• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.2°C / 24.6°C
    3 BF
    42%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.1°C / 21.4°C
    2 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.0°C / 21.0°C
    2 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 11.9°C / 15.0°C
    0 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    19°C 18.9°C / 19.1°C
    2 BF
    59%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.0°C / 19.6°C
    2 BF
    62%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.4°C / 14.5°C
    1 BF
    67%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.2°C / 19.2°C
    1 BF
    70%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 19.9°C / 23.8°C
    4 BF
    65%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    4 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.3°C / 24.4°C
    3 BF
    46%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.2°C / 23.7°C
    2 BF
    50%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    4 BF
    70%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    16°C 15.9°C / 17.9°C
    0 BF
    51%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    22°C 17.5°C / 22.8°C
    0 BF
    40%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 24.8°C
    5 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.4°C / 23.8°C
    2 BF
    32%
  • Καβάλα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    2 BF
    43%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.9°C / 20.3°C
    2 BF
    52%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.5°C / 13.5°C
    0 BF
    80%
Klayman Leon, Wilfred Owen (1975)/ Library of Congress
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

(Κάθε) εφτά χρόνια χούντα

  • A-
  • A+
Aπό το 1831 εκδηλώθηκαν στην Ελλάδα 20 πραξικοπήματα, επιτυχημένα ή μη.

Το βασικό σύνθημα των φοιτητών στην εξέγερση του Πολυτεχνείου του 1973 ήταν βέβαια το «Κάτω η χούντα!». Αν κοιτάξει κανείς την ιστορία του σύγχρονου ελληνικού κράτους, θα διαπιστώσει πως αυτή η οργισμένη κραυγή, δηλαδή να πέσει η δικτατορία, είναι ένα διαχρονικό ζήτημα. Ως έθνος παράγουμε περισσότερες δικτατορίες απ’ όσες μπορούμε να καταναλώσουμε...

Είναι σχεδόν αστείο, είναι μπλακ χιούμορ, είναι κάπως σαν μια ιστορική φάρσα που κάνουμε εμείς οι Ελληνες στον εαυτό μας: από το 1831, όταν το σύγχρονο ελληνικό κράτος ήταν ακόμα στα σπάργανα, τότε που οι Υδραίοι προεστοί κινήθηκαν εναντίον του Καποδίστρια, με τον Μιαούλη να πυρπολεί το πανάκριβο καμάρι του ελληνικού στόλου, τη φρεγάτα «Ελλάς», μέχρι το περίφημο «Κίνημα της πιτζάμας», τον Φεβρουάριο του 1975, όταν πιστοί στη δικτατορία αξιωματικοί έκαναν ένα αποτυχημένο κίνημα για να ρίξουν την κυβέρνηση Καραμανλή, δηλαδή μέσα σε μόλις 144 χρόνια Ιστορίας, στην Ελλάδα εκδηλώθηκαν 20 πραξικοπήματα, επιτυχημένα ή μη.

Το ξαναλέω για να το εμπεδώσουμε: είκοσι στρατιωτικές κινήσεις για την κατάληψη της εξουσίας, που είτε έστειλαν τους επαναστατικούς αρχηγούς στους υψηλότερους θώκους είτε στη φυλακή, μέσα σε λιγότερο από ενάμιση αιώνα: δηλαδή, κατά μέσον όρο, στην Ελλάδα έχουμε ένα πραξικόπημα ανά 7,2 χρόνια, ένα νούμερο ζηλευτό ακόμα και από τους Λατινοαμερικάνους, που, τέλος πάντων έχουν μια παράδοση στις στρατιωτικές δικτατορίες. Και είναι ειρωνικό: ανά επτά χρόνια κι ένα στρατιωτικό κίνημα, όπως η χούντα των συνταγματαρχών, που διήρκεσε επτά χρόνια...

Για να περιγράψουμε αναλυτικά και τις είκοσι δικτατορίες, ή τις απόπειρές τους, θα χρειαζόταν ένα ολόκληρο βιβλίο, που θα γέμιζε με τις πράξεις των αυτόκλητων σωτήρων της πατρίδος: μεταξύ πολλών άλλων, ο Μιαούλης που λέγαμε, ο ήρωας της Επανάστασης, ο Νικόλαος Ζορμπάς, ο ηγέτης του Στρατιωτικού Συνδέσμου που έκανε το Κίνημα στο Γουδί το 1909, ο Ελευθέριος Βενιζέλος με την Εθνική Αμυνα στη Θεσσαλονίκη το 1916, ο Νικόλαος Πλαστήρας το 1922, ο Θεόδωρος Πάγκαλος το 1925, ο Γεώργιος Κονδύλης το 1926, ο Μεταξάς το 1936, οι Απριλιανοί το 1967 με προεξάρχοντα τον Γεώργιο Παπαδόπουλο, ο βασιλιάς Κωνσταντίνος με το κάπως οπερετικό αντικίνημα εναντίον της χούντας τον Δεκέμβριο του 1967, ο πλωτάρχης Νίκος Παππάς, ο κυβερνήτης του αντιτορπιλικού «Βέλος», με την επίσης αποτυχημένη κίνηση εναντίον της χούντας τον Μάιο του 1973, ο Ιωαννίδης τον Νοέμβριο του 1973, που ανέτρεψε τον Παπαδόπουλο, και, ως θεαματικό φινάλε, αυτό το «Κίνημα της Πιτζάμας» που είπαμε, με πρώτα βιολιά τον υποστράτηγο Παύλο Παπαδάκη και τον ταξίαρχο Νικόλαο Ντερτιλή, οι οποίοι ήθελαν να ρίξουν τον Καραμανλή, να επανέλθει η Ελλάδα στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ και να αφεθεί ο Ιωαννίδης ελεύθερος.

Βεβαίως όλα αυτά τα πραξικοπήματα, οι δικτατορίες, τα κινήματα, οι στάσεις, οι ανταρσίες ή οι χούντες δεν ήταν ίδια. Κάποια ήταν πραγματικά δίκαια, προς όφελος του λαού εναντίον μιας άδικης ή απολυταρχικής διακυβέρνησης. Για παράδειγμα, η στρατιωτική Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843, με τον Μακρυγιάννη και τον Καλλέργη, που ανάγκασε τον βασιλιά Οθωνα να παραχωρήσει Σύνταγμα.

Αλλα, όπως αυτό του Βενιζέλου με την Εθνική Αμυνα του 1916 εναντίον του φιλογερμανού βασιλιά, ας πούμε πως έγιναν προς το συμφέρον της πατρίδας και της δημοκρατίας, αλλά, όπως και να ’χει, φαίνεται πως από το μυαλό των μεγάλων ανδρών στην Ελλάδα του 19ου και του 20ού αιώνα δεν έφευγε η ρήση του Κλαούζεβιτς, που έλεγε πως ο πόλεμος (δηλαδή η χρήση στρατιωτικής ισχύος) είναι η συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα.

Τέλος πάντων, είναι ενδιαφέρουσα η ετυμολογική σκοπιά όλων αυτών των στρατιωτικών κινήσεων. Ας πούμε, η λέξη πραξικόπημα, που σημαίνει την αιφνιδιαστική και δόλια ενέργεια και, ειδικότερα, σύμφωνα με το Μείζον Ελληνικό Λεξικό, τη δυναμική στρατιωτική και πολιτική ενέργεια που καταλύει το Σύνταγμα μιας χώρας.

Ο όρος παράγεται από το μεταγενέστερο «πραξικοπώ» (πράξις + κόπτω) δηλαδή «κυριεύω με ξαφνική έφοδο ή προδοσία», όπως λέει το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, το οποίο αναφέρει πως το πραξικόπημα είναι η ελληνική απόδοση του γαλλικού coup d’état. Η δικτατορία τώρα είναι κι αυτή μια εισαγόμενη λέξη. Το καθεστώς που προκύπτει από τη βίαιη κατάληψη της εξουσίας, η δικτατορία, προέρχεται από τον λατινικό όρο dictator, από το ρήμα dicto, δηλαδή «διατάσσω, παραγγέλλω».

Στην αρχαία Ρώμη το έκτακτο αξίωμα του «dictator» (ο οποίος είχε την απόλυτη εξουσία και δεν λογοδοτούσε σε κανέναν) δινόταν για ένα περιορισμένο διάστημα έξι μηνών σε Ρωμαίους αξιωματούχους για να αντιμετωπίσουν μια σοβαρή και άμεση απειλή. Να αναφέρουμε εδώ για ιστορικούς λόγους και τη «δικτατορία του προλεταριάτου» του Καρλ Μαρξ, που είναι, χοντρικά, εκείνη η σύντομη περίοδος πριν από την εγκαθίδρυση της αταξικής κοινωνίας, όταν οι προλετάριοι θα ασκούν την επαναστατική τους εξουσία επί των νικημένων αστών.

Από αυτή την ετυμολογική καταγραφή των στρατιωτικών κινημάτων, που επεδίωξαν ή/και κατάφεραν να ανατρέψουν την υφιστάμενη πολιτική τάξη, δικαίως ή αδίκως, για να επιβάλουν μια νέα, δεν θα μπορούσαμε βέβαια να παραλείψουμε τη λέξη «χούντα».

Το ωραίο σ’ αυτήν, εάν δηλαδή υπάρχει κάτι ωραίο, είναι η βασική, η εγγενής σχέση της χούντας με την τσόντα. Ναι, μιλώ για την ταινία πορνό. Παλιότερα, πριν απελευθερωθούν τα δημόσια ήθη, κάποιες κινηματογραφικές αίθουσες πρόβαλλαν σκηνές πορνογραφικού περιεχομένου εμβόλιμες σε «κανονικές» ταινίες. Δηλαδή έπαιζαν «τσόντες», προς μεγάλη ικανοποίηση του φιλοθεάμονος κοινού, που συνήθως αδιαφορούσε παντελώς για την ταινία του προγράμματος, αδημονώντας για την παράνομη τσόντα. Γιατί ονομάστηκαν αυτές οι σκηνές έτσι; Επειδή, «τσόντα» σημαίνει πρόσθετο κομμάτι υφάσματος που τοποθετείται σε φορεσιά για να μακρύνει ή να φαρδύνει, όπως λέει το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας.

Κατ’ επέκταση, λοιπόν, η τσόντα είναι το συμπλήρωμα, καθετί που προστίθεται σε κάτι άλλο, όπως κάποια «καυτά» πλάνα σε ένα άσχετο φιλμ. Ομως, η τσόντα προέρχεται από το βενετικό «zonta», από το ιταλικό ουσιαστικό «giunta», που σημαίνει προσθήκη. Αυτή πάλι προκύπτει από το ιταλικό ρήμα «giungere», με προέλευση το λατινικό «jungere», που σημαίνει «συνδέω, συνάπτω».

Λοιπόν, από το ίδιο ρήμα βγαίνει η μετοχή «junctus», δηλαδή ο ενωμένος, ο συνδεδεμένος. Από αυτό έχουμε το ισπανικό επίθετο «junto», και βέβαια το θηλυκό «junta», τη γνωστή μας χούντα, δηλαδή την «ένωση» για τους Ισπανούς, και τη δικτατορία για μας, που εφτά χρόνια ασέλγησε επί της δημοκρατίας...

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το «ξεχασμένο» κολαστήριο της ΕΣΑ
Στον 952o Λόχο της ΕΣΑ εκτός από τους εκεί αξιωματικούς είχαν εμφανιστεί αναλαμβάνοντας προσωπικά τις ανακρίσεις οι «πρωταγωνιστές» της χουντικής ΕΣΑ Θεοφιλογιαννάκος και Σπανός.
Το «ξεχασμένο» κολαστήριο της ΕΣΑ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Φοίνικας
Η δικτατορία καταχράστηκε ένα πανάρχαιο μυθολογικό σύμβολο που χρησιμοποιήθηκε και από άλλα κράτη και οργανώσεις ως έμβλημα.
Φοίνικας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Αποστασία βοήθησε την άνοδο της χούντας
Ιουλιανά 1965: το παρακράτος που έγινε κράτος ● Οποιος ξεχνάει την ιστορία του είναι καταδικασμένος να την ξαναζήσει Η δεκαετία του 1960 είναι σταθμός και ορόσημο στη Νεότερη Ιστορία μας.
Η Αποστασία βοήθησε την άνοδο της χούντας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα Ταμεία στους ιδιώτες, στα 264 ευρώ οι συντάξεις
​Γηρατειά κάτω από τα όρια της φτώχειας επιφύλαξε στους Χιλιανούς η ιδιωτικοποίηση του συνταξιοδοτικού συστήματος. Αποκαλυπτικά στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι ένας στους 5 συνταξιούχους, ηλικίας άνω των 76...
Τα Ταμεία στους ιδιώτες, στα 264 ευρώ οι συντάξεις
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αιματηρή ανατροπή του Αλιέντε και τα «Παιδιά του Σικάγου»
Το πρώτο πείραμα σε πραγματικές συνθήκες της πλήρους εφαρμογής των αρχών του φιλελευθερισμού τίναξε στον... αέρα την οικονομία μιας χώρας και τη «βύθισε» για 17 χρόνια σε μια σκληρή δικτατορία. Η αντίστροφη...
Η αιματηρή ανατροπή του Αλιέντε και τα «Παιδιά του Σικάγου»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η φωνή του Μακαρίου «τσάκισε» τα σχέδια της χούντας
Στην Πάφο είχε στηθεί ο επονομαζόμενος Ελεύθερος Ραδιοφωνικός Σταθμός Πάφου. Πώς στήθηκε η λειτουργία του. Πώς το μήνυμα ότι ο Μακάριος είναι ζωντανός μεταδιδόταν όλη την ημέρα και αυτό ήταν μεγάλη ανακούφιση...
Η φωνή του Μακαρίου «τσάκισε» τα σχέδια της χούντας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας