• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.3°C / 28.5°C
    2 BF
    45%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 22.7°C / 26.4°C
    3 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    1 BF
    55%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    2 BF
    39%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.1°C / 24.9°C
    0 BF
    57%
  • Βέροια
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    23°C 21.2°C / 25.0°C
    4 BF
    79%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 21.4°C / 21.4°C
    4 BF
    35%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    1 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 24.4°C
    1 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.0°C / 25.9°C
    2 BF
    44%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.8°C / 28.4°C
    2 BF
    36%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.7°C / 24.0°C
    2 BF
    83%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    60%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.7°C / 27.8°C
    4 BF
    51%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 23.5°C / 28.8°C
    1 BF
    45%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 24.8°C
    4 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.4°C / 28.8°C
    0 BF
    50%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.3°C / 22.3°C
    3 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    22°C 21.7°C / 24.7°C
    3 BF
    84%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.1°C / 22.1°C
    2 BF
    61%

Παύλος Μουρουζίδης:  Ηττα και περηφάνια, Η Ναυμαχία της Σφηκιάς, Εκδόσεις Γράφημα, σελ. 182

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η δοκιμασία του αγώνα και της ψυχής

  • A-
  • A+
Οι ήρωες είναι οι άνθρωποι της δράσης και της πάλης για τον κόσμο του σοσιαλισμού και για την κομμουνιστική κοινωνία.

Η γραφή του Παύλου Μουρουζίδη μοιάζει με κινούμενη άμμο. Αν και ο ίδιος είναι αμετακίνητος στις επαναστατικές ιδέες του και τις ανατρεπτικές προθέσεις του, η γραφή του φαίνεται απείθαρχη και ανυπάκουη. Δεν είναι μόνο οι κοινωνικές συγκρούσεις και η πάλη των τάξεων που την απορροφούν. Είναι και ο έρωτας. Είναι η παιδικότητα και οι αποδράσεις στα καλοκαίρια με τις ατελείωτες περιπλανήσεις στο δάσος και στα μονοπάτια του. Είναι και το τραγούδι του πόνου και του καημού. Είναι και ο αφανής μικρόκοσμος του μηχανουργείου και του σκληρού μεροκάματου.

Σε ποια πεδία θα φτάσει, πού θα κατασταλάξει η άμμος του και τι τελικά θα χτίσει πάνω της, ούτε κι ο ίδιος μπορεί να το πει με κάποια βεβαιότητα. Μέσα σ’ αυτή τη σύνθεση των ποικίλων, από τη μια, αναγκών που ορθώνει μπροστά μας η αντικειμενική πραγματικότητα και της αναπόδραστης, από την άλλη, συμμόρφωσης και επιλογής ατομικών δράσεων για να είναι το εγώ μας ο μοχλός και το τιμόνι στην πορεία της ζωής, τίποτε δεν είναι βέβαιο για κανέναν. Το μόνο βέβαιο είναι πως ο Παύλος Μουρουζίδης ως συγγραφέας έχει μπροστά του πολύ δρόμο ακόμα. Κι έχει να διανύσει πολλά μίλια με διαδρομές αδέσποτες και ανυπόταχτες.

Γιατί ο Μουρουζίδης ζει μέσα σε ανεμοθύελλες. Βρίσκεται σε σταυροδρόμια μιας κοπιαστικής έρευνας και ενός βασανιστικού στοχασμού. Κι αν γράφει, δεν γράφει ούτε για να εντυπωσιάσει ούτε για να κερδίσει μια περιώνυμη θέση στην πόλη των ιδεών. Γράφει γιατί δεν γίνεται αλλιώς. Σαν να νιώθει μια βουκέντρα να τον κεντρίζει εντός του και να τον στρώνει μπροστά.

Ο καταστατικός χάρτης του είναι διάσπαρτος από μορφές που μάχονται για το ψωμί, για τη ζωή, την εξέγερση και την ανατροπή. Αλλοτε σιωπηλά κι εντός των ορίων κι άλλοτε με ουρλιαχτά κι εκτός των ορίων. Ο οικείος του χώρος είναι αναντίρρητα η εργατική τάξη. Οχι η σημερινή. Η εργατική τάξη μιας άλλης εποχής. Η εργατική τάξη με όλες τις αντιθέσεις της, το μεγαλείο της και την τραγωδία της. Γιατί ενδόμυχα υπάρχει πάντα για το μετά. Και το μετά σπάνια μοιάζει με το πριν. Είναι οι στιγμές που δρώντας και βαδίζοντας για την επανάσταση σε κατακλύζει το εναγώνιο ερώτημα με τη μελωδία των Doors «Where will we be».

Τα θέματα και τα πρόσωπα μπορεί να προέρχονται από τα χαμηλά οικονομικά και κοινωνικά στρώματα, μα κουβαλούν μέσα τους μιαν αρχοντιά. Την αρχοντιά της αυθεντικότητας και της ψυχικής καθαρότητας. Είναι οι άνθρωποι της δράσης και της πάλης για τον κόσμο του σοσιαλισμού και για την κομμουνιστική κοινωνία. Γι’ αυτό και ο λόγος του χαρακτηρίζεται από ποικίλες διακυμάνσεις και ηχοχρώματα. Αλλού τρυφερός κι αλλού σκληρός. Αλλού ειρωνικός κι αλλού συγκαταβατικός. Αλλού ερωτικός κι αλλού επαναστατικός. Δίχως έρωτα δεν γίνεται επανάσταση. Και χωρίς επανάσταση δεν φυτρώνει ο έρωτας.

Θα μπορούσα να σταχυολογήσω πολλά χωρία του βιβλίου που αποδίδουν με ποιητικό τρόπο αυτή την ενότητα. Περιορίζομαι στο σημείωμα που ο αφηγητής αφήνει κάτω από την τσάντα της Μαργαρίτας, αφού πρώτα περιγράψει, περιφερόμενος στον γενέθλιο τόπο, μ’ έναν έξοχο νοσταλγικό τρόπο την ομορφιά των λεμονόδεντρων και αναλογιστεί πως φτάνουν δυο λεμονιές, ένα καναρινάκι να σου τιτιβίζει την καινούργια μέρα κι ένα σπιτάκι με βεράντα ή μπαλκονάκι, για να κάνουν όμορφη τη ζωή μας.

Αλλά αυτό είναι η μία πλευρά των πραγμάτων. Είναι η άγκυρα που όλοι μας ονειρευόμαστε να ρίξουμε κάποτε μέσα στις θύελλες, για να τις τιθασεύσουμε μ’ ένα μας νεύμα και να τις γαληνέψουμε με τα θέλω μας μόνο. Και να γαληνέψει μαζί κι η δική μας ψυχή. Μα αυτό είναι κάτι το αδύνατο. Είναι ένα διάλειμμα μέσα στη δίνη της αναγκαιότητας. Είναι ο άλλος κατακλυσμός: ο έρωτας και το πάθος της ερωτικής πράξης.

Γιατί έρχεται, μετά, το άλλο κύμα που χτυπά στο μυαλό μας και στην ψυχή μας, είναι η άγκυρα που σηκώνουμε για να συνεχίσουμε το ταξίδι μας στα πέρατα των πελάγων, είναι η επανάσταση και το όραμά της.

Ο συγγραφέας Πάυλος Μουρουζίδης

Οι άνθρωποι που βρίσκονται στην πρωτοπορία της πάλης και της ζωής, είτε στους δρόμους του έρωτα είτε στους δρόμους της επανάστασης, γνωρίζουν –ή πρέπει να γνωρίζουν– καλά πως σ’ αυτόν τον ασίγαστο πόλεμο το μόνο σίγουρο και δεδομένο είναι οι αλλεπάλληλες δοκιμασίες μέσα στις συμπληγάδες της ήττας και της νίκης. Ομως, όπως και να κυλήσουν κι όπως κι αν γείρουν τα πράγματα, καμιά ήττα δεν πάει χαμένη. Κι όχι μόνο γιατί μένει στο τέλος η περηφάνια. Αλλά γιατί κάθε ήττα, μικρή ή μεγάλη, είναι ένα σκαλοπάτι και μια δρασκελιά στον μακρύ ανήφορο προς τη νίκη.

Προς το παρόν, βέβαια, οι καπιταλιστές μπορούν να κοιμούνται ήσυχοι. Μπορεί να αισθάνονται πως πέρασαν οι μεγάλες μπόρες των εξεγέρσεων και των συνθημάτων για την ανατροπή τους και το ξημέρωμα μιας άλλης αυγής. Ο καπιταλισμός, ωστόσο, δεν κοιμάται ήσυχος ποτέ, όσο κι αν τα κατάφερε να μεταθέσει στο αβέβαιο μέλλον το ιστορικό γεγονός της ανατροπής του. Οι αντιφάσεις του μπορεί να βολεύονται τώρα. Και η εργατική τάξη, όπως την ήξερε, να έχει πάει στον παράδεισο. Αλλά ποτέ δεν ξέρεις…

Ο Παύλος Μουρουζίδης παραμένει, παρά ταύτα, στο μετερίζι του αγώνα και στέκεται εκεί στις επάλξεις του άγρυπνος και ανυποχώρητος. Παλεύοντας με τα χέρια του, τη γραφή του, το πνεύμα και την ύπαρξή του ολόκληρη για ν’ αλλάξουν τα ποτάμια το ρέμα τους. Με την αμετακίνητη πεποίθησή του πως θα νικήσουμε. Αν δεν νικήσει η δική μας γενιά, θα νικήσει η γενιά των παιδιών μας, θα νικήσει η γενιά των απογόνων μας. Μα είναι βέβαιος πως μέσα στις γενιές του μέλλοντος θα εξακολουθεί να ζει και η δική μας γενιά.

Γιατί χωρίς ήττες δεν φτάνεις στην επανάσταση. Η επανάσταση αρχίζει κάποτε, αλλά δεν τελειώνει εκεί. Δεν αρκεί που άρχισε. Το θέμα είναι να παραμένει πάντα ζωντανή στο διηνεκές, να ανανεώνεται και να εμπλουτίζεται βγάζοντας διδάγματα μέσα από την καθημερινή πράξη των δυνάμεων της εργασίας και του πνεύματος. Οι κοινωνικές δυνάμεις των εξεγέρσεων θα δοκιμάσουν πολλές πίκρες και απογοητεύσεις. Θα νιώσουν να κυκλοφορεί γύρω τους και μέσα τους η προδοσία και η διάψευση. Αλλά δεν θα το βάλουν κάτω. Γιατί απλά ο αγώνας είναι νομοτέλεια. Δεν γίνεται αλλιώς. Ακόμα κι όταν φτάσουμε κάποτε στην κατάργηση της πάλης των τάξεων, είναι βέβαιο πως δεν θα φτάσουμε ταυτόχρονα και ως διά μαγείας και στην κατάργηση της πάλης των ιδεών.

*Φιλόλογος-συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Εγραψα για την οικογένειά μου με θάρρος, ενσυναίσθηση και νηφαλιότητα»
Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα, η Ρέα Γαλανάκη μας μιλά για το έργο αλλά και για τόπους και πρόσωπα που έπρεπε να προσκαλέσει η μνήμη στο συγγραφικό εργαστήρι.
«Εγραψα για την οικογένειά μου με θάρρος, ενσυναίσθηση και νηφαλιότητα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σιμωνίδεια αφηγήματα προς τη μεριά του αφρισμένου πελάγου
Η έννοια της παραποίησης και της επισφάλειας βρίσκεται στον θεματικό πυρήνα της νουβέλας και εξακτινώνεται και στα τέσσερα (επίσης ασαφώς παρουσιαζόμενα ως προς τα όριά τους) χρονικά επίπεδα που την αρθρώνουν.
Σιμωνίδεια αφηγήματα προς τη μεριά του αφρισμένου πελάγου
ΝΗΣΙΔΕΣ
H Ελληνική Επανάσταση και η σημασία της
Στο νέο του βιβλίο ο Αλέξης Ηρακλείδης ασχολείται με τις ελληνοαλβανικές σχέσεις, στο «Βορειο- ηπειρωτικό», στην ελληνική μειονότητα στην Αλβανία και στο ακανθώδες ζήτημα των Τσάμηδων.
H Ελληνική Επανάσταση και η σημασία της
ΝΗΣΙΔΕΣ
Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους
Η ίδια η κυριολεξία των λέξεων στο βιβλίο του Αλμπάτη αρκεί για να ενδυναμώσει τα νοήματα, κάτι αρκετά δύσκολο ειδικά στη συγγραφή, καθώς απαιτεί ταλέντο στη γραφή.
Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενας συλλέκτης στιγμών
Ο συγγραφέας του βιβλίου «Στους κόλπους των πόλεων» συλλαμβάνει θραυσματικές εικόνες τεσσάρων πόλεων και παρουσιάζει μικρά στιγμιότυπα ζωής στην αιχμή μιας αστραπής.
Ενας συλλέκτης στιγμών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η οργή του Πάγου
Ο «Πάγος» είναι το νέο μυθιστόρημα του Καρίλ Φερέ που στο αποκορύφωμα της τέχνης του πραγματοποιεί μια συγγραφική στροφή από την «Τριλογία της Λατινικής Αμερικής» στο μυστηριώδες αρκτικό λευκό της Σιβηρίας.
Η οργή του Πάγου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας