• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.1°C / 27.4°C
    2 BF
    43%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.5°C / 27.0°C
    2 BF
    59%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.8°C / 27.1°C
    1 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    73%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    0 BF
    64%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.9°C / 24.3°C
    1 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 22.0°C
    1 BF
    64%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    1 BF
    77%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.3°C / 24.9°C
    4 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.5°C / 24.9°C
    0 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 25.5°C
    4 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    3 BF
    60%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    2 BF
    89%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    1 BF
    55%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 20.5°C / 26.0°C
    0 BF
    50%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 25.8°C
    2 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.3°C / 26.5°C
    2 BF
    45%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.0°C / 26.0°C
    0 BF
    62%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.4°C / 25.0°C
    2 BF
    88%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    1 BF
    67%

Ο Ανταμ Ζαγκαγιέφσκι

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Λεόπολη είναι παντού

  • A-
  • A+
Η κραυγή αγωνίας του ποιητή Ανταμ Ζαγκαγιέφσκι ηχεί προφητική σήμερα και εκφράζει την αγωνία πολλών από τους σημερινούς αναγνώστες του.

Πριν από έναν χρόνο, στις 21 Μαρτίου 2021, Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, άφηνε την τελευταία του πνοή ο μεγάλος Πολωνός ποιητής Ανταμ Ζαγκαγιέφσκι. Σήμερα, όπως μας υπενθυμίζει το δράμα της Ουκρανίας, το έργο του ποιητή παραμένει πιο επίκαιρο από ποτέ.

Ο Ζαγκαγιέφσκι γεννήθηκε στη σοβιετική Ουκρανία, στο Λβιβ ή Λεόπολη, το 1945, και μαζί με χιλιάδες Πολωνούς της περιοχής πήρε βρέφος ακόμα τον δρόμο της προσφυγιάς. Λάτρης της Ελλάδας και των Ελλήνων ποιητών, για τους οποίους έγραψε εκτενώς και στα δοκίμιά του αλλά και στα ποιήματά του, είχε παρομοιάσει την προσφυγιά των Πολωνών από τη Λεόπολη την επαύριο του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου με την έξοδο των Ελλήνων από τη Μικρά Ασία το 1922.

Ο Ζαγκαγιέφσκι θαύμαζε τη ρωσική ποίηση και σημαντικοί Ρώσοι ποιητές υπήρξαν φίλοι του, όπως ο βραβευμένος με βραβείο Νομπέλ (1987) Ιωσήφ Μπρόντσκι. Καχύποπτος ωστόσο απέναντι στην ιμπεριαλιστική πολιτική της Ρωσίας, από την οποία έχει τόσο υποφέρει και η Ουκρανία, όπως βλέπουμε με δραματικό τρόπο σήμερα, ο ποιητής κάνει σαφή διάκριση ανάμεσα σε αυτήν την επεκτατική και ανελεύθερη πολιτική και στον άξιο θαυμασμού και σεβασμού ρωσικό πολιτισμό.

Αν η Ρωσία

Αν η Ρωσία ήταν έργο
της Αννα Αχμάτοβα, αν
ο Μάντελσταμ ήταν ο νομοθέτης
και ο Στάλιν ήταν μόνο κάποιος δευτερεύων
ήρωας σ’ ένα χαμένο γεωργιανό
έπος, αν η Ρωσία αποδυόταν
τη σκληρότριχη αρκουδίσια γούνα της,
αν μπορούσε να ζήσει με τον λόγο και όχι
με τη γροθιά, αν η Ρωσία, αν η Ρωσία

Σε ολόκληρο το έργο του ο Ζαγκαγιέφσκι αναδεικνύει τη μοίρα των προσφύγων, όχι μόνο των Πολωνών που υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τη Γαλικία, αλλά και των λευκών Ρώσων που εγκατέλειψαν τη Σοβιετική Ενωση μετά την επικράτηση των μπολσεβίκων στον εμφύλιο πόλεμο, των Γερμανών που εγκατέλειψαν την Πολωνία μετά τη μεταφορά των συνόρων της τελευταίας προς τα δυτικά το 1945, των Εβραίων θυμάτων του Ολοκαυτώματος, αλλά και των Αρμενίων που μετά από μια θηριώδη γενοκτονία σκόρπισαν ανά τον κόσμο, των Ελλήνων που εκδιώχθηκαν από τη Μικρά Ασία το 1922, αλλά και όσων έφυγαν για να σωθούν από τη γερμανική κατοχή, όπως ο Γιώργος Σεφέρης, του οποίου τις Μέρες Ε΄ 1945-1951 και το αίσθημα της πορείας «στα σκοτεινά» σχολιάζει σε ένα από τα τελευταία του βιβλία ο Ζαγκαγιέφσκι.

Εξάλλου και ο ίδιος υπήρξε και πρόσφυγας και εξόριστος. Το περίφημο ποίημά του «Να πας στη Λεόπολη» εκφράζει τη νοσταλγία του εξόριστου για μια εξιδανικευμένη και άδολη χαμένη πατρίδα, οδηγώντας τον ποιητή σε μια οικουμενική, ανθρωπολογική αντιμετώπιση της προσφυγιάς – με τη Λεόπολη, το Λβιβ της μαρτυρικής και πάλι σήμερα Ουκρανίας, να αποκτά πανανθρώπινες διαστάσεις: η Λεόπολη είναι παντού, είναι το συμπέρασμα του ποιητή.

Ο Ζαγκαγιέφσκι υπήρξε μία από τις πιο φωτεινές φωνές της ευρωπαϊκής ποίησης τα τελευταία χρόνια. Πολυβραβευμένος, αγαπητός στην Πολωνία και στο εξωτερικό, ο απροσδόκητος χαμός του πέρυσι αντιμετωπίστηκε στη χώρα του ως εθνική συμφορά. Πέραν του Ατλαντικού έγινε δημοφιλής όταν το περιοδικό New Yorker δημοσίευσε, μετά την 11η Σεπτεμβρίου, το ποίημά του «Πάσχισε να υμνήσεις τον ακρωτηριασμένο κόσμο», μια παραμυθία για την τραυματισμένη ψυχή του ανθρώπου που αντιμετωπίζει τη βία. Ολοκληρώνοντας, παραθέτω ένα ποίημα του Ζαγκαγιέφσκι από μία από τις τελευταίες του συλλογές (Ασυμμετρία, 2014).

Οι αγαπημένοι μου ποιητές

Οι αγαπημένοι μου ποιητές
ποτέ δε συναντήθηκαν
Ζήσανε σ’ άλλες χώρες
σ’ άλλες εποχές
Περιτριγυρισμένοι από πράγματα κοινά
από καλούς κι από κακούς ανθρώπους
ζήσανε ταπεινά
όπως τα μήλα στον μπαξέ
Αγάπαγαν τα σύννεφα
κοίταζαν ψηλά
έπλεε από πάνω τους
η ένδοξη αρμάδα
από φως και από σκιά
προβολή μιας ταινίας
που δεν έχει τέλος
Τις στιγμές της πίκρας
τις ξεπερνούσαν γρήγορα
όπως και τις στιγμές της ευτυχίας
Κάποτε καταλάβαιναν
τι πράγμα είναι ο κόσμος
κ’ έγραφαν σκληρά λόγια
σε μαλακό χαρτί
Κι άλλοτε τίποτα δεν καταλάβαιναν
κι ήταν σαν τα παιδιά
στο προαύλιο του σχολείου
όταν πέφτει
η πρώτη σταγόνα
της ζεστής βροχής.

Τέτοιες στιγμές σαν αυτές που βιώνουμε σήμερα, που δοκιμάζουν σκληρά τον πολιτισμό μας, αναδεικνύουν τη σημασία των κοινών μας αξιών και την οικουμενικότητα της ποίησης (αυτής της «ελαφράς υπερβολής», όπως την αποκαλούσε ο Ζαγκαγιέφσκι).

*Ο Βασίλης Μαραγκός είναι στέλεχος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και μεταφραστής του Ανταμ Ζαγκαγιέφσκι στα ελληνικά.

📌 Ανθολογία του έργου του Ανταμ Ζαγκαγιέφσκι υπό τον τίτλο «Μαθήματα πιάνου» κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις των Δεκάτων (Αθήνα 2014). Τα παρατι- θέμενα απόσπασματα από το έργο του έχουν αποδοθεί στα ελληνικά από τον Β. Μαραγκό

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι μεγάλοι τεχνουργοί
Tο «υποκειμενικό» τού Ελιοτ έβρισκε το αντίστοιχό του στην υπαρξιακή «αποκάλυψη» του Τζόις και οι δυο τους προϋπέθεταν την ύπαρξη ενός τεχνουργού δοσμένου απόλυτα στην επιστήμη της κατασκευής.
Οι μεγάλοι τεχνουργοί
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ψυχής μου κύματα»
Οι στίχοι του Λευτέρη Ζαμπετάκη αντικατοπτρίζουν προσωπικές διαδρομές αλλά και ζητήματα που αρκετοί της γενιάς του νιώθουμε και βιώνουμε καθημερινά.
«Ψυχής μου κύματα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Νοτισμένα στη νοσταλγία
Στα ποιήματα του Δημήτρη Παπαστεργίου η φύση σαν «τρυφερή νουθεσία» συνομιλεί με τη βιωμένη εμπειρία και μεταστοιχειώνεται σε μοτίβα ψυχικών διαθέσεων.
Νοτισμένα στη νοσταλγία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ανάμεσα στην Κόλαση και στον Παράδεισο
Ο Αρθούρος Ρεμπώ ακολουθεί μια περιπετειώδη περιπλάνηση, αναγνωρίζεται ως ποιητική ιδιοφυΐα, επικρίνεται για την αντισυμβατική ζωή του και τερματίζει στα είκοσι τους λογαριασμούς του με την ποίηση.
Ανάμεσα στην Κόλαση και στον Παράδεισο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας