• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.1°C / 16.3°C
    4 BF
    57%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.1°C / 16.4°C
    2 BF
    65%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 18.0°C
    2 BF
    48%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 11.4°C / 13.9°C
    6 BF
    35%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    1 BF
    66%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 15.0°C
    1 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.6°C / 11.4°C
    2 BF
    58%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    3 BF
    60%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 21.5°C
    4 BF
    87%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.0°C / 14.9°C
    4 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.4°C / 15.8°C
    6 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 13.5°C / 13.5°C
    6 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    4 BF
    64%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.5°C / 14.5°C
    2 BF
    75%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.4°C / 20.8°C
    3 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.4°C / 15.4°C
    3 BF
    64%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 10.3°C
    2 BF
    66%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 11.7°C / 15.3°C
    1 BF
    71%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 9.1°C / 9.1°C
    2 BF
    83%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι αγώνες συνεχίζονται...

  • A-
  • A+
Η Μαγκί Μαρέν χορογραφεί εδώ και 45 χρόνια, με μια ποικιλία στη φόρμα αληθινά μοναδική με το τελευταίο της έργο να έχει ως αφετηρία τον Θουκυδίδη.

Η Μαγκί Μαρέν είναι ένας από τους ζωντανούς θρύλους του σύγχρονου χορού. Στη Γαλλία, είναι η απόλυτη βασίλισσα του είδους. Παιδί Ισπανών δημοκρατικών μαχητών του Εμφυλίου που βρέθηκαν πρόσφυγες στην Τουλούζη, ξεκίνησε τον χορό από μικρή. Το 1974 ήταν σολίστ στα μπαλέτα του Μορίς Μπεζάρ.

Χορογραφεί εδώ και 45 χρόνια, με μια ποικιλία στη φόρμα αληθινά μοναδική. Το τελευταίο της δημιούργημα «Να το δούμε από πιο κοντά» έχει ως αφετηρία τον Θουκυδίδη.

Παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ της Αβινιόν και τον Νοέμβριο στο Παρίσι, στο «Théâtre de la Ville». Αυτό υπήρξε η αφορμή για την κουβέντα μας, που δεν μπορούσε παρά να είναι συναρπαστική, βαθιά πολιτική, διεισδυτική και τολμηρή, όπως υπήρξε πάντα η ίδια η Μαγκί Μαρέν.

● Δεν είναι η πρώτη φορά που ασχολείστε με την αρχαία Ελλάδα. Το «Περιγραφή μιας μάχης» ήταν για τον Τρωικό Πόλεμο, το «Να το δούμε από πιο κοντά» έχει ως αφετηρία τον Θουκυδίδη. Και τις δύο φορές χρησιμοποιήσατε πολύ το λόγο, την αφήγηση. Τελικά τον πόλεμο δεν τον χορεύουμε;

Ολα μπορούμε να τα κάνουμε. Ομως εδώ, όπως συμβαίνει κάποιες φορές στη δουλειά μου, ξεκινάω από τον λόγο. Προσπαθώ να τον μεταδώσω με εικόνες, ποιητικά, αλλά πάντως με τα λόγια του συγγραφέα. Φυσικά θα μπορούσαμε να έχουμε περισσότερη κίνηση. Ομως βρίσκω πολύ σημαντικό ότι η αφήγηση γίνεται συλλογικά: δεν είναι ένας αφηγητής, αλλά περισσότεροι. Μπορεί να είναι χορός, αλλά είναι δύσκολο, υπάρχουν πολλά που πρέπει να ειπωθούν και να γίνουν στη σκηνή.

Οταν είδα τη συνολική λίστα των πολέμων που έχουν λάβει χώρα ιστορικά, σοκαρίστηκα.

Μα είναι τρέλα. Είναι πολύ εύκολο να το δούμε, απλά παίρνουμε το κινητό μας και πληκτρολογούμε στην αναζήτηση «πόλεμος». Και βλέπουμε πολέμους χωρίς σταματημό, αδιάκοπα. Στην πραγματικότητα, η ανθρωπότητα δυσκολεύεται να βρει τρόπους κοινής ζωής που να διαχειρίζονται τις συγκρούσεις που προκύπτουν. Γιατί η σύγκρουση, η αντιπαράθεση, είναι κάτι σημαντικό. Δεν γίνεται να συμφωνούμε όλοι, αυτά συμβαίνουν μόνο σε δικτατορίες, όπου όλοι σιωπούν.

Η παράσταση μιλάει για έναν ανταγωνισμό χωρίς αιτία: δεν υπάρχει κάτι να κερδίσει κανείς, εκτός από το να είναι ο πιο δυνατός. Σκοτώνονται τόσο πολλοί άνθρωποι, φτωχοί, εργάτες, αγρότες ή στρατιώτες που τους στέλνουμε στον πόλεμο χωρίς να έχουν ιδέα γιατί. Στη Γαλλία, έτσι έγινε στον πόλεμο του 1914-18: χώρες βρέθηκαν αντιμέτωπες λόγω προκλήσεων και υπερηφάνειας, και στείλαμε ανθρώπους, πολίτες, να πολεμήσουν μεταξύ τους και να αλληλοσκοτωθούν ενώ δεν υπήρχε τίποτα να κερδηθεί.

● Μια από τις πρώτες παραστάσεις σύγχρονου χορού που είδα ήταν τα «Πραξικοπήματα».

Α ναι, ήταν κάτι πολύ ισχυρό! Πράγματι το παίξαμε και στην Ελλάδα! Απίστευτο, γιατί δεν περιόδευσε πολύ! Διατηρώ μια πολύ καλή ανάμνηση από αυτή την παράσταση. Εμεινα ευχαριστημένη από τη δουλειά μας. Βλέπαμε εκεί τους μικρούς βασιλιάδες με τους μικρούς τους λαούς. Τους ανατρέπουν και τα πράγματα αλλάζουν, και οι άνθρωποι αλλάζουν σαν να άλλαξαν πουκάμισο. Ετσι περάσαμε από τον φρανκισμό στη δημοκρατία. Πολύ γρήγορα.

● Για τα «Πραξικοπήματα» είχε γραφτεί πως κάνατε μια παράσταση στρατευμένη. Συμφωνείτε;

Και ναι και όχι. Δεν τολμώ να χρησιμοποιήσω τη λέξη «στρατευμένη», γιατί οι άνθρωποι που στρατεύονται ρισκάρουν πολύ, θυσιάζουν μεγάλο μέρος από τη ζωή τους. Το προσωπικό κομμάτι, το οικογενειακό, ακρωτηριάζεται γιατί εμπλέκονται σε συγκεντρώσεις, ενέργειες, διαδηλώσεις. Είναι άνθρωποι πολύ πιο αφοσιωμένοι από όσο μπορώ εγώ να είμαι. Προσπαθώ όσο μπορώ με τη δουλειά μου, αλλά στρατευμένη δεν είμαι. Στην πραγματικότητα, δεν ρισκάρω τίποτα – το πολύ πολύ να μου έκοβαν την επιχορήγηση, δεν κινδύνευα δα και να πεθάνω!

● Ο Θουκυδίδης γράφει για έναν εμφύλιο πόλεμο. Ενας τέτοιος πόλεμος δεν υποχρέωσε τους γονείς σας να καταφύγουν στη Γαλλία;

Ακριβώς. Είναι μεγάλο ζήτημα ο εμφύλιος πόλεμος. Σε πολέμους μεταξύ εθνών, υπάρχει ένα είδος πατριωτισμού: υπερασπίζεσαι τη χώρα σου. Σε έναν εμφύλιο, ο αδελφός πολεμάει τον αδελφό του, τον γείτονά του. Αυτό είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να συμβεί.

Το βλέπουμε στον Ισπανικό Εμφύλιο, αλλά και στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Πώς έγινε και ξαφνικά άνθρωποι που ζούσαν μια χαρά μαζί, άρχισαν να αλληλοσφάζονται; Το ίδιο και στην Αφρική. Απαιτείται πολλή προπαγάνδα. Βρίσκουν αποδιοπομπαίους τράγους: είναι ο γείτονάς σου που σου παίρνει το ψωμί, ή ο Αραβας, ο μαύρος, ο πρόσφυγας. Κι εδώ στη Γαλλία, βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή σε μια κατάσταση εξαιρετικά περίπλοκη. Αληθινά επικίνδυνη.

Οι άνθρωποι δεν έχουν πλέον καμία ανεκτικότητα για τους ομοφυλόφιλους, για τις άλλες φυλές, για τίποτα. Βρισκόμαστε σε περίοδο τεράστιας κάμψης της ευφυΐας και της ενσυναίσθησης. Στις περιφερειακές εκλογές κανείς δεν πήγε να ψηφίσει, κι αυτό άφησε χώρο στην Ακρα Δεξιά – ακόμα κι αν αυτή τη φορά δεν είχε μεγάλες επιτυχίες. Θα δείτε τώρα στις ερχόμενες εκλογές. Και βέβαια ο Μακρόν παίζει πάνω σε αυτό. Ο Μακρόν λέει: «Αν δεν ψηφίσετε εμένα, θα έρθει η Ακρα Δεξιά».

● Σας έχουν μεταφερθεί από τους γονείς σας μνήμες από τον Ισπανικό Εμφύλιο;

Φυσικά. Δεν είναι τόσο αυτά που μου διηγήθηκαν όσο αυτά που άκουσα. Ακουγα τον πατέρα μου. Ο καημένος δεν ήταν πολύ συμπαθητικός, αλλά έφερε το τραύμα όλων αυτών που συνέβησαν στην Ισπανία, όπως πολλοί άλλοι. Ηταν πολύ μεγάλη απογοήτευση και διάψευση για αυτούς, όταν, φτάνοντας στη Γαλλία, βρέθηκαν έγκλειστοι σε στρατόπεδα.

Η Γαλλία τούς έκλεισε τα σύνορα. Υπήρξε ένα γερμανο-σοβιετικό σύμφωνο που προσυπέγραψε και ο Τσόρτσιλ και όλοι οι άλλοι, να μην επέμβουν όταν ο Φράνκο πήρε την εξουσία. Κανείς δεν πήγε να τους βοηθήσει. Αντιθέτως, οι Γερμανοί βοήθησαν τον Φράνκο. Ο πατέρας μου όλη του τη ζωή μιλούσε για αυτά με τους συντρόφους του και τις γυναίκες τους όταν έρχονταν σπίτι.

● Στη μακρά πορεία σας στον χορό, υπήρξατε πολλές φορές διευθύντρια κρατικού κέντρου. Δεν πάει πολύς καιρός που είστε και πάλι ανεξάρτητη χορογράφος. Είναι πολιτική επιλογή;

Απολύτως. Αλλά είναι γεγονός ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες δουλεύουμε δρουν πάνω μας. Εχω διευθύνει κρατικά χορογραφικά κέντρα από το 1984 ώς το 2011. Συνολικά 27 χρόνια! Είναι πολύ! Θέλησα να σταματήσω για να δώσω χώρο σε άλλους, γιατί οι συνθήκες σε αυτά τα κέντρα είναι ευχάριστες.

Οι δυσκολίες προέκυπταν γιατί επέλεγα, όπως όταν ήμουν στο Ριλιέ-Λε-Παπ, να δουλέψω και με τους ανθρώπους της περιοχής. Ομως βρισκόμουν μέσα σε έναν θεσμό. Τα τελευταία χρόνια ένιωσα την ανάγκη να αναμετρηθώ με μια άλλη δυσκολία. Σταμάτησα για να ξαναβάλω τον εαυτό μου στη θέση του ανεξάρτητου καλλιτέχνη.

Δεν ξαναξεκίνησα από το μηδέν, φυσικά, καθώς ήμουν ήδη αρκετά μεγάλη, αλλά όταν δεν είχα πλέον χώρο για να δουλέψω, χρειάστηκε να πάω να ζητήσω χώρους, να συναντήσω ανθρώπους που θα μου έδιναν λίγα χρήματα. Πράγματα που τα έκανα λιγότερο πριν. Οταν είναι κανείς διευθυντής, διαθέτει περισσότερα μέσα.

● Οταν είχα δει το «May B», την παράστασή σας πάνω στον Μπέκετ, είχα σκεφτεί: από τη μία πλευρά, η Πίνα Μπάους οδήγησε τον χορό πιο κοντά στο θέατρο. Εσείς κάνατε το αντίθετο: ήταν σαν το θέατρο να πήγαινε προς τον χορό.

Ναι, ίσως. Είναι αλήθεια. Ξεκίνησα τον χορό από μικρή. Ολα οφείλονται σε κάποιου είδους παρεξηγήσεις. Βλέπετε, στον χορό με πήγε η μαμά μου, με έγραψαν στο Κονσερβατόριο γιατί ήταν δωρεάν. Ηθελαν να με βάλουν να κάνω μια σωματική δραστηριότητα. Εμένα μου άρεσε να χορεύω. Ομως ίσως η μεγάλη μου αγάπη να ήταν το θέατρο. Οχι οποιοδήποτε θέατρο: αγαπώ το σωματικό θέατρο, αυτό που χρησιμοποιεί πολύ το σώμα, το πολωνικό θέατρο. Είμαι ερωτευμένη με αυτό το θέατρο, και στην πραγματικότητα στον χορό έφερα αυτό που μπορούσα να κάνω για τη λαχτάρα μου για το θέατρο.

● Αλήθεια;

Κατά βάθος, ναι. Τα πράγματα που με αναστάτωσαν περισσότερο ήταν μάλλον από το θέατρο παρά από τον χορό. Οχι όταν ήμουν μικρή: τότε λάτρευα να βλέπω τους ανθρώπους να χορεύουν – έκλαιγα όταν τους έβλεπα. Ομως όταν μεγάλωσα, με άγγιξαν ο Μπομπ Γουίλσον κι ο Ταντέους Κάντορ. Αυτοί οι υπέροχοι άνθρωποι μου μίλησαν πολύ. Μετέφερα λοιπόν αυτά που είδα με αφετηρία το χορό, γιατί αυτό είχα κάνει επί δέκα χρόνια.

● Στο έργο σας υπάρχει μια σκέψη που είναι πάντα κοινή. Ομως, από χορογραφική πλευρά, η αποψινή παράσταση, το «Ligne de crête», το «BIT», το «Turba» ή τα «Πραξικοπήματα», θα μπορούσαν κάλλιστα να έχουν δημιουργηθεί από διαφορετικά πρόσωπα.

Ναι, είναι απολύτως αλήθεια. Ετσι ήταν εξ αρχής. Οταν έκανα το «May B», ακολούθησαν το «Hymen», το «Babel Babel»: όλα ήταν πολύ διαφορετικά μεταξύ τους.

Ακόμα και στο ξεκίνημά μου, υπήρχαν κριτικές που έλεγαν ότι δεν έχω δικό μου στιλ επειδή άλλαζα τον τρόπο που χορογραφούσα.

Ισως αυτό να είναι στιλ! Ομως στην πραγματικότητα, καρφί δεν μου καίγεται αν έχω στιλ, δεν έχει σημασία. Αναζητώ τη φόρμα που ταιριάζει περισσότερο με αυτό που θέλω να πω, να μεταδώσω.

Κάποιες φορές η κίνηση είναι το μέσο, κάποιες φορές ο λόγος, κάποιες φορές ένα σύνολο πραγμάτων. Εξαρτάται.

● Είναι πολύ ενδιαφέρον: κάθε φορά που έρχομαι να δω μια παράστασή σας, δεν ξέρω τι να περιμένω.

Χαίρομαι. Αυτό είναι βέβαιο. Ούτε κι εγώ είμαι σίγουρη!

● Ξέρετε τι θα είναι η επόμενή σας δουλειά;

Θα ήθελα να επιστρέψω σε κάτι πολύ χορευτικό. Να πω στον εαυτό μου πως είμαι ακόμα ικανή όχι να χορέψω –γιατί δεν μπορώ πλέον να χορέψω!– αλλά να επανανακαλύψω κάτι. Θέλω να ξεκινήσω, αντί για την ιστορία, τη λογοτεχνία ή το σινεμά, τις εικόνες, από το σώμα και τον χορό. Αυτή είναι η επιθυμία μου, αλλά δεν ξέρω αν θα καταλήξει στη δημιουργία ενός έργου.

● Εσείς ζήσατε τον Μάη του ’68, ζήσατε μια αλλαγή ή έστω την ελπίδα μιας αλλαγής. Είχατε προβλέψει αυτό που συμβαίνει τώρα; Μπορείτε να προβλέψετε τι θα συμβεί;

Να πω τι θα συμβεί, όχι. Αυτό που ξέρω είναι πως τα εφηβικά μου χρόνια, με τον Μάη του ’68, υπήρξαν μια χαρισματική στιγμή. Αυτό οφείλεται στο κίνημα των χίπις – εγώ δεν υπήρξα χίπι, ήμουν πολύ μικρή. Πολλοί νέοι επαναστάτησαν ενάντια στον κόσμο που τους παρουσίαζαν. Τότε ενδυναμώθηκε ο φεμινισμός, η απελευθέρωση των γυναικών, η έκτρωση. Οσο σκέφτομαι ότι κι ο έρωτας ήταν πιο εύκολος… Τώρα έχουμε το AIDS. Είναι τρέλα!

● Τώρα θα κολλήσουμε Covid! Δεν μπορούμε καν να αγγιζόμαστε!

Τουλάχιστον εγώ έζησα μια περίοδο όπου υπήρχε αθωότητα και χαρά της εμπειρίας. Είχαμε την προοπτική πως ο κόσμος θα γίνει καλύτερος από αυτόν των γονιών μας, καλύτερος για τα παιδιά μας, πιο εύκολος, πιο ανοιχτός. Πως σιγά σιγά θα απελευθερωνόμασταν από τη δουλειά, από το να πρέπει να κερδίζεις χρήματα για να ζήσεις. Και βλέπετε τι συνέβη; Ολα ανατράπηκαν εντελώς, χάσαμε ακόμα και την ελπίδα πως θα γίνουν. Ομως οι αγώνες συνεχίζονται.

Πρέπει να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε για τη θέση που δίνουμε σε αυτούς τους αγώνες στη δική μας ζωή. Να αγωνιζόμαστε κι εμείς οι ίδιοι ώστε αυτό το κύμα νεοφιλελευθερισμού, καπιταλισμού ή όπως αλλιώς θέλετε να το πείτε, να μη θάψει εντελώς όλα αυτά για τα οποία οι γονείς, οι παππούδες, οι προπάπποι μας αγωνίστηκαν. Ο 20ός αιώνας αλλά κι ο 19ος υπήρξαν αιώνες εργατικών εξεγέρσεων.

Για να μην εξαφανίσει το κύμα της Θάτσερ, του Ρέιγκαν, όλων αυτών, την κοινωνική πρόοδο που μπορέσαμε να επιτύχουμε, πρέπει κι εμείς να κουνήσουμε τον κώλο μας. Αναρωτιέμαι αν αυτό που προσπαθώ να κάνω με τις παραστάσεις μου έχει κάποια σημασία. Αμφιβάλλω λιγάκι.

*Δημοσιογράφος, σκηνοθέτης και μεταφραστής

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ληστεύουμε τη δύναμη της φύσης, και η φύση είναι θηλυκή
Η ομάδα του Akram Khan Company εμφανίζεται στο Ηρώδειο και το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης με το «Outwitting the Devil» (Ξορκίζοντας το Κακό) βασισμένο στο Επος του Γκιλγκαμές.
Ληστεύουμε τη δύναμη της φύσης, και η φύση είναι θηλυκή
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Θέλω αυτό που βλέπω να μου αλλάξει τη ζωή, να με κάνει να σκέφτομαι. Να ερωτευτώ»
Ο Δάφνις Κόκκινος μιλά στην «Εφ.Συν.» για την Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης της οποίας τη διεύθυνση ανέλαβε εδώ και λίγους μήνες.
«Θέλω αυτό που βλέπω να μου αλλάξει τη ζωή, να με κάνει να σκέφτομαι. Να ερωτευτώ»
ΝΗΣΙΔΕΣ
O βιοπορισμός είναι ο μεγάλος μας αντίπαλος
Νικόλας Παπαδομιχελάκης και Βαλέρια Δημητριάδου από την ομάδα «C for Circus» μιλούν για την παρουσία τους στα θεατρικά δρώμενα, την πολυετή συνεργασία τους και τη νέα τους δουλειά στον «Γλάρο» του Τσέχοφ.
O βιοπορισμός είναι ο μεγάλος μας αντίπαλος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας