• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.2°C / 29.0°C
    4 BF
    27%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.6°C / 29.0°C
    2 BF
    32%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 25.5°C / 30.4°C
    1 BF
    42%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    2 BF
    27%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    2 BF
    43%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.9°C / 27.0°C
    1 BF
    39%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 25.4°C
    1 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    30°C 30.2°C / 30.2°C
    2 BF
    22%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.8°C / 23.3°C
    4 BF
    63%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 23.5°C
    2 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 23.8°C
    4 BF
    40%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.7°C / 24.0°C
    2 BF
    46%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    46%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 26.2°C / 26.2°C
    1 BF
    34%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 23.5°C / 28.3°C
    2 BF
    30%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    2 BF
    64%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.9°C / 27.7°C
    3 BF
    15%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.1°C / 22.3°C
    2 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.7°C / 27.2°C
    2 BF
    56%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    1 BF
    30%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σχέσεις εξουσίας

  • A-
  • A+
Συχνά οι έφηβοι μαθητές και οι έφηβες μαθήτριες που δεν «συμμορφώνονται» με τα πρότυπα της αρσενικότητας και της θηλυκότητας απομονώνονται ή πέφτουν θύματα εκφοβισμού.

Τι είναι τελικά το φύλο που ορίζει τις ζωές μας; Γιατί οι έμφυλες ταυτότητες καθορίζουν τον τρόπο που θα υπάρξουμε σε αυτό τον κόσμο, βάζοντας ενίοτε τα θεμέλια της σεξιστικής βίας; Και για ποιους λόγος το επιτρέπουμε αυτό;

«Το φύλο είναι μια σιωπηλή εσωτερική διατύπωση της πρόθεσης να γίνεις και όχι μια προκατασκευασμένη ταυτότητα ή μια καθιερωμένη ουσία», έγραφε η Τζούντιθ Μπάτλερ, ανατέμνοντας στην «Αναταραχή φύλου» τους τρόπους με τους οποίους φοράμε το κοινωνικό μας φύλο και πώς το κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον, οι σχέσεις εξουσίας και οι διαδικασίες λόγου διαμορφώνουν τις κατηγορίες Ανδρας και Γυναίκα, δύο κατηγορίες που δεχόμαστε για κάποιο λόγο ως δεδομένες. Παρόλο που η ίδια η πραγματικότητα μας δείχνει ολοένα και συχνότερα πως δεν είναι.

Πριν από περίπου δύο χρόνια, το γαλλικό δημόσιο σχολείο –μέσω τροπολογίας που κατέθεσε η κυβέρνηση Μακρόν στη γαλλική βουλή– κατήργησε τη χρήση των λέξεων «Ονομα πατρός» και «Ονομα μητρός» και τις αντικατέστησε με τις λέξεις «Γονέας 1» και «Γονέας 2».

Η τροπολογία είχε στόχο να αποτυπωθεί η οικογενειακή διαφορετικότητα στα έγγραφα που υποβάλλονται στο σχολείο και κατ’ επέκταση στην εξάλειψη των κοινωνικών διακρίσεων που βασίζονται στις σεξουαλικές προτιμήσεις των πολιτών της Γαλλίας. Δεν έλειψαν, φυσικά, οι αντίθετες φωνές, που καταδίκασαν αυτή την πρωοτοβουλία. Η FCPE, η μεγαλύτερη ομοσποδνία γονέων της Γαλλίας, υποστήριξε τον νόμο, επισημαίνοντας πως καταπολεμά τον σχολικό εκφοβισμό που πλήττει τα παιδιά, τα οποία δεν πληρούν τα παραδοσιακά κριτήρια.

Στη χώρα μας, τη σχολική χρονιά 2016- 2017, το υπουργείο Παιδείας εισήγαγε στα σχολεία την ενημέρωση για θέματα που αφορούν γκέι και έμφυλες καταστάσεις, στο πλαίσιο ειδικά αφιερωμένης Θεματικής Εβδομάδας.

Με βάση εγκύκλιο που απέστειλε σε όλα τα γυμνάσια, ορίστηκε ότι οι μαθητές πρέπει να εξοικειώνονται, μέσω της παιδαγωγικής διαδικασίας, σε μια σειρά από θέματα της προσωπικής και κοινωνικής ζωής. Το 2020, με απόφαση της υφυπουργού Σοφίας Ζαχαράκη, καταργήθηκε ο θεσμός της Θεματικής Εβδομάδας στα Γυμνάσια.

Είχε μεσολαβήσει η αυτοκτονία του 15χρονου Νικόλα Φιλίππου τον Ιούλιο του 2018, στο σπίτι του στην Αργυρούπολη, εξαιτίας του σχολικού εκφοβισμού που δεχόταν από συμμαθητές του γιατί ήταν «γκέι». Ο έφηβος, προτού δώσει τέλος στη ζωή του, άφησε ένα γράμμα, κατηγορώντας όχι μόνο τους εκφοβιστές του αλλά το εκπαιδευτικό σύστημα για την παιδεία που δίνει στα παιδιά.

Παρόλο που η υπόθεση σόκαρε την ελληνική κοινή γνώμη, το υπουργείο Παιδείας, επί κυβέρνησης Μητσοτάκη, δεν θέλησε να διατηρήσει έναν θεσμό ικανό να ευαισθητοποιεί τους μαθητές και τις μαθήτριες σε σύγχρονα ζητήματα, έτσι ώστε να καταπολεμηθεί η ομοφοβία και να ελαχιστοποιηθούν τα θύματά της.

Το σχολείο βρίσκεται, σαφέστατα, ανάμεσα στους φορείς κοινωνικοποίησης, που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία της διαμόρφωσης της έμφυλης ταυτότητας. Τα παιδιά, μέσω των φορέων κοινωνικοποίησης –κυρίως οικογένεια και σχολείο–, ενσωματώνουν και συντηρούν σκέψεις και πράξεις που έχουν διαμορφωθεί από τον κυρίαρχο λόγο του δίπολου «άνδρας - γυναίκα» και την ευθυγράμμιση αυτού με το κοινωνικό δίπολο «αρρενωπότητα - θηλυκότητα».

Στην πραγματικότητα, η απόκτηση έμφυλων ταυτοτήτων και συμπεριφορών οφείλεται σε ερεθίσματα που δεχόμαστε από τη βρεφική ηλικία. Το παιδί λειτουργεί σαν δέκτης μαζικών προβολών από το πρώιμο περιβάλλον του και μετατρέπει τα ερεθίσματα που δέχεται σε νοηματοδοτημένες εμπειρίες, γύρω από τις οποίες οργανώνει την αίσθηση του εαυτού του και του φύλου του.

Αυτό ξεκινά από τις φαντασιώσεις –συνειδητές και ασυνείδητες– των γονιών για το φύλο του παιδιού τους ακόμα και πριν από τη γέννησή του και συνεχίζεται κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας στο ελληνικό σχολείο, όπου οι στερεοτυπικοί ρόλοι των φύλων βάζουν, συχνά, τα θεμέλια της έμφυλης βίας μέσα από την κατασκευή και τη στερεοτυπική αναπαραγωγή της αφήγησης που καθορίζει τα χαρακτηριστικά του «πραγματικού άνδρα» και της «πραγματικής γυναίκας» και την αναχρονιστική διάκριση της οικογένειας με βάση το φύλο των γονέων.

Οι ετεροφυλοφιλικές σχέσεις τοποθετούνται, δηλαδή, στο κέντρο –ως «φυσιολογικές» και κανονιστικές–, με αποτέλεσμα οι όποιες άλλες μορφές σεξουαλικών σχέσεων να εκλαμβάνονται ως «αποκλίνουσες» και «αφύσικες». Οτιδήποτε παρεκκλίνει από την ετεροφυλοφιλική πραγματικότητα, δεν είναι θεμιτό και είναι δύσκολη η αποδοχή του.

Κι ας είναι κοινή παραδοχή της ψυχιατρικής και ψυχαναλυτικής κοινότητας πως η θηλυκότητα και η αρρενωπότητα αφορούν ένα σύνολο πεποιθήσεων και πως αυτές οι πεποιθήσεις δεν είναι οι απόλυτες αλήθειες – και μεταβάλλονται όσο μεταβάλλονται και οι κοινωνίες, όπως γράφει ο Stoller. Γιατί το βιολογικό φύλο δεν είναι παρά μια πολιτική κατηγορία που θεμελιώνει την ετεροσεξουαλικότητα, όπως καταλήγει η Τζούντιθ Μπάτλερ. Και αυτό τροποποιείται ανάλογα με το σημείο του χάρτη που θα ακουμπήσει ο δείκτης στο γύρισμα της σφαίρας.

Ετσι, συχνά, οι έφηβοι μαθητές και οι έφηβες μαθήτριες που δεν «συμμορφώνονται» με τα πρότυπα της αρσενικότητας και της θηλυκότητας απομονώνονται ή πέφτουν θύματα εκφοβισμού, με αποτέλεσμα να κακοποιούνται ψυχικά και να αποξενώνονται από την εκπαιδευτική διαδικασία.

Γι’ αυτό και είναι ανάγκη μέσω της σχολικής εκπαίδευσης να αποδομηθούν τα έμφυλα στερεότυπα, να «ενσωματωθεί» στη συνείδηση των ατόμων ότι το βιολογικό φύλο αφορά τη γενετήσια ταυτότητα του ατόμου, ενώ το κοινωνικό φύλο αφορά, είναι, μια κοινωνική και πολιτισμική διαφοροποίηση ανδρών και γυναικών μέσα σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό πλαίσιο, μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Είναι εξαιρετικά επείγουσα η αντίσταση στις παγιωμένες αντιλήψεις περί αντρικής και γυναικείας ταυτότητας, η ανατροπή των κανονιστικών αρχών και κανόνων της σεξουαλικότητας, με στόχο τη δημιουργία σχέσεων ισότητας ανάμεσα στα φύλα και την αποφυγή του χλευασμού-περιθωριοποίησης όσων δεν συμμορφώνεται σε αυτό...

Για να έχουν όλα τα παιδιά ίσα δικαιώματα στην εκπαίδευση χωρίς τον φόβο του εκφοβισμού ή του στιγματισμού. Για να μην περιθωριοποιούνται, να μην «κακοποιούνται» και να μην πεθαίνουν τα παιδιά... εξαιτίας της αναπαράστασης του έμφυλου εαυτού τους...

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εφηβοι καταληψίες στο ντιβάνι
Οι μαθητικές καταλήψεις ανήκουν στις διεκδικήσεις που μπορούν να υπηρετήσουν την εφηβική ανάγκη μεταμόρφωσης, όσο και την ενόρμηση καταστροφής, η οποία είναι ισχυρότερη από ποτέ κατά τη διάρκεια αυτής της...
Εφηβοι καταληψίες στο ντιβάνι
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δράσεις κατά του ενδοσχολικού εκφοβισμού
Το Πολιτιστικό Ιδρυμα Ομίλου Πειραιώς με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ενδοσχολικού Εκφοβισμού και της Ενδοσχολικής Βίας, στις 6 Μαρτίου, διοργάνωσε τρεις πετυχημένες θεατρικές παραστάσεις για μικρούς...
Δράσεις κατά του ενδοσχολικού εκφοβισμού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δράσεις κατά του ενδοσχολικού εκφοβισμού
Το Πολιτιστικό Ιδρυμα Ομίλου Πειραιώς με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα, στις 6 Μαρτίου, κατά του ενδοσχολικού εκφοβισμού και της ενδοσχολικής βίας, διοργάνωσε τρεις πετυχημένες θεατρικές παραστάσεις για μικρούς...
Δράσεις κατά του ενδοσχολικού εκφοβισμού
ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ
Συμπλοκή μαθητών στη σκιά του θανάτου του δεκατετράχρονου
Η άγρια συμπλοκή ανηλίκων στο Αλσος Βεΐκου προχθές έγινε με αφορμή το βίντεο που ανέβασε στο ίντερνετ μαθητής Γυμνασίου από το Παγκράτι και το οποίο οι μαθητές άλλου Γυμνασίου θεώρησαν προσβλητικό για μια φίλη...
Συμπλοκή μαθητών στη σκιά του θανάτου του δεκατετράχρονου
ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ
Πιθανότατα θύμα εκφοβισμού ο 14χρονος που απαγχονίστηκε
Το παιδί, σύμφωνα με τους συμμαθητές του, είχε δεχθεί πολλές και συχνές επιθέσεις από άλλους μαθητές. • Η κηδεία του θα γίνει αύριο Τετάρτη, 18 Μαΐου.
Πιθανότατα θύμα εκφοβισμού ο 14χρονος που απαγχονίστηκε
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μαθητικό «δώρο» για όσους σηκώνουν βάρη…
Η ομάδα ρομποτικής «C’ Εst La Vie» του 8ου Γυμνασίου Καλαμαριάς κατασκεύασε δύο εφαρμογές ανίχνευσης της λάθος στάσης του σώματος κατά τη διάρκεια μιας χειρωνακτικής εργασίας.
Μαθητικό «δώρο» για όσους σηκώνουν βάρη…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας