• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 26.8°C / 32.5°C
    4 BF
    41%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.3°C / 29.9°C
    3 BF
    58%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 27.6°C
    1 BF
    82%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    18°C 17.9°C / 18.6°C
    2 BF
    77%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.9°C / 30.7°C
    3 BF
    42%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    29°C 25.7°C / 30.0°C
    1 BF
    53%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.1°C / 26.4°C
    3 BF
    28%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 25.2°C / 25.2°C
    2 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 28.2°C / 34.8°C
    4 BF
    24%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    31°C 30.9°C / 30.9°C
    3 BF
    25%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.4°C / 30.8°C
    4 BF
    39%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.2°C / 26.7°C
    3 BF
    47%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    3 BF
    94%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    30°C 29.5°C / 30.0°C
    3 BF
    41%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 27.5°C / 31.0°C
    3 BF
    29%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 34.8°C / 34.8°C
    3 BF
    24%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 28.0°C / 32.7°C
    4 BF
    21%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.3°C / 28.3°C
    4 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.2°C / 29.4°C
    3 BF
    68%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 22.3°C / 22.3°C
    2 BF
    56%
www.ertnews.gr
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Υποστήριξη των ατόμων ή διακοπή τού εγώ;

  • A-
  • A+
Πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι πως οι πολιτικές ευθανασίας δεν είναι μέρος μιας ευρύτερης «θανατοπολιτικής», υπηρετώντας οικονομικά συμφέροντα της εποχής αντί για το «δικαίωμα στην αξιοπρέπεια» του ατόμου;

Πριν από λίγες μέρες ο Κολομβιανός Βίκτορ Εσκομπάρ έγινε ο πρώτος άνθρωπος στη χώρα του που πέθανε με νόμιμη ευθανασία δίχως να πάσχει από ανίατη ασθένεια. Υπέφερε από χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, η οποία επηρέαζε την ποιότητα ζωής του.

Το μήνυμά του στην κάμερα λίγο πριν «φύγει» ήταν σαφές: «Πετύχαμε έναν στόχο για ασθενείς σαν εμένα που δεν βρίσκονται σε τελικό στάδιο, αλλά πάσχουν από εκφυλιστική νόσο. Νικήσαμε μια μάχη που ανοίγει την πόρτα και σε άλλους ασθενείς οι οποίοι ζητούν έναν αξιοπρεπή θάνατο».

To ζήτημα της εθελούσιας εξόδου από τη ζωή είχε θέσει στη χώρα μας πριν από μερικά χρόνια ο δημοσιογράφος Αλέξανδρος Βέλιος, που τόλμησε να αντισταθεί στην άκρως θελκτική επικρατούσα φαντασίωση πως η επιστήμη μπορεί να νικήσει τον θάνατο. Επασχε από καρκίνο. Αποφάσισε την ευθανασία του, απευθύνθηκε σε μια κλινική στην Ελβετία και στο μεσοδιάστημα έγραψε το «Εγώ και ο θάνατός μου».

Το μικρό βιβλίο δεν ήταν ένα θανατολογικό δοκίμιο, αλλά ένα βιωματικό κείμενο φιλοσοφικά αυθύπαρκτο, ένα μανιφέστο «για τον πολιτισμό των δικαιωμάτων, για το δικαίωμα στη διαχείριση της εικόνας μας. Παράλληλα έθιγε και την οικονομική διάσταση του βιοηθικού ζητήματος λέγοντας πως οι «νόμοι γύρω από την ευθανασία θα αναθεωρηθούν σε κάθε περίπτωση από τις αγορές οι οποίες ρυθμίζουν τη ζωή μας όπως και το θάνατό μας με αποτέλεσμα η ευθανασία να προπαγανδιστεί σύντομα ως όρος βιωσιμότητας του κοινωνικού κράτους...».

Η περίπτωση του Αλέξανδρου Βέλιου και του Βίκτορ Εσκομπάρ (όπως και πολλών άλλων) θέτουν μια σειρά ερωτημάτων γύρω από την ενόρμηση θανάτου και τη διαχείρισή της από τον σύγχρονο άνθρωπο και τις σύγχρονες πολιτείες, ενώ ταυτοχρόνως μας υπενθυμίζουν πως ο θάνατος, όπως η γέννηση, η υγεία και η αρρώστια είναι μέρος ενός συστήματος.

Πρόκειται για ένα παγκόσμιο σύστημα που επιχειρεί να βρει τρόπους νομιμοποίησης της ευθανασίας αντί να εφαρμόσει ψυχοϋποστηρικτικές μεθόδους, με τις οποίες θα επιτευχθεί μια μετατόπιση του ασθενούς, δηλαδή η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο βλέπει τον εαυτό του και διαχειρίζεται την ύπαρξή του και τις όποιες στρεσογόνες συνθήκες.

Για τον Σίγκμουντ Φρόιντ, ο οποίος υπερασπίστηκε μέχρι τέλους τον άξονα των ενορμήσεων, η επιθυμία της ζωής και του θανάτου «συγκατοικούν» μέσα μας. Για τους μεταφροϊδικούς το ένστικτο του θανάτου αναδύεται είτε ως εξωτερική μορφή επιθετικότητας είτε ως μορφή αυτοκαταστροφής. Για τον άνθρωπο που η ανίατη ασθένεια τον «ματαιώνει», ο θάνατος αναδύεται κάποιες φορές ως μια θελκτική επιλογή στην οποία συναινεί. Εξάλλου υπάρχει πάντα οικονομία ζωής ακόμα και όταν θίγεται η αυτοκαταστροφικότητα. Υπάρχει δηλαδή σύνδεσης ζωής και θανάτου, όπως υπάρχει σύνδεση σώματος και ψυχής.

Ο Βρετανός φιλόσοφος Francis Bacon είχε αναφερθεί στην ευθανασία μέσα από την οπτική του ιατρικού δικαίου ως μέσο παροχής βοήθειας λόγω ευσπλαχνίας και συμπόνιας, σημειώνοντας πως «το έργο της ιατρικής είναι η αποκατάστασης της υγείας και η καταπράυνση των πόνων, όχι μόνο όταν οδηγεί στη θεραπεία, αλλά και όταν εξασφαλίζει έναν εύκολο και γαλήνιο θάνατο».

Με ποια κριτήρια μπορεί ωστόσο κάποιος να αξιολογήσει και κατ’ επέκταση να ικανοποιήσει το αίτημα θανάτου ενός πάσχοντα; Πώς μπορεί κανείς να εξασφαλίσει πως η απόφαση «εθελούσιας εξόδου» ενός ανθρώπου από τη ζωή λαμβάνεται υπό καθεστώς πλήρους ψυχικής και πνευματικής νηφαλιότητας; Πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι πως οι πολιτικές ευθανασίας δεν είναι μέρος μιας ευρύτερης «θανατοπολιτικής», υπηρετώντας οικονομικά συμφέροντα της εποχής αντί για το «δικαίωμα στην αξιοπρέπεια» του ατόμου; Πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε πως οι κλινικές υποβοηθούμενης αυτοκτονίας υπηρετούν το δικαίωμα αυτονομίας του ανθρώπου δίχως να προάγουν παράλληλα έναν «τουρισμό θανάτου»;

Η νομική σχέση του ανθρώπου με τον θάνατο διαφοροποιείται ανάλογα με το σημείο που θα ακουμπήσει ο δείκτης στο γύρισμα της σφαίρας. Οπως και οι αντιλήψεις γύρω από την ευθανασία διαφέρουν ανάμεσα σε έθνη, θρησκείες και πολιτισμούς. Η κουλτούρα θανάτου αντανακλά, δηλαδή, μια κουλτούρα ζωής. Οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης είναι εναντίον της ενεργητικής ευθανασίας και της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας, ενώ αρκετά κράτη, όπως η Γαλλία, η Μεγάλη Βρετανία, η Μάλτα και άλλα, αποδέχονται το δικαίωμα του ασθενούς στην άρνηση της θεραπείας.

Μόνο τρεις χώρες (Βέλγιο, Ολλανδία, Λουξεμβούργο) έχουν προχωρήσει στη νομιμοποίηση της ενεργητικής ευθανασίας υπό όρους. Η Ελβετία είναι μια ξεχωριστή περίπτωση δεδομένου πως στη χώρα κυκλοφορούν εδώ και χρόνια μπροσούρες «εθελούσιας εξόδου από τη ζωή» από κλινικές που υπηρετούν τόσο το «δικαίωμα στον αξιοπρέπεια», όσο και τον «τουρισμό θανάτου». Στην Ελλάδα το θέμα της ευθανασίας δεν έχει τύχει ακόμα εξειδικευμένης νομοθετικής ρύθμισης, καθώς αντιμετωπίζεται τόσο από την κοινωνία όσο και από την Εκκλησία ως έγκλημα ή ως αμάρτημα.

Μήπως όμως αντί να μιλάμε για ευθανασία θα έπρεπε να μιλήσουμε προηγουμένως για τις εκλυτικές παραμέτρους της; Να επαναδιαπραγματευτούμε τις ταυτότητες των πασχόντων και να διερευνήσουμε εάν οι ασθενείς που πάσχουν από ανίατες ή από χρόνιες νόσους δέχονται υπηρεσίες οργανωμένης ψυχολογικής υποστηρίξεως που θα τους έχουν καταστήσει ικανούς να επαναδιαπραγματευτούν την επιθυμία τους για τη ζωή;

Για να μη διολισθήσει μια πολιτεία στον ωφελιμισμό τερματίζοντας τη ζωή εκείνων που δεν μπορεί -για την ώρα- να θεραπεύσει. Για να μη διολισθαίνουν οι πάσχοντες στην ψυχική εξουθένωσή τους και να μην ενεργοποιείται αβίαστα το ένστικτο του θανάτου. Γιατί το αίσθημα του επιδιωκόμενου θανάτου είναι ψυχική αντίδραση ενός ανθρώπου που αισθάνεται πως αντιμετωπίζει ανυπέρβλητα (και κοινωνικά) εμπόδια ή ανυπόφορη (κοινωνική) πίεση.

Συνεπώς ας επαναστοχαστούμε το αίτημα της ευθανασίας ως σύμπτωμα σε σχέση με τη βίωση μιας αφόρητης προσωρινότητας, σωματικής, κοινωνικής και ψυχικής. Και ας φτιάξουμε τα απαραίτητα (ψυχικά, ιατρικά και κοινωνικά) εργαλεία για να αντιμετωπίσουμε αυτό το αίτημα. Ως κοινωνία δεν οφείλουμε μόνο «νόμους που θα απαλύνουν τον πόνο», αλλά και ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις προτού οι ασθενείς επιθυμήσουν τη «διακοπή τού εγώ» -φράση δανεική από τον Σαρτρ- «σε έναν κόσμο που συνεχίζει να υπάρχει».

«Η θάλασσα μέσα μου»: Μια ταινία βασισμένη στην αληθινή ιστορία του Ισπανού συγγραφέα Ραμόν Σαμπέδρο, ο οποίος μετά από 30 χρόνια καθηλωμένος στο κρεββάτι (ύστερα από ατύχημα), διεκδίκησε νομικά το δικαίωμά του στην ευθανασία. Τον ενσάρκωσε ο Χαβιέ Μπαρδέμ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αναζητώντας τις σωστές λέξεις
Οταν διαγνώστηκε ο καρκίνος μου, πρωτοπαθής και μεταστατικός, πρωτοχρονιάτικο «δώρο» του 2016 στο 2017 το ανακοίνωσα πρώτα στην οικογένειά μου και τον αδερφό μου. Θυμήθηκα τον στίχο του Σεφέρη «κι έσκυβες σαν...
Αναζητώντας τις σωστές λέξεις
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Είμαστε οι απώλειές μας
Οσο και να μας έχουν σκληρύνει οι διάφορες περιστάσεις και οι αποχωρισμοί στην πραγματικότητα δεν γνωρίζουμε πώς να αποχαιρετούμε.
Είμαστε οι απώλειές μας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ανοσία της αγέλης
Η ανοσία της αγέλης αναγνωρίστηκε ως φυσικό φαινόμενο το 1930, όταν παρατηρήθηκε πως οι νέες μολύνσεις των παιδιών από ιλαρά μειώθηκαν όταν σημαντικός αριθμός παιδιών ήταν ήδη άνοσα.
Ανοσία της αγέλης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τροφές που ενισχύουν τα όργανα
Για την ανατολίτικη διάγνωση το σώμα είναι η υλική εκδήλωση της ψυχής και ταυτόχρονα η έκφραση και το σύμβολο του πνεύματος.
Τροφές που ενισχύουν τα όργανα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Είμαστε οι απώλειές μας
Ο πόνος είναι μια υγιής αντίδραση στην απώλεια καθώς ο θάνατος ή ο αποχωρισμός του Σημαντικού Αλλου δεν έπαψε ποτέ να προκαλεί οδύνη.
Είμαστε οι απώλειές μας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μετά τα 50
Ο μισός αιώνας ζωής είναι σταθμός για την υγεία. Για να προλάβετε τα όποια προβλήματα υγείας μετά τα 50 χρειάζεται να φανείτε πιο έξυπνοι από την ηλικία σας.
Μετά τα 50

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας