• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 20.6°C / 25.2°C
    1 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.4°C / 23.6°C
    2 BF
    61%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.0°C / 22.0°C
    2 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 17.0°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.0°C / 21.6°C
    1 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.8°C / 16.4°C
    0 BF
    77%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.6°C / 19.6°C
    1 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 24.4°C
    2 BF
    45%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 21.2°C
    0 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 20.8°C / 23.4°C
    1 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.5°C / 23.5°C
    3 BF
    84%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    0 BF
    100%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 20.1°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.9°C / 22.2°C
    0 BF
    56%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.4°C / 20.8°C
    3 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 25.4°C
    0 BF
    65%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.3°C / 17.3°C
    0 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.7°C / 21.4°C
    1 BF
    69%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    1 BF
    90%
Dreamsitme.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το trafficking και η πολιτική κλειστών συνόρων

  • A-
  • A+
Η πρακτική των κρατών υποδοχής να χορηγούν άσυλο στα θύματα trafficking υπό την προϋπόθεση ότι εκείνες θα εγκαταλείψουν τη σεξουαλική εργασία είναι ενδεικτική του γεγονότος ότι οι πολιτικές anti-trafficking στοχεύουν περισσότερο στην πειθάρχηση και τον έλεγχο παρά στην ουσιαστική προστασία των θυμάτων.

Σε άρθρο του με τίτλο «Το κίνημα Metoo μάς δείχνει το δρόμο…», που δημοσιεύτηκε στις 7/8/2021, ο βουλευτής της Ν.Δ. και πρόεδρος της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης της Βουλής, επιχείρησε μια συσχέτιση μεταξύ της σεξουαλικής κακοποίησης και της εμπορίας ανθρώπων (trafficking) , υποδεικνύοντας ως τρόπο αντιμετώπισης του φαινομένου την αυστηροποίηση των ποινών. Στο σχέδιο του Νέου Ποινικού Κώδικα που παρουσιάστηκε πρόσφατα από την Κυβέρνηση προβλέπεται ακριβώς η περαιτέρω ποινικοποίηση της εμπορείας ανθρώπων (αρ. 342Α).

Η ταύτιση της σεξουαλικής εργασίας με τη βία κατά των γυναικών και της αγοράς σεξουαλικών υπηρεσιών με τον βιασμό και τη σωματεμπορία, αντίληψη που βρίσκεται στον πυρήνα του δευτεροκυματικού φεμινισμού αλλά και συντηρητικών πολιτικών διεθνώς, δεν μπορούν ωστόσο να θεωρούνται πανάκεια για την ερμηνεία ούτε της έμφυλης βίας, ούτε της εργασίας στο σεξ, ούτε και της μετανάστευσης.

Αναγνωρίζοντας την ίδια τη βία και τον εξαναγκασμό της μισθωτής εργασίας αλλά και την τάση του καπιταλισμού και του κράτους να δημιουργούν ευάλωτα υποκείμενα, στο άρθρο αυτό θα επιχειρηθεί μια κριτική αποδόμηση του κυρίαρχου λόγου περί trafficking.

Ηδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης αλλά και ΜΚΟ διοργανώνουν καμπάνιες ευαισθητοποίησης ενάντια στο πρόβλημα του trafficking.

Ο επίσημος ορισμός για το trafficking περιέχεται στο Πρωτόκολλο για την Αποτροπή, την Καταστολή και την Τιμωρία της Παράνομης Διακίνησης Προσώπων με σκοπό τη Σεξουαλική και Οικονομική Εκμετάλλευση, ιδιαίτερα των Γυναικών και των Παιδιών (ΟΗΕ, Δεκέμβριος 2000). Καίριο σημείο του εν λόγω νομοθετήματος είναι ότι η σύμφωνη γνώμη του θύματος της «παράνομης» διακίνησης δεν λαμβάνεται υπόψη. Κοινώς, παραγνωρίζεται η βούληση και η εμπρόθετη δράση των ίδιων των υποκειμένων για μετακίνηση από τη χώρα προέλευσης προς τη Δυτική Ευρώπη.

Παρατηρούμε συνεπώς ότι ο λόγος περί trafficking, μείγμα πατερναλισμού και μιλιταριστικού ανθρωπισμού, συνδέεται άμεσα με την ελεύθερη διάσχιση των συνόρων. Οι εκκλήσεις για το anti-trafficking –και ο ηθικός πανικός που τις συνοδεύει– νομιμοποιούν έτσι κυβερνητικές επιλογές αστυνομοκεντρικής και εθνικιστικής λογικής: τα κλειστά σύνορα, την αυστηροποίηση της νομοθεσίας γύρω από την απόδοση ασύλου, την κράτηση των προσφύγων σε δομές χωρίς να λαμβάνονται πρωτοβουλίες για την κοινωνική τους ένταξη, την ενίσχυση των απελάσεων και των «επαναπροωθήσεων».

Η επίκληση του προβλήματος του trafficking στην Ευρώπη-φρούριο του 2021 πλειοδοτεί, έστω και άθελά μας, ακριβώς στην ενίσχυση της αντιμεταναστευτικής πολιτικής, και εν τέλει των συνθηκών που καθιστούν τη μετανάστευση επικίνδυνη και που συντηρούν την εκμετάλλευση σε βάρος ευάλωτων πληθυσμών.

Η πρακτική των κρατών υποδοχής να χορηγούν άσυλο στα θύματα trafficking υπό την προϋπόθεση ότι εκείνες θα εγκαταλείψουν τη σεξουαλική εργασία είναι ενδεικτική του γεγονότος ότι οι πολιτικές anti-trafficking στοχεύουν περισσότερο στην πειθάρχηση και τον έλεγχο παρά στην ουσιαστική προστασία των θυμάτων.

Ενδεικτική είναι και η πρόταση του Συνδέσμου Ενάντια στο Εμπόριο Γυναικών (CATW) για τη διεύρυνση του ορισμού του trafficking, ήδη από το 1996, με τρόπο που θα περιόριζε δραστικά τη δυνατότητα των γυναικών στην εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση, προωθώντας μάλιστα την ποινικοποίηση όσων βοηθήσουν μια γυναίκα να μεταναστεύσει εφόσον η μετανάστρια εργαστεί στο σεξ στη χώρα του προορισμού της.

Ενα άλλο ζήτημα με την κυρίαρχη αναπαράσταση του trafficking είναι ότι εστιάζει μόνο στην εξαναγκαστική πορνεία και όχι σε άλλες μορφές εξαναγκαστικής εργασίας. Ωστόσο, η εκμετάλλευση, ο εξαναγκασμός και η βία στον καπιταλισμό ανθούν, ιδιαίτερα στα πεδία της «ανειδίκευτης» και βαριάς χειρωνακτικής εργασίας.

Σύμφωνα με έρευνα του 2018 που δημοσιεύτηκε στον «Guardian», στο Ηνωμένο Βασίλειο τα υψηλότερα ποσοστά εξαναγκαστικής εργασίας δεν συναντώνται στον τομέα της βιομηχανίας του σεξ, παρά στον αγροτικό και κατασκευαστικό τομέα, στα νυχάδικα (!) και στην οικιακή εργασία – με την τελευταία να λαμβάνει διαστάσεις πραγματικής ομηρίας. Στα ελληνικά δεδομένα χαρακτηριστικό παράδειγμα trafficking και εξαναγκαστικής εργασίας αποτελούν οι εργάτες γης της Μανωλάδας, την ιστορία των οποίων όλοι θυμόμαστε.

Τα μέτρα καταπολέμησης του trafficking στοχεύουν συγχρόνως και στην καταπολέμηση της πορνείας, εγκληματοποιώντας την γενικώς. Στο πλαίσιο αυτό, η διευρυνόμενη ποινικοποίηση και η έκκληση για «αυστηροποίηση των ποινών» συσκοτίζει τη σχέση μεταξύ της πατριαρχικής και κρατικής βίας, ενισχύοντας την αστυνομοκεντρική προσέγγιση του trafficking.

Ο φυλακιστικός φεμινισμός (carceral feminism), για να χρησιμοποιήσουμε τον όρο που εισήγαγε η κοινωνιολόγος Elisabeth Bernstein (1), σε τελική ανάλυση ενισχύει την ευαλωτότητα των σεξεργαζόμενων ατόμων και των μεταναστριών/ών και προσφύγων/ισσών, οι οποίες συχνά έρχονται αντιμέτωπες με διώξεις, φυλακίσεις ή και απέλαση.

Είναι χαρακτηριστικό λ.χ. ότι η φεμινίστρια και μέλος του CATW Kathleen Barry επικροτεί ως μοντέλο μια πολιτική του κράτους του Βιετνάμ για την καταπολέμηση της πορνείας, η οποία χρηματοδοτούσε την εθελούσια έξοδο των γυναικών από την πορνεία, επιφυλάσσοντας όμως αναγκαστικό εγκλεισμό σε ειδικά αναμορφωτήρια σε όσες αρνούνταν να την εγκαταλείψουν (2).

Η σεξουαλική βία και εκμετάλλευση είναι από τα ισχυρότερα εργαλεία της πατριαρχίας, δεν μπορεί όμως να ερμηνεύεται αποκομμένη από τη βία του κράτους. Σεξεργάτριες ακτιβίστριες/θεωρητικοί επί τουλάχιστον δύο δεκαετίες καταγγέλλουν την αστυνομική βία και αυθαιρεσία ως τον μεγαλύτερο κίνδυνο που αντιμετωπίζουν στην εργασιακή τους καθημερινότητα, καθώς και την εμπλοκή αστυνομικών σε κυκλώματα παροχής προστασίας και εξαναγκαστικής πορνείας. Προκειμένου να εκλείψουν τα φαινόμενα αυτά, πάγιο αίτημά τους είναι η βελτιστοποίηση του νομικού πλαισίου.

Η περιθωριοποίηση της σεξεργασίας, είτε μέσω της τυπικής νομιμοποίησης που όμως δεν απαλείφει τα ισχυρά θεσμικά εμπόδια για τη νόμιμη άσκηση του επαγγέλματος (όπως συμβαίνει στη χώρα μας), είτε σε ημι-καταργητικά μοντέλα όπου ποινικοποιείται ο πελάτης, δημιουργούν μια γκρίζα ζώνη όπου η παράνομη πορνεία και η σεξουαλική βία ανθούν πίσω από κλειστές πόρτες και με την ανοχή των αρχών, μην αφήνοντας δυνατότητες διαφυγής στα θύματα.

Τέλος, η σύγχυση μεταξύ του trafficking και της εργασίας στο σεξ δεν αφήνει περιθώρια να αντιληφθούμε ευρύτερα την έννοια του εργασιακού καταναγκασμού. Ειδικά, δε, εάν αποτελεί κρατική πρωτοβουλία και αφορά ανήλικους πρόσφυγες…

*Δικηγόρος, υπ. δρ Κριτικής Θεωρίας του Δικαίου - Κολέγιο Birkbeck, Πανεπιστήμιο του Λονδίνου


Παραπομπές:

1. Βλ. ενδεικτικά Bernstein, E., Militarized Humanitarianism Meets Carceral Feminism: The Politics of Sex, Rights, and Freedom in Contemporary Antitrafficking Campaigns’, «Signs», Vol. 36, No. 1, The University of Chicago Press, pp. 45-71, 2010.
2. Αμπατζή, Λιόπη, «Προσεγγίζοντας το φαινόμενο του trafficking», Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, Αθήνα, 2008.
Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Διαλύουν τα πλοία, «σκοτώνουν» τα παιδιά για ζεστό χρήμα
Στα «νεκροταφεία των πλοίων» στην Ινδική χερσόνησο, κυριαρχούν η παράνομη παιδική εργασία και «πρωτόγονες» συνθήκες δουλειάς. Ελληνες εφοπλιστές καταγγέλλονται ότι έχουν στείλει εκεί, την τελευταία δεκαετία,...
Διαλύουν τα πλοία, «σκοτώνουν» τα παιδιά για ζεστό χρήμα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μαθητικό «δώρο» για όσους σηκώνουν βάρη…
Η ομάδα ρομποτικής «C’ Εst La Vie» του 8ου Γυμνασίου Καλαμαριάς κατασκεύασε δύο εφαρμογές ανίχνευσης της λάθος στάσης του σώματος κατά τη διάρκεια μιας χειρωνακτικής εργασίας.
Μαθητικό «δώρο» για όσους σηκώνουν βάρη…
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ευτυχισμένα παιδιά - 9 βήματα για γονείς
Συμβουλές που μπορούν να ακολουθήσουν οι γονείς με στόχο ευτυχισμένα και ανεξάρτητα παιδιά μέσα από την οικογένεια και τις συμπεριφορές.
Ευτυχισμένα παιδιά - 9 βήματα για γονείς
ΝΗΣΙΔΕΣ
Επιδημία οξείας ηπατίτιδας σε παιδιά - Τι γνωρίζουμε;
Νέα έκθεση των βρετανικών υγειονομικών αρχών συμπεραίνει ότι οι ασθενείς είναι μεταξύ 3 και 5 ετών (65,4%), με διάμεση ηλικία τα 3 έτη, και το 54,3% κορίτσια.
Επιδημία οξείας ηπατίτιδας σε παιδιά - Τι γνωρίζουμε;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μάνα, μητέρα, μαμά
Ο πρώτος εορτασμός της Ημέρας της Μητέρας έγινε το 1908 στο Γκράφτον της Δυτικής Βιρτζίνια, τη γενέτειρα της Τζάρβις - ήταν μια ημέρα πένθους και μνήμης για τους στρατιώτες που έχασαν τη ζωή τους στον πόλεμο.
Μάνα, μητέρα, μαμά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας