• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.8°C / 12.4°C
    2 BF
    66%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.6°C / 11.6°C
    3 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 10.9°C
    2 BF
    86%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 2.9°C / 5.5°C
    1 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    0 BF
    66%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 5.1°C / 11.6°C
    1 BF
    56%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.0°C / 6.4°C
    0 BF
    53%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.1°C / 9.1°C
    1 BF
    88%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    2 BF
    54%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 8.5°C
    3 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.8°C / 13.4°C
    5 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    3 BF
    55%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    4 BF
    62%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 8.9°C
    2 BF
    57%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 10.5°C / 11.7°C
    2 BF
    63%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    3 BF
    37%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.0°C / 11.4°C
    1 BF
    60%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.3°C / 8.3°C
    3 BF
    56%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.8°C / 9.7°C
    3 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.2°C / 7.2°C
    2 BF
    67%
ΦΩΤ.: ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο πόλεμος και η λαγνεία είναι πάντα της μόδας

  • A-
  • A+
Το ανθρώπινο είδος θα εξαφανιστεί λόγω της αδυναμίας του να εξελιχθεί σε κάτι καλύτερο.

Πολύ ξεχωριστή περίπτωση δημιουργού η Μαρία Πανουργιά για το ελληνικό θέατρο: ξεκίνησε ως ηθοποιός, συνεχίζει ως σκηνοθέτρια και σκηνογράφος. Φέτος, μετά δύο σημαντικότατες σκηνογραφίες της για τη «Φαίδρα» του Δημήτρη Καραντζά και την «Αλκηστη» της Ελλης Παπακωνσταντίνου στη Στοκχόλμη, σκηνοθετεί στο Εθνικό Θέατρο το «Τρωίλος και Χρυσηίδα» του Σέξπιρ.

Δύσκολο εγχείρημα: έργο σπανιότατα παιζόμενο, ουσιαστικά χωρίς φινάλε, με χαρακτήρες που πόρρω απέχουν από τα ηρωικά πρότυπα – κοντολογίς, ένα κείμενο που ταιριάζει πολύ στο τώρα. Βρεθήκαμε σε ένα καφέ δίπλα στο «Ρεξ» λίγες μέρες πριν από την πρεμιέρα και μιλήσαμε για το θέατρο μετά την πανδημία, τον ρόλο του στη ζωή των ανθρώπων και το πώς αντιμετώπισε το «θηρίο» που ονομάζεται Σέξπιρ.

● Κατά γενική ομολογία διάλεξες ένα πολύ δύσκολο έργο.

Δεν το διάλεξα! Η Ερι Κύργια μού το πρότεινε. Γενικά με τον Σέξπιρ δεν είχα καμία επαφή. Εχω δει παραστάσεις, είχα διαβάσει έργα, αλλά δεν είχα ασχοληθεί ποτέ. Το διάβασα και με εντυπωσίασε. Είναι τελείως διαφορετικό από όλα τα άλλα έργα του. Και είπα το «ναι». Αγνοια κινδύνου. Δουλεύοντάς το άρχισα να νιώθω ότι έπεσα σε θάλασσα βαθιά.

Είναι πεντάπρακτο, κανονικά διαρκεί 4 με 6 ώρες! Είναι ιλαροτραγωδία. Αλλά έτσι όπως είναι τα πράγματα τριγύρω, νομίζω ότι δεν μπορείς να γελάσεις με τίποτα. Με έναν τρόπο, είναι πολύ βαθιά μελαγχολικό. Ολα καταλήγουν σε μια απελπισία.

● Τι πρέπει να ξέρουμε για το έργο;

Είναι απόλυτα αποδομημένο: δεν υπάρχουν ήρωες, έρωτες· δεν υπάρχει τίποτα! Μόνο αρρώστια πολιτική. Το μότο του έργου είναι: δυο πράγματα είναι πάντα στη μόδα: ο πόλεμος και η λαγνεία. Δεν υπάρχουν αισθήματα. Είναι πρόσωπα εσωτερικά κενά. Το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι η εξουσία. Ο έρωτας μόνο ως πόθος. Η ερωτική ιστορία είναι ένα one night stand!

Φωτ.: Κάρολ Γιάρεκ

O τίτλος παραπέμπει σε κάτι ρομαντικό – είναι ακριβώς το αντίθετο! Ο Αχιλλέας σκοτώνει τον Εκτορα με τρόπο απόλυτα άνανδρο και εξευτελιστικό. Βάζει άλλους να τον σκοτώσουν όταν θα είναι άοπλος. Μετά λέει: «πείτε τώρα ότι τον σκότωσα εγώ»! Είναι ο απόλυτος ευτελισμός κάθε ηρωισμού. Ολα έχουν κατεδαφιστεί, δεν έχει μείνει τίποτα. Από κανέναν δεν μπορείς να πιαστείς. Νομίζεις ότι κάποιος είναι ερωτευμένος, μετά καταλαβαίνεις ότι δεν είναι. Νομίζεις ότι κάποιος είναι ένα πνεύμα λογικής που θα συμμαζέψει την κατάσταση; Αποδεικνύεται ότι δεν είναι. Αυτό συμβαίνει συνεχώς!

● Κοντολογίς είναι ένα έργο αδιανόητα σημερινό.

Ναι. Γι’ αυτό είπα ότι έχει ενδιαφέρον να το κάνω. Το ότι δεν υπάρχει κάτι θετικό είναι πάντα ένα πρόβλημα. Για μένα τουλάχιστον.

● Οσο πας, απομακρύνεσαι περισσότερο από κάθε ρεαλισμό. Μπαίνεις βαθιά σε κάτι δικό σου. Ενα ποιητικό σύμπαν.

Ναι. Είναι ο τρόπος που σκέφτομαι όταν διαβάζω κάτι. Σε αυτό το έργο, ο λόγος που είπα «ναι» είναι γιατί φαντάστηκα έναν κόσμο. Είναι οι Θλιβεροί Τροπικοί: οι φυλές, το ανθρώπινο είδος που θα εξαφανιστεί λόγω της αδυναμίας του να εξελιχθεί σε κάτι καλύτερο. Αν είχε έναν υπότιτλο το έργο, θα ήταν: «σχεδόν άνθρωποι». Πήρα δυο «ήρωες», τον Καζανόβα και τον Δράκουλα. Επέλεξα αυτά τα πρόσωπα γιατί εκφράζουν τη λαγνεία, τον πόλεμο, το αίμα, το κενό που δεν γεμίζει ποτέ. Είναι απόλυτα κενοί και αυτό τους κάνει στο τέλος συμπαθείς. Το στοίχημα της παράστασης είναι να αφηγηθώ την ιστορία σαν να είναι αιώνια παγιδευμένοι σε αυτόν τον πόλεμο.

Ενα άλλο στοιχείο είναι πως οτιδήποτε συμβαίνει παρομοιάζεται με φαγητό. Οι Ελληνες συνεχώς καλούν τους Τρώες να φάνε. Δεν πολεμούν καθόλου, μόνο στις τελευταίες σκηνές. Ολο το έργο περνάει σε κατάσταση αδράνειας, φαγητού και κοκορομαχίας. Είναι η απόλυτη παρακμή. Νομίζω ότι κάποια πράγματα τα έχουμε πετύχει. Δεν είναι εύκολο να συντονιστεί ένας μεγάλος θίασος· είναι κάτι που δεν το έχω ξανακάνει. Και Σέξπιρ! Πώς χειρίζεσαι αυτό τον λόγο; Ομως ήταν ο μόνος τρόπος να φέρω αυτό τον κόσμο στη σκηνή. Πώς είναι τα τέρατα στη θιβετιανή μυθολογία που τρώνε συνέχεια αλλά δεν χορταίνουν ποτέ;

● Παρακμή, αδράνεια, τρώνε και δεν χορταίνουν. Οδεύουν προς την εξαφάνιση. Αρα είναι σχεδόν ρεαλισμός!

Σαν να περιγράφεις την Ομόνοια, το κέντρο της Αθήνας, την πατρίδα μας. Τώρα έχει επεκταθεί παντού, είναι παγκόσμιο. Μέσα σε αυτό προσπαθώ να βάλω ένα κομμάτι χαμένου παραδείσου. Κάποτε ήταν αλλιώς. Ή ίσως φανταστήκαμε ότι θα μπορούσε να είναι αλλιώς. Δεν έχω φτιάξει ακόμα το τέλος.

Είναι τόσο ανόμοια μεταξύ τους τα έργα τα οποία έχεις σκηνοθετήσει… Πώς επιλέγεις;

Μου είναι πιο εύκολο να επιλέγω κείμενα λογοτεχνικά, μη θεατρικά. Και τώρα, αν μου πεις: «τι θες να κάνεις;», θα σου πω: έχω διαβάσει αυτό το βιβλίο, με έχει εντυπωσιάσει και θα ήθελα να δω πώς μπορεί να γίνει στη σκηνή. Βέβαια πάμε σε μια συντηρητική κατάσταση στο θέατρο στην πατρίδα μας – μπορεί και παγκόσμια, δεν ξέρω. Είναι όλο και πιο δύσκολο να κάνεις πράγματα τέτοιου τύπου. Περίμενα ότι περνώντας τα χρόνια θα είναι πιο ανοιχτός ο χώρος.

Και βλέπεις ότι υπάρχει στροφή σε κλασικά κείμενα. Και μάλιστα όσο πιο κλασικά είναι ανεβασμένα τόσο πιο ευχαριστημένοι είναι όλοι. Με τόσα που γίνονται τριγύρω, ίσως οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να είναι ήσυχοι στο θέατρο. Αλλά δεν είναι δουλειά του θεάτρου αυτή, να σε ησυχάζει. Μπορεί να ευχαριστεί, αλλά το να ησυχάζει είναι λίγο ύποπτο. Τους λένε: «Ολα θα πάνε καλά, είναι όπως τα ξέρατε, τίποτα δεν έχει αλλάξει». Ενώ έχει γίνει ο χαμός, η Συντέλεια! Προτιμούν να βλέπουν παραστάσεις που τους λένε: «Θυμάστε πώς είχε ανέβει αυτό το έργο πριν 50 χρόνια; Ετσι θα το ξανανεβάσουμε»!

● Το περίμενες ότι θα βγαίναμε από την πανδημία –αν βγαίνουμε– προς το συντηρητικότερο;

Αυτό συνήθως συμβαίνει. Κάποια πράγματα προχώρησαν. Ολη η ιστορία του #meToo είναι σαφέστατα ένα βήμα μπροστά, δεν το συζητάμε. Ακόμη και σίριαλ στο Netflix επιτέλους μιλάει για τις γυναίκες που δεν πληρώνονται το ίδιο όπως οι άνδρες, πώς σου πιάνουν τον κώλο στη δουλειά… Αυτά τα έβλεπες μόνο σε ταινίες. Σίγουρα κάτι αλλάζει.

Αλλά οι τέχνες έχουν πάθει κάτι, κάτι έχει συμβεί. Φυσικά μπορεί να είναι η στιγμή. Μπορεί να βράζει ο σπόρος μέσα στο χώμα, δεν έχει σκάσει, δεν έχει ανθίσει ακόμα. Πιο νέοι άνθρωποι πρέπει να τα κάνουν αυτά, δεν γίνεται να τα κάνουμε εμείς. Απλώς εντυπωσιάζομαι πώς οι νέοι κάνουν όλο και πιο συντηρητικά πράγματα. Οχι όλοι. Τώρα είμαι στο Εθνικό. Οικονομικά τα πράγματα δεν είναι καλά, και αυτό είναι μεγάλο ζόρι για τις Τέχνες. Για να προχωρήσουν θέλουν λεφτά. Τα παραδείγματα που ξέρουμε είναι από χώρες όπου μόνο με πολύ χρήμα έγινε κάτι.

ΦΩΤ.: ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

● Η προηγούμενη δουλειά σου, η οποία με εξέπληξε ευχάριστα, ήταν στη μικρή Επίδαυρο.

Είσαι ένας από τους λίγους που είδαν αυτή την παράσταση! Ηταν η φάση με τον κόβιντ – που τότε βέβαια δεν ήταν τίποτα σε σχέση με το τι έγινε φέτος! Αλλά ο κόσμος ήταν φοβισμένος. Στο Φεστιβάλ Αθηνών γίνανε μόνο οι παραστάσεις της Επιδαύρου, είχαν ακυρωθεί της Πειραιώς. Ηταν τρομερή εμπειρία. Η Μαρία Παπαπετροπούλου και η Μυρσίνη Μαργαρίτη –τρομερές καλλιτέχνιδες– μου πρότειναν να το κάνω. Η ιδέα να πάμε στη μικρή Επίδαυρο ήταν της Κατερίνας Ευαγγελάτου.

Η πρόταση είχε γίνει για έναν χώρο στην Πειραιώς. Μου είπε: «Σκέψου το, δεν θα πας και με το ζόρι…» Ενθουσιάστηκαν οι κοπέλες και είπαν: «θέλουμε!» Λέω κάτσε να δούμε πού θα το βάλουμε το έργο εκεί; Αρχισα να το δουλεύω και βρήκα έναν τρόπο. Κι έτσι έγινε η παράσταση! Γιατί αν είχε μείνει στην Πειραιώς, θα είχε ακυρωθεί! Τρελό! Ηθελε η παράσταση μόνη της να γίνει!

● Επίδαυρο μεγάλη θα ήθελες να κάνεις;

Ολα αυτά τα βλέπω βουνά. Σαν να πρέπει να πάω σε μια άγνωστη ήπειρο. Γενικά δεν έχω ποτέ τέτοιες βλέψεις μεγαλεπήβολες. Στη μεγάλη Επίδαυρο γίνονται τραγωδίες. Τι να σου πω; Μπορεί! Τώρα θα πάω ως σκηνογράφος, οπότε κάτσε να δω τι γίνεται. Να μάθω το μέρος, να το συνηθίσω, να το μετρήσω και μπορεί μετά να νιώθω πιο άνετα. Προς το παρόν δεν το σκέφτομαι.

Εχω άλλο βουνό να ανέβω: το σκηνικό που κάνω για τον Αργύρη Ξάφη. Είπα «ναι» και μετά το σκεφτόμουν. Δύσκολος σκηνικός χώρος. Αλλά είπα: πόσες φορές μπορεί να σου τύχει στη ζωή σου να κάνεις σκηνικό στην Επίδαυρο; Μπορεί καμιά· να περάσω άλλες πέντε ζωές για να ξανασυμβεί. Και είπα θα το κάνω. Θα μπω σε αυτή την περιπέτεια.

● Είσαι ένας από τους ανθρώπους με το περισσότερο και πιο προσωπικό χιούμορ που έχω γνωρίσει στη ζωή μου. Είναι βασικό σου χαρακτηριστικό.

Ναι, είναι. Αν και με τον Σέξπιρ έχω χάσει λίγο το χιούμορ μου – κάθε μέρα τσακώνομαι μαζί του: γιατί αυτό, γιατί εκείνο… Ενας φίλος δραματουργός, ο Armin, μου είπε: «Στον Σέξπιρ μπορείς να κάνεις ό,τι θες. Το πιο ελεύθερο κείμενο!» Αχ, του λέω, δεν ξέρω εσείς τι κάνετε στα ξένα, αλλά σε εμάς είναι το αντίθετο: οι τραγωδίες και ο Σέξπιρ είναι ιερά δισκοπότηρα. Στην αρχή έπεσα πολύ στην παγίδα: να πούμε ακριβώς τι είπε, να βρω τι εννοούσε.

Αυτό το έργο για 300 χρόνια δεν ανέβαινε, υπήρχαν μόνο έρευνες των θεωρητικών. Καταλαβαίνεις τι έχει γραφτεί… Και διάβαζα, διάβαζα… Μετά άρχισα να δουλεύω στις πρόβες με τελείως δικό μου τρόπο. Επρεπε να πάρω μια απόφαση πόσο θα κρατήσω από το κείμενο, πόσο θα είναι «Τρωίλος και Χρυσηίδα» και πόσο με αφορμή το έργο. Και είπα: θα παλέψω να είναι το έργο, κι ας αποτύχω παταγωδώς. Μέσα μου συμβαίνει η σύγκρουση: μήπως έπρεπε να ήταν αφορμή; Αλλά τώρα έκανα την επιλογή μου. Το πολύ-πολύ να αποτύχω, δεν θα πάθει κανείς τίποτα. Ρισκάρω, αλλά χωρίς αυτό δεν έχει κανένα ενδιαφέρον η δουλειά που κάνουμε.

*Δημοσιογράφος, σκηνοθέτης και μεταφραστής


📌 «Τρωίλος και Χρυσηίδα» του Σέξπιρ στο Εθνικό Θέατρο-Ρεξ από τις 11 Μαρτίου
Σκηνοθεσία: Μαρία Πανουργιά
Μετάφραση: Νίκος Χατζόπουλος
Σκηνικά: Μυρτώ Λάμπρου.
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Μουσική: Blaine Reininger Κίνηση: Ζωή Χατζηαντωνίου
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Αντώνης Τσίλλερ
Συνεργάτιδες δραματουργοί: Κατερίνα Κωνσταντινάκου, Παναγιώτα Κωνσταντινάκου
Παίζουν: Eυδοξία Ανδρουλιδάκη, Στέλλα Βογιατζάκη, Μπάμπης Γαλιατσάτος, Λάμπρος Γραμματικός, Θανάσης Ζερίτης, Γιάννης Κλίνης, Γιώργος Κριθάρας, Αρης Νινίκας, Θεανώ Μεταξά, Ηλίας Μουλάς, Μάνος Πετράκης, Κωνσταντίνος Πλεμμένος, Νάνσυ Σιδέρη.
Πληροφορίες και εισιτήρια: TicketServices.gr

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το πάρτι για τα «χρυσά παιδιά» και η τραγωδία των ανθρώπων
Το έργο της Λούσι Πρεμπλ, «Ένρον», αφορά την αληθινή ιστορία της πτώχευσης του μεγαλύτερου ενεργειακού κολοσσού της Αμερικής το 2001 και έχει φυσικά ανατριχιαστικές αναλογίες με όσα ζούμε και τώρα
Το πάρτι για τα «χρυσά παιδιά» και η τραγωδία των ανθρώπων
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μια εξαιρετική μέρα
Η Δημοκρατία του Μπακλαβά είναι ένα σύγχρονο, ελληνικό έργο με αναφορές στα όσα ζούμε, δεν ζούμε και θα θέλαμε να ζήσουμε.
Μια εξαιρετική μέρα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Συμφορά από το πολύ μυαλό
Η παράσταση του Στάθη Λιβαθινού «Συμφορά από το πολύ μυαλό» έρχεται μετά από 35 χρόνια στο ιστορικό Θέατρο της Οδού Κυκλάδων.
Συμφορά από το πολύ μυαλό
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωή που ξέραμε πολύ δύσκολα θα επανέλθει ίδια
Ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Σάββας Στρούμπος μιλά στην «Εφ.Συν.» για τη νέα του δουλειά με την ομάδα «Σημείο Μηδέν», τη περίοδο της πανδημίας και την επίδρασή της στη ζωή μας.
Η ζωή που ξέραμε πολύ δύσκολα θα επανέλθει ίδια
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η φύση είναι σοφή, αν την ακολουθείς
Η Μπέτυ Αρβανίτη και ο Νίκος Μαστοράκης συνεργάζονται στο Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας και μιλούν για τη νέα τους παράσταση στην «Εφ.Συν.».
Η φύση είναι σοφή, αν την ακολουθείς

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας