίσης καθαρά κατά τη συνέντευξη Τύπου που δόθηκε για το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου πριν από λίγες ημέρες: σχεδόν κανένας δεν χειροκρότησε ούτε την κ. Μενδώνη (η οποία είπε δυο λόγια και σηκώθηκε κι έφυγε) αλλά ούτε τον κ. Γιατρομανωλάκη.

Ηταν τόσο φανερή η αδιαφορία απέναντί τους, τόσο φανερό το χάσμα μεταξύ του καλλιτεχνικού χώρου και του υπουργείου, που αν ήμουν εγώ στη θέση τους, θα ντρεπόμουν. Ακόμη και ο κ. Γιατρομανωλάκης που θεωρητικά είναι υπεύθυνος για τον Σύγχρονο Πολιτισμό, δεν δείχνει να καταλαβαίνει τι πραγματικά συμβαίνει. Είναι σε έναν άλλο κόσμο. Δεν συνδεόμαστε καθόλου πλέον οι καλλιτέχνες με το υπουργείο. Δεν μπορεί να βρεθεί κανένας κοινός παρονομαστής. Ωστόσο, εσείς οι δημοσιογράφοι το ξέρετε καλύτερα το γιατί, αλλά αυτή η συγκεκριμένη υπουργός δεν πρόκειται να χάσει ποτέ τη θέση της! Κι ας είναι η πιο λάθος υπουργός, την πιο λάθος στιγμή.

● Ναι, αλλά θα μπορούσε να πει κάποιος ότι για πρώτη φορά σκηνοθετείς στην Επίδαυρο, τον «Αίαντα» φέτος, επί αυτής της κυβέρνησης και αυτής της υπουργού.

Πράγματι. Το σκέφτομαι μέσα μου και γελάω πικρά: το ότι πιθανά διαβάζοντας αυτή τη συνέντευξη, η υπουργός θα μπορούσε να σκεφτεί πως «βολεύτηκες όμως με την Επίδαυρο για καλοκαίρι». Θα της έλεγα λοιπόν αυτό που της έτριψε στα μούτρα και ο Φοίβος Δεληβοριάς σε μια αντίστοιχη κατάσταση όταν του είπε ακριβώς το ίδιο: θα της έλεγα πως η Επίδαυρος δεν της ανήκει, ούτε αυτή τη μοιράζει σε κανέναν! Τίποτα δικό της δεν είναι και τίποτα δεν μοιράζει σε κανέναν. Τελεία και παύλα.

● Πιστεύεις στις συλλογικές διαδικασίες;

Οι πιο υγιείς αλλαγές έρχονται μέσα από συλλογικές διαδικασίες. Το πρόβλημα, βέβαια, με αυτές (και το ξέρουμε όλοι όσοι έχουμε εμπλακεί σε τέτοιες) είναι πως παίρνουν περισσότερο χρόνο και πως είναι ίσως πιο ψυχοφθόρες και επίπονες. Αλλά μόνο μέσω αυτών μπορείς να διεκδικήσεις ουσιαστικά.

● Στον «Αίαντα» που επέλεξες να ανεβάσεις, βλέπουμε αυτά τα παιχνίδια εξουσίας.

Αυτό ισχύει. Είναι μέρος της ιστορίας και κάποιος θα μπορούσε να πει πως ο Αίαντας πράγματι εναντιώνεται στους Αχαιούς και στους θεούς ακόμα. Ωστόσο, μην ξεχνάμε πως και ο ίδιος είναι βασιλιάς. Είναι δηλαδή και ο ίδιος εξουσία - άρα πώς γίνεται κάποιος αντιεξουσιαστής έχοντας ήδη την εξουσία; Για μένα, ο Αίαντας δεν μπορεί να δεχθεί ή δεν αντιλαμβάνεται, με τη θεραπευτική του ιδιότητα, αυτό που λέμε «τα πάντα ρει». Τα πράγματα αλλάζουν και για κάποιους αυτό είναι πολύ βαρύ. Δεν το δέχονται. Ο Αίαντας σε αυτούς ανήκει. Δεν μπορεί να δεχθεί τη ροή των πραγμάτων και θέλει να τη σταματήσει. Ναι μεν τον έχουν αδικήσει, ναι μεν ο ίδιος ήταν αντιδραστικός από μικρός (προς τους θεούς κ.λπ.) -εξ ου και είναι ήρωας!- αλλά ταυτόχρονα ο χρόνος και η ροή δεν είναι κάτι που αποδέχεται. Και έχουμε και τον Οδυσσέα που είναι σαν τον πολίτη τού σήμερα, παίρνει δηλαδή τον ρόλο της «πόλης» με την πολιτική της έννοια: προσπαθεί να συμβιβάσει τα πράγματα και φέρει έναν υγιή τυχοδιωκτισμό, ώστε να κατορθώσουν να επιβιώσουν και ο ίδιος και οι συναγωνιστές του.

Αυτό δεν είναι πάντα λαμογιά - χρειάζεται και κάπου στην πολιτική ζωή. Η σύγκρουση που φέρει μέσα μας αυτό το έργο, με έναν πολύ ευφυή τρόπο, έχει να κάνει με το πού θέλουμε εμείς ν’ ανήκουμε εν τέλει. Αυτό είναι ένα ερώτημα, στο οποίο δεν μπορείς να απαντήσεις εύκολα. Πάντως, το να δεις τη μεγάλη εικόνα είναι πάντα μια καλή διέξοδος από το τέλμα της οργής ή του θυμού ή της απογοήτευσης. Το να βγαίνουμε από τον μικρόκοσμό μας ίσως είναι το μόνο που μπορεί να μας δώσει μια προοπτική. Προς ώρας, έχουμε πήξει στην τρολιά και στο «μέτα-».


📌 ΙNFΟ: To «Μάκιναλ» της Σόφι Τρέντγουελ παίζεται (σίγουρα μέχρι τέλη Μαΐου) στο Θέατρο του Νέου Κόσμου (Αντισθένους και Θαρύπου, τηλ. 2109212900), κάθε Δευτ., Τρ. 21.15. Σε σκηνοθεσία Ιούς Βουλγαράκη, με τους Δ. Κούρτη, Δ. Γεωργιάδη, Κ. Γιαννακόπουλο, Ε. Κοντό, Κ. Νταλιάνη, Α. Ξάφη, Μ. Σαββίδου.

Ο «Αίαντας» του Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία Α. Ξάφη θα παρουσιαστεί στην Επίδαυρο (29, 30/7) στις 21.00, με τους: Δ. Ημελλο (Οδυσσέας), Δ. Κούρτη (Αθηνά), Τ. Μικέλη (Ευρυσάκης), Γ. Νταλιάνη (Μενέλαος), Ε. Σαουλίδου (Τέκμησσα), Σ. Σταμουλακάτο (Αίας), Χ. Στυλιανού (Τεύκρος), Ν. Χατζόπουλο (Αγαμέμνων)

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Το υπουργείο Πολιτισμού δεν είναι λίστα λογοκρισίας»
Ο Δ. Καραντζάς σκηνοθετεί τους «Πέρσες» στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών τονίζοντας ότι μέσα από το συγκεκριμένο έργο αντιλαμβανόμαστε αυτό που φοβόμαστε, δηλαδή την ήττα και τη συντριβή ως κοινωνία.
«Το υπουργείο Πολιτισμού δεν είναι λίστα λογοκρισίας»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μια εξαιρετική μέρα
Η Δημοκρατία του Μπακλαβά είναι ένα σύγχρονο, ελληνικό έργο με αναφορές στα όσα ζούμε, δεν ζούμε και θα θέλαμε να ζήσουμε.
Μια εξαιρετική μέρα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πώς να νικήσεις τη μοναξιά
Ο συγγραφέας Νιλ Λαμπιούτ με αφορμή τις σχέσεις ενός ζευγαριού διερωτάται πάνω στα ζητήματα της νοσηρότητας, της υποκρισίας και φυσικά του τραύματος.
Πώς να νικήσεις τη μοναξιά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Συμφορά από το πολύ μυαλό
Η παράσταση του Στάθη Λιβαθινού «Συμφορά από το πολύ μυαλό» έρχεται μετά από 35 χρόνια στο ιστορικό Θέατρο της Οδού Κυκλάδων.
Συμφορά από το πολύ μυαλό
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η «Πανούκλα» που έγινε ανάρπαστη!
Στο Θέατρο 104 και σε σκηνοθεσία της Σοφίας Καραγιάννη το κοινό έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει το έργο του Αλμπέρ Καμί.
Η «Πανούκλα» που έγινε ανάρπαστη!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας