• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.3°C / 17.3°C
    2 BF
    65%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.3°C / 15.7°C
    3 BF
    73%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 17.0°C
    4 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 10.5°C
    1 BF
    83%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    66%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.4°C / 11.0°C
    1 BF
    97%
  • Κοζάνη
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    7°C 6.8°C / 7.4°C
    0 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    1 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 18.8°C
    3 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.0°C / 14.9°C
    1 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 15.5°C / 16.8°C
    3 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    4 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 13.4°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 12.5°C / 15.5°C
    2 BF
    78%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.3°C
    2 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.5°C / 17.0°C
    0 BF
    58%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.3°C / 12.1°C
    4 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 13.7°C
    3 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    2 BF
    79%

O Γρηγόρης και ο Λάμπρος Τσούνης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Γιώργος Σεφέρης, η Ακρόπολη και τα φυσικά δρώμενα

  • A-
  • A+

Ίσως η επιτυχέστερη τηλεοπτική μεταφορά λογοτεχνικού έργου εδώ και πολλά χρόνια, συγκρίσιμη με τα διαμάντια των πρώτων δεκαετιών της τηλεόρασης στη χώρα μας, το «Έξι νύχτες στην Ακρόπολη», με την υποδειγματική δουλειά όλων ανεξαιρέτως των συντελεστών, μπροστά και πίσω από την κάμερα, απέδωσε, κατά τη φετινή σεζόν, άριστα και ακέραια τόσο την ποιότητα του σεφερικού λόγου όσο και το πνευματικό κλίμα της εποχής που γέννησε το έργο, δηλαδή, τα τέλη της δεκαετίας του 1920. (Αντίστοιχα επιτυχημένη είχε χαρακτηριστεί η πρώτη θεατρική μεταφορά αυτού του μοναδικού ολοκληρωμένου και αποκαλυπτικά αυτοβιογραφικού πεζογραφήματος του Γιώργου Σεφέρη, από το ΚΘΒΕ τότε, 2004-2005, σε σκηνοθεσία της Έφης Θεοδώρου, η οποία είχε επίσης κρατήσει αυτούσιο το έργο, «επαινώντας», μάλιστα, τον νομπελίστα ποιητή για τις δικές του σκηνοθετικές ικανότητες).

Στο μυθιστόρημα του Γιώργου Σεφέρη το κεντρικό «πρόσωπο» είναι η Ακρόπολη και όσα αυτή μπορεί να ξεκλειδώσει και να φέρει στο φως από τους σφραγισμένους ποταμούς/ζωές των ηρώων και των ηρωίδων. Η Ακρόπολη, άλλωστε, συνιστά και τη βάση για τον παρόντα συνδυασμό του εν λόγω σεφερικού έργου με το ανά χείρας βιβλίο, όπου, βέβαια, μελετώνται, διόλου αλληγορικά, η χλωρίδα και η πανίδα του φυσικού της χώρου. Ευτυχής είναι η σύμπτωση ότι και στα δύο, τόσο διαφορετικά μεταξύ τους πέραν του τίτλου, βιβλία υφίσταται μια χρονολογική δομή: το μεν πεζογράφημα αρθρώνεται σε έξι νυκτερινές επισκέψεις «της Ακροπόλεως κατά Πανσέληνον», η δε «μονογραφία» κατανέμει το υλικό του Πρώτου Μέρους της, «Δρώμενα Φύσης», στους 12 μήνες του έτους, κατά τους οποίους μελετά τις αλλαγές/ δραστηριότητες της χλωρίδας και της (ορνιθο)πανίδας, θυμίζοντας, λίγο έως πολύ, τη χρονική οργάνωση ενός ντοκιμαντέρ.

Οι Γρηγόρης (βιολόγος-ορνιθολόγος) και Λάμπρος (περιβαλλοντολόγος-ωκεανογράφος) Τσούνης, πατέρας και γιος, οι οποίοι, σημειωτέον, επανανακάλυψαν έναν αιώνα μετά, το εξαφανισμένο από το 1908 στενότοπο ενδημικό φυτό της Ακρόπολης Micromeria acropolitana (ένα φυτό από τα σπανιότερα στον πλανήτη και με ιστορία μακρότερη από εκείνη του χώρου που το φιλοξενεί, για τη διαφύλαξη της επιβίωσης του οποίου, μάλιστα, οι δύο επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και προτείνουν τη δημιουργία ενός μικρού βραχόκηπου κοντά στην είσοδο του θεάτρου του Διονύσου), παραδίδουν μια εξαιρετική όσο και πρωτότυπη μελέτη για την, οπωσδήποτε επισκιαζόμενη από το ιστορικό βάρος των μαρμάρων, φύση της παρθενώνιας πολιτείας. Πάντως, οι συγγραφείς μάς διαβεβαιώνουν ότι: «Αν και βρισκόμαστε σχεδόν στο κέντρο της πόλης, η βιοποικιλότητα είναι από τις πιο πλούσιες και η περιοχή δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από άλλες σημαντικές περιοχές της χώρας».

Διαβάζοντας την πεντασέλιδη καταχώριση για τον Φεβρουάριο, επί παραδείγματι, παρελαύνουν μπροστά στα μάτια του νου μας σπερδούκλια, τριφυλλόκλαδα και μελισσόπουλα, ίριδες, γιγαντορχιδέες και μολόχες, σπίνοι, καλόγεροι και γαλαζοπαπαδίτσες, καρδερίνες, μαυροτσιροβάκοι και τρυποφράκτες, ντροπαλοί φλώροι, που όταν κάνει πολύ κρύο παραμερίζουν τις επιφυλάξεις τους και κατεβαίνουν στον αρχαιολογικό χώρο για να τραφούν, αδιαφορώντας για το ποιος περνάει δίπλα τους, ιερόχορτα, ορνιθόγαλα και άλυσσα, αλλά και χερσοχελώνες, που αρχίζουν σιγά σιγά να κάνουν τις πρώτες διστακτικές εξερευνήσεις τους.

Γρηγόρης Τσούνης - Λάμπρος Τσούνης, Στα μονοπάτια της Ακρόπολης -  Γνωριμία με τα σπάνια φυτά και ζώα του Ιερού Βράχου, Κέδρος, 2021

Οι αρχαιολογικοί χώροι είναι από τη φύση τους νησίδες άγριας ζωής, επισημαίνουν οι συγγραφείς, διότι προσφέρουν, αφενός, τις κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη πλούσιας χλωρίδας-βλάστησης και, αφετέρου, ασφαλές καταφύγιο για την αναπαραγωγή και την διατροφή πολλών ειδών πανίδας. Οι Γρηγόρης και Λάμπρος Τσούνης, όμως, εκτός από επιστήμονες-ερευνητές, είναι και καλλιτεχνικά ευαίσθητοι άνθρωποι, με γνώσεις και ευρύτερη καλλιέργεια. Οι αυστηρά τεχνικές παρατηρήσεις τους, λοιπόν, πλαισιώνονται από μια θαυμαστή ποικιλία επιπρόσθετων πληροφοριών, όπως τα σχετικά με το φυτό κώνειον ή με την άκανθα, που υπήρξε η πηγή έμπνευσης για το κορινθιακό κιονόκρανο, ή με τα περιττώματα των μικρών σαυρών, που ήταν απαραίτητο συστατικό για τις βαφές καλλωπισμού των αρχαίων Ελληνίδων. Συνολικά, πρόκειται για μια ιδιότυπη, πλούσια και σφαιρική (χάρη στις διεξοδικές κατηγοριοποιήσεις τού υλικού της) μονογραφία μιας άλλης Ακρόπολης (που ζει βίους παράλληλους με το παγκοσμίως διάσημο μνημείο), αποτυπωμένη στο χαρτί σαν ωκεανός δροσιάς και γαλήνης. Μόνο η φύση θα μπορούσε να το κατορθώσει αυτό μέσα στην τύρβη των αιώνων και των ανθρώπων τους.

Ιδού, όμως, και μια λεπτομέρεια η οποία μας επαναφέρει, εξόχως απρόσμενα, στον Γιώργο Σεφέρη: η εφέδρα (που ανήκει στα πολύ δηλητηριώδη φυτά, διότι περιέχει το γνωστό αλκαλοειδές εφεδρίνη) περιμένει να ανθίσει κατά την πανσέληνο του Ιουλίου· αυτήν τη συγκεκριμένη νύχτα εκκρίνει μικροσκοπικές σταγόνες ζαχαρούχων υγρών που προσελκύουν τους επικονιαστές της, τα νυχτόβια έντομα. Είναι το μοναδικό φυτό στον κόσμο που έχει αυτήν την συμπεριφορά! Σίγουρα ο Γιώργος Σεφέρης θα επιθυμούσε διακαώς να γνώριζε τα παραπάνω, για τον πρόσθετο λόγο ότι ήταν πολύ ευαίσθητος δέκτης των φυσικών δρώμενων. Αρκεί, ως προς αυτό, η ανάγνωση του σεφερικού δοκιμίου για το «Μυθιστόρημα της κυρίας Έρσης» του Ν. Γ. Πεντζίκη, όπου και καταγράφεται ο θαυμασμός του ποιητή για την απίστευτη φυτολογική εμβρίθεια του πεζογράφου. Ο Ν. Γ. Πεντζίκης, γράφει ο Γιώργος Σεφέρης στον τρίτο τόμο των «Δοκιμών», για την κυπάρισσο την οριζοντιοκλαδή, λόγου χάριν, «θα αράδιαζε τουλάχιστο τρεις σελίδες […], περιγράφοντας κλώνους, φύλλα, ρίζες, χυμούς, εφυμενίδες, κυτταρικές μεβράνες, και όλα τα μάγια της φυτολογικής του γνώσης. Εγώ μόνο μια λέξη βρήκα να πω· είναι απίστευτη η λεκτική φτώχεια μου».

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η μοίρα και η φύση
Ενα μυθιστόρημα που ανοίγει έναν νέο τρόπο αφήγησης, ριζωμένο στη λαογραφία των Πυρηναίων, αλλά που δεν μένει βυθισμένο σε αυτόν τον κόσμο.
Η μοίρα και η φύση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το «μεταξύ» του Ερωτα στην εποχή του ψηφιακού ασυνείδητου
Η συγγραφέας ιχνηλατεί το εξεγερσιακό διάνυσμα του έρωτα ως βιωματική συνάρτηση, ως αποτέλεσμα που περνάνε μέσα από την ψυχαναγκαστική ατομική επιλογή.
Το «μεταξύ» του Ερωτα στην εποχή του ψηφιακού ασυνείδητου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ψαράς και η ψυχή του
Οι παρατηρήσεις του Μαδαμόπουλου πάνω στα μαλάκια και τα εχινόδερμα τον οδηγούν σε μια θαυμάσια λυρική πρόζα και σε σύντομους φιλοσοφικούς στοχασμούς.
Ο ψαράς και η ψυχή του
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ταξίδι σε έναν κόσμο... μυθικό
Ο συγγραφέας Γιώργος Τσιμουρής με το βιβλίο του για τους ναυτικούς καταφέρνει να συνομιλεί με τους αναγνώστες, πέρα από το αν έχουν ειδική γνώση.
Ταξίδι σε έναν κόσμο... μυθικό
ΝΗΣΙΔΕΣ
To ξένο, ο φόβος και η απολυταρχία
Τρία εικονογραφημένα βιβλία για παιδιά ανοίγουν τη συζήτηση για το ξένο, τον φόβο αλλά και τους κινδύνους της απολυταρχίας.
To ξένο, ο φόβος και η απολυταρχία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας