• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.7°C / 33.5°C
    3 BF
    40%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    29°C 25.8°C / 32.9°C
    3 BF
    50%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.9°C / 35.9°C
    1 BF
    31%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    2 BF
    30%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 29.6°C
    3 BF
    44%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    30°C 25.1°C / 31.0°C
    2 BF
    53%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 28.1°C
    2 BF
    34%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    34°C 33.5°C / 33.5°C
    2 BF
    19%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.5°C / 31.6°C
    2 BF
    43%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 29.6°C
    2 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.1°C / 27.8°C
    2 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 27.7°C
    2 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    4 BF
    34%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 31.1°C / 31.9°C
    0 BF
    42%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    31°C 27.3°C / 31.6°C
    2 BF
    46%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 28.8°C
    4 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.9°C / 33.2°C
    3 BF
    31%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.1°C / 28.3°C
    3 BF
    60%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 31.1°C
    3 BF
    74%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    29°C 28.5°C / 28.5°C
    1 BF
    52%
EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ας υποκύψει η λογική στην τήβεννο

  • A-
  • A+
Ανοίγουν τα σχολεία με μοναδικό «όπλο» ένα έξτρα σελφ τεστ για τους μαθητές, από τα ίδια σελφ τεστ που έκαναν και προηγουμένως και που κανείς δεν γνωρίζει κατά πόσο οι μαθητές τα διενεργούν.

Το πεδίο της εκπαίδευσης μιας χώρας ανέκαθεν αποτελούσε ενεργό πεδίο ιδεολογικών, κοινωνικο-πολιτικών και οικονομικών διασταυρώσεων, αλληλεπιδράσεων και αντιθέσεων, με τα παραδείγματα να είναι πάρα πολλά στη διαθέσιμη βιβλιογραφία (βλ. ναζιστική Γερμανία, «τρίτος» ελληνικός πολιτισμός του Μεταξά κ.λπ.).

Ωστόσο, όταν ένα θέμα υγειονομικού ενδιαφέροντος -συγκεκριμένα υπό τη μορφή πανδημίας, απειλής της δημόσιας υγείας και του υπέρτατου αγαθού της ζωής κ.λπ.- προεκτείνεται και αφορά πιο άμεσα από ποτέ το συγκεκριμένο πεδίο, τον κοινωνικό χώρο του σχολείου και ειδικότερα τους κοινωνικούς δρώντες (μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς κ.λπ.), περνώντας στη διάσταση του πολιτικού, όπου πλαισιώνεται από αλληλοδιαπλεκόμενα και αλληλοεξαρτώμενα οικονομικά συμφέροντα, τότε πλέον μιλάμε ξεκάθαρα για προσπάθεια επιβολής και εδραίωσης μιας νέας βιο-πολιτικής συνθήκης.

Ας τα πάρουμε όμως βήμα βήμα (έστω και συνοπτικά). Ο όρος βιο-πολιτική είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τις λειτουργίες της εξουσίας, η οποία δημιουργείται εξασκώντας εξουσία πάνω στο σώμα (βιο-εξουσία) και σε κάθε μικρο-δραστηριότητά του στο πλαίσιο της πολιτικής του σώματος1.

Η βιο-εξουσία αυτή ως αρχή ανθεί κατά τον 17ο αιώνα και θεμελιώνεται κατά τον 18ο, που πρωταρχικό μέλημα και ύψιστη λειτουργία της κεντρικής εξουσίας αναδεικνύεται η συντήρηση και ο πολλαπλασιασμός της ζωής έναντι του θανάτου, ενώ υποδηλώνεται ρητά και υπόρρητα με θέσπιση και εφαρμογή πλέον πολιτικών επιβολής ηπιότερων αλλά συνάμα καθολικότερων ποινών2. Κάποτε πιθανή παράβαση του νόμου επέφερε τον θάνατο, πλέον η πειθαρχία στον κανόνα συντηρεί στη ζωή.

Με άλλα λόγια, τα βασανιστήρια έως θανάτου του Μεσαίωνα και της προ-νεωτερικής εποχής, ως μέρος μιας ιεροτελεστίας που αναδείκνυε τον θρίαμβο της Δικαιοσύνης αποτελώντας επένδυση μιας ολόκληρης οικονομίας τής τότε εξουσίας, δίνουν τη θέση τους σε νέους μηχανισμούς εξουσίας που βασίζονται σε νέα μέσα πειθάρχησης και επιτήρησης, εφαρμοζόμενα σε καθημερινές πτυχές της ζωής με στόχευση καθολική.

Προφανώς -για όσους αναρωτιούνται- δεν τίθεται θέμα σεβασμού του παραβάτη, αλλά μια κυνική και παράλληλα πιο εκκωφαντική προσπάθεια παγίωσης ενός τύπου Δικαιοσύνης πιο επιδέξιας, πιο ικανής, πιο ισχυρής.

Αυτή η νέα εξουσία επί της ζωής, η εξουσία της νεωτερικής εποχής, αναπτύχθηκε γύρω από δύο συμπληρωματικούς πόλους. Ο πρώτος συνιστά μια ανατομικο-πολιτική του ανθρώπινου σώματος επικεντρωμένος στο σώμα ως μηχανή, αποσκοπώντας στην απόσπαση των δυνάμεων, την υπακοή του σώματος και στην παράλληλη μεγιστοποίηση ωφελιμότητας και χρησιμότητάς του για το κοινωνικό-οικονομικό σύστημα μέσω εφαρμογής πειθαρχιών του σώματος, ενώ ο δεύτερος αποτελεί μια βιο-πολιτική του πληθυσμού επικεντρωμένος στο σώμα ως είδος, στοχεύοντας στη διαχείριση βιολογικών διαδικασιών όπως η γέννηση, ο θάνατος, η υγεία μέσω παρεμβάσεων και ρυθμιστικών ελέγχων3.

Ερχόμαστε στο σήμερα, στην εποχή της ύστερης νεωτερικότητας, το έτος 2022, σχεδόν δύο χρόνια από την εμφάνιση της αόρατης απειλής στη χώρα μας, όπου η πανδημία Covid-9 καλπάζει καθημερινά, άλλες φορές με γεωμετρική και άλλες φορές με αριθμητική πρόοδο, μεταλλάσσεται συνεχώς και μεταδίδεται όλο και πιο εύκολα, γρήγορα και δυστυχώς ανεμπόδιστα.

Αυτήν την περίοδο, που έχουν υπάρξει μέρες με καταγεγραμμένα 50.000+ κρούσματα, αποφασίστηκε να ανοίξουν τα σχολεία σε όλη τη χώρα από Δευτέρα 10 Ιανουαρίου με απλή επικαιροποίηση ενός υγειονομικού πρωτοκόλλου, την ίδια στιγμή που κυβερνητικοί εκπρόσωποι κλείνουν κάθε κουβέντα τους επικαλούμενοι ότι πρόκειται για μια δυναμική κατάσταση που μεταβάλλεται συνεχώς. Λογικό. Ή μήπως όχι; Ανοίγουν τα σχολεία με μοναδικό «όπλο» ένα έξτρα σελφ τεστ για τους μαθητές, από τα ίδια σελφ τεστ που έκαναν και προηγουμένως και που κανείς δεν γνωρίζει κατά πόσο οι μαθητές τα διενεργούν. Κανείς παρά μόνοι οι γονείς τους και οι ίδιοι οι μαθητές.

Και έστω ότι δεχόμαστε την παράμετρο της ατομικής ευθύνης, που αντικειμενικά μιλώντας έπρεπε να θεωρείται κάτι αυτονόητο για όλους καθολικά. Ποιος εγγυάται στον μαθητή που είναι τυπικός (και στην οικογένειά του) ότι και ο συμμαθητής του είναι τυπικός; Ποιος εγγυάται στον εκπαιδευτικό, ο οποίος στο σπίτι του έχει γονείς/παιδιά/συγγενείς που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, ότι δεν θα νοσήσει στον χώρο του σχολείου από κάποιον που απλώς δεν θεώρησε τόσο σημαντικό να κάνει ένα σελφ τεστ; Ή από κάποιον που, ενώ το έκανε, δήλωσε ψευδώς αρνητικό;

Ποιος εγγυάται στις έγκυες εκπαιδευτικούς ότι δεν τίθεται θέμα επιπλοκών εφόσον νοσήσουν; Ποιος εγγυάται ότι η ατομική ευθύνη ακουμπάει ηθικά την ολότητα του κοινωνικού σώματος; Για να μιλήσουμε ευθέως δίχως υπεκφυγές, στο πρώτο κύμα της πανδημίας τον Μάρτιο του 2020, υπήρχαν συμπολίτες μας που διερωτώνταν αν πρέπει να πλένουν τα χέρια τους και πώς να το κάνουν.

Τώρα μιλάμε για μια πολυ-παραγοντική εξίσωση σε σύγκριση με την τότε κατάσταση, που καμουφλάρεται υπό τον όρο της ατομικής ευθύνης, στον βωμό της οποίας αποποιούνται ευθύνες και συγκαλύπτονται έντεχνα παθογένειες και λάθος χειρισμοί από τους φορείς της εξουσίας. Δεν θέλω να φανώ απαισιόδοξος, αλλά όταν αναρωτιέσαι για το αν πρέπει και πώς να πλένεις τα χέρια σου…

Συνεπώς πού καταλήγουμε; Η απόφαση εκ των άνωθεν, ειλημμένη εδώ και καιρό. Ναι, προφανώς και οδεύουμε σε έμμεση ανοσία της αγέλης, απλώς κανείς δεν το διατυμπανίζει, κανείς δεν το παραδέχεται. Οσο γίνεται, ωραιοποιείται. Προφανώς και το ζήτημα είναι πρώτιστα οικονομικό. Δεν μπορούν να δοθούν χρήματα για άδειες. Θεωρώ ότι όλοι μας θέλουμε να πιστεύουμε ότι δεν υπάρχουν έξτρα χρήματα, διότι αν τυχόν υπάρχουν και δε δίνονται για άδειες (ευπαθών ομάδων, γονέων κ.λπ.) τότε πιθανότατα είμαστε ταυτόχρονα μάρτυρες και πρωταγωνιστές ενός από τα μεγαλύτερα σύγχρονα εγκλήματα.

Θεωρώ ότι αν μπορούσαν να βρεθούν χρήματα για άδειες, ως διά μαγείας η τηλεκπαίδευση θα ήταν και πάλι ισάξια με τη διά ζώσης εκπαίδευση. Το πρόβλημα είναι ότι μπλέκει το πολιτικό με το βιολογικό. Γι’ αυτό και έχουμε μια νέα βιο-πολιτική συνθήκη. Αμεσα και έμμεσα μας ορίζεται το πώς θα ζούμε, το πώς θα κινούμαστε.

Η απώλεια τείνει να νομιμοποιηθεί ηθικά στις συνειδήσεις της μάζας και να γίνει συνήθεια. Αυτό είναι που τρομάζει. Πρώτη φορά ακούμε για απώλειες συνανθρώπων μας καθημερινά σε δημόσιο λόγο, στα παράθυρα των κυρίαρχων ΜΜΕ και συνεχίζουμε την «εγκιβωτισμένη» ζωή μας σαν να μην τρέχει τίποτα. Εκτός κι αν συμβεί κάτι σε δικούς μας.

Το «επικαιροποιημένο» πρωτόκολλο για το άνοιγμα των σχολείων, ασχολίαστο. Δεν σηκώνει σχολιασμό ή κριτική από νοήμον και κριτικά σκεπτόμενο υποκείμενο.

Οφείλουμε να κατανοήσουμε ότι αποτελεί κομμάτι μιας νέας βιο-πολιτικής συνθήκης, όπου το πολιτικό, καθοδηγούμενο από εξωγενείς οικονομικές πιέσεις, καθοδηγεί το βιολογικό θέτοντας νέες νόρμες, κανόνες, πρέπει και μη. Δεν μπορώ να πιστέψω -για την ακρίβεια αρνούμαι να πιστέψω- ότι εν καιρώ ειρήνης χάνονται τόσες ανθρώπινες ζωές καθημερινά και όμως, οι εκλεγμένοι άρχοντες παραμένουν αμέτοχα πιόνια μιας προδιαγεγραμμένης σκακιέρας. Το μόνο που το δικαιολογεί είναι να μην είναι δική τους η σκακιέρα.

Οσο το κράτος απο-κοινωνικοποιεί βαδίζοντας στον εκβιασμό, στην αποτροπή, στη θεαματική παρότρυνση4, άλλο τόσο αναφύονται τα λόγια του Carl Schmitt ότι «κυρίαρχος είναι όποιος αποφασίζει για την κατάσταση έκτακτης ανάγκης»5. Κάποτε πιθανή παράβαση του νόμου επέφερε τον θάνατο, πλέον η πειθαρχία στον κανόνα συντηρεί στη ζωή;


Πηγές

1. A. Synnott, «Σώματα και αισθήσεις: κοινωνιολογία του σώματος», Στο Μ. Πουρκός (Επιμ.), Το σώμα ως τόπος βιωμάτων, ταυτοτήτων και κοινωνικών νοημάτων (2017), Αθήνα, Οκτώ, σ.135
2. Michel Foucault, «Ιστορία της σεξουαλικότητας. Τόμος Ι: Η βούληση για γνώση», Αθήνα: Πλέθρον, 2011, σ.163
3. Foucault, ό.π., σ. 162
4. Jean Baudrillard, «Η διαφάνεια του κακού. Δοκίμιο πάνω στα ακραία φαινόμενα», Αθήνα: Εξάντας, 1996, σ.92
5. Carl Schmitt, «Πολιτική Θεολογία. Τέσσερα Κεφάλαια γύρω από τη Διδασκαλία περί Κυριαρχίας», Αθήνα: Κουκκίδα, 2016

 

*Research Committee GIRES - Global Institute for Research, Education & Scholarship Herengracht 280, 1016 BX Amsterdam, The Netherlands

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Ένα self test την εβδομάδα για μαθητές και εκπαιδευτικούς από τον Απρίλιο
Οριστική είναι η απόφαση για έναν αυτοδιαγνωστικό έλεγχο μαθητών και εκπαιδευτικών στα σχολεία, αντί για δύο σήμερα, σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας. Το μέτρο θα ισχύσει από την εβδομάδα που ξεκινά στις 4...
Ένα self test την εβδομάδα για μαθητές και εκπαιδευτικούς από τον Απρίλιο
ΥΓΕΙΑ
Με self test η επιστροφή τη Δευτέρα στα σχολεία
Τρία self test πρέπει να κάνουν για την εβδομάδα που ξεκινάει αύριο μαθητές και εκπαιδευτικοί, λόγω της αργίας της 25ης Μαρτίου. Ένα την εβδομάδα από 1ης Απριλίου.
Με self test η επιστροφή τη Δευτέρα στα σχολεία
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Με τρία self test η επιστροφή στα σχολεία για τις πληγείσες από την κακοκαιρία περιοχές
Ένα επιπλέον αυτοδιαγνωστικό τεστ θα πρέπει να κάνουν μαθητές και εκπαιδευτικοί την εβδομάδα που έρχεται, με τα σχολεία ανοιχτά από τη Δευτέρα, στις περιοχές που επλήγησαν από την «Ελπίδα».
Με τρία self test η επιστροφή στα σχολεία για τις πληγείσες από την κακοκαιρία περιοχές
ΥΓΕΙΑ
Παράταση στη διανομή self test σε μαθητές κι εκπαιδευτικούς
Επιπλέον δύο μέρες πρόσθεσε το υπουργείο Παιδείας στη δυνατότητα γονέων, μαθητών και εκπαιδευτικών να προμηθευτούν τα απαραίτητα για την προσέλευση στις σχολικές μονάδες αυτοδιαγνωστικά τεστ.
Παράταση στη διανομή self test σε μαθητές κι εκπαιδευτικούς
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Μαθητική διαδήλωση για τα 31.000 κρούσματα σε σχολεία
Με χιλιάδες παιδιά και καθηγητές να νοσούν και εκατοντάδες καταλήψεις σε σχολεία της χώρας, η δευτεροβάθμια εκπαίδευση μοιάζει με πειραματικό σωλήνα που αχνίζει.
Μαθητική διαδήλωση για τα 31.000 κρούσματα σε σχολεία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας