• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.7°C / 24.5°C
    1 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.6°C / 23.3°C
    2 BF
    72%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    20°C 13.0°C / 20.5°C
    1 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 18.1°C
    0 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 18.5°C
    0 BF
    94%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 19.4°C / 23.0°C
    0 BF
    66%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 17.6°C / 19.4°C
    2 BF
    49%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.7°C / 19.7°C
    2 BF
    38%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.8°C / 26.6°C
    3 BF
    42%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.6°C / 22.9°C
    0 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    1 BF
    74%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    2 BF
    88%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    1 BF
    49%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    24°C 19.5°C / 23.9°C
    1 BF
    55%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 16.5°C / 25.1°C
    1 BF
    57%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    3 BF
    48%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.0°C / 23.8°C
    2 BF
    53%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    2 BF
    80%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.7°C / 22.2°C
    2 BF
    82%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    1 BF
    67%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η παρεξηγημένη γαλοπούλα

  • A-
  • A+
Η ονομασία του πτηνού ποικίλλει, καθώς οι πάντες φορτώνουν την προέλευσή της σε άλλους.

Για κάποιον λόγο που ουδείς έχει καταλάβει, η γαλοπούλα είναι το πιο παρεξηγημένο πτηνό και δυστυχώς γι’ αυτήν, ένα από τα πιο νόστιμα. Το ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δίνει χάρη σε μία από αυτές, σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση, κατά τη διάρκεια της Ημέρας των Ευχαριστιών, το μόνο που μαρτυρεί είναι ίσως οι ενοχές της αμερικανικής κοινωνίας απέναντι στις γαλοπούλες για τη μαζική σφαγή που υφίστανται εκείνη την ημέρα.

Ενοχές ενδεχομένως νιώθουμε κι εμείς, όταν καταβροχθίζουμε την εορταστική ψητή γαλοπούλα των Χριστουγέννων, ροδοκοκκινισμένη και λαχταριστή, αλλά τουλάχιστον δεν έχουμε την υποκρισία να της δώσουμε χάρη, λες και η καημένη έχει διαπράξει κάποιο έγκλημα, ε;

Λες και σχεδόν κάθε λαός του κόσμου θέλει να αποποιηθεί τη σχέση του με τη γαλοπούλα, η ονομασία αυτού του πτηνού ποικίλλει, καθώς οι πάντες φορτώνουν την προέλευσή της σε άλλους. Για να αρχίσουμε να ξεδιπλώνουμε το κουβάρι της παρεξήγησης, να πούμε κατ’ αρχάς πως η γαλοπούλα μοιάζει πολύ με τη φραγκόκοτα (numida meleagris) η οποία είναι πουλί του Παλαιού Κόσμου, της Αφρικής, και συγκεκριμένα της Μαδαγασκάρης.

Μόνο που αυτό δεν το γνώριζαν οι πρώτοι Βρετανοί άποικοι στην αμερικανική ήπειρο, οι οποίοι είδαν κοπάδια, σμήνη ολόκληρα από παχουλά, πεντανόστιμα πτηνά, γηγενή, που κούρνιαζαν σε δάση από μανόλιες, τα οποία εξέλαβαν για φραγκόκοτες, για τις Μελεαγρίδες – «guinea fowl», στα αγγλικά.

Οι πεινασμένοι άποικοι δεν κάθισαν να το ψειρίσουν το ζήτημα και επιτέθηκαν με άγριες διαθέσεις στις γαλοπούλες, οι οποίες να σημειωθεί πως είχαν εξημερωθεί πριν από δύο χιλιάδες χρόνια από τους αρχαίους Αζτέκους στο σημερινό Μεξικό, στη Χερσόνησο του Γιουκατάν. Παρεμπιπτόντως, οι γαλοπούλες, ή ινδόρνιθες, ανήκουν στην τάξη των ορνιθόμορφων πτηνών και στην οικογένεια των φασιανιδών.

Ετσι λοιπόν οι Αγγλοι άποικοι στη Βόρεια Αμερική ονόμασαν τις γαλοπούλες «turkey fowl», δηλαδή «πουλί της Τουρκίας», ένα όνομα που έγινε μετά σκέτο «turkey». Γιατί αυτό; Διότι οι φραγκόκοτες που είπαμε, που έμοιαζαν με τις γαλοπούλες, εισάγονταν στην Ευρώπη από χώρες της Ανατολής μέσω Τουρκίας, άρα οι πρακτικοί Αγγλοσάξονες τις ονομάτισαν με βάση τη χώρα εισαγωγής! Ετσι, για τους νεόκοπους Αμερικανούς το παχουλό νόστιμο πουλί επικράτησε να λέγεται turkey.

Για να μπλεχτεί το ζήτημα ακόμα περισσότερο, η γαλοπούλα συνδέθηκε με την Ινδία. Κι αυτό γιατί, όπως είναι γνωστό, οι πρώτοι Ευρωπαίοι που πάτησαν το πόδι τους στη Αμερική, δηλαδή ο Κολόμβος και η παρέα του, νόμιζαν αρχικά πως βρίσκονταν στις Ινδίες... Μάλλον από αυτή την παρεξήγηση το πουλί έλαβε την ονομασία «ινδόρνις», δηλαδή «όρνιθα των Ινδιών»... Στα γαλλικά, η γαλοπούλα λέγεται «d’inde», ενώ στα ιταλικά παλιά η γαλοπούλα λεγόταν «pollo d’ india», «όρνιθα της Ινδίας» δηλαδή. Αυτή η ιταλική ονομασία λόγω γειτνίασης πέρασε και στην επτανησιακή διάλεκτο, οπότε έχουμε από το «d’inde» το παρατσούκλι «Ντέντιας», που έγινε τελικά επώνυμο – αν σαν θυμίζει το επώνυμο του Κερκυραίου υπουργού Εξωτερικών, μέσα πέσατε.

Και μια που είμαστε, γλωσσικά, στην υποήπειρο της Ινδίας, κάποιοι άλλοι, Βορειοευρωπαίοι, εξειδίκευσαν την... ινδική δήθεν καταγωγή της γαλοπούλας, συνδέοντάς τη με την Καλκούτα: Οι Δανοί και οι Νορβηγοί τη λένε «kalkun», οι Ολλανδοί «kalkoen», οι Ισλανδοί «kalkunn», οι Φινλανδοί «kalkunna», οι Σουηδοί «kalkon» και οι Λιθουανοί «kalakutas». Αυτή η ετυμολογική ινδική προέλευση της γαλοπούλας έφτασε πολύ μακριά: όταν οι Αγγλοι και οι Αμερικανοί τη λένε «turkey», οι Τούρκοι την ονομάζουν «hindi», από την Ινδία! «Gall d’ indi» είναι για τους Καταλανούς, «ταρνεγκόλ χιντού» για τους Ισραηλινούς, «indeyka» για τους Ρώσους, «indyk» για τους Πολωνούς...

Τώρα, οι Ινδοί για να κάνουν ρελάνς σε όλους, ονομάζουν τη γαλοπούλα «Περού», από το κράτος της Λατινικής Αμερικής, κάτι που μάλλον πήραν από τους Πορτογάλους, κάτι που συμμερίζονται και οι Κροάτες (πουράν)! Από εκεί και πέρα, το χάος.

Οι κάτοικοι της Μαλαισίας λένε τη γαλοπούλα «Ayam belanda», δηλαδή «ολλανδικό κοτόπουλο», δείχνοντας την προέλευσή της από αυτή τη χώρα της Ευρώπης, οι Βιετναμέζοι «ga tay», δηλαδή «κότα της Δύσης», ενώ οι Βούλγαροι τη λένε «μισίρκα», δηλαδή σαν να προέρχεται «από την Αίγυπτο». Στα αραβικά η γαλοπούλα είναι «ντικ ρουμί», δηλαδή «Ρωμιός πετεινός», κάτι που οδηγεί την ετυμολογική περιπλάνηση της καημένης της γαλοπούλας στην ελληνική επικράτεια.

Λοιπόν, η γαλοπούλα (με επιστημονικό όνομα «meleagris gallopavo») είναι υποκοριστικό του «γάλος». Αυτό προέρχεται από τον βενετικό όρο «gallo», από το λατινικό «gallus», που σημαίνει «πετεινός». Η ετυμολογία της λέξης «gallus» είναι αβέβαιη. Πιθανώς σχετίζεται, λέει το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, με την ονομασία «Gallia», οπότε αυτός ο «γκάλους» είναι το πτηνό της Γαλατίας.

Τώρα, τι σχέση έχει το ταλαίπωρο πουλί με τη Γαλατία, ή τη Γαλλία, αυτό δεν μπορώ να σας το πω. Πάντως, τη γαλοπούλα, ή το γαλί, το γαλόπουλο, το λέμε και «διάνο», που είναι βέβαια συντόμευση του «Ινδιάνος», δηλαδή ο κάτοικος της Ινδίας – όπως νόμιζαν, όπως είπαμε, οι πρώτοι Ευρωπαίοι όταν πάτησαν το πόδι τους στον Νέο Κόσμο κι όπως επικράτησε να λέμε τους αυτόχθονες Αμερικανούς. Τη γαλοπούλα τη λέμε επίσης και «κούρκο», όρος σλαβικής προέλευσης, ενώ στην Κρήτη είναι «κούβος» και στη Μυτιλήνη «κάκνος» ή «κακνί», αγνώστου ετυμολογίας λέξεις.

Κάπου εδώ (πρέπει να) τελειώνει αυτό το ετυμολογικό ταξίδι στις ανά τον κόσμο ονομασίες της παρεξηγημένης γαλοπούλας. Το πτηνό, όπως και να το λέμε εμείς, είναι αυτό που είναι και αν μη τι άλλο, αξίζει έναν σεβασμό.

Ούτε ο βολικός αποδιοπομπαίος τράγος της μισαλλοδοξίας μας είναι ούτε του αξίζει να παρομοιάζουμε έναν υπερόπτη, εγωπαθή άνθρωπο με «φουσκωμένο διάνο» ούτε βέβαια δεν του πρέπει να το γελοιοποιούμε παραχωρώντας του χάρη. Το σκοτώνουμε για να το φάμε, αυτό φτάνει και περισσεύει.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η «μαγική» προσμονή απώλειας βάρους
Τι να πει κανείς για τα Χριστούγεννα; Τα κουβαλά μέσα του όπως τα έχει ερμηνεύσει και τα ζει ή ποθεί να τα ζήσει τη συγκεκριμένη περίοδο.
Η «μαγική» προσμονή απώλειας βάρους
ΝΗΣΙΔΕΣ
Είναι υγιεινό αυτό που τρώμε;
Το Κόμμα για τα Ζώα θίγει ένα μεγάλο κομμάτι που αφορά τη διατροφή των ανθρώπων, του κατά πόσο γνωρίζουμε τι καταναλώνουμε και πώς παράχθηκε η τροφή που βάζουμε στο πιάτο μας.
Είναι υγιεινό αυτό που τρώμε;
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Γιατί δεν κάνουμε ΠΟΤΕ δώρο ένα ζωάκι
Καθώς διανύουμε την περίοδο των γιορτών, βλέπω ότι 218 από σας ψήνεστε με την ιδέα να κάνετε δώρο σε κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο ένα ζωάκι. Ε, λοιπόν, η συμβουλή μου είναι η εξής: όπως σας ήρθε, έτσι να σας...
Γιατί δεν κάνουμε ΠΟΤΕ δώρο ένα ζωάκι
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Πώς μπορείτε να υιοθετήσετε εικονικά ένα ζωάκι!
Στις 14 και 15 Δεκεμβρίου σας περιμένουμε, όπως κάθε χρονιά, στο χριστουγεννιάτικο παζάρι μας. Στο 1ο Γυμνάσιο/Λύκειο Ηλιούπολης, Γρηγορίου Αυξεντίου 2, Ηλιούπολη, πίσω από την πλατεία 28ης Οκτωβρίου.
Πώς μπορείτε να υιοθετήσετε εικονικά ένα ζωάκι!
ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
Καμήλα, μοσχάρι και γαϊδουράκι σε φάτνη γιορτής άγριου πάρκου
Μια καμήλα, ένα μοσχάρι κι ένα γαϊδουράκι, που βρέθηκαν να σεργιανίζουν παρέα σε δρόμο του Κάνσας, θα εμφανιστούν σε μια χριστουγεννιάτικη σκηνή γέννησης.
Καμήλα, μοσχάρι και γαϊδουράκι σε φάτνη γιορτής άγριου πάρκου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας