• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.2°C / 6.9°C
    1 BF
    76%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.6°C / 6.6°C
    2 BF
    78%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.0°C / 11.2°C
    1 BF
    59%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    1°C 0.9°C / 1.4°C
    1 BF
    80%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    -1°C -1.1°C / -1.1°C
    1 BF
    93%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.0°C / 5.1°C
    2 BF
    65%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -3°C -2.6°C / -1.0°C
    2 BF
    69%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 1.3°C / 8.6°C
    1 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 5.4°C / 9.8°C
    3 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    -5°C -5.1°C / -5.1°C
    2 BF
    56%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.4°C / 9.4°C
    2 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    2 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.6°C / 12.6°C
    3 BF
    87%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    0°C -2.1°C / 1.6°C
    0 BF
    91%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    5°C -0.5°C / 5.6°C
    1 BF
    88%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    7°C 4.8°C / 8.8°C
    0 BF
    47%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    5°C 1.4°C / 7.1°C
    1 BF
    79%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 5.5°C / 5.5°C
    2 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    3°C 1.7°C / 6.7°C
    1 BF
    72%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    1 BF
    58%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σπάζοντας τα στερεότυπα

  • A-
  • A+
Σε μια από τις πρόσφατες διαδηλώσεις στο κέντρο της Αθήνας για τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν, η δική τους φωνή ήταν αδιαμφισβήτητη και η επικρατέστερη. Είδαμε γυναίκες και νεαρά κορίτσια να δίνουν τον παλμό, να φωνάζουν συνθήματα, να παίρνουν τα ηνία της πορείας στα χέρια τους και κυρίως να τις παρατηρούν δεκάδες άντρες με εκτίμηση.

Αρκεί να βρεθεί κανείς στον χώρο της Κοινότητας Αφγανών Προσφύγων και Μεταναστών για να συνειδητοποιήσει τον αναμφισβήτητο ρόλο που διαδραματίζουν οι Αφγανές, γυναίκες και νεαρά κορίτσια, εντός του συγκεκριμένου περιβάλλοντος. Εκεί συναντιόμαστε με τη Αφίφα, τη Φαΐζα, τη Φατίμα, τη Μαριάμ αλλά και με αρκετές άλλες γυναίκες που συμμετέχουν τακτικά στις λειτουργίες του.

Σχεδόν όλες τους –πέρα από ιδιοσυγκρασιακές ιδιαιτερότητες– είναι δυναμικές, αποπνέουν αυτοπεποίθηση, αισιοδοξία και μετριοφροσύνη και έχουν ακόμη ένα κοινό χαρακτηριστικό: την αντίληψη ότι η προσωπική τους ζωή περιστρέφεται γύρω από την κοινότητα, τις κοινές τους δράσεις και αξίες.

Εχουν δύναμη

Η Μαριάμ το τοποθετεί ρητά: «Οι γυναίκες έχουν δύναμη εντός της Κοινότητας. Υπάρχει αντιπρόεδρος που είναι γυναίκα. Oι μαθητές είναι κυρίως γυναίκες και κορίτσια. Νιώθω ασφάλεια και άνεση και μπορώ να εμπιστεύομαι τον κόσμο εκεί. Ολοι τους είναι εθελοντές».

Οι ίδιες επιδεικνύουν μεγάλη συμμετοχή στα κοινά. Παίρνουν πρωτοβουλίες, μαγειρεύουν στην κοινωνική κουζίνα για τους εθελοντές, ζωγραφίζουν, ράβουν ρούχα, μαθαίνουν ελληνικά και αγγλικά, συμμετέχουν σε διαφορετικά σεμινάρια που αφορούν την υγεία και την επαγγελματική κατάρτισή τους. Οργανώνονται ως γυναίκες και προσφέρουν εθελοντισμό μέσα σε κλίμα αλληλοβοήθειας. Ο χώρος της Κοινότητας αποτελεί σημείο αναφοράς, προσφέρει αρκετές δυνατότητες όπου και επιτελούνται πολλές δραστηριότητες,

Αυτή η δυναμική δεν πηγάζει μόνο από το γεγονός ότι βρίσκονται στη Δύση, σε ένα πολιτισμικό περιβάλλον που θεωρείται ότι εξασφαλίζει στοιχειώδη ατομικά δικαιώματα. Εκκινεί βέβαια από την εικόνα της «επιτυχημένης δυτικής» –όπως αναπαράγεται από media και μέσα κοινωνικής δικτύωσης–, η πορεία τους όμως είναι σαν τη «μεταμόρφωση της πεταλούδας», αναφέρει η Φαΐζα και συνεχίζει: «Οπως μια κάμπια, που φτιάχνει το κουκούλι της γύρω της και ύστερα μεταμορφώνεται σε πεταλούδα, έτσι νιώθουμε εμείς οι γυναίκες από το Αφγανιστάν όταν φτάνουμε στη Δύση» – μετάβαση από τη φωλιά στο ταξίδι, από τον περιορισμό στην ανοιχτή ζωή.

Προσπαθούν να υπερβούν τις περιορισμένες δυνατότητες που είχαν στη χώρα τους, να ανακαλύψουν και να εξελίξουν τα δικά τους ταλέντα, να αντισταθούν επειδή δεν θέλουν να παραμείνουν αόρατες. Για τον λόγο αυτό, επενδύουν στις δεξιότητές τους, στις «ικανότητες να πετύχουν όπως οι γυναίκες στη Δύση».

Τι απαιτούν

Ωστόσο δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι η διαδικασία αυτή αποτελεί συνέχεια δυναμικών και κεκτημένων ήδη εκδηλωμένων και στη χώρα τους. Παρακολουθώντας τις εικόνες των γυναικείων διαδηλώσεων στο Αφγανιστάν, τα αιτήματά τους για τις ελευθερίες, τη δημοκρατία και τα δικαιώματα που ισοπεδώνονται υπό το νέο καθεστώς των Ταλιμπάν, ανάλογες εικόνες κινητικότητας διακρίνουμε σε γεγονότα, συνθήκες και φάσεις της ζωής τους στην Ελλάδα. Εκεί οι γυναίκες δεν εκλιπαρούν τη Δύση για «βοήθεια» ή «σωτηρία»· απαιτούν η διεθνής κοινότητα να μην αναγνωρίσει το καθεστώς των Ταλιμπάν, για να μην ακυρωθούν οι αγώνες που έδωσαν και δίνουν οι ίδιες για τον εκδημοκρατισμό της χώρας.

Αλλά και στο φαινόμενο «Generation outside of Afghanistan» ανά τον κόσμο είναι παρούσες οι Αφγανές νεαρές γυναίκες: εδώ, στο πλαίσιο της αφγανικής διασποράς διαδραματίζουν βασικό ρόλο με τις δικές τους πρωτοβουλίες· ακόμη και εντός των «κέντρων υποδοχής», βλέπουμε τη συμμετοχή τους σε ανοιχτές συζητήσεις και εκδηλώσεις, την επιδίωξη να μη χάνουν ώρα από το δικό τους μάθημα ή την εμπλοκή τους σε άλλες πρωτοβουλιακές διαδικασίες – μια αισιόδοξη απάντηση στις απάνθρωπες συνθήκες που τους επιβάλλονται.

Σε μια από τις πρόσφατες διαδηλώσεις στο κέντρο της Αθήνας για τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν, η δική τους φωνή ήταν αδιαμφισβήτητη και η επικρατέστερη. Μπορεί στην παρουσία τους να παρατηρούνταν στοιχεία που στο δυτικό βλέμμα προσδιορίζονται ως συντηρητικά, επιβεβλημένα από το πολιτισμικό περιβάλλον εντός του οποίου μαθαίνουν να μεγαλώνουν –όπως συμβαίνει παντού άλλωστε–, ήταν ωστόσο εμφανής ο δημοκρατικός λόγος τους, το χειραφετητικό πνεύμα και το απελευθερωτικό πάθος τους. Είδαμε γυναίκες και νεαρά κορίτσια να δίνουν τον παλμό, να φωνάζουν συνθήματα, να παίρνουν τα ηνία της πορείας στα χέρια τους, και κυρίως να τις παρατηρούν δεκάδες άντρες με εκτίμηση.

Μέσα από συνομιλίες και προσωπικές ιστορίες ξεδιπλώνεται ο κόσμος και τα όνειρά τους: επιδιώκουν να γίνουν ορατές, να αυτενεργούν για να «πετύχουν», για να σπουδάσουν, για να μπουν σε μια δημιουργική διαδικασία που να τους δίνει ελπίδα.

Η Αφίφα, αφηγούμενη την προσωπική της ιστορία, αποκαλύπτει αυτήν τη δυναμική: «Οταν παντρεύτηκα σταμάτησα να ζωγραφίζω και να γράφω. Υστερα ήθελα να διαβάζω για τα μυστικά της επιτυχίας του κόσμου, να δημιουργώ. Την περίοδο που θήλαζα την κόρη μου διάβαζα και δούλευα ταυτόχρονα. Ακόμη και ως μητέρα, νομίζω ότι μπορώ να πραγματοποιήσω τα όνειρά μου».

Κάνουν την υπέρβαση

Μια διάσταση της δημιουργικότητάς τους συσχετίζεται με την απελευθέρωσή τους μέσω της παιδείας και με τη διαχρονική στέρηση που έχουν βιώσει στη χώρα τους αλλά και στο Ιράν, όπου ήταν υποχρεωμένες να ζουν χωρίς τα ελάχιστα κοινωνικά δικαιώματα. Βέβαια σε αυτό το πάζλ προσωπικών ιστοριών αντιλαμβανόμαστε ότι είναι δεκάδες εκείνες που έχουν υποστεί ενδοοικογενειακή βία, και ακριβώς σε ένα νέο κοινωνικό περιβάλλον, σε συνθήκες μετανάστευσης, νιώθουν ότι μπορούν να ξεφύγουν από αυτή.

Δεν είναι τόσο η προστασία που παρέχει το νομικό οικοδόμημα στη Δύση όσο η πεποίθησή τους για τον ρόλο που διαδραματίζει για τις ίδιες προσωπικά η εκπαίδευση ως καλλιέργεια των ταλέντων τους, ο ζήλος για γνώση, η διάθεση να γίνουν κάποιες, η ελπίδα ότι θα τα καταφέρουν. Κάνουν την υπέρβαση, ώστε ακόμη και σε δυσμενείς οικογενειακές συνθήκες να ξεπερνούν έμπρακτα τους άντρες. Ετσι, μεταφέρουν τις εμπειρίες τους όχι ως θύματα των καταστάσεων αλλά ως ενεργά υποκείμενα· και όταν έχουν περάσει τα δικά τους, προσωπικά εμπόδια, ρίχνονται στη μάχη για τους διπλανούς τους.

Με τους στόχος που βάζουν, εξελίσσοντας τις δεξιότητές τους και διευρύνοντας τις δυνατότητές τους, νιώθουν λιγότερο υποδεέστερες από τους άντρες· και είναι σίγουρο ότι δεν έχουν ανάγκη να τις «σώσουμε» ούτε να γίνουμε «προστάτες» τους.

Αναζητούν μονάχα να ακουμπήσουν κάπου για μια στιγμή, να πάρουν ανάσα και να συνεχίσουν το υπαρξιακό τους ταξίδι – αυτό προσφέρει η δική τους Κοινότητα. Η Φατίμα το θέτει πολύ απλά: «Θα επιθυμούσα η Κοινότητα να δημιουργήσει έναν μεγαλύτερο χώρο για ακόμη πιο πολλά εκπαιδευτικά προγράμματα για τον κόσμο που επιβιώνει σε κακές και δύσκολες συνθήκες».

Αν και πολλές φορές γίνεται λόγος για θεωρητικές αναζητήσεις, προσεγγίσεις που αγγίζουν προβληματικές σχετικές με τη «θέση της γυναίκας», μελέτες για το φύλο και τις κοινωνικές σχέσεις που το συγκροτούν ή, ακόμη πιο βαθιά, για φεμινιστικές θεωρήσεις και αναλύσεις, επιδιώκουμε να αντιληφθούμε τον πρακτικό τους λόγο, τον κόσμο μέσα από τη δική τους ματιά.

Εξάλλου, γνωρίζοντας από πρώτο χέρι την κοινωνική ανισότητα, πώς δομείται η αντρική κυριαρχία και η έμφυλη βία, αναφέρουν αφοπλιστικά: «Μας μαθαίνουνε να σκεφτόμαστε και να συμπεριφερόμαστε σαν δούλες». Και αυτό σημαίνει ότι μπορούν να τεκμηριώσουν και να επεξεργαστούν τις δικές τους εμπειρίες, να μιλήσουν για τις δικές τους αλήθειες. Άλλωστε, όπως τονίζουν και οι ίδιες, διεκδικούν το αυτονόητο, να μπορούν να λένε: «Εμείς έχουμε φωνή».

* Υποψήφιος διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου

** Αντιπρόεδρος της Κοινότητας Αφγανών Προσφύγων και Μεταναστών


Διευκρίνιση
Στην έντυπη έκδοση της «Εφ.Συν.» (4/11/2021), το άρθρο κυκλοφόρησε εκ παραδρομής με την υπογραφή άλλου συντάκτη, αντί των Ερβίν Σέχου και Ρεϊχανέ Γαντζί. Η διόρθωση έχει συμπεριληφθεί στο κείμενο της ηλεκτρονικής έκδοσης.  
 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Οι 700 τυχερές Αφγανές
Η γνωριμία του Αμερικανού φιλάνθρωπου Αμέντ Χαν με τη Μαρέβα Γκραμπόφσκι άνοιξε τις πύλες της χώρας σε πρόσφυγες από το Αφγανιστάν, σε αντίθεση με χιλιάδες άλλους που στερούνται το δικαίωμα ασύλου.
Οι 700 τυχερές Αφγανές
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
«Στο Αφγανιστάν ήταν πάντα πολύ δύσκολα για τις γυναίκες»
Πέρασαν διά πυρός και σιδήρου για να φτάσουν στην Ελλάδα και περιγράφουν την έμφυλη βία, τις διαχρονικές δυσκολίες για τις γυναίκες στη χώρα τους, τη φρίκη του καθεστώτος των Ταλιμπάν ● Χάρη στα τεράστια...
«Στο Αφγανιστάν ήταν πάντα πολύ δύσκολα για τις γυναίκες»
ΑΣΙΑ/ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ
Οι Ταλιμπάν «κατέπνιξαν» βίαια διαδήλωση γυναικών στην Καμπούλ
Την ώρα που μια ομάδα νεαρών γυναικών διαδήλωναν για το δικαίωμα τους στην εκπαίδευση, οι Ταλιμπάν τους επιτέθηκαν- Πυροβόλησαν στον αέρα και χρησιμοποίησαν βία για να διαλύσουν τη διαμαρτυρία.
Οι Ταλιμπάν «κατέπνιξαν» βίαια διαδήλωση γυναικών στην Καμπούλ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εμείς και τα κορίτσια του Αφγανιστάν
Η απομάκρυνση των αμερικανικών στρατευμάτων επέτρεψε στους Ταλιμπάν, να αναλάβουν τον έλεγχο της χώρας και να καταδικάσουν τον γυναικείο πληθυσμό εκ νέου στην ανυπαρξία.
Εμείς και τα κορίτσια του Αφγανιστάν
ΕΥΡΩΠΗ
Ταλιμπάν διέλυσαν βίαια διαμαρτυρία γυναικών στην Καμπούλ
Επεισόδια ξέσπασαν χθες κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίες γυναικών στην πρωτεύουσα του Αφγανιστάν, ενώ σύμφωνα με διαδηλώτριες οι δυνάμεις των Ταλιμπάν τις ξυλοκόπησαν και χρησιμοποίησαν δακρυγόνα για να διαλύσουν...
Ταλιμπάν διέλυσαν βίαια διαμαρτυρία γυναικών στην Καμπούλ
ΑΣΙΑ/ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ
Με το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη ημέρα οι εναπομείναντες στη χώρα τους Αφγανοί
Η αγωνία χιλιάδων κατοίκων της πολύπαθης χώρας κορυφώνεται καθώς πλησιάζει η 31η Αυγούστου, παρότι οι Ταλιμπάν εμφανίζονται μετριοπαθείς.
Με το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη ημέρα οι εναπομείναντες στη χώρα τους Αφγανοί

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας