• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.1°C / 27.9°C
    3 BF
    49%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.0°C / 28.6°C
    2 BF
    64%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.3°C / 28.7°C
    3 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 23.1°C / 25.9°C
    2 BF
    38%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.1°C / 22.1°C
    4 BF
    69%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.0°C / 25.4°C
    1 BF
    57%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 21.8°C
    2 BF
    77%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    2 BF
    51%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.7°C / 26.4°C
    5 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.5°C / 24.9°C
    3 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 25.4°C
    5 BF
    61%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    4 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 28.1°C / 28.1°C
    2 BF
    63%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 25.1°C
    0 BF
    57%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 22.5°C / 28.4°C
    1 BF
    51%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.0°C / 27.8°C
    1 BF
    70%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.3°C / 28.0°C
    3 BF
    46%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.0°C / 26.0°C
    2 BF
    65%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 24.7°C / 27.3°C
    1 BF
    66%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    0 BF
    76%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δώρο Αυτογνωσίας-Αθανασίας σε θανατολάγνους καιρούς

  • A-
  • A+
Ηρωες καταθλιπτικοί; Τρελοί; Παράδοξοι; Hρωες που κατασπαράσσονται από την οδύνη. Στα χέρια του ποιητή-συγγραφέα η λύπη είναι ένα πολύτιμο μέταλλο. Γνωρίζει άλλωστε καλά και ως ψυχίατρος ο Πρατικάκης ότι η οδύνη είναι μέσα μας και μέσα απ’ αυτήν ερχόμαστε σε επαφή με τον εαυτό μας και την ύπαρξη.

«Μαζί θα ταξιδέψουμε σ’ όλη τη γη. Ηδη –δεν το νιώθεις;– ταξιδεύουμε! Κάθε συνάντησή μας για μένα είναι ένα ταξίδι σε χώρες άγνωστες κι άγνωστες θάλασσες. Είναι το ταξίδι προς τους μέσα ωκεανούς που σπάνια κάνουμε. Προς τον άγνωστο κι ανεξιχνίαστο μακρινό πλανήτη που είναι ο εαυτός μας… Γιατί αυτό το ταξίδι είναι η συνισταμένη, το άθροισμα όλων των ταξιδιών». Mέσα από τη Μαγδαληνή, τη σύντροφο του Αρχέγονου Φρουρού, ομιλεί ο αναγνώστης. Είναι η οφειλή ενός υποψιασμένου αναγνώστη στον συγγραφέα του σημαντικού αυτού πονήματος.

Ενα δώρο αυτογνωσίας, δηλαδή αθανασίας, σε θανατολάγνους καιρούς. Ενα συγκλονιστικό ταξίδι περιπλάνησης στους μέσα ωκεανούς, σε αχαρτογράφητες ακτές που μας φανερώνουν πόσο ο εαυτός μας παραμένει ο μεγάλος άγνωστος. «Ενας άλλος έζησε τη ζωή μας και τώρα πρέπει εμείς να πεθάνουμε στη θέση του».

Ο Μανόλης Πρατικάκης αποτίει φόρο τιμής στον Τάσο Λειβαδίτη. Στον νου μου έρχεται ο Rimbaud: «Moi est un autre» («To εγώ είναι ένας άλλος»). Kαι η αγωνία του συγγραφέα: Kάτι να γίνει ώστε να μη ζήσει άλλος τη ζωή μας. Κάτι να γίνει ώστε να μην πεθάνει άλλος στη θέση μας.

Πώς να γίνει ώστε να γίνουμε εμείς οι ίδιοι;

Η αγωνία του συγγραφέα-ποιητή Πρατικάκη είναι να συλλάβει την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ύπαρξης καθώς αυτή ΑΝΑΔΥΕΤΑΙ και ΓΙΝΕΤΑΙ σε όλη τη διάρκεια του βίου. Kαι αυτό το επιτυγχάνει με μαεστρία, με τόλμη, με γνώση. Με τη χρήση μιας εύπλαστης, σαν σάρκα νεογέννητου μωρού, πάλλουσας γλώσσας.

Μια «ποιητική βιωματικότητα» διατρέχει τον Αρχέγονο Φρουρό. Αισθάνεσαι την αλήθεια των προσώπων να ζωντανεύει· την αισθάνεσαι στον σφυγμό σου, στο σώμα, στο μυαλό σου. Η αλήθεια, λέει ο Κίρκεγκωρ, υπάρχει για το άτομο μόνο όπως το ίδιο την παράγει με τη δραστηριότητά του. Σε μια τέτοια αλήθεια υπακούουν οι ήρωες του Πρατικάκη.

Οι ήρωες είναι λυπημένοι. Συνομιλούν με το ακραίο, με την τρέλα, με το ακατανόητο ή, μάλλον, με αυτό που προβάλλει σε πρώτη όψη ως ακατανόητο, τρελό. Οι ήρωες ψάχνουν στα τυφλά το ανεκπλήρωτο. Το σύμπτωμα, όσο «παθολογικό» κι αν φαντάζει, έχει το δικό του νόημα. Το σύμπτωμα έχει φωνή. Σημαίνει. Οπως και η «τρέλα» των άδειων βαλιτσών.

«Ιf there is madness there is method in it», Σέξπιρ. Μέθοδος αλλά και τέχνη και ποίηση και συμπυκνωμένος λόγος μιας διαταρακτικής αλήθειας που περιέχεται μέσα στον Αρχέγονο Φρουρό. Αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος που έκανε τον Φρόιντ με νοσταλγία, με πόθο, με κάτι σαν ζήλια να λέει ότι όπου κι αν τον πήγαιναν οι θεωρίες του, ένας ποιητής ήταν εκεί και τον περίμενε. Ενας ποιητής, λόγου χάρη, που ακούει στο όνομα Μανόλης Πρατικάκης και πορεύεται όλα αυτά τα χρόνια με λογισμό και με όνειρο στους δρόμους της δημιουργικότητας, όπως μαρτυρεί το πλούσιο έργο του που περιλαμβάνει δοκίμια, ψυχιατρικές ανακοινώσεις, πεζογραφήματα και πέρα και πάνω απ’ όλα ποίηση.

Βαλίτσες πλαισιώνουν τον Αρχέγονο Φρουρό. Δεκάδες, εγκαταλειμμένες, «πεταμένες-εκεί» βαλίτσες. Ο Στέφανος, ο νέος ιδιοκτήτης τους, πολλαπλασιασμένος σε πολύμορφους ταξιδιώτες βγαίνει στα πέλαγα σε αναζήτηση του χαμένου χρόνου. Της χαμένης πατρίδας. Η έννοια ενός πολλαπλασιασμένου εαυτού συνοψίζεται μέσα από τις εμβληματικές αυτές βαλίτσες.

Ομως, όπως ο Kαβάφης στο «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον», ο ποιητής δεν καταδέχεται ευκολίες. Κανένα ταξίδι δεν θα σώσει τον ήρωα. Οταν εν τέλει, μετά από πολλά εμπόδια και πολλές αναβολές, επιτυγχάνεται το μυητικό ταξίδι στις Ινδίες, ταξίδι αναζήτησης, περιπλάνησης στον εσωτερικό εαυτό, ο Στέφανος αντιλαμβάνεται να τον πλημμυρίζει ο Νόστος της επιστροφής του. Είναι φανερό ότι τον Στέφανο, όπως άλλωστε και τον συγγραφέα, «τον αγρίευε και τον πείσμωνε τούτη η τυφλή, αργοκίνητη μοιρολατρία. Καθώς έβλεπε ότι εδώ δεν έχει θέση η ανθρώπινη βούληση και παρέμβαση. Να πέσουν, αλλά να πέσουν μαχόμενοι. Κι ας λένε ό,τι θέλουν οι θεοί». Εχω την αίσθηση ότι εδώ συνοψίζεται η φιλοσοφική στάση ζωής του Μανόλη Πρατικάκη: Η αλήθεια είναι κάτι που κατασκευάζεται από το ίδιο το υποκείμενο. Κατασκευάζει κατασκευαζόμενος. Ποιεί ποιούμενος.

Ηρωες καταθλιπτικοί; Τρελοί; Παράδοξοι; Hρωες που κατασπαράσσονται από την οδύνη. Στα χέρια του ποιητή- συγγραφέα η λύπη είναι ένα πολύτιμο μέταλλο. Γνωρίζει άλλωστε καλά και ως ψυχίατρος ο Πρατικάκης ότι η οδύνη είναι μέσα μας και μέσα απ’ αυτήν ερχόμαστε σε επαφή με τον εαυτό μας και την ύπαρξη.

Ομως οι εσωτερικοί ωκεανοί δεν είναι άμοιροι των καιρών που μας περιβάλλουν. Συνδέονται άρρηκτα με την έννοια της «εγωπάθειας» που προτάσσει ο συγγραφέας. Ο ναρκισσισμός, η «εγωπάθεια»’ ευνοείται από τις ιδιαιτερότητες μιας εποχής. Μιας κουλτούρας κενού που μας περιβάλλει, όπου το κυρίαρχο «φαίνεσθαι» δημιουργεί τις προϋποθέσεις ανάπτυξης ενός ψευδούς εαυτού.

Στη «ρευστή», σύμφωνα με τον χαρακτηρισμό τού Μπάουμαν, εποχή μας, οι σχέσεις των ανθρώπων μοιάζουν όσο πότε άλλοτε ασταθείς, εφήμερες, εύθραυστες. Δεσμοί από την αρχή χαλαροί, ώστε να μπορούν να λύνονται εύκολα, γρήγορα και δίχως πόνο κάθε φορά που αλλάζουν οι περιστάσεις. Η ρευστή νεωτερικότητα απεχθάνεται οτιδήποτε στέρεο και ανθεκτικό. Είναι η εποχή που ανθεί η επιδημία του ναρκισσισμού ή της «εγωπάθειας», όπως θα έλεγε ο Μανόλης Πρατικάκης. Αντιερωτική –θα την έλεγες– εποχή, που στηρίζεται στο κατέχω, άρα υπάρχω· στο έχειν και όχι στο είναι.

Ο έρωτας όμως δεν μπορεί παρά να σημαίνει έκθεση σε μελλοντικούς κινδύνους αλλά και σε πόνο.

Ο Πρατικάκης μάς προσφέρει ένα ταυτόχρονα βαθιά υπαρξιακό και ερωτικό μυθιστόρημα. Ενα πολυμυθιστόρημα.

Ενα διαταρακτικό ερώτημα διατρέχει τις σελίδες του: Πώς να αντισταθείς στη γύρω αθλιότητα χωρίς να γίνεις άπραγος φαντασιοκόπος; Πώς να αντισταθείς στην ασφυκτική λογική του σημερινού θεσμοθετημένου κόσμου χωρίς να ενδώσεις στη σαγήνη μιας άπραγης φαντασιοκοπίας; To αρνί που φεύγει από το κοπάδι είναι ή του λύκου ή του μαχαιριού. Πώς να σωθείς από τον λύκο; Πώς να σωθείς από το μαχαίρι; Προϋπόθεση είναι βέβαια να φύγεις από το κοπάδι, αλλά δεν αρκεί. Τo κοπάδι αφανίζει την ατομικότητά σου, αλλά εκεί έξω παραμονεύουν ο λύκος και το μαχαίρι και η άπραγη φαντασιοκοπία. Ο άλλος εχθρός του Αρχέγονου Φρουρού. Τι θα πρότεινε λοιπόν ο συγγραφέας; Yπάρχει η ελπίδα μιας πρότασης;

Θα έλεγα ότι η πρόταση του συγγραφέα είναι το άνοιγμα στον στοχασμό. Η αναστοχαστικότητα ως αντίδοτο στον θάνατο.

Η αναστοχαστικότητα είναι εν τέλει το δώρο του έρωτα που κερδίζει ο Στέφανος. Η Μαγδαληνή (που θα μπορούσε να είναι και μια άλλη εκδοχή του εαυτού του ίδιου του Στεφάνου, η θηλυκή δηλαδή πλευρά του) θα είναι η οδός που θα τον ανυψώσει πέρα από την άπραγη φαντασιοκοπία. Θα σώσει τα έγγραφα από τη φωτιά, θα σώσει τη σκέψη του από τον αφανισμό, από τον άγονο εγωκεντρικό εγκλεισμό μέσα σε ένα μπαούλο.

Τα χειρόγραφα δεν είναι για να μένουν κλειστά σε ένα μπαούλο και για να πείθουν τον συγγραφέα για τη μεγαλοσύνη του. Τα χειρόγραφα είναι για να απευθύνονται, να μοιράζονται, να ανοίγονται στον άλλο. Η γραφή είναι άνοιγμα στον άλλο, είναι αναστοχασμός και καταφύγιο ενάντια στον θάνατο πριν από αυτόν.

Η γραφή ανήκει στη ζωή, στο φως, ακόμα κι αν μίλα για θάνατο και για σκοτάδι. Ο Αρχέγονος Φρουρός εξυψώνεται μέσα από την τρέλα, τον παραλογισμό, την ιδιοτέλεια, την εξαθλίωση, μέσα από φλόγες, ρήγματα, αποκλεισμούς, εξορίες και διαπομπεύσεις. Μέσα από το χαμερπές του ανθρώπου, ως αρχάγγελος ο πρωταγωνιστής θυμίζει ότι ο Εωσφόρος και ο Αγιος ενδημούν μέσα μας. Το σθένος, η γενναιότητα, η αυταπάρνηση παραμένουν τα συστατικά ενός αρχέγονου μεγαλείου.

Δοκίμιο, ποίηση, φιλοσοφικός ψυχαναλυτικός στοχασμός, νουβέλες, μικρά διηγήματα, ποιήματα, όλα τα μέρη του λόγου συνυπάρχουν σε αυτό το ξεχωριστό έργο. Ο πλούτος της γλώσσας, δίχως να κινδυνεύει από πυρκαγιά, από εγκλεισμό, από καταστροφή, μας προσφέρεται σε 480 σελίδες που διαβάζονται απνευστί…

Αν υπήρχε παράδεισος, θα ήταν μια βιβλιοθήκη, έλεγε ο Μπόρχες. Στη βιβλιοθήκη αυτή, ο Αρχέγονος Φρουρός, έχοντας διαβεί τις οδύνες της κόλασης, απολαμβάνει μετά λόγου γνώσεως τα αγαθά του παραδείσου. Εχοντας ζήσει τη φωτιά της κόλασης, στέκει σε ένα ανοιχτό σημείο θέασης. Μας χαμογελά με το αφιλοκερδές βλέμμα της τέχνης και ανοίγει μέσα μας τους ουρανούς.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Εγραψα για την οικογένειά μου με θάρρος, ενσυναίσθηση και νηφαλιότητα»
Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα, η Ρέα Γαλανάκη μας μιλά για το έργο αλλά και για τόπους και πρόσωπα που έπρεπε να προσκαλέσει η μνήμη στο συγγραφικό εργαστήρι.
«Εγραψα για την οικογένειά μου με θάρρος, ενσυναίσθηση και νηφαλιότητα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το αδυσώπητο πέρασμα
Το βιβλίο «Η έρημος των Ταρτάρων» θεωρείται ένα αλληγορικό μυθιστόρημα και συνάμα ένας στοχασμός πάνω στο αδυσώπητο πέρασμα του χρόνου.
Το αδυσώπητο πέρασμα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το οχυρό της εξουσίας
Ο ήρωας του βιβλίου επιχειρεί να περιγράψει τη ζωή ενός «ρομαντικού» πολιτικού που μπαίνει για έξι μόνο μέρες στα άδυτα της εξουσίας.
Το οχυρό της εξουσίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δυο παλιοί φίλοι στο Αμστερνταμ
Ο πολυδιαβασμένος Βρετανός συγγραφέας και δημοσιογράφος Ιαν ΜακΓιούαν αναπτύσσει με εξαιρετικό χιούμορ και μεγάλη μαεστρία τα όρια μιας φιλίας δυο ανδρών.
Δυο παλιοί φίλοι στο Αμστερνταμ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο «πολεμιστής» της γραφής
Το νέο βιβλίο του Αγκολέζου συγγραφέα Οντζάκι με τίτλο «Οι διάφανοι» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αιώρα σε μετάφραση
Ο «πολεμιστής» της γραφής
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κάποιοι άλλοι μας ξέρουν καλύτερα
«Κάποιοι άλλοι» είναι οι ήρωες του ομώνυμου μυθιστορήματος του Ιάκωβου Ανυφαντάκη που προσπαθεί να ξεμπλέξει τα νήματα που πλέκουν τον κεντρικό χαρακτήρα.
Κάποιοι άλλοι μας ξέρουν καλύτερα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας