• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.5°C / 25.1°C
    3 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.9°C / 23.9°C
    3 BF
    35%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.8°C / 28.2°C
    1 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.9°C / 24.4°C
    2 BF
    26%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    1 BF
    49%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.7°C / 23.8°C
    3 BF
    36%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 19.2°C
    2 BF
    26%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.2°C / 25.2°C
    2 BF
    31%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.3°C / 26.5°C
    3 BF
    65%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.3°C / 22.9°C
    4 BF
    40%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 23.8°C
    5 BF
    49%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.0°C / 20.7°C
    3 BF
    49%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    61%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    2 BF
    27%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 22.3°C / 26.0°C
    3 BF
    34%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 27.8°C
    3 BF
    32%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.7°C / 24.9°C
    4 BF
    31%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.3°C / 21.6°C
    2 BF
    45%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.4°C / 23.9°C
    3 BF
    42%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.6°C / 19.6°C
    0 BF
    37%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το πάρτι για τα «χρυσά παιδιά» και η τραγωδία των ανθρώπων

  • A-
  • A+
Ο Άρης Λάσκος, ο θυμωμένος σκηνοθέτης, μιλά σαν θυμωμένος οικονομολόγος

Θα μπορούσε κανείς να το χαρακτηρίσει και ένα θεατρικό μάθημα πολιτικής οικονομίας. Αλλά όσο μιλούσαμε για το έργο, γινόταν ολοένα και πιο ξεκάθαρο ότι επρόκειτο για τη λαμογιά της παγκοσμιοποίησης: τα κόλπα που χρησιμοποίησαν κάποια «χρυσά αγόρια», γκόλντεν μπόις δηλαδή, για να τινάξουν στον αέρα οικονομικούς κολοσσούς. Θρίλερ; Όχι. «Τραγωδία», μας λέει απερίφραστα ο σκηνοθέτης Άρης Λάσκος δίνοντας τα στοιχεία των χιλιάδων ανθρώπων που όχι μόνο έχασαν τη δουλειά τους, αλλά και τα μεγάλα αποταμιευμένα ποσά της συνταξιοδότησής τους.

Μιλώντας μας για το «Ένρον», το έργο της Αγγλίδας Λούσι Πρεμπλ που μετέφρασε (μαζί με τους Χρήστο Κοντογεώργη και Γιάννη Παναγόπουλο), διασκεύασε και σκηνοθετεί, είναι σαν να μας ξεναγεί στα άδυτα της... φούσκας ενός συστήματος που μόνο τους έχοντες ξέρει να διαφυλάσσει. Σίγουρα μας ξεναγεί στα άδυτα μιας εμβληματικής επιχείρησης ενέργειας, η οποία αποτέλεσε το προοίμιο της χρηματοοικονομικής αβύσσου, που συμπαρέσυρε τις οικονομίες και από τις δύο μεριές του Ατλαντικού και βύθισε στη φτώχεια εκατομμύρια ανθρώπους.

Κι ακόμα το έργο μάς μιλά για την οργή μιας γενιάς που ενηλικιώθηκε στην κρίση, από την οποία ακόμη δεν έχουμε συνέλθει και πασχίζουμε, μαζί με τις άλλες που μας βρήκαν, όπως η πανδημία και ο πόλεμος, να πορευτούμε. Μας μυεί στα άδυτα της αδηφάγας μηχανής του ύστερου καπιταλισμού ή νεοφιλελευθερισμού που ρημάζει την οικονομία, προσφέροντας αφειδώς μπόνους και αποζημιώσεις στους χρυσοθήρες διαχειριστές της από τον ιδρώτα των εργαζομένων, επιφυλάσσοντας στους δεύτερους μόνο λιτότητα. Σκιαγραφώντας ένα αμερικανικό όνειρο σωριασμένο στα συντρίμμια των οικονομικών κολοσσών, αφού έχουν ρημάξει τις ζωές των πολλών σκορπώντας δυστυχία, επιθυμεί να μας φέρει αντιμέτωπους με τις αυταπάτες και τον εφησυχασμό μας.

«Το έργο της Αγγλίδας Λούσι Πρεμπλ είναι μια μυθοπλασία πάνω στην αληθινή ιστορία της πτώχευσης του μεγαλύτερου ενεργειακού κολοσσού της Αμερικής, που λεγόταν 'Ενρον. Τότε, το 2001, ήταν το μεγαλύτερο οικονομικό σκάνδαλο. Κανείς δεν περίμενε ότι οι εταιρείες πέφτουν με αυτόν τον τρόπο ή ότι το οικονομικό σύστημα μπορεί να έχει φούσκες», επισημαίνει ο Λάσκος.

• Τι έγινε;

Η εταιρεία ξεκίνησε 1985 ως μια εταιρεία φυσικού αερίου και πετρελαίου στην Αμερική, με διεθνείς επεκτάσεις. Από το 1992, οπότε και ξεκινά το έργο, μεταλλάχτηκε, αξιοποιώντας ό,τι σήμερα θεωρείται παράνομο. Χρησιμοποίησε οποιοδήποτε νομικό παράθυρο και με λογιστικές αλχημείες ξεκίνησε το πάρτι.

• Τι είδους αλχημείες;

«Μάρκ του μάρκετ»- «σήμα στην αγορά» ή ημερήσια αποτίμηση: ουσιαστικά μπορούσαν να κλείσουν μια συμφωνία διάθεσης φυσικού αερίου για τα επόμενα 20 χρόνια, αλλά τα προσδοκώμενα κέρδη τα ενέγραφαν ως έσοδα τη χρονιά που γινόταν η συμφωνία. Έτσι, χωρίς καμία ρευστότητα, εμφάνιζαν μεγάλα κέρδη τις χρονιές των συμφωνιών.

• «Έπαιζαν» με αέρα κοπανιστό;

Που τους έβαλε σε έναν πολύ επικίνδυνο φαύλο κύκλο να κλείνουν ολοένα και περισσότερες συμφωνίες. Κι επειδή είχαν και μετοχικά μερίδια, το ρίσκο όλο και μεγάλωνε, όπως και οι απώλειες. Άρχισαν τότε να φτιάχνουν εταιρείες ειδικού σκοπού, όπου αγόραζαν περιουσιακά στοιχεία της Ένρον, ώστε να εμφανίζει έσοδα -ενώ δεν είχε- και τα επανέγραφαν σαν κέρδη και πολλά παρόμοια με την πλήρη ανοχή Κογκρέσου, βουλευτών, χρηματιστηρίου, οικονομικών αναλυτών. Η μετοχή της έφτασε τα 92,75 δολ., η οικονομική της αξία τα 60 δισ. δολ και κατέρρευσε μέσα σε τέσσερις μήνες.

• Πώς;

Χρειάστηκε ένα άρθρο του «Fortune» με τίτλο «Είναι η Ένρον υπερτιμημένη;», που δημοσιεύτηκε το 2001: λίγο αργότερα παραιτήθηκε ο γενικός διευθυντής Τζεφ Σκίλινγκ και τέσσερις μήνες μετά η εταιρεία κατέρρευσε, αφήνοντας 20.000 εργαζόμενους χωρίς δουλειά. Δύο δισεκατομμύρια εξαφανίστηκαν από τα ασφαλιστικά ταμεία των ΗΠΑ, γιατί είχαν επενδυθεί στην Ένρον και στη συνέχεια η πέμπτη μεγαλύτερη ελεγκτική λογιστική εταιρεία Άρθουρ Άντερσεν κατέρρευσε μαζί της, καθώς είχε εγκρίνει όλες τις παρατυπίες, με αποτέλεσμα να χάσουν τη δουλειά τους 19.000 εργαζόμενοι επιπλέον. Συνολικά, χάθηκαν 2,6 δισ. μισθών και συντάξεων από την αγορά. Ήταν μια τεράστια ματαίωση του αμερικανικού ονείρου και μια μικρογραφία της παγκόσμιας κρίσης του 2008. Υπάρχει σκηνή όπου η Λίμαν Μπράδερς, όπως όλες οι τράπεζες (Σίτιμπανκ, Τζ. Π. Μόργκαν, Ντόιτσε Μπανκ), επενδύει στην Ένρον δίνοντάς της ασφάλιση και χρήματα.

• Και δεν αναζητήθηκαν ευθύνες;

Έγινε μια πρώτη εξεταστική επιτροπή, κατόπιν υποτίθεται ότι ψηφίστηκε ένας νόμος που κάπως ρύθμισε την αγορά, αλλά δεν έκανε τίποτα. Και φάνηκε αμέσως, γιατί το 2008 έσκασε η ίδια φούσκα. Πάλι έλειπε η ρευστότητα, αφού στην πραγματικότητα μόνο η χρηματιστηριακή δημόσια εικόνα εμφανιζόταν ισχυρή, ενώ για έξι χρόνια θεωρούνταν η πιο καινοτόμα επιχείρηση. Και δεν υπήρχε τίποτα, μόνο αέρας...

• Πραγματικό θρίλερ;

Και μια τραγωδία για τους ανθρώπους...

• Και οι υπεύθυνοι;

Το εταιρικό κομμάτι, των υψηλά ιστάμενων προσώπων, το έργο το παρουσιάζει λίγο σαν τραγικά πρόσωπα με την έννοια του εγκλωβισμού μέσα σε αυτή τη φούσκα που οι ίδιοι δημιουργούν και δεν μπορούν να αντιδράσουν. Έχει να κάνει με το σύστημα που υπηρετούν, πρέπει να πάνε καλά, να έχουν κέρδη. Αναρωτιέται ένα στέλεχος κάποια στιγμή «γιατί είναι τόσο σημαντικό να έχουμε υψηλή τιμή μετοχής;», για να του απαντήσουν «γιατί μόνο έτσι αξίζουμε». Την τραγωδία όμως την προκάλεσε στους ανθρώπους. Το έργο όλη αυτή τη φρενήρη κατάσταση της γεωμετρικής αύξησης και επέκτασης της εταιρείας, που διήρκεσε μια δεκαετία, την παρουσιάζει σαν να είναι ένα πάρτι στη δεκαετία του ‘90: έχει μια αίσθηση τρομερής ταχύτητας και ένα χιούμορ που σχετίζεται κυρίως με την κυνικότητα των στελεχών και θα μπορούσε να θεωρηθεί μη ορθό, αλλά επικρατούσε τότε. Όσο για τα στελέχη, ο διευθυντής μπορεί να μπήκε φυλακή, ωστόσο πριν από την κατάρρευση, ρευστοποίησαν τις μετοχές τους, παίρνοντας δεκάδες εκατομμύρια, χώρια τις επίσης μετρημένες σε εκατομμύρια αποζημιώσεις τους.

• Γιατί το επιλέξατε;

Πέρα από την πολιτική αναλογία με τα όσα ζούμε, είχα μέσα μου αισθήματα θυμού και οργής που ήθελα να εκφράσω θεατρικά... Με τους περιορισμένους προϋπολογισμούς που έχουμε, μπορεί να μην έχω 17 ηθοποιούς, αλλά πέντε, φέρνοντας στα άκρα αυτή τη συνθήκη του πάρτι που κρατάει μια δεκαετία. Έχουμε τους βασικούς ρόλους: τα τρία διευθυντικά στελέχη και μία γυναίκα που εκπροσωπεί το 12% των γυναικών στην εταιρεία, όπου ήταν πολύ λίγες γυναίκες που αναγκάστηκαν να γίνουν «άντρες», για να μπορέσουν να υπάρξουν στο εταιρικό σύστημα. Υπάρχει και ακόμα μία ηρωίδα, εμπνευσμένη από την αληθινή ιστορία της δημοσιογράφου που έγραψε εκείνο το άρθρο στο «Fortune».

• Εσείς είχατε θυμό για όλα αυτά και με τι απ’ όλα περισσότερο;

Με την πολιτική κατάσταση τα τελευταία χρόνια. Είμαι παιδί της κρίσης. Βρήκα από τη σχολή το 2011 και δεν μπορούσα να δουλέψω παρά μόνο ένα εξάμηνο, με συλλογική σύμβαση εργασίας, στο ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας. Ζήσαμε έκτοτε όλη την κρίση: μεσοπρόθεσμο, πλατείες, διαμαρτυρίες, δεύτερο Μνημόνιο, δημοψήφισμα, το εννοούμενο τρίτο Μνημόνιο. Και τώρα με τον κορονοϊό, την παγκόσμια διαχείριση της πανδημίας που αποκάλυψε όλα τα κακώς κείμενα και τις φούσκες της παγκοσμιοποίησης, το τι σημαίνει ιδιωτικο-οικονομικά κριτήρια στην υγεία. Εδώ μπορεί να καθυστέρησε λίγο το πλάνο για ταχεία ιδιωτικοποίηση της υγείας, αλλά είδαμε τι σημαίνει εξάρτηση μίας χώρας από την άλλη για την προμήθεια μασκών και υγειονομικού υλικού, πώς αποτιμάται η έγκριση σε ένα εμβόλιο έναντι του άλλου... Και τώρα μάθαμε και τι σημαίνει το χρηματιστήριο ενέργειας και στη χώρα μας. Ήρθε η επικαιρότητα και μας πρόλαβε. Και το αποκορύφωμα με την εισβολή στην Ουκρανία είναι ότι πολλοί εκτιμούν πως ήρθε το τέλος της παγκοσμιοποίησης, καθώς πάμε σε κρίση επισιτισμού, κρίση στις τιμές της ενέργειας και του φυσικού αερίου. Ξαναμπαίνουν στο προσκήνιο λέξεις όπως πλαφόν ανώτατης τιμής, έλεγχος στα προϊόντα πρώτης ανάγκης. Η Ισπανία και η Πορτογαλία αποχώρησαν από τη σύνοδο κορυφής με ειδικό καθεστώς, ώστε να καθορίζουν μόνες τους τις τιμές της ενέργειας.

• Η υπόθεση της εταιρεία ενέργειας Ένρον πάντως μας θυμίζει τη σκανδαλώδη απελευθέρωση στην αγορά ενέργειας στη χώρα μας, τις εταιρείες που καταχράστηκαν δημόσιο χρήμα, υπεξαιρώντας τις πληρωμές των πολιτών-καταναλωτών τους. Και είχαν υπερασπιστή βουλευτή και νυν υπουργό μάλιστα...

Και όχι μόνο αυτό: το Δημόσιο, με έναν αδιανόητο λογιστικό τρόπο, δεν μπορεί να εισπράξει τα ποσά των λογαριασμών που υπεξαίρεσαν από τους πολίτες. Υπάρχει παντελής έλλειψη ελέγχου από τους πολίτες. Ποιος έχει ξεχάσει το περιβόητο τουίτ Χατζηδάκη τον Μάρτιο του ‘20: «Μπαίνουμε στο χρηματιστήριο ενέργειας και θα πέσουν οι τιμές». Το ζούμε... Είναι το δόγμα της Σχολής του Σικάγου, η φιλελευθεροποίηση και το πώς η απελευθέρωση της αγοράς και η ανταγωνιστικότητα δήθεν θα ρίξουν τις τιμές. Δεν έχει γίνει ποτέ σε τίποτα. Μιλάνε για υπερκέρδη εταιρειών που μόλις τώρα θα φορολογηθούν, αφού έγινε ό,τι έχει γίνει. Είναι τέτοια η αναλογία όσων έχουν συμβεί με αυτά που ζούμε τώρα και τόσο εξοργιστικό! Παρ’ όλα αυτά δεν έχουμε μάθει κάτι. Ακριβώς για αυτούς τους λόγους κάναμε αυτή την παράσταση. Το σύστημα πρόλαβε να αναμορφωθεί λίγο και να σώσει τον εαυτό του, η συγκέντρωση κεφαλαίου συνεχίζεται, τα funds επεκτείνονται ολοένα και περισσότερο και όπως πάντα, οι συνέπειες πέφτουν πάνω στους ανθρώπους, στους λαούς που πληρώνουν τα κέρδη, τους μισθούς και τις αποζημιώσεις των γκόλντεν μπόις. Το ίδιο συμβαίνει και στη χώρα μας...

• INFO

«Ένρον» της Λούσι Πρεμπλ. Μετάφραση: Άρης Λάσκος, Χρήστος Κοντογεώργης, Γιάννης Παναγόπουλος. Σκηνοθεσία: Άρης Λάσκος.

Παίζουν: Μάνος Βαβαδάκης, Χρήστος Κοντογεώργης, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Γιάννης Παναγόπουλος, Γωγώ Παπαϊωάννου.

Θέατρο ΕΛΕΡ, Φρυνίχου 10, Αθήνα.

Πέμπτη-Κυριακή στις 21.00.

Έως τις 17 Απριλίου.

Εισιτήρια: 10 (μειωμένο), 15 ευρώ.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γυρίζουμε γύρω από το χρήμα και ξεχνάμε όλα τ’ άλλα
Με τους ήρωες του Δημήτρη Χατζή, ανθρώπους που ζουν στην άκρια της ανάγκης παλεύοντας να αγγίξουν το ανεκπλήρωτο, καταπιάνεται στη νέα παράστασή του, στο θέατρο Rabbithole, ο Ορέστης Τάτσης.
Γυρίζουμε γύρω από το χρήμα και ξεχνάμε όλα τ’ άλλα
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Οταν στεγνώσει η ψυχή βγαίνουν τα τέρατα»
Η σκηνοθέτις και ηθοποιός αποφάσισε να ανεβάσει τη «Μήδεια» του Ευριπίδη, σαν «χάρτη με οδοδείκτες» για το πώς η βία και η οργή μπορούν να μετατρέψουν ένα θύμα σε θύτη.
«Οταν στεγνώσει η ψυχή βγαίνουν τα τέρατα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μια εξαιρετική μέρα
Η Δημοκρατία του Μπακλαβά είναι ένα σύγχρονο, ελληνικό έργο με αναφορές στα όσα ζούμε, δεν ζούμε και θα θέλαμε να ζήσουμε.
Μια εξαιρετική μέρα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Συμφορά από το πολύ μυαλό
Η παράσταση του Στάθη Λιβαθινού «Συμφορά από το πολύ μυαλό» έρχεται μετά από 35 χρόνια στο ιστορικό Θέατρο της Οδού Κυκλάδων.
Συμφορά από το πολύ μυαλό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας