• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 20.6°C / 25.2°C
    1 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.4°C / 23.6°C
    2 BF
    61%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.0°C / 22.0°C
    2 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 17.0°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.0°C / 21.6°C
    1 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.8°C / 16.4°C
    0 BF
    77%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.6°C / 19.6°C
    1 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 24.4°C
    2 BF
    45%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 21.2°C
    0 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 20.8°C / 23.4°C
    1 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.5°C / 23.5°C
    3 BF
    84%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    0 BF
    100%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 20.1°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.9°C / 22.2°C
    0 BF
    56%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.4°C / 20.8°C
    3 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 25.4°C
    0 BF
    65%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.3°C / 17.3°C
    0 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.7°C / 21.4°C
    1 BF
    69%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    1 BF
    90%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μυθοπλασία ή ύβρις στην Ιστορία;

  • A-
  • A+
Σύμφωνα με το Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος, στην «Επιχείρηση Καλάβρυτα» οι εκτελεσθέντες ήταν 668 και όχι 753. Το μοναδικό ρολόι, δε, που σταμάτησε την ώρα που φλέγονταν τα Καλάβρυτα είναι εκείνο που βρίσκεται στην εκκλησία στην κεντρική πλατεία των Καλαβρύτων και δείχνει την ώρα 14.34 μέχρι και σήμερα.

Επειτα από σχεδόν δύο χρόνια, εμβολιασμένη πια, επισκέπτομαι τον κινηματογράφο για να δω την ταινία «Καλάβρυτα 1943» σε σκηνοθεσία του Νικόλα Δημητρόπουλου και σενάριο του Δημήτρη Κατσαντώνη.

Μια ελληνική, πολεμική ταινία, εμπνευσμένη από το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων, «αληθινή ιστορία», όπως άλλωστε αναγράφεται στην ταινία πριν δείξει την πρώτη σκηνή, που όσο την παρακολουθούσα παρατηρούσα την παραποίηση της Ιστορίας σε σημαντικά σημεία, όχι μόνο στους αριθμούς των θυμάτων, στις χρονολογίες των γεγονότων, αλλά και στον τρόπο που οι Γερμανοί διαχειρίζονται τους Καλαβρυτινούς.

Για την ακρίβεια, στη δεύτερη σκηνή της ταινίας ο χρόνος ξεκινάει από την 11η Δεκεμβρίου 1943. Στις 12 Δεκεμβρίου (μία ημέρα πριν από το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων) αναφέρεται ότι υπήρξε συμπλοκή με τους αντάρτες όπου σκοτώθηκαν 78 Γερμανοί. Στη σκηνή που οι Γερμανοί επιτάσσουν το σπίτι της οικογένειας του πρωταγωνιστή είναι ευγενικοί, δίνουν σοκολάτες στα δυο παιδιά, παίζουν χαρτιά με το μικρό παιδί της οικογένειας.

Ποια, όμως, είναι η αλήθεια; Η μάχη μεταξύ Γερμανών και ανταρτών έγινε τη 17η Οκτωβρίου 1943, κατά την έκβαση της οποίας οι πρώτοι αιχμαλωτίστηκαν μέχρι τελικά να εκτελεστούν στις 7 Δεκεμβρίου 1943 και όχι στις 12.

Η «Επιχείρηση Καλάβρυτα» διήρκεσε από τις 5 έως και τις 14 Δεκεμβρίου 1943, όχι μία ημέρα νωρίτερα, και αφορά την πυρπόληση των Καλαβρύτων, των γύρω χωριών και των δύο μοναστηριών της περιοχής. Οσο για τους Γερμανούς, ουδέποτε υπήρξαν ευγενικοί με τους Καλαβρυτινούς, αντίθετα ήταν βίαιοι και αδίστακτοι (χτυπούσαν τις πόρτες των σπιτιών, λεηλατούσαν, ειρωνεύονταν και τους εφησύχαζαν με το ότι μοναδικός στόχος τους ήταν οι αντάρτες, ενώ δεν δίσταζαν να εκτελούν όσους επιχειρούσαν να διαφύγουν από την πόλη).

Η ταινία εστιάζει στη 13η Δεκεμβρίου 1943. Οι καμπάνες ηχούν δυνατά και ακούγονται από τα μεγάφωνα τα εξής λόγια: «Ολοι οι κάτοικοι των Καλαβρύτων να προσέλθουν στον προαύλιο χώρο του σχολείου. Να έχουν μαζί τους κουβέρτες και τρόφιμα. Η ανυπακοή θα θεωρηθεί ανατρεπτική ενέργεια και τιμωρείται με θάνατο». Ο Γερμανός στρατηγός Τένερ δεσμεύεται ότι δεν θα βλάψει κανέναν κάτοικο.

Οι Γερμανοί συγκεντρώνουν στη μια αίθουσα του σχολείου τις γυναίκες και τα παιδιά και στην άλλη αίθουσα τους άνδρες και τα παιδιά άνω των 12 ετών. Στην αίθουσα του σχολείου που βρίσκονται εγκλωβισμένα τα γυναικόπαιδα, οι Γερμανοί ανάβουν φωτιά και το σχολείο φλέγεται.

Οι γυναίκες ασφυκτιούν, δεν μπορούν να ανοίξουν την πόρτα για να βγουν. Ενας Αυστριακός στρατιώτης τρέχει και με το όπλο του σπάζει τις αλυσίδες από την πόρτα και απελευθερώνει τα γυναικόπαιδα. Ολοι βγαίνουν έξω και σώζονται.

Καλάβρυτα, 17 Δεκεμβρίου 2021. Η θερμοκρασία είναι υπό το μηδέν. Συναντώ τον κ. Γιάννη, γιο της γυναίκας που ήταν έγκλειστη μέσα στο σχολείο την ημέρα του Ολοκαυτώματος, Αικατερίνης Βαρδακαστάνη, κόρης του εκτελεσθέντος Παναγιώτη Δημόπουλου, ο οποίος είπε στην «Εφ.Συν.» ότι δεν υπήρξε κανένας Γερμανός έξω από το σχολείο την ημέρα που καιγόταν. Οι γυναίκες μόνες τους άνοιξαν την πόρτα με την κίνηση από μέσα προς τα έξω και βγήκαν.

Μάλιστα, ανέφερε ότι την ημέρα εκείνη σκοτώθηκε και μια γυναίκα από το ποδοπάτημα που επικράτησε. Σύμφωνα με το Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος, η γυναίκα αυτή είναι η Κρίνα Τσαβαλά-Αγγελακοπούλου, που σκοτώθηκε σε ηλικία 80 ετών, γεγονός που αποσιωπάται στην ταινία.

Αλλη μια διαφορά που εντοπίζεται, είναι ότι στην ταινία οι Γερμανοί οδηγούν τους άνδρες στον Λόφο του Καππή και εκτελούν 500 άτομα, τα οποία σκοτώθηκαν όλα. Επίσης, ο πατέρας του πρωταγωνιστή φαίνεται πως φέρει ένα ρολόι και η ώρα του σταματάει τη στιγμή της εκτέλεσης.

Στην πραγματικότητα, ο αριθμός των εκτελεσθέντων είναι 465 άτομα, εκ των οποίων διασώθηκαν 13 από τη Ράχη του Καππή και 15 από τα γύρω χωριά. Το μοναδικό ρολόι, δε, που σταμάτησε την ώρα που φλέγονταν τα Καλάβρυτα είναι εκείνο που βρίσκεται στην εκκλησία στην κεντρική πλατεία των Καλαβρύτων και δείχνει την ώρα 14.34 μέχρι και σήμερα.

Το πάνθεον των εκτελεσθέντων

O πρωταγωνιστής και μοναδικός επιζών στην ταινία αφηγείται τα γεγονότα στη Γερμανίδα δικηγόρο, η οποία ανέλαβε την υπόθεση για την αποζημίωση που ζητούν οι Ελληνες.

H Γερμανίδα δικηγόρος νιώθει άσχημα με τα όσα μαθαίνει και παραιτείται από την υπόθεση, αφού πρώτα επισκέπτεται τη γυναίκα του Αυστριακού στρατιώτη που είχε σώσει τα έγκλειστα γυναικόπαιδα την ημέρα του Ολοκαυτώματος. Η ταινία τελειώνει με την υπογράμμιση ότι στην «Επιχείρηση Καλάβρυτα» σκοτώθηκαν 753 άνθρωποι από 12 ετών και άνω και λεηλατήθηκαν 1.000 σπίτια.

Σύμφωνα με το Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος, στην «Επιχείρηση Καλάβρυτα» οι εκτελεσθέντες ήταν 668 και όχι 753. Σχετικά με τα έγκλειστα γυναικόπαιδα στο σχολείο, υπάρχουν σίγουρα σήμερα 31 επιζώντες που είχαν απεγκλωβιστεί από το σχολείο.

Η μοναδική πηγή για την ύπαρξη του Αυστριακού στρατιώτη είναι η εφημερίδα «Η φωνή των Καλαβρύτων» του 1958, βάσει της οποίας ο Αυστριακός στρατιώτης βρισκόταν έξω από την πόρτα όταν τα γυναικόπαιδα την έσπασαν και βγήκαν, όμως δεν μπόρεσε να αντιδράσει αποσβολωμένος από το πλήθος.

Οι ηθικοί και οι φυσικοί αυτουργοί του μεγαλύτερου εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου δεν τιμωρήθηκαν ποτέ. Στη μνήμη των θυμάτων, θα έπρεπε να υπάρχει σεβασμός στον άμαχο πληθυσμό, στους συγγενείς των εκτελεσθέντων και την Ιστορία.

Είναι κατανοητό πως άλλο είναι να βασίζεται κανείς στην Ιστορία και άλλο να εμπνέεται από αυτήν και στη δεύτερη περίπτωση δεν πρέπει η αλήθεια να θυσιάζεται στον βωμό της μυθοπλασίας. Αν ήθελε ο σκηνοθέτης να πρωτοτυπήσει, θα δημιουργούσε κάτι δικό του και δεν θα έβρισκε έρεισμα σε ανυπόστατες ιστορικά πηγές.

*Η Αντωνία Ρηγάτου είναι δημοσιογράφος, κάτοχος του Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης στη Σύγχρονη Δημοσιογραφία στο ΕΑΠ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η μνήμη σώζει...
Καταλαβαίνω πως ένας λαός για πολλούς λόγους μπορεί να κάνει τα πάντα, για να απομακρύνει από αυτόν το ποτήριον τούτο των ενοχών αλλά και των χρεών. Αλλά ας μην πέφτουν στην παγίδα ακόμα και χώρες σαν αυτήν...
Η μνήμη σώζει...
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κυνήγι μαγισσών
Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ, με τις μάχες που έδωσαν στο Δερβένι, στο Σέδες, στον Φοίνικα συνετέλεσαν καταλυτικά ώστε να έρθει μια ώρα αρχύτερα η ώρα της ελευθερίας στην υπόδουλη από τους ναζί Μακεδονία.
Κυνήγι μαγισσών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η άγνωστη σφαγή στη Νότια του Νομού Πέλλας
Ενα σχεδόν άγνωστο έγκλημα που διέπραξαν στα χρόνια της Κατοχής οι Γερμανοί ναζί και οι σύμμαχοί τους φασίστες Βούλγαροι κατακτητές, ήταν η σφαγή των κατοίκων της κοινότητας Νότια στην Πέλλα.
Η άγνωστη σφαγή στη Νότια του Νομού Πέλλας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενας τιμημένος ήρωας στο εκτελεστικό απόσπασμα
Ο Σταύρος Δημητράκος τιμημένος με Αριστείο Ανδρείας για τα ανδραγαθήματά του στην απόκρουση της επίθεσης του Μουσολίνι κατά της Ελλάδας βρέθηκε στο εκτελεστικό απόσπασμα στα μαύρα χρόνια του Εμφυλίου.
Ενας τιμημένος ήρωας στο εκτελεστικό απόσπασμα
ΣΙΝΕΜΑ
«Πράγματι οξύμωρο να μιλάμε για “καλό ναζί”, αλλά θέλαμε λίγη αισιοδοξία»
Στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν οι δημιουργοί της ταινίας «Καλάβρυτα 1943» διεκδίκησαν το δικαίωμά τους στη μυθοπλασία και εν τέλει στην παραχάραξη της Ιστορίας.
«Πράγματι οξύμωρο να μιλάμε για “καλό ναζί”, αλλά θέλαμε λίγη αισιοδοξία»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας